Shloka 1
प्राग्ज्योतिषे वज्रदत्त-धनंजय-समागमः
Vajradatta Confronts Dhanaṃjaya at Prāgjyotiṣa
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वरमें अ्जुनिके द्वारा अश्वका अनुसरणविषयक तिह्तत्तववाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७३ ॥। अपने-आप बछ। आर: 2 चतु:सप्ततितमो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा त्रिगर्तोंकी पराजय वैशम्पायन उवाच त्रिगर्तैरभवद् युद्ध कुतवैरै: किरीटिन: । महारथसमज्ञातैहतानां पुत्रनप्तृभि:
vaiśampāyana uvāca | trigartair abhavad yuddhaṃ kṛtavairair kirīṭinaḥ | mahāratha-samājñātaiḥ hatānāṃ putra-naptṛbhiḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພວກຕຣິກັຣຕະ—ຜູ້ທີ່ນັກຮົບຂອງເຂົາເຄີຍຖືກສັງຫານໃນສົງຄາມກຸຣຸກເຊດຣະ—ໄດ້ຫຼໍ່ລ້ຽງຄວາມອາຄາດພະຍາບາດອັນໝັ້ນຄົງຕໍ່ອາຣຊຸນ ວິລະຊົນຜູ້ສວມມົງກຸດ. ລູກແລະຫຼານຂອງຜູ້ຕາຍເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ມີຊື່ສຽງເປັນນັກຮົບລົດມ້າຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ຮັບສືບຕໍ່ຄວາມພະຍາບາດນັ້ນ; ແລະເມື່ອອາຣຊຸນເຂົ້າສູ່ແດນຕຣິກັຣຕະ ກໍເກີດສົງຄາມອັນດຸເດືອດຂຶ້ນລະຫວ່າງເຂົາກັບພວກຕຣິກັຣຕະ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມໂສກເສົ້າທີ່ບໍ່ໄດ້ຄລາຍ ແລະຄວາມພະຍາບາດ ສາມາດສືບຕໍ່ຄວາມຮຸນແຮງຂ້າມຊົນລຸ້ນ ແມ່ນແຕ່ຫຼັງສົງຄາມໃຫຍ່ຈະສິ້ນສຸດແລ້ວກໍຕາມ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how vengeance, when treated as a duty of lineage, keeps war alive even after a major conflict ends; ethical restraint and closure are implied as necessary to prevent inherited hatred from renewing violence.
After the Kurukṣetra war, the Trigartas—specifically the sons and grandsons of those killed—bear enmity toward Arjuna and engage him in a fierce battle when he comes to their region.