Shloka 15

Abhimanyu’s Śrāddha; Vyāsa’s Assurance of the Unborn Heir (अभिमन्योः श्राद्धं तथा गर्भरक्षणोपदेशः)

Devanagari script

स्पर्धते सम रणे नित्यं दुहितु: पुत्रको मम | “मेरी बेटीका वह लाड़ला अभिमन्यु रणभूमिमें सदा द्रोणाचार्य

Transliteration

spardhate sama-raṇe nityaṁ duhituḥ putrako mama | evaṁvidhaṁ bahu tadā vilapantaṁ suduḥkhitam |

Translation

ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຫຼານຊາຍຂອງຂ້າ—ລູກຊາຍຂອງລູກສາວຂ້າ—ເຄີຍຮັກການປະລອງໃນສົງຄາມຢ່າງຍຸດຕິທຳຢູ່ເສມອ. ລາວກ້າຫານຈົນກະທັ້ງກ້າວັດອາວຸດກັບ ໂດຣນາ, ພີສະມະ, ແລະ ກັນນະ—ຜູ້ເລີດໃນບັນດາຜູ້ມີພະລັງ. ຫຼືວ່າ ໂດຣນາ, ກັນນະ, ກຣິປະ ແລະຄົນອື່ນໆ ໄດ້ຮ່ວມກັນຫຼອກລວງສັງຫານເດັກນ້ອຍນັ້ນ ແລະດ້ວຍການທໍລະຍົດນັ້ນ ບັດນີ້ລາວນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນຫຼື? ເກສະວະ! ຈົ່ງບອກຂ້າໃຫ້ໝົດ»។ ດັ່ງນັ້ນ ໃນເວລານັ້ນ ລາວຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນຢ່າງຍາວນານ ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າອັນໜັກໜ່ວງຄອບງຳ.

Word by Word

• स्पर्धते: competes / contends
• स्पर्धते: Karta
• Type: Verb
• Root: स्पर्ध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन

• सम्: together; fully (as prefix)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, सप्तमी, एकवचन

• नित्यम्: always
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• दुहितुः: of (my) daughter
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पुत्रकः: son; dear boy
• पुत्रकः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Abhimanyu
• Droṇācārya (Droṇa)
• Bhīṣma
• Karṇa
• Kṛpācārya (Kṛpa)
• Keśava (Kṛṣṇa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage contrasts righteous, fair combat (sama-raṇa) with the moral stain of deceitful killing. It highlights how adharma in war—especially collective, treacherous violence against a lone youth—becomes a source of enduring grief and ethical questioning.

What is happening in the narrative?

Vaiśaṃpāyana narrates a lament in which a grieving speaker recalls Abhimanyu’s fearless readiness to face even the greatest warriors and suspects that senior fighters (Droṇa, Karṇa, Kṛpa and others) may have killed him through stratagem. He appeals to Keśava (Kṛṣṇa) to disclose the truth, and continues lamenting in intense sorrow.