Shloka 54
Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)
तया स सम्यक् प्रतिनन्दितस्तत- स्तथैव सर्वर्विदुरादिभिस्तथा । विनिर्ययौ नागपुराद् गदाग्रजो रथेन दिव्येन चतुर्भुज: स्वयम्,कुन्तीसे भलीभाँति अभिनन्दित हो विदुर आदि सब लोगोंसे सत्कारपूर्वक विदा ले चार भुजाधारी भगवान् श्रीकृष्ण अपने दिव्य रथद्वारा हस्तिनापुरसे बाहर निकले
tayā sa samyak pratinanditas tataḥ tathaiva sarvair vidurādibhis tathā | viniryayau nāgapurād gadāgrajo rathena divyena caturbhujaḥ svayam ||
ເມື່ອໄດ້ຮັບການຊົມເຊີຍຢ່າງຄວນຄ່າຈາກນາງ ແລະ ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຈາກທຸກຄົນ—ວິດຸຣະ ແລະ ຜູ້ອື່ນໆ—ກະດາກຣະຊະ, ພຣະກຣິດຜູ້ມີສີ່ພຣະຫັດ, ໄດ້ອອກຈາກ ນາຄະປຸຣະ (ຫັດສຕິນາປຸຣະ) ໂດຍລົດທິບຂອງພຣະອົງ ແລະ ລາອອກຢ່າງສຸພາບຕາມພິທີ. ພາບນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນຈັນຍາບັນແຫ່ງຄວາມກະຕັນຍູ ແລະ ການລາອອກທີ່ຖືກທໍານອງ: ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສູງສຸດກໍຮັບເກຍດດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະ ຈາກໄປໂດຍຮັກສາຄວາມກົມກຽວ ແລະ ທັມມະໃນຫມູ່ຍາດແລະຜູ້ເຖົ້າແກ່.
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic social conduct: honouring guests and elders, offering respectful farewell, and maintaining harmony through proper etiquette. Even Kṛṣṇa, though supreme, participates in these norms, modelling humility and gratitude.
After being properly welcomed and honoured—by a principal lady (contextually Kuntī in the Hindi gloss) and by Vidura and others—Kṛṣṇa, described as four-armed and as Gadā’s elder, departs from Hastināpura (Nāgapura) in his divine chariot.