Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें गुरुशिष्यसंवादाविषयक इकक्‍्यावनवाँ अध्याय पूरा हुआ

evaṁ bruvati kauravye dharmarāje yudhiṣṭhire | vāsudevo varaḥ puṁsām idaṁ vacanam abravīt ||

ເມື່ອ ທັມມະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ ແຫ່ງວົງກຸຣຸ ກໍາລັງເວົ້າຢູ່ດັ່ງນັ້ນ ວາສຸເທວະ—ຜູ້ສູງສຸດໃນບັນດາມະນຸດ—ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະອົງດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາເຫຼົ່ານີ້. ນິທານຫັນຈາກຄໍາປາໄສຂອງສິດໄປສູ່ຄໍາຕອບຂອງອາຈານ ເປັນໝາຍວ່າຈະເຂົ້າສູ່ການຊີ້ນໍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງທັມມະ ແລະ ຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ.

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
ब्रुवतिwhile (he) was speaking / as (he) speaks
ब्रुवति:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent, Parasmaipada, 3rd, Singular
कौरव्येin/when (the) Kaurava (descendant)
कौरव्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Locative, Singular
धर्मराजेin/when the king of dharma
धर्मराजे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Locative, Singular
युधिष्ठिरेin/when Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Locative, Singular
वासुदेवःVāsudeva (Kṛṣṇa)
वासुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
वरःbest, excellent
वरः:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
TypeNoun
Rootपुंस्
FormMasculine, Genitive, Plural
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), Parasmaipada, 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
V
Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa)
K
Kuru lineage (Kaurava)

Educational Q&A

The verse functions as a hinge: it emphasizes that dharma-oriented discourse invites authoritative guidance. By introducing Vāsudeva’s response to Dharmarāja, it frames the coming instruction as ethically normative and meant to clarify right conduct.

While Yudhiṣṭhira is speaking, the narrator notes that Kṛṣṇa (Vāsudeva), described as foremost among men, begins to speak. This marks a transition from Yudhiṣṭhira’s words to Kṛṣṇa’s counsel within the ongoing dialogue context.