Shloka 23

मरुत्तोपाख्यान-प्रस्तावः — Genealogy to Marutta and the Logistics of Royal Sacrifice

Devanagari script

कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च । मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपति:,तस्य पुत्रो5तिचक्राम पितरं गुणवत्तया । मरुत्तो नाम धर्मज्ञक्षक्रवर्ती महायशा: उन्हींके पुत्र हुए महायशस्वी, चक्रवर्ती, धर्मज्ञ राजा मरुत्त। जो अपने गुणोंके कारण पितासे भी बढ़े-चढ़े थे

Translation

ພະຣາຊານັ້ນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງປະຊາຊົນຍິນດີ ດ້ວຍການກະທຳ ດ້ວຍຈິດໃຈ ແລະດ້ວຍວາຈາ ພ້ອມທັງດ້ວຍການສຳລວມແລະຄວາມສະງົບ. ບຸດຂອງພະອົງ ຊື່ ມະຣຸດຕະ ເປັນກະສັດຜູ້ຮູ້ທັນທຳ ເປັນຈັກກະວັດຕິ ແລະມີກຽດຍົດຍິ່ງ; ດ້ວຍຄຸນຄວາມດີຂອງຕົນ ລາວຍັງເຫນືອກວ່າພະບິດາອີກ.

Word by Word

कर्मणाby action/deed

मनसाby mind

वाचाby speech

दमेनby self-control

प्रशमेनby tranquility/appeasement

चand

मनांसिminds/hearts

आराधयामासhe pleased/worshipped

प्रजानाम्of the subjects/people

सःhe

महीपतिःking (lord of the earth)

तस्यof him

पुत्रःson

अतिचक्रामsurpassed

पितरम्father

गुणवत्तयाby excellence/virtue (by possessing qualities)

मरुत्तःMarutta (proper name)

नामby name

धर्मज्ञःknower of dharma/righteous

चक्रवर्तीuniversal monarch

महायशाःgreatly renowned

Speaker

व्यास उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes