Shloka 10
मरुत्तोपाख्यान-प्रस्तावः — Genealogy to Marutta and the Logistics of Royal Sacrifice
Devanagari script
स पितुर्विक्रियां दृष्टवा राज्यान्निरसनं च तत् । नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया,सुवर्चा अपने पिताकी वह दुर्दशा, वह राज्यसे निष्कासन देखकर सावधान हो नियमपूर्वक प्रजाके हितकी इच्छासे सबके साथ उत्तम बर्ताव करने लगे
Transliteration
sa pitur vikriyāṃ dṛṣṭvā rājyān nirasanaṃ ca tat | niyato vartayāmāsa prajāhitacikīrṣayā ||
Translation
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອສຸວັຣຈະສະເຫັນຄວາມຜັນແປຂອງພໍ່ ແລະການຖືກຂັບອອກຈາກອານາຈັກນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຕັ້ງຕົນຢູ່ໃນວິໄນ ແລະດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະເຮັດປະໂຫຍດແກ່ປະຊາຊົນ ກໍເລີ່ມປະພຶດຕົນຢ່າງສົມຄວນຕໍ່ທຸກຄົນ»។
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पितुःof (his) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
विक्रियांchange/condition (state of affairs)
विक्रियां:
Karma
TypeNoun
Rootविक्रिया
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
राज्यात्from the kingdom
राज्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Ablative, Singular
निरसनम्expulsion/banishment
निरसनम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिरसन
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that (event/thing)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
नियतःself-restrained, disciplined
नियतः:
TypeAdjective
Rootनियत
FormMasculine, Nominative, Singular
वर्तयामासconducted himself / behaved
वर्तयामास:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular, Parasmaipada
प्रजा-हित-चिकीर्षयाwith the desire to do the welfare of the subjects
प्रजा-हित-चिकीर्षया:
Karana
TypeNoun
Rootप्रजाहितचिकीर्षा
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
व
व्यास (Vyāsa)प
पिता (the father, unnamed here)प
प्रजा (the subjects/people)र
राज्य (the kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes