Shloka 12
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
सम्मोहोऊज्ञानमत्याग: कर्मणामविनिर्णय: । स्वप्न: स्तम्भो भयं लोभ: स्वत: सुकृतदूषणम्
vāyudeva uvāca | sammoho 'jñānam atyāgaḥ karmaṇām avinirṇayaḥ | svapnaḥ stambho bhayaṁ lobhaḥ svataḥ sukṛtadūṣaṇam | tatra tatra niyamyante sarve te tāmasā guṇāḥ |
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມຫຼົງ, ອະວິຊາ, ການບໍ່ຍອມສະຫຼະ, ການຕັດສິນການກະທຳຂອງຕົນບໍ່ໄດ້, ການນອນແລະຄວາມເຉື່ອຍຊາ, ຄວາມຕິດຂັດຂອງໃຈ, ຄວາມຢ້ານ, ຄວາມໂລບ, ແລະການມັກຈັບຜິດແມ່ນແຕ່ກຸສົນຂອງຕົນ—ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແລະທີ່ຄ້າຍຄື ລ້ວນຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງຄຸນແຫ່ງຄວາມມືດ ຄື ຕະມັດ (tamas). ໃນທາງຈັນຍາບັນ ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍທີ່ໃຫ້ຮູ້ຈັກຕະມັດ: ມັນບັງບັງການແຍກແຍະ, ອ່ອນແຮງຄວາມຕັ້ງໃຈ, ແລະຫັນຄົນໃຫ້ຫ່າງຈາກຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ».
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse identifies hallmark traits of tamas—delusion, ignorance, indecision, lethargy, fear, greed, and even mistrusting one’s own good deeds—and frames them as forces that obstruct clear judgment and righteous action.
Vāyudeva is speaking in a didactic context, explaining the nature of the guṇas. Here he characterizes tamas by listing the mental and ethical defects through which it manifests in human conduct.