Shloka 6
Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
सम्यगुपायो दृष्टश्न॒ भ्रमरैरिव लक्ष्यते । कर्मबुद्धिरबुद्धित्वाज्ज्ञानलिज्जैरिवाश्रितम्,उस क्षेत्रका साक्षात्कार करनेके लिये पूर्ण उपाय देखा गया है। वह यह है कि उसे देखनेकी क्रियाका त्याग कर देनेसे भौंरोंके द्वारा गन्धकी भाँति वह अपने-आप जाना जाता है। किंतु कर्मविषयक बुद्धि वास्तवमें बुद्धि न होनेके कारण ज्ञानके सदृश प्रतीत होती है तो भी वह ज्ञान नहीं है। (अतः क्रियाद्वारा उसका साक्षात्कार नहीं हो सकता)
samyag upāyo dṛṣṭaś ca bhramarair iva lakṣyate | karmabuddhir abuddhitvāj jñānalijjair ivāśritam ||
ພຣະພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ວິທີອັນສົມບູນ ແລະຖືກຕ້ອງເພື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມຈິງນັ້ນ ໄດ້ຖືກເຫັນແລ້ວ. ມັນຖືກຮູ້ໂດຍຕົນເອງ—ເຫມືອນກິ່ນຫອມທີ່ຜຶ້ງຮັບຮູ້—ເມື່ອຜູ້ປະຕິບັດປ່ອຍວາງການກະທຳແຫ່ງ ‘ການພະຍາຍາມເບິ່ງ’. ແຕ່ປັນຍາທີ່ເກາະກຽວກັບກຳ ແທ້ຈິງເປັນຄວາມບໍ່ຮູ້ອີກຊະນິດ; ມັນພຽງຄ້າຍຄວາມຮູ້ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນຄວາມຮູ້. ດັ່ງນັ້ນ ການຮູ້ແຈ້ງນັ້ນ ບໍ່ອາດບັນລຸໄດ້ດ້ວຍການເຮັດຢ່າງດຽວ».
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Realization is not produced by action; it becomes evident when the compulsive effort of ‘doing’ and the action-centered mindset are relinquished. Karma-oriented intellect can mimic knowledge but does not equal liberating insight.
A Brahmin speaker instructs the listener using an analogy: just as bees find fragrance without forcing it into being, the sought Reality is recognized naturally when one abandons the attempt to grasp it through activity.