Shloka 2
ब्राह्मणी ब्राह्मणं कंचिज्ज्ञानविज्ञानपारगम् | दृष्टवा विविक्त आसीनं भार्या भर्तारमब्रवीत्,एक ब्राह्मण, जो ज्ञान-विज्ञानके पारगामी विद्वान् थे, एकान्त स्थानमें बैठे हुए थे, यह देखकर उनकी पत्नी ब्राह्मणी अपने उन पतिदेवके पास जाकर बोली--'प्राणनाथ! मैंने सुना है कि स्त्रियाँ पतिके कर्मानुसार प्राप्त हुए लोकोंको जाती हैं; किंतु आप तो कर्म छोड़कर बैठे हैं और मेरे प्रति कठोरताका बर्ताव करते हैं। आपको इस बातका पता नहीं है कि मैं अनन्यभावसे आपके ही आश्रित हूँ। ऐसी दशामें आप-जैसे पतिका आश्रय लेकर मैं किस लोकमें जाऊँगी? आपको पतिरूपमें पाकर मेरी क्या गति होगी”
vāyudeva uvāca | brāhmaṇī brāhmaṇaṁ kañcij jñāna-vijñāna-pāragam | dṛṣṭvā vivikte āsīnaṁ bhāryā bhartāram abravīt |
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ນາງພຣາຫມະນີຄົນໜຶ່ງເຫັນພຣາຫມະນຄົນໜຶ່ງ—ຜູ້ຊໍານານທັງຄວາມຮູ້ທາງທຳ ແລະປັນຍາພິຈາລະນາ—ນັ່ງຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະງົບ. ນາງເຂົ້າໄປຫາຜົວແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານເຈົ້າແຫ່ງຊີວິດຂ້າ! ຂ້າໄດ້ຍິນວ່າ ຍິງທັງຫຼາຍໄປສູ່ໂລກທີ່ຜົວໄດ້ມາດ້ວຍກຳ. ແຕ່ທ່ານກັບນັ່ງຢູ່ໂດຍລະທິ້ງການກະທຳ ແລະປະພຶດກະດ້າງກັບຂ້າ. ທ່ານບໍ່ຮູ້ບໍ່ວ່າ ຂ້າພຶງພາທ່ານພຽງຜູ້ດຽວ ດ້ວຍໃຈອັນບໍ່ແບ່ງປັນ? ຖ້າຂ້າອາໄສຜົວເຊັ່ນທ່ານ ຂ້າຈະໄປສູ່ໂລກໃດ? ໄດ້ທ່ານເປັນຜົວ ຊະຕາຂອງຂ້າຈະເປັນແນວໃດ?»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical tension between renunciation and responsibility: a householder’s spiritual pursuit should not become an excuse for neglecting duties toward one’s spouse. The wife appeals to the doctrine that a wife’s spiritual destiny is linked to her husband’s conduct, urging him to recognize his obligations and the moral consequences of abandoning action and compassion.
A learned Brahmin sits in seclusion, apparently withdrawing from action and behaving harshly toward his wife. Seeing this, the Brahmin woman approaches him and questions how she can attain a good destiny if he abandons prescribed duties, emphasizing her exclusive dependence on him as her refuge.