Shloka 14
Āśvamedhika-parva, Adhyāya 14
Consolation of Yudhiṣṭhira; Rites and Gifts; Return to Hastināpura
एवं नातिमहान् काल: स तेषां संन्यवर्तत । कुर्वतां शौचकार्याणि भीष्मस्य निधने तदा,भीष्मकी मृत्युके पश्चात् शौचकार्य सम्पन्न करते हुए पाण्डवोंका कुछ काल वहीं व्यतीत हुआ (यथा मनुर्महाराजो रामो दाशरथिर्यथा । तथा भरतसिंहो5पि पालयामास मेदिनीम् ।।
evaṁ nātimahān kālaḥ sa teṣāṁ saṁnyavartata | kurvatāṁ śaucakāryāṇi bhīṣmasya nidhane tadā ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກ ພີສະມະ ເສຍຊີວິດ ໃນຂະນະທີ່ພວກປານດະວະ ກຳລັງປະຕິບັດພິທີຊຳລະມົນທິນ ແລະ ພິທີໄວ້ທຸກຕາມທຳມະ ເວລາກໍຜ່ານໄປບໍ່ດົນ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາຍັງພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະ ມຸ່ງໝັ້ນໃນພາລະກິດອັນສົງບົດນັ້ນ. ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຜັນຜ່ານຢ່າງສະຫງົບ ຈາກຄວາມຮຸນແຮງແຫ່ງການສູນເສຍ ໄປສູ່ການຟື້ນຟູລະບຽບອັນມີວິໄນ: ຄວາມໂສກເສົ້າຖືກຍອມຮັບຜ່ານການປະຕິບັດທຳມະ ແລະ ຊຸມຊົນຖືກຕຽມໃຫ້ກັບຄືນຈາກການໄວ້ທຸກ ໄປສູ່ການປົກຄອງອັນຊອບທຳ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in the aftermath of immense loss, dharma requires structured response: grief is not denied, but regulated through śauca (purificatory and mourning observances). The verse highlights ethical continuity—ritual discipline becomes the bridge from death and disorder back to stability and righteous life.
Following Bhīṣma’s demise, the Pāṇḍavas remain on site and carry out the required śaucakāryas. The narrator notes that this period does not last long, signaling a transition from funeral observances toward the next phase of the story—re-establishing governance and public order.