Shloka 13
व्याधि-गुण-साम्योपदेशः | Discourse on Affliction, Guṇa-Equilibrium, and the Inner Battle
शत्रुदमन! द्रोणाचार्य और भीष्मके साथ जो युद्ध हुआ था, वही युद्ध आपके सामने उपस्थित है। इस समय आपको अकेले अपने मनके साथ युद्ध करना होगा ।।
śatrudamana! droṇācārya-bhīṣmābhyāṁ saha yo yuddhaḥ abhavat sa eva yuddhaḥ tava purataḥ samupasthitaḥ। idānīṁ tvayā ekenaiva svena manasā saha yoddhavyam॥ tasmād abhyupagantavyaṁ yuddhāya bharatarṣabha। paramavyaktarūpasya pāraṁ yuktyā svakarmabhiḥ॥ bharatabhūṣaṇa! ataḥ tasmai yuddhāya tvayā sajjībhavitavyam। svakarma-pālanena yogena ca manaḥ vaśīkṛtya māyātītaṁ parabrahma prāpnuhi॥
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ! ສົງຄາມທີ່ເຈົ້າເຄີຍຮົບຄຽງຂ້າງດໂຣນາຈາຣຍ ແລະ ພີສະມະ ນັ້ນ ບັດນີ້ປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າເຈົ້າອີກຄັ້ງ. ແຕ່ໃນຍາມນີ້ ເຈົ້າຕ້ອງຮົບຢູ່ຜູ້ດຽວ—ກັບໃຈຂອງຕົນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພະຣະຕະ, ຈົ່ງກ້າວອອກໄປສູ່ສົງຄາມນີ້. ດ້ວຍປັນຍາອັນຖືກຕ້ອງ ແລະ ດ້ວຍການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນຢ່າງສັດຊື່, ຈົ່ງຂ້າມພົ້ນຂອບເຂດແຫ່ງອະວະຍັກຕະອັນສູງສຸດ. ໂອ ເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງວົງພະຣະຕະ, ຈົ່ງຕຽມຕົວສໍາລັບສົງຄາມນັ້ນ: ຄວບຄຸມໃຈດ້ວຍໂຍຄະ ພ້ອມກັບຮັກສາທຳມະ ແລະ ບັນລຸພຣະພຣະຫມັນອັນສູງສຸດທີ່ຢູ່ເຫນືອມາຍາ».
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse reframes heroism as an inward discipline: the decisive battle is against one’s own mind. By performing one’s proper duties (svakarma) with discernment (yukti) and mastering the mind through yoga, one transcends māyā and realizes the Supreme Brahman.
Vāyudeva addresses a Bharata hero, recalling the earlier great war fought with Droṇa and Bhīṣma, and declares that a comparable ‘battle’ now confronts him—an internal struggle requiring solitary effort. He urges readiness, duty-based action, and yogic control of the mind to reach the transcendent goal.