Shloka 243
धृतराष्ट्रस्य सत्कारः — Dhṛtarāṣṭra Honored in the Post-war Court
किंकरा: पर्युपातिष्ठन् सर्वा: सुबलजां तथा । पुरुषप्रवर! कुन्ती
Vaiśampāyana uvāca: kiṅkarāḥ paryupātiṣṭhan sarvāḥ subalajāṃ tathā | puruṣapravara! kuntī, draupadī, yaśasvinī subhadrā, nāgakanyā ulūpī, devī citrāṅgadā, dhṛṣṭaketukī bahin tathā jarāsandhakī putrī—ye tathā kurukulakī dvitīyā bahuśaḥ striyaḥ dāsīvat subalaputrīṃ gāndhārīṃ sevāyāṃ lagāḥ ||
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບັນດານາງທັງຫມົດນັ້ນ ຢືນລ້ອມຮອບ ແລະປະຄອງຮັບໃຊ້ ທິດາຂອງ ສຸບະລະ ດັ່ງແມ່ຍິງຮັບໃຊ້. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບຸລຸດ—ກຸນຕີ, ດຣາວປະດີ, ສຸບະດຣາຜູ້ມີກຽດສັກສີ, ອຸລູປີ ເຈົ້າຍິງນາກາ, ຈິຕຣາງກະດາຜູ້ສູງສົ່ງ, ພີ່ສາວຂອງ ທຣິດສະເກຕຸ, ແລະທິດາຂອງ ຈະຣາສັນທະ—ພ້ອມດ້ວຍນາງອື່ນໆອີກຫຼາຍໃນວົງກຸຣຸ—ລ້ວນພາກັນປະຈຳຢູ່ໃນການຮັບໃຊ້ ຄານທາຣີ ຜູ້ເປັນຊາຍາຂອງສຸບະລະ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈິດທຳຫຼັງສົງຄາມ: ຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການແບ່ງປັນຄວາມໂສກ; ອະດີດພຣະມະຫາຣານີ ແລະນາງຜູ້ສູງສັກ ຍອມຮັບການຮັບໃຊ້ເປັນທາງແຫ່ງທຳ ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ ແລະການນັບຖືຕໍ່ແມ່ຍິງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມສູນເສຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as humble service and respect toward elders in a time of collective loss. Even royal women accept a servant-like role to honor Gāndhārī’s seniority and suffering, modeling ethical solidarity after the devastation of war.
In the opening of Āśramavāsika Parva, the widowed and bereaved women of the Kuru world gather around Gāndhārī and attend upon her. The text lists prominent figures—Kuntī, Draupadī, Subhadrā, Ulūpī, Citrāṅgadā, and others—depicting a household/āśrama setting where service replaces royal privilege.