Adhyaya 140
Agastya-Māhātmya and Vasiṣṭha’s Protection of the Ādityas (Khalina Daityas; Sarayū Etiology)
Upa-parva: Dāna-Dharma and Ṛṣi-Māhātmya (Exempla of Agastya and Vasiṣṭha)
Bhīṣma reports an embedded narration in which Vāyu, prompted to speak, recounts exemplary deeds of ṛṣis. First, devas, defeated and demoralized by asuras, approach Agastya, described as radiant and steadfast in vow. Agastya becomes intensely resolute; by the force of his tejas he neutralizes many adversaries in the aerial domain, who flee southward. When asked to eliminate those established on earth, he declines, stating that such action would diminish his tapas—indicating an ethic of constrained power and conservation of spiritual efficacy. The discourse then transitions to Vasiṣṭha: during an Āditya sacrificial session near the Mānasā lake, the Khalina daityas seek to attack, repeatedly reviving by immersion in a boon-granted lake. The devas seek protection; Vasiṣṭha grants assurance and, with minimal effort, overcomes the threat through his tejas. An etiological sequence follows: Vasiṣṭha brings the Gaṅgā, associated with Kailāsa, to split the lake, resulting in the formation of the Sarayū; the region where the Khalinas fell becomes marked by their name. The chapter thus frames ṛṣi-agency as safeguarding ritual order, while emphasizing proportional intervention and the limits imposed by tapas economy.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, दान-धर्म के सूक्ष्म मार्ग में एक और कठिन प्रश्न उठाते हैं—किनके अन्न का ग्रहण धर्म है और किनके अन्न का ग्रहण पतन का द्वार? → भीष्म वर्ण-धर्म और आचरण-धर्म के आधार पर ‘भोज्य’ और ‘अभोज्य’ का वर्गीकरण करते हैं—ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य के अन्न की ग्राह्यता; शूद्र-भोजन के निषेध का कठोर विधान; और उससे भी आगे ‘सर्वभक्ष’, ‘विकर्मी’, ‘न्यासापहारी’, ‘कृतघ्न’ जैसे आचरण-दोषों से दूषित अन्न के परिणाम। → भीष्म का तीखा निष्कर्ष—“शूद्रों का अन्न खाने वाला पृथ्वी का मल खाता है; और जो द्विज शूद्र-भोजी हैं वे भी वही मल खाते हैं”—यह वाक्य अध्याय का नैतिक-आघात और भय-उत्पादक शिखर बनता है, जहाँ भोजन केवल पदार्थ नहीं, धर्म-शुद्धि का निर्णायक बन जाता है। → भीष्म पुनः स्मरण कराते हैं कि समाज-धर्म में ब्राह्मण का स्वाध्याय, क्षत्रिय का रक्षण, वैश्य का पोषण-व्यवहार—ये कर्तव्य-रेखाएँ हैं; और अन्न-ग्रहण में भी शुद्धि का नियम उसी व्यवस्था को साधता है। अंत में वे कहते हैं कि ‘भोज्य-अभोज्य’ का विधान विधिपूर्वक कह दिया गया। → युधिष्ठिर के लिए द्वार खुला छोड़ दिया जाता है—“कौन्तेय, अब और क्या सुनना चाहते हो?” (अगले प्रश्न/उपदेश की ओर संकेत)
Shlokas
Verse 1
औपनआक्रात बछ। सर: पजञ्चत्रिशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: जिनका अन्न ग्रहण करने योग्य है और जिनका ग्रहण करने योग्य नहीं है
ຢຸດທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ໃນໂລກນີ້ ພຣາຫມະນະຄວນຮັບອາຫານຈາກມືຂອງໃຜ? ກະສັດຕຣິຍະຄວນຮັບຈາກໃຜ? ເຊັ່ນດຽວກັນ ໄວສະຍະ ແລະ ຊູດຣະ ຈະຮັບອາຫານຈາກໃຜໄດ້?»
Verse 2
भीष्म उवाच ब्राह्मणा ब्राह्मणस्येह भोज्या ये चैव क्षत्रिया: । वैश्याश्चापि तथा भोज्या: शूद्राश्न॒ परिवर्जिता:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ໃນໂລກນີ້ ພຣາຫມະນະຄວນຮັບອາຫານໃນເຮືອນຂອງພຣາຫມະນະ, ແລະໃນເຮືອນຂອງກະສັດຕຣິຍະ; ທັງໃນເຮືອນຂອງໄວສະຍະດ້ວຍ. ການກິນໃນເຮືອນຂອງຊູດຣະ ຄວນຫຼີກເວັ້ນ (ສໍາລັບລາວ)»
Verse 3
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या भोज्या वै क्षत्रियस्य ह । वर्जनीयास्तु वै शूद्रा: सर्वभक्षा विकर्मिण:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບກະສັດຕຣິຍະ ກໍຄວນຮັບອາຫານຈາກເຮືອນຂອງພຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ແລະ ໄວສະຍະ. ແຕ່ອາຫານຂອງຊູດຣະຜູ້ກິນບໍ່ເລືອກ—ບໍ່ແຍກວ່າຄວນກິນຫຼືບໍ່ຄວນ—ແລະປະພຶດຂັດກັບຊາສະຕຣະ ກໍຄວນຫຼີກເວັ້ນໂດຍລາວເຊັ່ນກັນ»
Verse 4
वैश्यास्तु भोज्या विप्राणां क्षत्रियाणां तथैव च | नित्याग्नयो विविक्ताश्च चातुर्मास्यरताश्न ये
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນພວກໄວສະຍະ ມີແຕ່ຜູ້ທີ່ຮັກສາໄຟບູຊາທຸກວັນ, ດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍວິໄນແລະຄວາມບໍລິສຸດຢ່າງສະຫງົບສະງັດ, ແລະປະຕິບັດພິທີຈາຕຸຣມາສະຍະຢ່າງສັດຊື່—ອາຫານຂອງຜູ້ເຊັ່ນນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ພຣາຫມະນະ ແລະ ກະສັດຕຣິຍະ ຄວນຮັບ»
Verse 5
शूद्राणामथ यो भुड्धक्ते स भुड्क्ते पृथिवीमलम् । मल॑ नृणां स पिबति मलं॑ भुद्ठक्ते जनस्य च,जो द्विज शूद्रोंके चरका अन्न खाता है, वह समस्त पृथ्वी और सम्पूर्ण मनुष्योंक मलका ही पान और भक्षण करता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນອາຫານຂອງຊູດຣະ ແທ້ຈິງແລ້ວກໍເຫມືອນກິນຄວາມມົນທິນ—ດັ່ງກິນຂີ້ເຫຍື້ອຂອງແຜ່ນດິນທັງປວງ. ລາວດື່ມຄວາມມົນທິນຂອງມະນຸດ ແລະກິນຄວາມມົນທິນຂອງປະຊາຊົນ»
Verse 6
शूद्राणां यस्तथा भुड्क्ते स भुड्क्ते पृथिवीमलम् । पृथिवीमलमश्रन्ति ये द्विजा: शूद्रभोजिन:,जो शूट्रोंका अन्न खाता है, वह पृथ्वीका मल खाता है। शूद्रात्न भोजन करनेवाले सभी द्विज पृथ्वीका मल ही खाते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນອາຫານຂອງຊູດຣະໃນລັກສະນະນັ້ນ ກໍເທົ່າກັບກິນຂີ້ເປື້ອນຂອງແຜ່ນດິນ. ບັນດາດວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ທີ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍກິນອາຫານຂອງຊູດຣະ ກໍຖືກກ່າວວ່າກິນຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດຂອງແຜ່ນດິນເຊັ່ນກັນ».
Verse 7
शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोडपि पच्यते । ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्न पच्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຊູດຣະຜູ້ຍຶດໝັ້ນໃນວຽກທີ່ກຳນົດໃຫ້ຕົນ ຖ້າເຂົ້າໄປສູ່ວິກັມມະ (ການກະທຳຕ້ອງຫ້າມ) ກໍຖືກລົງໂທດ. ແຕ່ພຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ຫຼື ໄວຊະຍະ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນວິກັມມະ ບໍ່ໄດ້ຖືກ ‘ຕົ້ມໃນນະລົກ’ ເພາະເກີ່ຍວພັນກັບວຽກແບບຊູດຣະເທົ່ານັ້ນ; ສິ່ງຊີ້ຂາດຄື ການຍຶດຕາມທຳຂອງຕົນ ຫຼື ການລ່ວງເຂົ້າສູ່ວິກັມມະ».
Verse 8
स्वाध्यायनिरता विप्रास्तथा स्वस्त्ययने नृणाम् । रक्षणे क्षत्रियं प्राहुर्वैंश्यं पुष्टयर्थमेव च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມະນະທັງຫຼາຍມຸ່ງໝັ້ນໃນການສະວາດຍາຍ (ການຮຽນວິດ) ແລະໃນພິທີກຳທີ່ນຳມົງຄຸນແກ່ມະນຸດ. ກະສັດຕຣິຍະ ເຂົາກ່າວວ່າມຸ່ງໃນການປົກປ້ອງ. ແລະໄວຊະຍະມີຢູ່ເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການຫຼ້ຽງດູ ແລະຄ້ຳຈຸນຊຸມຊົນ».
Verse 9
करोति कर्म यद् वैश्यस्तद् गत्वा हुपजीवति । कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमकुत्सा वैश्यकर्मणि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ວຽກໃດກໍຕາມທີ່ໄວຊະຍະເຮັດ ຜູ້ຄົນດຳລົງຊີວິດໂດຍອາໄສວຽກນັ້ນ. ກະສິກຳ, ການລ້ຽງແລະປົກປ້ອງງົວ, ແລະການຄ້າ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວຽກຂອງໄວຊະຍະໂດຍຖືກຕ້ອງ; ດັ່ງນັ້ນລາວບໍ່ຄວນດູໝິ່ນ ຫຼືອາຍຕໍ່ອາຊີບຂອງຕົນ».
Verse 10
शूद्रकर्म तु यः कुर्यादवहाय स्वकर्म च । स विज्ञेयो यथा शूद्रो न च भोज्य: कदाचन,जो वैश्य अपना कर्म छोड़कर शूद्रका कर्म करता है, उसे शूद्रके समान ही जानना चाहिये और उसके यहाँ कभी भोजन नहीं करना चाहिये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດເຮັດວຽກແບບຊູດຣະ ໂດຍລະທິ້ງວຽກທີ່ກຳນົດໃຫ້ຕົນ ຜູ້ນັ້ນຄວນຖືວ່າເປັນເຊັ່ນຊູດຣະ; ແລະບໍ່ຄວນຮັບປະທານອາຫານໃນເຮືອນຂອງລາວເລີຍ».
Verse 11
चिकित्सक: काण्डपृष्ठ: पुराध्यक्ष: पुरोहित: । सांवत्सरो वृथाध्यायी सर्वे ते शूद्रसम्मिता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຮັກສາໂລກເປັນອາຊີບ, ຜູ້ດຳລົງຊີວິດໂດຍຂາຍວິຊາ, ຫົວໜ້າບ້ານຫຼືຫົວໜ້າເມືອງ, ປຸໂຣຫິດທີ່ຮັບໃຊ້ເພື່ອປາກທ້ອງ, ຜູ້ທຳນາຍປະຈຳປີ (ໂຫລາ), ແລະຜູ້ສຶກສາປຶ້ມໄຮ້ຄ່ານອກເວດແລະສາດສະຕຣ—ຄົນເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນແມ່ນເກີດເປັນພຣາຫມັນ ກໍຖືກນັບວ່າເທົ່າກັບຊູດຣະ.»
Verse 12
शूद्रकर्मस्वथैतेषु यो भुड्धक्ते निरपत्रप: । अभोज्यभोजन भुकक्त्वा भयं प्राप्रोति दारुणम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ບໍ່ຮູ້ອາຍ ທີ່ໄປກິນໃນເຮືອນຂອງດວິຊະເຫຼົ່ານີ້ ໃນຂະນະທີ່ເຂົາປະພຶດແລະປະກອບອາຊີບຢ່າງຊູດຣະ ຍ່ອມເປັນບາບແຫ່ງການກິນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນກິນ ແລະຈະປະສົບຄວາມຫວາດຫວັນອັນຮ້າຍແຮງ.»
Verse 13
कुल वीर्य च तेजश्न तिर्यग्योनित्वमेव च । स प्रयाति यथा श्रा वै निष्क्रियो धर्मवर्जित:,उसके कुल, वीर्य और तेज नष्ट हो जाते हैं तथा वह धर्म-कर्मसे हीन होकर कुत्तेकी भाँति तिर्यक्-योनिमें पड़ जाता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຕະກູນ, ພະລັງຊາຍ, ແລະລັດສະໝີຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພິນາດ; ແລະເມື່ອຂາດທັມ ບໍ່ຂະຫຍັນໃນກິດທີ່ຊອບທຳ ກໍຈະໄປສູ່ກຳເນີດສັດ—ດັ່ງຫມາ.»
Verse 14
भुड्क्ते चिकित्सकस्यान्नं तदन्नं च पुरीषवत् । पुंश्वल्यन्नं च मूत्रं स््पात् कारुकान्नं च शोणितम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນເຂົ້າຂອງແພດ ເຂົ້ານັ້ນຖືກນັບດັ່ງອຸຈາລະ. ເຂົ້າຂອງຍິງສຳສ່ອນ ຫຼືນາງຄະນິກາ ຖືກກ່າວວ່າດັ່ງນ້ຳປັດສະວະ. ເຂົ້າຂອງຊ່າງຝີມື ຖືກປຽບດັ່ງເລືອດ.»
Verse 15
विद्योपजीविनो>न्नं च यो भुड्क्ते साधुसम्मत: । तदप्यन्नं यथा शौद्रं तत् साधु: परिवर्जयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໜຶ່ງຈະໄດ້ຮັບການນັບຖືໃນຫມູ່ຄົນດີກໍຕາມ, ຖ້າເຂົາກິນເຂົ້າຂອງພຣາຫມັນຜູ້ດຳລົງຊີວິດໂດຍຂາຍວິຊາ, ເຂົ້ານັ້ນກໍຖືກນັບວ່າບໍ່ດີກວ່າເຂົ້າທີ່ຜູກພັນກັບອາຊີບຂອງຊູດຣະ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນດີແທ້ຄວນຫຼີກເວັ້ນບໍ່ຮັບບໍ່ກິນ.»
Verse 16
वचनीयस्य यो भुड्क्ते तमाहु: शोणितं हृदम् । पिशुनं भोजन भुड्धक्ते ब्रह्म॒हत्यासमं विदु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນອາຫານຂອງຄົນທີ່ມີມົນທິນແລະຄວນຖືກຕຳນິ ຜູ້ນັ້ນຖືກເອີ້ນວ່າ “ຫຼຸມເລືອດ” ໃນໃຈ. ແລະຜູ້ໃດກິນອາຫານທີ່ໄດ້ມາຈາກຄົນຊອກຫາເລື່ອງ/ຄົນນິນທາ ການກິນນັ້ນຖືກຮູ້ວ່າເທົ່າກັບບາບ “ພຣະຫມັນຫັດຕະຍາ” (ຂ້າພຣາຫມັນ). ດັ່ງນັ້ນ ອາຫານທີ່ຖືກຖວາຍດ້ວຍຄວາມດູຖູກ ຫຼືຫມິ່ນປະມາດ ບໍ່ຄວນຮັບເອົາເລີຍ»។
Verse 17
असत्कृतमवज्ञातं न भोक्तव्यं कदाचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ອາຫານທີ່ຖືກຖວາຍດ້ວຍການບໍ່ເຄົາລົບ ແລະການດູຖູກ ບໍ່ຄວນກິນເລີຍ. ຜູ້ໃດຮັບອາຫານຂອງຄົນທີ່ມີມົນທິນທາງສິນທຳ ກ່າວກັນວ່າຕົກລົງໃນ “ຫຼຸມເລືອດ”. ແລະຜູ້ໃດໄປກິນຢູ່ເຮືອນຂອງຄົນນິນທາ—ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຂົນຂ່າວ—ການກິນນັ້ນຖືກນັບເທົ່າກັບບາບຂ້າພຣາຫມັນ. ດັ່ງນັ້ນ ອາຫານທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍການດ່າຖູກ ແລືອດຫຍັງ ບໍ່ຄວນຮັບເອົາ»។
Verse 18
व्याधिं कुलक्षयं चैव क्षिप्रं प्राप्रोति ब्राह्मण: । नगरीरक्षिणो भुड्क्ते श्वपचप्रवणो भवेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນຜູ້ໃດກິນອາຫານແບບນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບໂລກໄພໄວ ແລະໃນໄມ່ຊ້າຈະນຳຄວາມພິນາດມາໃຫ້ແກ່ວົງຕະກູນ. ຜູ້ໃດກິນອາຫານຂອງຜູ້ຮັກສາເມືອງ ຈະເອີ້ນໃຈໄປສູ່ສະພາບ śvapaca—ດັ່ງຄົນນອກວັນນະ—ເນື່ອງຈາກມົນທິນຂອງອາຊີບນັ້ນ»។
Verse 19
गोघ्ने च ब्राह्मणघ्ने च सुरापे गुरुतल्पगे । भुक्त्वान्नं जायते विप्रो रक्षसां कुलवर्धन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າພຣາຫມັນກິນອາຫານຂອງຜູ້ຂ້າງົວ, ຫຼືຜູ້ຂ້າພຣາຫມັນ, ຫຼືຜູ້ດື່ມສຸລາ, ຫຼືຜູ້ລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງອາຈານ (ໄປຫາພັນລະຍາອາຈານ) ພຣາຫມັນນັ້ນ—ໂດຍການຮັບອາຫານນັ້ນ—ຈະກາຍເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນວົງຂອງຣາກສະ»។
Verse 20
न्यासापहारिणो भुक्त्वा कृतघ्ने क्लीबवर्तिनि | जायते शबरावासे मध्यदेशबहिष्कृते,धरोहर हड़पनेवाले, कृतघ्न तथा नपुंसकका अन्न खा लेनेसे मनुष्य मध्यदेशबहिष्कृत भीलोंके घरमें जन्म लेता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອກິນອາຫານຂອງຜູ້ຍຶດເອົາຂອງຝາກ (ຂອງທີ່ຖືກໄວ້ໃຈ), ຫຼືຂອງຄົນອະກະຕັນຍູ, ຫຼືຂອງຜູ້ດຳລົງຊີວິດແບບບໍ່ສົມຊາຍ/ອ່ອນແອ, ຄົນນັ້ນຈະໄດ້ເກີດໃນຖິ່ນອາໄສຂອງຊະບາຣະ (Śabara) ນອກເຂດ “ມັດຍະເທດ” ອັນສັກສິດ.»
Verse 21
अभोज्याश्रैव भोज्याक्ष मया प्रोक्ता यथाविधि । किमन्यदद्य कौन्तेय मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍຕາມຫຼັກກົດລະບຽບຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ວ່າໃຜຄວນຮັບການຕ້ອນຮັບ ແລະອາຫານຂອງໃຜບໍ່ຄວນຮັບ. ບັດນີ້ ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ມື້ນີ້ເຈົ້າປາດຖະນາຟັງຫຍັງອື່ນອີກຈາກຂ້າ?»
Verse 134
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें स्कन्ददेवका रहस्यविषयक एक सौ चौंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 134 ວ່າດ້ວຍຄວາມລັບອັນເກືອບກັບພະເທວະສະກັນດະ ໃນພາກ “ທານະທັມມະ” ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ຂອງມະຫາພາຣະຕະອັນຄວນເຄົາລົບ. ນີ້ແມ່ນການປິດສິ້ນຢ່າງເປັນທາງການຂອງຫົວຂໍ້ການສອນນີ້ ທີ່ຖືກຈັດວາງໃນຄໍາປາໄສຂອງພີສະມະວ່າດ້ວຍທັມມະ ແລະການປະພຶດອັນເກີດບຸນ.
Verse 135
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि भोज्याभोज्यान्नकथनं नाम पज्चत्रिंशदधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນ “ສຣີມະຫາພາຣະຕະ” ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນພາກ “ທານະທັມມະ”—ບົດທີ 135 ຊື່ວ່າ “ການກ່າວວ່າດ້ວຍອາຫານທີ່ຄວນກິນ ແລະບໍ່ຄວນກິນ” ກໍສິ້ນສຸດລົງ. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ວາງຄໍາສອນເປັນແນວທາງຈັນຍາບັນ: ການໃຫ້ທານ ແລະການປະພຶດຖືກຕ້ອງ ບໍ່ອາດແຍກອອກຈາກການຮູ້ຈັກຈໍາແນກເລື່ອງຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມສໍາລວມ, ແລະສິ່ງທີ່ຄວນຮັບຫຼືຄວນຫຼີກເວັ້ນເປັນອາຫານ.
Frequently Asked Questions
Agastya is asked to extend his destructive power to adversaries on earth, but he refuses on the grounds that excessive exertion would deplete tapas—posing a dilemma between total eradication of threat and the disciplined conservation of spiritual authority.
Power—whether political or ascetic—must be applied proportionately and with awareness of its costs; safeguarding institutions like yajña may require intervention, but dharma includes restraint and long-term sustainability of one’s capacity to protect.
Rather than a direct phalaśruti formula, the chapter functions as exemplum: it authorizes ethical norms by citing ṛṣi precedent and anchors them in sacred geography (Sarayū, named locales), thereby reinforcing the instructional credibility of Bhīṣma’s broader dharma discourse.