Adhyaya 85
Ādi Parva, Adhyāya 85: Āṣṭaka–Yayāti संवादः (Merit-Exhaustion, Rebirth, and the Critique of Pride)
Upa-parva: Āṣṭaka–Yayāti Saṃvāda (Dialogue of Āṣṭaka and Yayāti)
Adhyāya 85 is structured as a sustained interrogation by Āṣṭaka and a doctrinal reply by King Yayāti. Āṣṭaka first asks why a being who enjoyed in Nandana and could assume forms (kāmarūpī) abandons that state and returns to earth; Yayāti answers with an analogy of social abandonment when wealth is depleted, extending it to the abandonment of one whose merit is exhausted (kṣīṇa-puṇya). He describes a “bhauma naraka” where fallen beings endure predation and prolonged descent, including being attacked by fierce terrestrial rākṣasas during the fall. Āṣṭaka then asks how such beings become embodied again; Yayāti explains re-embodiment through reproductive and elemental pathways (blood/seed mingled with nutritive essences), and that beings enter plants, waters, air, earth, and diverse life-forms, becoming ‘garbhabhūta’ (entering gestation). The dialogue continues into embryological and cognitive formation: vāyu is said to draw the seed toward the womb, and the developing human acquires the sensory modalities—hearing, sight, smell, taste, touch—along with mental apprehension. Finally, the chapter turns explicitly normative: Yayāti lists stabilizing virtues (tapas, dāna, śama, dama, modesty, straightforwardness, compassion) and warns that pride (māna) corrupts otherwise protective actions (ritual, silence, study, sacrifice), limiting their fruits and undermining higher attainments.
Chapter Arc: अकस्मात् ययाति पर जरा उतर आती है—पलित केश, शिथिल देह, और भीतर अब भी अतृप्त यौवन की आग। वह स्वीकार करता है कि यह सब कविपुत्र शुक्राचार्य (काव्य उशनस्) के शाप से हुआ है। → ययाति अपने पुत्रों के सामने असाधारण प्रस्ताव रखता है—‘मेरी जरा और पाप्मान तुम ले लो; अपनी जवानी मुझे दे दो, ताकि मैं विषय-भोग कर सकूँ।’ एक-एक कर यदु, तुर्वसु, द्रुह्यु और अनु वृद्धावस्था की दीनता का वर्णन करते हुए इंकार करते हैं—बूढ़ा न वाहन भोग पाता है, न स्त्री-सुख, न यज्ञ-आचरण; वह असमय भोजन करता, अशुचि रहता, और अपमान का पात्र बनता है। → पुत्रों के इंकार पर ययाति क्रोध और शोक के बीच उन्हें शाप/अप्रसन्नता के वचन देता—विशेषतः द्रुह्यु और अन्य अस्वीकार करने वालों को ‘काम’ और ‘सम्पद’ की असिद्धि तथा वंश-प्रतिष्ठा के ह्रास का संकेत। तभी पुरु आगे बढ़कर पिता की आज्ञा को धर्म मानकर अपनी युवावस्था अर्पित करने को तैयार होता है। → ययाति पुरु पर प्रसन्न होकर उसे वर देता—उसकी प्रजा सर्वकामसमृद्ध होगी और राज्य में प्रतिष्ठा स्थिर रहेगी। फिर महातपस्वी ययाति शुक्राचार्य का स्मरण कर ‘संक्रामण’ द्वारा अपनी जरा पुरु में स्थानांतरित कर देता और स्वयं पुरु की युवावस्था धारण करता है। → ययाति को पुनः यौवन मिल गया—अब प्रश्न यह है कि वह इस उधार लिए यौवन का उपयोग कैसे करेगा, और पुरु की स्वीकृति का मूल्य आगे किस रूप में प्रकट होगा।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ४६३ “लोक हैं) #२-:237#:22 श््नु 32 चतुरशीतितमो< ध्याय: ययातिका अपने पुत्र यदु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄວາມແກ່ຊະລາໄດ້ຄອບງໍາ, ພະຣາຊາຍະຍາຕິ ກໍກັບຄືນສູ່ນະຄອນຂອງພຣະອົງ. ທີ່ນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ຕຣັດກັບບຸດຄົນໃຫຍ່ ແລະຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດຂອງພຣະອົງ ຄື ຢະດຸ, ດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາເຫຼົ່ານີ້—ເປີດຉຸບປະກອນການທົດສອບທາງທໍາ ວ່າດ້ວຍໜ້າທີ່ຕໍ່ບິດາ, ຂອບເຂດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາ, ແລະຜົນທີ່ຕາມມາຈາກການປະຕິເສດຄໍາຮ້ອງຂໍອັນຊອບທໍາ.
Verse 2
ययातिरुवाच जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः । काव्यस्योशनस: शापान्न च तृप्तोडस्मि यौवने
ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ລູກທີ່ຮັກ, ຄວາມແກ່ຊະລາໄດ້ຄອບງຳຂ້ອຍແລ້ວ—ຮອຍຍັບເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຜົມກໍ່ກາຍເປັນສີຂາວ. ເນື່ອງຈາກຄຳສາບຂອງ ກາວຍະ ອຸຊະນັສ (ສຸກຣາຈາຣຍະ) ຂ້ອຍຖືກຄວາມແກ່ຈັບກຸມ; ແຕ່ຂ້ອຍຍັງບໍ່ອີ່ມໃຈກັບຄວາມສຸກຂອງວັຍໜຸ່ມ».
Verse 3
त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम्
«ຍະດຸເອີຍ, ເຈົ້າຈົ່ງຮັບເອົາຄວາມແກ່ຊະລາພ້ອມກັບມົນທິນຂອງຂ້ອຍ; ແລ້ວຂ້ອຍຈະໃຊ້ວັຍໜຸ່ມຂອງເຈົ້າ ເພື່ອເສບສົມກັບວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ».
Verse 4
पूर्णे वर्षमहस्रे तु पुनस्ते यौवनं त्वहम् । दत्त्वा स्वं प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບພັນປີແລ້ວ ຂ້ອຍຈະຄືນວັຍໜຸ່ມໃຫ້ເຈົ້າອີກ. ບັດນີ້ຂ້ອຍໃຫ້ໄວ້ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວຂ້ອຍຈະຮັບຄືນພາລະແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ—‘ມົນທິນ’ ຂອງຂ້ອຍ—ພ້ອມກັບຄວາມແກ່ຊະລາ. ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍວັຍໜຸ່ມຂອງເຈົ້າ ຂ້ອຍຈະເສບສົມກັບວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ; ແລະເມື່ອຄົບກຳນົດ ຂ້ອຍຈະຄືນສິ່ງທີ່ເປັນຂອງເຈົ້າ ແລະຮັບຄືນສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຂ້ອຍ».
Verse 5
यदुरुवाच जरायां बहवो दोषा: पानभोजनकारिता: । तस्माज्जरां न ते राजन ग्रहीष्य इति मे मति:
ຍະດຸ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ໃນຄວາມແກ່ຊະລາ ຄວາມບົກພ່ອງຫຼາຍຢ່າງເກີດຂຶ້ນ ເນື່ອງຈາກການກິນແລະດື່ມ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ຜູ້ປົກຄອງ, ຂ້ອຍຈະບໍ່ຮັບເອົາຄວາມແກ່ຂອງທ່ານ—ນີ້ແມ່ນຄວາມຄິດທີ່ໝັ້ນຄົງຂອງຂ້ອຍ».
Verse 6
सितश्मश्रुर्निरानन्दो जरया शिथिलीकृत: । वलीसंगतगाज्रस्तु दुर्दर्शो दुर्बल: कृशः
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມແກ່ຊະລານັ້ນ ທີ່ເມື່ອມາເຖິງ ໜວດແລະຂົນເຫນືອປາກກາຍເປັນສີຂາວ, ຄວາມຊື່ນບານໃນຊີວິດຈາກໄປ, ແລະຮ່າງກາຍຖືກຄວາມແກ່ເຮັດໃຫ້ຫຍ່ອນຍານ ແລະອ່ອນແອ. ດ້ວຍອະວະທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຮອຍຍັບ ຄົນເຮົາກາຍເປັນອ່ອນແອ ແລະຜອມບາງຈົນແທບຈະບໍ່ຄວນເບິ່ງ».
Verse 7
अशक्तः कार्यकरणे परिभूत: स यौवतै: । सहोपजीविभिशश्लैव तां जरां नाभिकामये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຖົ້າແກ່ ຄວາມສາມາດໃນການເຮັດວຽກແລະປະຕິບັດໜ້າທີ່ກໍຫມົດໄປ; ຄົນໜຸ່ມສາວກໍດູຖູກ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ພຶ່ງພາ ແລະຄົນຮັບໃຊ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການອຸປະຖຳຂອງເຮົາກໍດູຖູກ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະໜາຮັບເອົາຄວາມເຖົ້າແກ່ແບບນັ້ນ».
Verse 8
सन्ति ते बहव:ः पुत्रा मत्त: प्रियतरा नूप । जरां ग्रहीतुं धर्मज्ञ तस्मादन्यं वृणीष्व वै
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ທ່ານມີພະຣາຊະບຸດຫຼາຍອົງ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າຂ້າພະເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳ, ຖ້າຈຳເປັນຕ້ອງຮັບເອົາຄວາມເຖົ້າແກ່ ຈົ່ງເລືອກພະຣາຊະບຸດອົງອື່ນໃຫ້ຮັບພາລະນັ້ນ».
Verse 9
ययातिरुवाच यत् त्वं मे हृदयाज्जातो वय: स्व॑ न प्रयच्छसि । तस्मादराज्यभाक् तात प्रजा तव भविष्यति
ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ເຈົ້າເກີດຈາກຫົວໃຈຂອງຂ້າແທ້ໆ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມມອບຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າໃຫ້ຂ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ລູກເອີຍ, ລູກຫຼານຂອງເຈົ້າຈະບໍ່ໄດ້ມີສິດໃນລາຊະອານາຈັກ».
Verse 10
तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । यौवनेन चरेयं वै विषयांस्तव पुत्रक,(अब उन्होंने तुर्वसुको बुलाकर कहा--) तुर्वसो! बुढ़ापेके साथ मेरा दोष ले लो। बेटा! मैं तुम्हारी जवानीसे विषयोंका उपभोग करूँगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທຸຣະວະສຸ, ຈົ່ງຮັບເອົາບາບຂອງຂ້າພ້ອມກັບຄວາມເຖົ້າແກ່. ລູກເອີຍ, ດ້ວຍຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າ ຂ້າຈະໄດ້ເສບສຸກໃນອາຣົມທັງຫຼາຍ».
Verse 11
पूर्णे वर्षमहस्रे तु पुनर्दास्थामि यौवनम् । स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह,एक हजार वर्ष पूर्ण होनेपर मैं तुम्हें जवानी लौटा दूँगा और बुढ़ापेसहित अपने दोषको वापस ले लूँगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບໜຶ່ງພັນປີແລ້ວ ຂ້າຈະຄືນຍຸວະວັຍໃຫ້ເຈົ້າອີກຄັ້ງ; ແລະຂ້າຈະຮັບເອົາຄວາມດ່າງພ້ອມກັບຄວາມເຖົ້າແກ່ ກັບຄືນມາໃສ່ຕົນເອງ».
Verse 12
वुर्वयुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् । बलरूपान्तकरणी बुद्धिप्राणप्रणाशिनीम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພໍ່ຜູ້ເຄົາລົບ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາຄວາມແກ່—ຜູ້ທຳລາຍຄວາມສຸກແລະການເພີດເພີນ. ມັນນຳໃຫ້ກຳລັງແລະຄວາມງາມສິ້ນສຸດ ແລະຍັງທຳລາຍຄວາມແຈ້ງໃນປັນຍາ ແລະພະລັງຊີວິດອີກດ້ວຍ».
Verse 13
ययातिर्वाच यत् त्वं मे हृदयाज्जातो वय: स्व॑ न प्रयच्छसि । तस्मात् प्रजा समुच्छेदं तुर्वलो तव यास्यति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າເກີດຈາກຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າແທ້ໆ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມມອບວັຍໜຸ່ມຂອງເຈົ້າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຕຸຣວະສຸ, ສາຍສະກຸນລູກຫຼານຂອງເຈົ້າຈະພິນາດ ແລະຖືກຕັດຂາດ».
Verse 14
संकीर्णाचारधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु च । पिशिताशिषु चान्त्येषु मूढ राजा भविष्यसि
«ເຈົ້າຈະເປັນກະສັດເໜືອຜູ້ຄົນທີ່ຈັນຍາແລະທຳມະຂອງເຂົາປົນເປື້ອນສັບສົນ, ເໜືອຜູ້ທີ່ດຳເນີນທາງກົງກັນຂ້າມ, ແລະເໜືອຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍຜູ້ກິນເນື້ອດິບ—ພວກຈັນດາລາ ແລະຜູ້ຢູ່ຊາຍຂອບສັງຄົມ.»
Verse 15
गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु च | पशुधर्मेषु पापेषु म्लेच्छेषु त्वं भविष्यसि
«ໃນຫມູ່ຜູ້ທີ່ຫຼົງໃຫຼໃນເມຍຂອງອາຈານ, ໃນຫມູ່ຜູ້ທີ່ຕົກຕ່ຳໄປສູ່ພາວະດັ່ງສັດ, ແລະໃນຫມູ່ຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດຕາມທຳມະອັນຊົ່ວຊ້າດັ່ງສັດ—ໃນຫມູ່ ‘ມເລັດຈະ’ ເຫຼົ່ານັ້ນ—ເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ປົກຄອງຂອງເຂົາ.»
Verse 16
वैशम्पायन उवाच एवं स तुर्वसुं शप्त्वा ययाति: सुतमात्मन: । शर्मिष्ठाया: सुतं द्रुह्मुमिदं वचनमत्रवीत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອກະສັດຍະຍາຕິໄດ້ສາບແຊ່ງຕຸຣວະສຸ ລູກຊາຍຂອງຕົນແລ້ວ, ພຣະອົງຈຶ່ງຫັນໄປກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ ດຣຸຫຍຸ ລູກຊາຍຂອງສະຣະມິດຖາ.»
Verse 17
ययातिरुवाच द्रह्मो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम् । जरां वर्षसहसतरं मे यौवनं स्वं ददस्व च
ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດຣຸຫຍຸ, ຈົ່ງຮັບເອົາຄວາມເຖົ້າຊະລານີ້ ທີ່ທຳລາຍສີຜິວແລະຄວາມງາມ; ແລະຈົ່ງມອບຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າໃຫ້ແກ່ຂ້າ ເປັນເວລາໜຶ່ງພັນປີ»។
Verse 18
पूर्णे वर्षमहस्रे तु पुनर्दास्थामि यौवनम् । स्वं चादास्यामि भूयो5हं पाप्मानं जरया सह,हजार वर्ष पूर्ण हो जानेपर मैं पुनः तुम्हारी जवानी तुम्हें दे दूँगा और बुढ़ापेके साथ अपना दोष फिर ले लूँगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບໜຶ່ງພັນປີແທ້ໆ ຂ້າຈະຄືນຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າໃຫ້ເຈົ້າອີກ; ແລະຂ້າຈະຮັບເອົາຄວາມດ່າງພ້ອມກັບຄວາມເຖົ້າຊະລາ ກັບຄືນມາແບກໄວ້ອີກຄັ້ງ»។
Verse 19
दु्लुस्वाच नगजं न रथं नाश्वं जीर्णो भुड्धक्ते न च स्त्रियम् । वाक्सड्रश्नास्य भवति तां जरां नाभिकामये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດຣຸຫຍຸ ຕອບວ່າ—ພໍ່ເຈົ້າ, ຄົນເຖົ້າຊະລາບໍ່ອາດຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງ ມ້າ ຫຼືລົດສົງຄາມໄດ້; ບໍ່ອາດເສບສົມກັບຍິງໄດ້; ແມ່ນແຕ່ຄຳເວົ້າກໍສັ່ນຄອນ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າບໍ່ປາຖະໜາຄວາມເຖົ້າ—ຂ້າບໍ່ຢາກຮັບມັນ»។
Verse 20
ययातिरुवाच यत् त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्व॑ न प्रयच्छसि । तस्माद् द्रुह्मो प्रियः कामो न ते सम्पत्स्यते क्वचित्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພະຣາຊາ ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດຣຸຫມ, ເຈົ້າເກີດຈາກຫົວໃຈຂອງຂ້າ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມມອບຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າໃຫ້ຂ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມປາຖະໜາອັນເຈົ້າຮັກຫຼາຍ ຈະບໍ່ສຳເລັດໃນທີ່ໃດເລີຍ»។
Verse 21
जहाँ घोड़े जुते हुए उत्तम रथों
«ໃນແດນໜຶ່ງ ທີ່ແມ່ນແຕ່ລົດສົງຄາມອັນດີທີ່ຜູກມ້າ, ມ້າ, ຊ້າງ, ກະເປົາຫາມ(ພາລະກີ), ລາ, ແບ້, ງົວ ແລະ ຊິບິກາ(ເສດານ) ກໍບໍ່ອາດໄປເຖິງ—ທີ່ນັ້ນ ເຈົ້າຈະຕ້ອງເດີນທາງໄປມາທຸກມື້ ໂດຍນັ່ງເຮືອເທົ່ານັ້ນ. ເຈົ້າຈະໄປສູ່ແດນນັ້ນພ້ອມລູກຫຼານຂອງເຈົ້າ; ແລະທີ່ນັ້ນ ຄົນໃນວົງສານຂອງເຈົ້າ ຈະບໍ່ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ກະສັດ’ ແຕ່ຈະຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ໂພຊ’»។
Verse 22
बस्तानां च गवां चैव शिबिकायास्तथैव च । उड्डपप्लवसंतारो यत्र नित्यं भविष्यति | अराजा भोजशब्दं त्वं तत्र प्राप्स्पसि सान्वय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນແດນນັ້ນ ບໍ່ມີທາງໃຫ້ແບ້ ແລະ ງົວເດີນຜ່ານ, ບໍ່ມີທາງໃຫ້ສິບິກາ (ກະເປົາຫາມ/ພາລະກິນ) ແລະ ພາຫະນະອື່ນໆ. ທີ່ນັ້ນ ການຂ້າມຝັ່ງຈະເປັນດ້ວຍແພ ແລະ ເຮືອເທົ່ານັ້ນ. ທີ່ນັ້ນ ເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍວົງສາຂອງເຈົ້າ ຈະໄດ້ຮັບນາມ ‘ໂພຊະ’ ບໍ່ແມ່ນສະຖານະກະສັດ».
Verse 23
यत्राश्वरथमुख्यानामश्चानां स्थाद् गतं न च | हस्तिनां पीठकानां च गर्दभानां तथैव च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມີສະຖານທີ່ໜຶ່ງ ທີ່ມ້າຊັ້ນເລີດ ແລະ ລົດຮົບ ບໍ່ອາດຢືນຢູ່ ຫຼື ເຄື່ອນໄຫວໄດ້; ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຊ້າງ, ຜູ້ແບກຫາບ, ແລະ ລາ»។ ແລ້ວ ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອະນຸ, ຈົ່ງຮັບເອົາບາບຂອງຂ້າ ພ້ອມກັບຄວາມແກ່ຊະລາ. ໂດຍອາໄສຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າ ຂ້າຈະດຳລົງຊີວິດ ແລະ ເສບສຸກເປັນເວລາໜຶ່ງພັນປີ».
Verse 24
अनुरुवाच जीर्ण: शिशुवदादत्तेडकाले5न्नमशुचिर्यथा | न जुहोति च कालेडग्निं तां जरां नाभिकामये
ຜູ້ແກ່ ຕອບວ່າ: «ເຫມືອນເດັກນ້ອຍ ລາວກິນອາຫານບໍ່ຖືກເວລາ ແລະ ຢູ່ໃນຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດ; ອີກທັງບໍ່ຖວາຍເຄື່ອງບູຊາລົງໃນໄຟສັກສິດຕາມເວລາ. ຄວາມແກ່ຊະລາແບບນັ້ນ—ທີ່ເສຍວິໄນ ແລະ ລະເລີຍພິທີປະຈຳວັນ—ຂ້າບໍ່ປາດຖະໜາ».
Verse 25
ययातिरुवाच यत् त्वं मे हृदयाज्जातो वय: स्व॑ न प्रयच्छसि । जरादोष्स्त्वया प्रोक्तस्तस्मात् त्वं प्रतिपत्स्यसे
ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອະນຸ, ເຈົ້າເກີດຈາກຫົວໃຈຂອງຂ້າ ແຕ່ບໍ່ຍອມມອບຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າໃຫ້ຂ້າ; ກັບກັນ ເຈົ້າກ່າວເຖິງໂທດຂອງຄວາມແກ່ຊະລາ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈະຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານແຫ່ງຄວາມແກ່ນັ້ນເອງ».
Verse 26
प्रजाश्न॒ यौवनप्राप्ता विनशिष्यन्त्यनो तव । अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं चाप्येवं भविष्यसि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ລູກຫຼານຂອງເຈົ້າ ເມື່ອບັນລຸຍຸວະວັຍແລ້ວ ຈະພິນາດໄປໃນທັນທີ. ແລະ ເຈົ້າເອງກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ມຸ່ງຈະລະທິ້ມພິທີໄຟສັກສິດ (Agnihotra) ແລະ ຈະຕົກຢູ່ໃນສະພາບຕໍ່າຕ້ອຍເຊັ່ນນັ້ນ».
Verse 27
ययातिरुवाच पूरो त्वं मे प्रिय: पुत्रस्त्वं वरीयान् भविष्यसि । जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगु:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຢະຍາຕິ ກ່າວວ່າ «ພູຣູ ເຈົ້າແມ່ນລູກຊາຍທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຮັກ; ເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ດີເລີດທີ່ສຸດ. ລູກເອີຍ ຄວາມແກ່ໄດ້ຄອບງຳຂ້າພະເຈົ້າ—ຮອຍຍັບແຜ່ໄປທົ່ວອະວະຍະວະ ແລະ ຜົມກໍກາຍເປັນສີເທົາ. ໝາຍເຫດແຫ່ງຄວາມແກ່ທັງປວງໄດ້ມາພ້ອມກັນ»។
Verse 28
काव्यस्योशनस: शापान्न च तृप्तोडस्मि यौवने । पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । कंचित् काल॑ चरेयं वै विषयान् वयसा तव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຄຳສາບຂອງ ກາວຍະ ອຸສະນະ (ສຸກຣາຈາຣຍະ) ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຕົກຢູ່ໃນສະພາບນີ້; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຍັງບໍ່ອິ່ມໃຈກັບຄວາມສຸກແຫ່ງວັຍໜຸ່ມ. ພູຣູ ເຈົ້າຈົ່ງຮັບເອົາບາບມົນທິນຂອງຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມກັບຄວາມແກ່; ແລ້ວຂ້າພະເຈົ້າຈະເອົາວັຍໜຸ່ມຂອງເຈົ້າ ໄປເສບສຸກໃນກາມຄຸນຊົ່ວເວລາໜຶ່ງ»។
Verse 29
पूर्णे वर्षमहस्रे तु पुनर्दास्थामि यौवनम् । स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບໜຶ່ງພັນປີແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຄືນວັຍໜຸ່ມໃຫ້ເຈົ້າອີກຄັ້ງ; ແລະຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບຄືນບາບມົນທິນຂອງຕົນ ພ້ອມກັບຄວາມແກ່»។
Verse 30
वैशम्पायन उवाच एवमुक्त: प्रत्युवाच पूरु: पितरमञ्जसा । यथा<55त्थ मां महाराज तत् करिष्यामि ते वच:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພູຣູ ກໍຕອບພໍ່ຂອງຕົນທັນທີ ບໍ່ລັງເລ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊາ ດັ່ງທີ່ພຣະອົງຊົງສັ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຕິບັດຕາມພຣະວາຈານັ້ນ»។
Verse 31
(गुरोर्वे वचन पुण्यं स्वर्ग्यमायुष्करं नृणाम् | गुरुप्रसादात् त्रैलोक्यमन्वशासच्छतक्रतुः ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ການນອບນ້ອມຕາມຄຳສັ່ງຂອງຄູບາອາຈານ (ກຸຣຸ) ເປັນກຸສົນແກ່ມະນຸດ—ໃຫ້ສະຫວັນ ແລະ ອາຍຸຍືນ. ໂດຍພຣະຄຸນຂອງກຸຣຸ ແມ່ນແຕ່ອິນທຣະ (ເຈົ້າແຫ່ງພິທີສະຕະຍັກ) ກໍໄດ້ປົກຄອງສາມໂລກ. ເມື່ອໄດ້ຮັບຄວາມຍິນຍອມຈາກກຸຣຸ—ໃນທີ່ນີ້ແມ່ນພໍ່ຜູ້ເປັນດັ່ງກຸຣຸ—ມະນຸດຍ່ອມບັນລຸຈຸດໝາຍທີ່ປາຖະໜາໄດ້ທັງປວງ. «ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບເອົາມົນທິນຂອງພຣະອົງພ້ອມກັບຄວາມແກ່. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຮັບວັຍໜຸ່ມຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ເສບສຸກໃນກາມຄຸນຕາມທີ່ພຣະອົງປາຖະໜາ»។
Verse 32
जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव । यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथा55त्थ माम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ຢ່າງປິດບັງພາຍໃຕ້ຄວາມເຖົ້າຊະລາ ໂດຍຮັບເອົາອາຍຸ ແລະ ຮູບລັກຂອງທ່ານ. ເມື່ອໄດ້ມອບຄວາມໜຸ່ມໃຫ້ທ່ານແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະພຶດຕາມຄໍາສັ່ງຂອງທ່ານທຸກປະການ».
Verse 33
ययातिरुवाच पूरो प्रीतो5स्मि ते वत्स प्रीतश्चेदं ददामि ते । सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति
ຍະຍາຕິ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ປູຣູ, ຂ້າພະເຈົ້າພໍໃຈໃນເຈົ້າ. ດ້ວຍຄວາມພໍໃຈນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍມອບພອນນີ້ໃຫ້ເຈົ້າ: ໃນອານາຈັກຂອງເຈົ້າ ປະຊາຊົນຈະມີຄວາມສົມບູນພູນສຸກ ແລະ ສົມຫວັງທຸກປະການ».
Verse 34
एवमुक्त्वा ययातिस्तु स्मृत्वा काव्यं महातपा: । संक्रामयामास जरां तदा पूरो महात्मनि,ऐसा कहकर महातपस्वी ययातिने शुक्राचार्यका स्मरण किया और अपनी वृद्धावस्था महात्मा पूरुको देकर उनकी युवावस्था ले ली
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຍະຍາຕິ ຜູ້ບໍາເພັນຕະບະອັນຍິ່ງ ໄດ້ລະລຶກເຖິງ ກາວຍະ (ສຸກຣາຈາຣຍະ). ແລ້ວຈຶ່ງໂອນຄວາມເຖົ້າຊະລາຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ ປູຣູ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະ ຮັບເອົາຄວາມໜຸ່ມຂອງປູຣູມາແທນ.
Verse 84
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि ययात्युपाख्याने चतुरशीतितमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 84 ໃນສ່ວນສຳພະວະ ພາຍໃນອາດິປະຣະວະ ແຫ່ງ ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ໃນຕອນເລື່ອງພຣະຣາຊາ ຍະຍາຕິ.
Frequently Asked Questions
The dilemma is how to secure durable well-being when even high status and celestial enjoyment collapse after merit is exhausted; the chapter frames the ethical problem as choosing conduct that preserves moral capital rather than relying on prestige, power, or ritual display.
Merit is finite when unsupported by humility and restraint; pride can negate the fruit of austerity, learning, and rites, while compassion, self-control, and integrity are presented as stabilizing disciplines that guide one toward higher, calmer states.
Rather than a formal phalaśruti formula, the chapter offers a functional ‘result-logic’: practices performed under pride become fear-producing and yield limited worlds, whereas the orientation of mind toward non-pride and ethical discipline is linked to niḥśreyasa (highest good) and “parā śānti” (supreme peace).
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.