Adhyaya 75
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
Upa-parva: Devayānī–Śarmiṣṭhā Episode (Śukra–Vṛṣaparvan Saṃvāda)
Vaiśaṃpāyana narrates how Śukra (Kāvya Bhārgava) approaches King Vṛṣaparvan with controlled indignation. He articulates a doctrinal warning that adharma does not always bear immediate fruit, yet inevitably ripens—sometimes in descendants—thus asserting an intergenerational model of karmic causality. Śukra identifies the precipitating offenses: the attempt on Kaca (an innocent, dharma-knowing guest in Śukra’s household) and the harm to Devayānī. Declaring he cannot remain in Vṛṣaparvan’s domain, Śukra forces a political emergency; Vṛṣaparvan pleads, claiming Śukra embodies dharma and truth, and even threatens collective self-destruction (entering the sea) if abandoned, underscoring the court’s dependence on its preceptor. Śukra refuses to tolerate his daughter’s dishonor and sets a single condition: Devayānī must be appeased, for his own “life” is bound to her welfare; he analogizes his protective function to Bṛhaspati’s role for Indra. Vṛṣaparvan offers any wealth or asset, but Devayānī demands a specific, status-bearing remedy: Śarmiṣṭhā, the king’s daughter, accompanied by a thousand maidens, must become her attendant and follow her wherever Śukra assigns her. The court executes the order; Śarmiṣṭhā consents for the welfare of her kin, while Devayānī challenges the propriety of a praised king’s daughter becoming a servant—highlighting rank tension. The chapter ends with Devayānī’s satisfaction and Śukra’s return to the city, honored by the Dānavas, marking a negotiated restoration of equilibrium without erasing the underlying social asymmetry.
Chapter Arc: Vaishampayana turns from the close of Shakuntala’s tale to a new sacred recitation: the auspicious genealogies of the Yadavas, Kauravas, and Bharatas—promising fame, longevity, and merit to the listener. → The lineage unfurls through radiant rishis and kings, arriving at Nahusha: a ruler who first protects dharma and subdues dasyus, then—intoxicated by power—forces great sages to bear him like beasts and even dares to overreach the gods’ station. → The moral crest is Nahusha’s hubris: the image of a king, crowned with Indra-like authority, compelling rishis to carry him—an inversion of cosmic order where tapas is yoked to pride. → Time turns the wheel to Yayati: struck by age, he addresses his sons (Yadu, Puru, Turvasu, Druhyu, Anu), and the succession is set so that Puru becomes the true bearer of the royal line—earning the world-known name ‘Paurava-vamsha’; Yayati, having installed Puru, undertakes austerity and departs for heaven with his queen. → The genealogy presses onward beyond Yayati, hinting at later descendants whose splendor will also curdle into transgression—foreshadowed by the later note of Pururavas’ fame and his violent, lawless seizures even amid cries.
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें शकुन्तलोपाख्यानविषयक चौद्त्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७४ ॥ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ८९६३ श्लोक मिलाकर कुल २२२६ श्लोक हैं) भी्न्म+ज () समन - चक्रके विशेषणोंसे यहाँ यही अनुमान होता है कि भरतके पास सुदर्शन चक्रके समान ही कोई चक्र था। पञ्चसप्ततितमोब ध्याय: दक्ष
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງເຖິງສາຍຕະກູນອັນເປັນມົງຄຸນ—ຊຶ່ງນຳພາຄວາມຮັ່ງມີ ຊື່ສຽງ ແລະອາຍຸຍືນ—ຂອງ ປຣະຊາປະຕິ ທັກສະ, ຂອງ ໄວວັສວະຕະ ມະນຸ, ແລະ ພະຣະຕະ; ຂອງ ກຸຣຸ, ປູຣຸ, ແລະກະສັດ ອະຊາມີດະ. ດ້ວຍການລະລຶກແລະຟັງສາຍບັນພະບຸລຸດເຫຼົ່ານີ້ ຈິດໃຈຈະຫັນໄປສູ່ທັມມະ ຜ່ານແບບຢ່າງແຫ່ງຣາຊະທັມ ແລະການສືບຕໍ່ໜ້າທີ່ຂ້າມຊົນລຸ້ນ.
Verse 2
यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः । तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງໂດຍຄົບຖ້ວນເຖິງສາຍຕະກູນຂອງຍາດະວະ, ຂອງກຸຣະວະ, ແລະເຊັ່ນດຽວກັນຂອງພະຣະຕະ—ເປັນເລື່ອງອັນບໍລິສຸດ ມົງຄຸນຍິ່ງ ແລະເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງພອນ ຊື່ສຽງ ແລະອາຍຸຍືນ».
Verse 3
तेजोभिरुदिता: सर्वे महर्षिसमतेजस:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາທັງໝົດສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍລັດສະໝີຂອງຕົນ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງເທົ່າທຽມມະຫາຣິສີ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍຕະກູນນີ້ໃຫ້ເຈົ້າຟັງ—ອັນເປັນພອນ ໃຫ້ຊື່ສຽງ ແລະນຳໄປສູ່ອາຍຸຍືນ».
Verse 4
दश प्राचेतस: पुत्रा: सन्त: पुण्यजना: स्मृता: । मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्व दग्थधा महीरुहा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ບຸດສິບຄົນຂອງປຣະເຈຕະສ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຄົນບໍລິສຸດ ແລະມີຄຸນທັມ. ໃນການກ່ອນ ດ້ວຍໄຟທີ່ອອກຈາກປາກຂອງພວກເຂົາ ພວກເຂົາໄດ້ເຜົາຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ໆໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ».
Verse 5
तेभ्य: प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमा: प्रजा: । सम्भूता: पुरुषव्याप्र स हि लोकपितामह:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກພວກປຣະເຈຕະສທັງສິບນັ້ນ ໄດ້ເກີດມາເປັນ ປຣາເຈຕະສະ ທັກສະ; ແລະຈາກ ທັກສະ ນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍ (ປະຊາທັງປວງ) ກໍເກີດຂຶ້ນ. ໂອ ຜູ້ກ້າໃນຫມູ່ມະນຸດ! ທ່ານນັ້ນແທ້ຈິງແມ່ນປູ່ຜູ້ໃຫຍ່ແຫ່ງໂລກທັງປວງ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍຕະກູນອັນເປັນມົງຄຸນ ໃຫ້ຊື່ສຽງ ແລະນຳໄປສູ່ອາຍຸຍືນໃຫ້ເຈົ້າຟັງ»—ເປັນການເປີດປະຕູສູ່ປະເພນີສາຍພົວພັນອັນສັກສິດ ທີ່ວາງຮາກຖານກຳເນີດຂອງປະຊາຊົນແລະລາຊະວົງ ເປັນມໍຣະດົກທາງທັມມະ ແລະຈັກກະວານ.
Verse 6
वीरिण्या सह संगम्य दक्ष: प्राचेतसो मुनि: । आत्मतुल्यानजनयत् सहस््र॑ संशितव्रतान्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັກສະ ມຸນີ ບຸດແຫ່ງປຣະເຈຕາ ໄດ້ຮ່ວມສັມພັນກັບ ວີຣິນີ ແລ້ວໃຫ້ກຳເນີດບຸດໜຶ່ງພັນຄົນ ຜູ້ມີນິໄສແລະຄວາມສາມາດເທົ່າທຽມກັບຕົນ—ເປັນຜູ້ຖືວຣະຕະອັນເຂັ້ມງວດ ແລະແນ່ວແນ່. ການບັນຍາຍນີ້ເປັນການເປີດສາຍວົງສາອັນບໍລິສຸດ ແລະເປັນມົງຄຸນ ທີ່ຍົກຍ້ອງລູກຫຼານຜູ້ມີວິໄນ ແລະການສືບຕໍ່ທຳມະ ເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຊື່ສຽງ ແລະຄວາມຜາສຸກຍືນຍາວ.
Verse 7
सहस्रसंख्यान् सम्भूतान् दक्षपुत्रांश्ष नारद: । मोक्षमध्यापयामास सांख्यज्ञानमनुत्तमम्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນາຣະດະ ເທວະຣິສິ ໄດ້ສອນບຸດຂອງດັກສະ ຜູ້ເກີດຂຶ້ນເປັນຈຳນວນໜຶ່ງພັນ ໃຫ້ຮຽນຮູ້ຄຳສອນອັນນຳໄປສູ່ມົກຂະ ແລະໄດ້ຖ່າຍທອດສາງຂະຍະຍານອັນສູງສຸດ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງເຖິງປະເພນີສາຍວົງສາອັນເປັນມົງຄຸນ ອັນໃຫ້ຊື່ສຽງ ແລະເກື້ອກູນໃຫ້ອາຍຸຍືນ.
Verse 8
ततः पड्चाशतं कन्या: पुत्रिका अभिसंदधे । प्रजापति: प्रजा दक्ष: सिसृक्षुर्जनमेजय
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ດັກສະ ປຣະຊາປະຕິ ຜູ້ຊຳນານໃນການຈັດລຽງສັດທັງຫຼາຍ ເມື່ອປາຖະໜາຈະສ້າງປະຊາ ຈຶ່ງຕັ້ງລະບົບ “ປຸດຣິກາ” ແລະໃຫ້ກຳເນີດທິດາຫ້າສິບຄົນ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສາອັນເປັນມົງຄຸນ ອັນໃຫ້ຊື່ສຽງ ແລະເກື້ອກູນໃຫ້ອາຍຸຍືນແກ່ທ່ານ.
Verse 9
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । कालस्य नय:ने युक्ता: सप्तविंशतिमिन्दवे
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສາ—ບໍລິສຸດ ເປັນມົງຄຸນ ແລະໃຫ້ທັງຊັບ ຊື່ສຽງ ແລະອາຍຸຍືນ—ຂອງ ດັກສະ ປຣະຊາປະຕິ ແລະການສືບຕໍ່ກະສັດເລີ່ມແຕ່ ໄວວັສວະຕະ ມະນຸ ຮວມທັງ ພະຣະຕະ, ກຸຣຸ, ປູຣຸ, ອະຊາມີດະ, ຍາດະວະ, ກອຣະວະ ແລະລູກຫຼານແຫ່ງພະຣະຕະ. ດັກສະ ໄດ້ມອບທິດາ 10 ຄົນໃຫ້ ທັມມະ, 13 ຄົນໃຫ້ ກັດສະຍະປະ, ແລະ 27 ຄົນ—ຜູ້ເປັນຮູບແທນນັກຂັດຕະ ທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງເພື່ອກຳກັບເວລາ—ໃຫ້ແກ່ ພຣະຈັນ (ອິນດຸ).
Verse 10
त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा । मारीच: कश्यपस्त्वस्यामादित्यानू समजीजनत्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນບັນດາພັນລະຍາ 13 ຄົນຂອງ ກັດສະຍະປະ ນັ້ນ, ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດແມ່ນ ອະດິຕິ ທິດາຂອງ ດັກສະ. ຜ່ານນາງນີ້, ກັດສະຍະປະ ບຸດແຫ່ງ ມາຣີຈິ ໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດພວກ ອາດິຕະຍະ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງສາຍວົງສານີ້ໃຫ້ເປັນມົງຄຸນຄວນຟັງແລະຄວນຈື່ຈຳ, ນຳເສີນສາຍເທວະວົງສາເປັນແຫຼ່ງບຸນ, ຊື່ສຽງ, ແລະອາຍຸຍືນ, ເປັນພື້ນຫຼັງອັນສັກສິດສຳລັບປະຫວັດກະສັດ ແລະຈັນຍາທຳໃນພາຍຫຼັງ.
Verse 11
इन्द्रादीन् वीर्यसम्पन्नान् विवस्वन्तमथापि च । विवस्वत: सुतो जज्ञे यमो वैवस्वत: प्रभु:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກ ອະດິຕິ ໄດ້ເກີດ ອິນທຣະ ແລະ ອາດິຕະຍະ ທັງຫຼາຍຜູ້ມີລິດທິພາບ; ແລະຈາກນາງເອງນັ້ນ ກໍໄດ້ເກີດ ວິວັສວານ. ຈາກ ວິວັສວານ ໄດ້ເກີດ ຍະມະ ອົງອະທິປະໄຕ ທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າ ໄວວັສວະຕະ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານອັນເປັນມົງຄຸນ—ທີ່ນຳພາຄວາມຮັ່ງມີ, ຊື່ສຽງ, ແລະ ອາຍຸຍືນ».
Verse 12
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभु: । यमश्नापि सुतो जज्ञे ख्यातस्तस्यानुज: प्रभु:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກ ມາຣຕັນດະ (ວິວັສວານ) ໄດ້ເກີດ ມະນຸ ບຸດຜູ້ສະຫຼາດ ແລະ ມີອຳນາດ. ແລະຍັງມີບຸດອີກອົງໜຶ່ງຊື່ ຍະມະ ເກີດຂຶ້ນ—ໂດງດັງໄປທົ່ວທຸກທິດ—ເປັນນ້ອງຊາຍຂອງມະນຸ ແລະ ມີອຳນາດອັນແຂງກ້າ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານອັນເປັນມົງຄຸນ—ທີ່ນຳຊື່ສຽງ ແລະ ເພີ່ມພູນອາຍຸຍືນ».
Verse 13
धर्मात्मा स मनुर्धीमान् यत्र वंश: प्रतिष्ठित: । मनोर्वशो मानवानां ततो<यं प्रथितो5भवत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມະນຸ ຜູ້ສະຫຼາດນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຈິດໃຈຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະ; ແລະເທິງທ່ານນັ້ນເອງ ສາຍວົງສາກະສັດໄດ້ຕັ້ງຫຼັກຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ຈາກມະນຸ ສາຍມະນຸດນີ້ຈຶ່ງໂດງດັງ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າວົງສາວະລີອັນເປັນມົງຄຸນ—ໂດງດັງ ແລະ ນຳພາຄວາມຮັ່ງມີ, ຊື່ສຽງ, ແລະ ອາຍຸຍືນ».
Verse 14
ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवा: । ततो5भवन्न्महाराज ब्रद्ा क्षत्रेण संगतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກມະນຸນັ້ນ ໄດ້ເກີດມະນຸດທັງຫຼາຍ ເລີ່ມຈາກ ພຣາຫມະນະ ແລະ ກະສັດຕຣິຍະ ເປັນຕົ້ນ. ແລະນັບແຕ່ນັ້ນມາ ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ສາຍພຣາຫມະນະ ໄດ້ຜູກພັນເປັນພັນທະກັບ ສາຍກະສັດຕຣິຍະ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານອັນເປັນມົງຄຸນ—ຜູ້ນຳຊື່ສຽງ ແລະ ອາຍຸຍືນ».
Verse 15
ब्राह्मणा मानवास्तेषां साड़ं वेदमधारयन् । वेन॑ धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາລູກຫຼານຂອງມະນຸ ພຣາຫມະນະໄດ້ຮັກສາ ເວດະ ພ້ອມດ້ວຍວິຊາຊ່ວຍຫົກປະການ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານອັນເປັນມົງຄຸນ ຜູ້ນຳຊື່ສຽງ ແລະ ອາຍຸຍືນ—ເລີ່ມຈາກບຸດຂອງມະນຸ ເຊັ່ນ ເວນະ, ທຣິສນຸ, ນະຣິສຍັນຕະ, ນາພາກະ, ແລະ ອິກສະວາກຸ».
Verse 16
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् | पृषथ्र॑ नवम॑ प्राहु: क्षत्रधर्मपरायणम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາຍັງໄດ້ກ່າວເຖິງ ກາຣູສ ແລະ ຊະຣະຍາຕິ; ແລະນັບ ອີລາ ເປັນຄົນທີ 8. ສ່ວນ ປຣິສະດຣະ ຖືກປະກາດເປັນຄົນທີ 9—ຜູ້ຍຶດໝັ້ນໃນທຳຂອງກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍ)».
Verse 17
नाभागारिष्टदशमान् मनो: पुत्रान् प्रचक्षते । पज्चाशत् तु मनो: पुत्रास्तथैवान्ये5भवन् क्षितौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາປະກາດວ່າ ລູກຊາຍຂອງ ມະນຸ ມີສິບຄົນ ໂດຍນັບ ນາພາກາຣິສຕະ (Nābhāgāriṣṭa) ເປັນຄົນທີ 10. ແຕ່ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ມະນຸ ຍັງມີລູກຊາຍອື່ນອີກຫ້າສິບ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງເຖິງສາຍວົງສານຸວົງທີ່ເປັນມົງຄຸນ, ນຳຊື່ສຽງ, ແລະເພີ່ມອາຍຸ».
Verse 18
अन्योन्यभेदात् ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກແຍກກັນເອງ ພວກເຂົາທັງໝົດຈຶ່ງພິນາດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ປູຣູຣະວາສ ຜູ້ຮູ້ທັນ ໄດ້ເກີດຈາກ ອີລາ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານຸວົງທີ່ເປັນມົງຄຸນ, ໃຫ້ຊື່ສຽງ, ແລະເພີ່ມອາຍຸແກ່ເຈົ້າຟັງ».
Verse 19
सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् । त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन् पुरूरवा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ນາງເປັນທັງແມ່ ແລະທັງພໍ່ ສຳລັບເຂົາ. ປູຣູຣະວາສ ໄດ້ປົກຄອງ ແລະເສບສຸກ ເຫນືອເກາະສິບສາມໃນມະຫາສະໝຸດ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານຸວົງທີ່ເປັນມົງຄຸນ, ນຳຊື່ສຽງ, ແລະເພີ່ມອາຍຸ».
Verse 20
अमानुषैर्वृतः सत्त्वैर्मानुष: सन् महायशा: । विप्रै: स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्त: पुरूरवा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ເປັນມະນຸດ ແຕ່ ປູຣູຣະວາສ ຜູ້ມີຊື່ສຽງຍິ່ງໃຫຍ່—ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍສັດຕະວະທີ່ບໍ່ແມ່ນມະນຸດ ແລະເມົາມົນດ້ວຍວິລະພະລັງຂອງຕົນ—ກໍໄດ້ເຂົ້າສູ່ຄວາມຂັດແຍ້ງ ແມ່ນແຕ່ກັບພຣາຫມັນ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າບັນຊີສາຍວົງສານຸວົງທີ່ເປັນມົງຄຸນ, ນຳຊື່ສຽງ, ແລະເພີ່ມອາຍຸໃຫ້ເຈົ້າຟັງ».
Verse 21
सनत्कुमारस्तं राजन् ब्रह्मलोकादुपेत्य ह
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ນັກິສີ ສະນັດກຸມາຣະ ໄດ້ມາຈາກ ພຣະພົມໂລກ ແລະໄດ້ກ່າວຕໍ່ເຂົາ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງເຖິງສາຍວົງສານທີ່ເປັນມົງຄຸນ ໃຫ້ກຽດຊື່ ແລະນຳໃຫ້ອາຍຸຍືນ»។ (ໃນບົດບາດ ນີ້ເປັນການເປີດສາຍພົງສາວະດານອັນສັກສິດ ແລະລະລຶກວ່າ ຄຳຕັກເຕືອນ—ໂດຍສະເພາະບໍ່ໃຫ້ຂົ່ມເຫັງພຣາຫມະນ—ຖືກໃຫ້ແຕ່ບໍ່ຖືກຮັບ ຈຶ່ງພິນາດດ້ວຍຄຳສາບຂອງມະຫາິສີ.)
Verse 22
अनुदर्श ततश्रक्रे प्रत्यगृह्नान्न चाप्पसौ | ततो महर्षिश्रि: क्रुद्ध: सद्य: शप्तो व्यनश्यत
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ພຣະອິນທຣາ ໄດ້ຊີ້ທາງອັນຖືກຕ້ອງໃຫ້ເຂົາ ແຕ່ເຂົາກໍບໍ່ຮັບ ແລະບໍ່ປະພຶດຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ມະຫາິສີຜູ້ນ່າເຄົາລົບທັງຫຼາຍ ໂກດແຄ້ນ ແລະສາບໃນທັນທີ; ເຂົາຈຶ່ງພິນາດ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານທີ່ເປັນມົງຄຸນ ໃຫ້ກຽດຊື່ ແລະນຳໃຫ້ອາຍຸຍືນ»។
Verse 23
लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिप: । स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມໂລບ ແລະຄວາມເມົາມົນດ້ວຍອຳນາດ ກະສັດນັ້ນເສຍສະຕິປັນຍາອັນແຈ້ງ. ພຣະຣາຊາຜູ້ສົງ່າງາມນັ້ນ—ພ້ອມກັບ ອຸຣະວະຊີ—ໄດ້ນຳໄຟສັກສິດທັງສາມ ທີ່ຖືກສ້າງຕັ້ງຢ່າງຖືກພິທີໃນໂລກຄັນທະວະ ລົງມາສູ່ແຜ່ນດິນນີ້. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສາຍວົງສານອັນເປັນມົງຄຸນ ໃຫ້ກຽດຊື່ ແລະເພີ່ມອາຍຸ—ເພື່ອຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຜູ້ປົກຄອງຫຼົງທາງດ້ວຍໂລບແລະອະຫັງການ ລະບຽບທຳ ແລະການລະລຶກບັນພະບຸລຸດ ຍັງຖືກຮັກສາໄວ້ດ້ວຍການເລົ່າຢ່າງສັດຈິງ»។
Verse 24
आनिनाय क्रियार्थेजग्नीन् यथावत् विहितांस्त्रिधा । षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्थीमानमावसु:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເພື່ອການປະກອບພິທີຕາມທີ່ກຳນົດ ປຸຣູຣະວະ ໄດ້ນຳໄຟສັກສິດທັງສາມ ທີ່ຖືກສ້າງຕັ້ງຢ່າງຖືກຕ້ອງ ລົງມາຕາມຮູບແບບອັນຄວນ. ຈາກ ອຸຣະວະຊີ ໄດ້ເກີດບຸດຫົກຄົນແກ່ບຸດຂອງ ອິລາ (ປຸຣູຣະວະ) ຄື: ອາຍຸ, ທີມານ, ອະມາວະສຸ, ດຣິດຫາຍຸ, ວະນາຍຸ, ແລະ ສະຕາຍຸ. ບົດນີ້ຍ້ຳວ່າ ຊີວິດກະສັດແລະຄວາມປາຖະໜາ ຈຳເປັນຕ້ອງຖືກຈັດໃຫ້ຢູ່ໃນຂອບເຂດແຫ່ງທຳ: ແມ່ນແຕ່ຄວາມສຳເລັດອັນພິເສດ ກໍຄວນນຳໄປໃຊ້ເພື່ອພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ແລະການສືບສາຍວົງສາ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຍິ່ງທະນົງ ຫຼືຄວາມຢາກອັນບໍ່ມີຂອບເຂດ»។
Verse 25
दृढायुश्न वनायुश्न शतायुश्नोर्वशीसुता: । नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ອຸຣະວະຊີ ໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດ (ແກ່ປຸຣູຣະວະ) ບຸດຊື່ ດຣິດຫາຍຸ, ວະນາຍຸ, ແລະ ສະຕາຍຸ. ແລະຈາກ ອາຍຸ ອີກທີ ໄດ້ເກີດບຸດຫ້າຄົນ—ນະຫຸສະ, ວຣິດທະສະຣະມາ, ຣະຊິ, ກະຍະ, ແລະ ອະເນນະສ. ບົດນີ້ວາງຊື່ເຫຼົ່ານີ້ໃນສາຍພົງສາວະດານກະສັດ ເພື່ອຊີ້ວ່າ ວົງສາແມ່ນພາຫະນະຂອງກຽດຊື່ ໜ້າທີ່ ແລະຄວາມຕໍ່ເນື່ອງຂອງການປົກຄອງອັນຊອບທຳ»។
Verse 26
स्वर्भानवीसुतानेतानायो: पुत्रान् प्रचक्षते । आयुषो नहुष: पुत्रो धीमान् सत्यपराक्रम:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບຸດເຫຼົ່ານີ້ ຖືກປະກາດວ່າເປັນບຸດຂອງ ອາຍຸ ຜູ້ເກີດແຕ່ ສະວັຣພານະວີ. ຈາກອາຍຸ ເກີດ ນະຫຸສະ—ມີປັນຍາໃນຄໍາປຶກສາ ແລະກ້າຫານຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນຄວາມຈິງ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງສະແດງສາຍສະກຸນທີ່ຄວາມຊອບທໍາຖືກຢືນຢັນດ້ວຍການເອີ້ນນາມສືບສານ ແລະການເປັນກະສັດຖືກວາງກອບດ້ວຍປັນຍາ ແລະວິລະກຳທີ່ຢືນຢູ່ເທິງຄວາມຈິງ.
Verse 27
राज्यं शशास सुमहद् धर्मेण पृथिवीपते । पितृन् देवानृषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມແຜ່ນດິນ, ພຣະອົງປົກຄອງອານາຈັກອັນໃຫຍ່ຫຼວງດ້ວຍທຳມະ, ອຸປະຖຳ ແລະ ຖວາຍກຽດແກ່ ປິຕຣະ (Pitṛs), ເທວະ, ຣິສີ, ພຣາຫມະນະ, ພ້ອມທັງ ຄັນທັຣວະ (Gandharvas), ນາກະ (Nāgas) ແລະ ຣາກສະສະ (Rākṣasas). ຂໍ້ຄຳນີ້ສະແດງອຸດົມຄະຕິການເປັນກະສັດ: ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຮັກສາລະບຽບຂອງສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍການປົກຄອງອັນຊອບທໍາ.
Verse 28
नहुष: पालयामास ब्रद्यक्षत्रमथो विश: । स हत्वा दस्युसंघातानृषीन् करमदापयत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດ ນະຫຸສະ ປົກຄອງອານາຈັກອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕາມທຳມະ, ອຸປະຖຳລະບຽບສັງຄົມ—ກະສັດຕຣິຍະ (kṣatriya) ແລະ ໄວສະຍະ (vaiśya). ເມື່ອພຣະອົງສັງຫານຝູງໂຈນປົ່ນສະດົມແລ້ວ, ກໍຍັງບັງຄັບໃຫ້ແມ່ນແຕ່ ຣິສີ (ṛṣis) ຕ້ອງສົ່ງສ່ວນສ່ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍ້ຄຳນີ້ຈຶ່ງວາງຄຽງກັນລະຫວ່າງໜ້າທີ່ປົກປ້ອງຂອງຜູ້ປົກຄອງ ແລະຄວາມຕຶງຕັນທາງຈັນຍາເມື່ອອຳນາດຫຼຸດລ້ຳເຂົ້າໄປໃນເຂດທີ່ຕາມປະເພນີຖືວ່າຢູ່ເໜືອການເກັບສ່ວຍ.
Verse 29
पशुवच्चैव तान् पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् । कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकस:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນການທີ່ພຣະອົງຄອງອຳນາດດັ່ງອິນທຣະ, ນະຫຸສະຜູ້ກ້າແຂງ ໃຫ້ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍແບກພຣະອົງໄວ້ເທິງຫຼັງ ດັ່ງສັດພາຫະນະ. ພຣະອົງກົດຂີ່ຜູ້ຢູ່ໃນສະຫວັນ ແລະເຮັດໃຫ້ຕົນເອງໄດ້ຊື່ນຊົມສະຖານະອິນທຣະ—ເຫດການນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມຈອງຫອງທີ່ເກີດຈາກອຳນາດ ອາດປ່ຽນອຳນາດອັນສັກສິດໃຫ້ເປັນການກົດຂີ່ ແລະເຊີນເຊີຍຄວາມຕົກຕໍ່າທາງທຳມະ.
Verse 30
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा । यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຣັດສະມີ, ຕະປະ, ວິລະກຳ ແລະພະລັງອັນແຮງກ້າ, ນະຫຸສະ ຈຶ່ງຂຶ້ນສູ່ອຳນາດ; ໃນຍາມທີ່ພຣະອົງຄອງອຳນາດດັ່ງອິນທຣະ, ພຣະອົງກໍຍັງຫມິ່ນປະມາດແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍ. ຕໍ່ມາ ພຣະອົງເປັນບິດາຂອງບຸດຫົກຄົນຜູ້ລືຊື່ດ້ວຍວາຈາອ່ອນຫວານ: ຢະຕິ (Yati), ຢະຢາຕິ (Yayāti), ສັມຢາຕິ (Saṃyāti), ອາຢາຕິ (Āyāti), ອະຢະຕິ (Ayati) ແລະ ທຣຸວະ (Dhruva). ໃນພວກນັ້ນ ຢະຕິ ໄດ້ອາໄສໂຍຄະ ແລະກາຍເປັນມຸນິຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະພຣະຫມັນ (Brahman)—ຊີ້ວ່າ ວິໄນພາຍໃນອາດສູງກວ່າຄວາມທະເຍີທະຍານແຫ່ງລາຊະ ແລະອຳນາດໂລກີ.
Verse 31
नहुषो जनयामास षटू् सुतान् प्रियवादिन: । यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मभूतो5भवन्मुनि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນະຫຸຊະ ຜູ້ກ້າຫານ ໄດ້ໃຫ້ກໍ່ກຳເນີດບຸດ 6 ຄົນ ທຸກຄົນມີວາຈາອ່ອນຫວານ ແລະນ່າຟັງ. ໃນນັ້ນ ຍະຕິ ໄດ້ພຶ່ງພາວິນັຍແຫ່ງໂຍຄະ ແລະກາຍເປັນມຸນີຜູ້ບັນລຸສະພາວະແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ (Brahman).
Verse 32
ययातिनहहुषः सम्राडासीत् सत्यपराक्रम: । स पालयामास महीमीजे च बहुभिमखै:,तब नहुषके दूसरे पुत्र सत्यपराक्रमी ययाति सम्राट् हुए। उन्होंने इस पृथ्वीका पालन तथा बहुत-से यज्ञोंका अनुष्ठान किया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຍະຍາຕິ ບຸດຂອງນະຫຸຊະ ໄດ້ເປັນຈັກກະພັດ ມີຊື່ສຽງໃນຄວາມສັດຊື່ ແລະຄວາມກ້າຫານ. ລາວປົກຄອງພື້ນດິນ ແລະປະກອບພິທີຍັດຍະ (ຍັດຍະກຳ) ຫຼາຍປະການ.
Verse 33
अतिभतकत्या पितृनर्चन् देवांश्व॒ प्रयतः सदा । अन्वगृह्लवात् प्रजा: सर्वा ययातिरपराजित:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາ ຍະຍາຕິ ບໍ່ເຄີຍພ່າຍແພ້ແກ່ຜູ້ໃດ. ລາວຮັກສາຈິດໃຈ ແລະອິນທຣີຍະໃຫ້ຢູ່ໃນວິໄນເສມອ, ແລະດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບສັດທາອັນແຮງກ້າ ໄດ້ບູຊາເທວະ ແລະປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ຢ່າງສະເໝີ. ລາວບໍລິສຸດໃນຄວາມປະພຶດ ແລະເມດຕາອຸປະຖຳປະຊາຊົນທັງປວງ.
Verse 34
तस्य पुत्रा महेष्वासा: सर्वे: समुदिता गुणै: । देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກລາວ ໄດ້ກໍ່ກຳເນີດບຸດຫຼາຍຄົນ—ເປັນນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ທຸກຄົນພ້ອມພຽງດ້ວຍຄຸນງາມຄວາມດີອັນສົມບູນ. ພວກເຂົາເກີດຈາກ ເທວະຍານີ ແລະຈາກ ຊາຣມິດຖາ ເຊັ່ນກັນ, ໂອ ພຣະຣາຊາ.
Verse 35
देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च । द्रह्मुश्चानुश्न पूरुश्ष शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे,यदु और तुर्वसु--ये दो देवयानीके पुत्र थे और द्रुह्यु, अनु तथा पूरु--ये तीन शर्मिष्ठाके गर्भसे उत्पन्न हुए थे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກ ເທວະຍານີ ເກີດ ຍະດຸ ແລະ ຕຸຣວະສຸ; ແລະຈາກ ຊາຣມິດຖາ ເກີດ ດຣຸຫຍຸ, ອະນຸ, ແລະ ປູຣຸ. ດັ່ງນັ້ນ ສາຍລາຊະວົງທີ່ຈະສືບຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດ ຖືກລຽນລຳດັບຕາມມານດາຂອງພວກເຂົາ.
Verse 36
स शाश्वती: समा राजन् प्रजा धर्मेण पालयन् | जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຕະຫຼອດຫຼາຍປີ ພຣະອົງໄດ້ປົກຄອງ ແລະຄຸ້ມຄອງປະຊາຊົນຕາມທຳມະ. ຕໍ່ມາ ຢະຍາຕິ ບຸດຂອງນະຫຸສະ ຖືກຄວາມເຖົ້າຊະລາອັນນ່າຢ້ານກົວຄອບງຳ—ຄວາມເຖົ້າທີ່ທຳລາຍຄວາມງາມ ແລະຮູບຮ່າງ»។
Verse 37
जराभिभूत: पुत्रान् स राजा वचनमब्रवीत् | यदु पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्-ुं चानुं च भारत,जनमेजय! वृद्धावस्थासे आक्रान्त होनेपर राजा ययातिने अपने समस्त पुत्रों यदु, पूरु, तुर्वसु, ट्रहयु तथा अनुसे कहा--
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຖືກຄວາມເຖົ້າຊະລາຄອບງຳ ພະຣາຊາຢະຍາຕິ ໄດ້ກ່າວກັບບຸດທັງຫ້າ—ຢະດຸ, ປູຣຸ, ຕຸຣະວະສຸ, ດຣຸຫຍຸ, ແລະ ອະນຸ—ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ເປັນພາຣະຕະ»។
Verse 38
यौवनेन चरन् कामान् युवा युवतिभि: सह । विहर्तुमहमिच्छामि साहां कुरुत पुत्रका:
«ໄດ້ມີຍຸວະວັຍ ແລະເປັນຄົນໜຸ່ມ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະເສບສຸກແຫ່ງກາມ ແລະຫຼິ້ນສະໜຸກກັບສາວໜຸ່ມ. ລູກເອີຍ ຈົ່ງຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າໃນເລື່ອງນີ້»។
Verse 39
त॑ पुत्रो दैवयानेय: पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् | कि कार्य भवत: कार्यमस्माकं यौवनेन ते,यह सुनकर देवयानीके ज्येष्ठ पुत्र यदुने पूछा--“भगवन्! हमारी जवानी लेकर उसके द्वारा आपको कौन-सा कार्य करना है”
ແລ້ວ ຢະດຸ ບຸດຄົນໃຫຍ່ຂອງເທວະຍານີ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ການງານໃດຂອງທ່ານຈະສຳເລັດໄດ້ໂດຍການເອົາຍຸວະວັຍຂອງພວກເຮົາ? ທ່ານຕ້ອງການມັນເພື່ອຈຸດປະສົງໃດ?»
Verse 40
ययातिरब्रवीत् तं वै जरा मे प्रतिगृह्मताम् । यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषपानहम्,तब ययातिने उससे कहा--तुम मेरा बुढ़ापा ले लो और मैं तुम्हारी जवानीसे विषयोपभोग करूँगा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພະຣາຊາຢະຍາຕິ ກ່າວກັບເຂົາວ່າ: «ຈົ່ງຮັບເອົາຄວາມເຖົ້າຊະລາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປ; ແລະດ້ວຍຍຸວະວັຍຂອງເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເດີນໄປມາ ເພື່ອເສບສຸກຕໍ່ວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ»។
Verse 41
यजतो दीर्घ॑सत्रैमें शापाच्चोशनसो मुने: । कामार्थ: परिहीणो<यं तप्येयं तेन पुत्रका:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນຂະນະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກໍາລັງປະກອບພິທີຍັດຍາວນານຕໍ່ເນື່ອງ ຄໍາສາບຂອງມຸນີ ອຸສະນະ (ສຸກຣາຈາຣະຍ) ໄດ້ນໍາຄວາມແກ່ຊະລາມາທັບທົ່ມຂ້າພະເຈົ້າ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພະລັງ “ກາມ” — ພະລັງຊີວິດແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາແລະຄວາມສຸກເພີດເພີນ — ຖືກຊິງໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ລູກໆເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງທຸກທໍລະມານ ແລະໄໝ້ຮ້ອນດ້ວຍຄວາມເສົ້າ»។
Verse 42
मामकेन शरीरेण राज्यमेक: प्रशास्तु वः । अहं तन्वाभिनवया युवा काममवाप्लुयाम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນພວກເຈົ້າ ໃຫ້ມີຜູ້ໜຶ່ງຮັບເອົາຮ່າງກາຍແກ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະປົກຄອງອານາຈັກດ້ວຍຮ່າງນັ້ນ. ສ່ວນຂ້າພະເຈົ້າ ເມື່ອໄດ້ຮ່າງໃໝ່ສົດສະອາດ ແລະຍຸວະວັຍຄືນມາ ຈະເສບສຸກກັບວັດຖຸແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ»។
Verse 43
ते न तस्य प्रत्यगृह्नन् यदुप्रभूतयो जराम् । तमब्रवीत् ततः पूरु: कनीयान् सत्यविक्रम:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຢະດຸ ແລະພວກລູກຊາຍຜູ້ໃຫຍ່ອື່ນໆ ບໍ່ຍອມຮັບເອົາຄວາມແກ່ຂອງພໍ່. ແລ້ວພູຣຸ ຜູ້ເປັນລູກນ້ອຍສຸດ ຜູ້ມີວິລະກໍາແທ້ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງກະສັດ ຈົ່ງເປັນໜຸ່ມອີກຄັ້ງດ້ວຍຮ່າງໃໝ່ສົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະເສບສຸກກັບວັດຖຸແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາ. ຕາມພຣະບັນຊາ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບເອົາຄວາມແກ່ຂອງພຣະອົງ ແລະນັ່ງເທິງບັນລັງຫຼວງ»។
Verse 44
राजंक्षराभिनवया तन्वा यौवनगोचर: । अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि ते55ज्ञया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງກະສັດ ດ້ວຍຮ່າງກາຍນີ້ທີ່ກາຍເປັນໃໝ່ສົດ ພຣະອົງຈະເຄື່ອນໄຫວໃນຂອບເຂດແຫ່ງຍຸວະວັຍ ແລະເສບສຸກກັບວັດຖຸແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບເອົາຄວາມແກ່ຂອງພຣະອົງ ແລະຕາມພຣະບັນຊາ ຈະດໍາລົງຢູ່ໃນການປົກຄອງອານາຈັກ»។
Verse 45
एवमुक्त: स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् । संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि,पुरुके ऐसा कहनेपर राजर्षि ययातिने तप और वीर्यके आश्रयसे अपनी वृद्धावस्थाका अपने महात्मा पुत्र पूरुमें संचार कर दिया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍານັ້ນ ຣາຊະຣິສີ ຢະຢາຕິ ອາໄສພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະ (tapas) ແລະພະລັງວິລະກໍາຊາຍ ໄດ້ຖ່າຍໂອນຄວາມແກ່ຂອງຕົນໄປສູ່ພູຣຸ ລູກຊາຍຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ໃນຂະນະນັ້ນເອງ.
Verse 46
पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थित: । यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत्,ययाति स्वयं पूरूकी नयी अवस्था लेकर नौजवान बन गये। इधर पूरु भी राजा ययातिकी अवस्था लेकर उसके द्वारा राज्यका पालन करने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາໄດ້ຮັບເອົາອາຍຸຂອງ ປູຣຸ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ວັຍໜຸ່ມອີກຄັ້ງ. ແລະ ປູຣຸ ເມື່ອຮັບເອົາອາຍຸຂອງ ຢະຍາຕິ ແລ້ວ ກໍໄດ້ບໍລິຫານອານາຈັກແທນພະອົງ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນນ້ຳໜັກທາງຈິດທຳຂອງກະຕັນຍູກະຕະເວທີ ແລະການເສຍສະຫຼະ ພ້ອມທັງຄວາມຕຶງຕັນລະຫວ່າງຄວາມປາຖະໜາສ່ວນຕົວຂອງກະສັດ ແລະພາລະຫນ້າທີ່ອັນຄວນແກ່ລາຊະພາລະ।
Verse 47
ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजित: । स्थित: स नृपशार्दूल: शार्टूल्समविक्रम:,तदनन्तर किसीसे परास्त न होनेवाले और सिंहके समान पराक्रमी नृपश्रेष्ठ ययाति एक सहस्र वर्षतक युवावस्थामें स्थित रहे
ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາ ຢະຍາຕິ—ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຖືກຜູ້ໃດປະລາດ—ໄດ້ດຳລົງຢູ່ໃນພະລັງວັຍໜຸ່ມເປັນເວລາໜຶ່ງພັນປີ. ເປັນເສືອໃນຫມູ່ກະສັດ ມີຄວາມກ້າຫານທຽບເທົ່າເສືອ ແລະດຳເນີນຊີວິດລາຊະດ້ວຍກຳລັງແລະສະຫງ່າລາສີບໍ່ລົດຖອຍ.
Verse 48
ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च | विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने,उन्होंने अपनी दोनों पत्नियोंके साथ दीर्घकालतक विहार करके चैत्ररथ वनमें जाकर विश्वाची अप्सराके साथ रमण किया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ພະຣາຊາ ຢະຍາຕິ ຫຼັງຈາກໄດ້ສຳລານຢູ່ດົນນານກັບພະມະເຫສີທັງສອງ ກໍໄດ້ໄປອີກຄັ້ງສູ່ປ່າ ໄຈຕຣະຣະຖະ ແລະສຳລານຢູ່ທີ່ນັ້ນກັບອັບສະຣາ ວິສະວາຈີ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຫຼົງໃນກາມະສຸກອາດດຳລົງຕໍ່ໄປໄດ້ ແມ່ນແຕ່ຫຼັງຈາກໄດ້ເສບສົມມາດົນນານ ແລະບອກໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນລະຫວ່າງການໄລ່ຕາມກາມະສຸກ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ຄວນມີໃນພະຣາຊາ.
Verse 49
नाध्यगच्छत् तदा तृप्तिं कामानां स महायशा: । अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ໃນເວລານັ້ນ ກະສັດຜູ້ມີກຽດສັກສີຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ກໍບໍ່ອາດບັນລຸຄວາມອີ່ມໃຈໃນກາມະສຸກໄດ້. ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອພິຈາລະນາໃນໃຈແລ້ວ ພະອົງຈຶ່ງກ່າວຄາຖານີ້—ດ້ວຍຄວາມເຂົ້າໃຈວ່າ ການເສບສົມອາລົມສຳຜັດບໍ່ເຄີຍທຳໃຫ້ຄວາມຢາກສົງບົບໄດ້ແທ້—ແລະຮ້ອງມັນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກ.
Verse 50
न जातु काम: कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຄວາມຢາກໃນວັດຖຸອາລົມສຳຜັດ ບໍ່ເຄີຍດັບລົງດ້ວຍການເສບສົມມັນ. ດັ່ງໄຟທີ່ມີທາງດຳດ້ວຍຄວັນ ເມື່ອເທນ້ຳມັນເຄື່ອງບູຊາ (ghee) ລົງໄປ ມັນຍິ່ງລຸກໂຊນ; ຄວາມຢາກກໍຍິ່ງເຕີບໃຫຍ່ເມື່ອຖືກຫຼ້ຽງດູ.
Verse 51
पृथिवी रत्नसम्पूर्णा हिरण्यं पशव: स्त्रिय: । नालमेकस्य तत् सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖ້າໂລກທັງປວງເຕັມໄປດ້ວຍແກ້ວມະນີ ພ້ອມທັງຄໍາ ຝູງສັດລ້ຽງ ແລະນາງງາມ ຕົກເປັນຂອງຊາຍຄົນດຽວ ທັງໝົດນັ້ນກໍຍັງບໍ່ພໍສໍາລັບເຂົາ—ເຂົາຈະຢາກໄດ້ອີກ. ຮູ້ຄວາມຈິງນີ້ແລ້ວ ຄວນເຂົ້າສູ່ຄວາມສະງົບ: ກົດຂ່ມຄວາມຢາກເສບສຸກ ແລະຄວາມຢາກຄອບຄອງ.
Verse 52
यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कहिचित् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा,“जब मनुष्य मन, वाणी और क्रियाद्वारा कभी किसी भी प्राणीके प्रति बुरा भाव नहीं करता, तब वह ब्रह्मको प्राप्त हो जाता है”
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບຸກຄົນບໍ່ເຄີຍກໍ່ການຊົ່ວຕໍ່ສັດມີຊີວິດໃດໆ—ດ້ວຍກາຍ ດ້ວຍໃຈ ຫຼືດ້ວຍວາຈາ—ໃນເວລານັ້ນເຂົາຍ່ອມບັນລຸພຣະພຣະຫມັນ (Brahman).
Verse 53
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति | यदा नेच्छति न डेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບຸກຄົນເຫັນພຣະພຣະຫມັນຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ ຈຶ່ງບໍ່ຢ້ານຜູ້ໃດ—ແລະສັດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຢ້ານເຂົາ; ເມື່ອເຂົາບໍ່ປາຖະໜາສິ່ງໃດ ແລະບໍ່ມີຄວາມຊັງຕໍ່ຜູ້ໃດ—ໃນເວລານັ້ນເຂົາຍ່ອມບັນລຸພຣະພຣະຫມັນ.
Verse 54
इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञ: कामानां फल्गुतां नृप । समाधाय मनो बुद्धया प्रत्यगृह्नाज्जरां सुतात्
ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາດັ່ງນັ້ນ ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ໄດ້ເຫັນຄວາມກົງເປົ່າຂອງກາມຕັນຫາ. ພຣະອົງທໍາໃຫ້ໃຈໝັ້ນຄົງດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ້ງ ແລະຮັບເອົາຄວາມແກ່ຈາກພຣະລູກ ເລືອກຄວາມສະຫງົບພາຍໃນ ແລະການສະຫຼະ ແທນຄວາມສຸກອັນຊົ່ວຄາວ.
Verse 55
जनमेजय! परम बुद्धिमान महाराज ययातिने इस प्रकार भोगोंकी नि:सारताका विचार करके बुद्धिके द्वारा मनको एकाग्र किया और पुत्रसे अपना बुढ़ापा वापस ले लिया ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ! ພຣະມະຫາກະສັດຢະຍາຕິ ຜູ້ມີປັນຍາສູງສຸດ ໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມໄຮ້ສານະຂອງກາມສຸກ ແລະຮວບຮວມໃຈດ້ວຍປັນຍາວິນິດ ຈຶ່ງຮັບເອົາຄວາມແກ່ຂອງພຣະອົງຄືນຈາກພຣະລູກ. ແລ້ວພຣະອົງຄືນຍຸວະໄວໃຫ້ປູຣຸ ແລະອະພິເສກໃຫ້ຂຶ້ນຄອງລາຊະອານາຈັກ; ແຕ່ຢະຍາຕິ—ຍັງບໍ່ອິ່ມໃນຕັນຫາ—ໄດ້ກ່າວກັບປູຣຸ ພຣະລູກຂອງພຣະອົງ…»
Verse 56
त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकर: सुतः । पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति
«ເພາະເຈົ້າ ຂ້ອຍຈຶ່ງເປັນຜູ້ມີຜູ້ສືບທອດແທ້ຈິງ; ເຈົ້າແມ່ນລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ຈະສ້າງຕັ້ງແລະສືບຕໍ່ວົງສານຂອງຂ້ອຍ. ໃນໂລກນີ້ ສາຍວົງຂອງເຈົ້າຈະໂດງດັງໃນນາມ “ວົງສາປໍຣະວະ (Paurava)”»
Verse 57
वैशम्पायन उवाच ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येडभिषिच्य च । ततः: सुचरितं कृत्वा भृगुतुज़े महातपा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ກະສັດຜູ້ເປັນດັ່ງເສືອໃນບັນດາກະສັດ ໄດ້ປະກອບພິທີອະພິເສກ ສະຖາປະນາ ປູຣູ (Pūru) ໃຫ້ຄອງລາຊະອານາຈັກ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຍະຍາຕິ ຜູ້ເປັນມະຫາຕະປະສີ ໄດ້ກະທຳກິດອັນດີ ແລະບຳເນັດຕະປະອັນເຂັ້ມງວດ ຢູ່ເທິງພູ ພຣຶກຸທຸງກະ (Bhṛgutunga).
Verse 58
कालेन महता पश्चात् कालधर्ममुपेयिवान् | कारयित्वा त्वनशनं सदार: स्वर्गमाप्तवान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກເວລາຜ່ານໄປດົນນານ ລາວໄດ້ເຂົ້າສູ່ທຳມະຂອງກາລະ—ຄວາມຕາຍ. ໂດຍຖືວຣະຕະອະນະຊະນະ (ອົດອາຫານຈົນສິ້ນຊີວິດ) ແລະມີພຣະມະເຫສີຮ່ວມດ້ວຍ ລາວໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ.
Verse 75
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि ययात्युपाख्याने पज्चसप्ततितमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນ ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ອາດິປະວະ, ໃນ ສັມພະວະປະວະ, ໃນຕອນວ່າດ້ວຍພຣະຣາຊາ ຍະຍາຕິ, ບົດທີ 75 ຈົບລົງແລ້ວ.
Verse 206
जहार च स वित्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि । महायशस्वी पुरूरवा मनुष्य होकर भी मानवेतर प्राणियोंसे घिरे रहते थे। वे अपने बल- पराक्रमसे उन्मत्त हो ब्राह्मणोंके साथ विवाद करने लगे। बेचारे ब्राह्मण चीखते-चिल्लाते रहते थे तो भी वे उनका सारा धन-रत्न छीन लेते थे
ແລະ ປູຣູຣະວະ (Purūravas) ຜູ້ມີກຽດສັກສີຍິ່ງ ໄດ້ປົດປົ່ງເອົາຮັດຖະນະແລະຊັບສົມບັດຂອງພຣາຫມັນ ແມ່ນແມ່ນວ່າພວກເຂົາຈະຮ້ອງໂຮງກໍຕາມ. ເຖິງຈະເປັນມະນຸດ ແຕ່ລາວຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍສັດອະມະນຸດ; ເມື່ອເມົາມົນດ້ວຍກຳລັງແລະວິລະກຳ ລາວກໍເລີ່ມໂຕ້ຖຽງກັບພຣາຫມັນ ແລະຍຶດເອົາຊັບທັງປວງຂອງພວກເຂົາ.
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns governance after wrongdoing: whether a ruler can preserve political stability while having tolerated harm against an innocent guest (Kaca) and an affront to Devayānī, and what form of restitution is ethically and socially acceptable.
Adharma may appear unpunished in the short term, but its consequences are certain and can manifest across generations; therefore ethical repair and appeasement of legitimate grievance are necessary to prevent compounding harm.
No explicit phalaśruti appears; the chapter’s meta-teaching functions through Śukra’s doctrinal statement on karmic inevitability and the narrative demonstration that unresolved moral injury escalates into systemic crisis.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.