Adhyaya 7
अग्निशाप-प्रसंगः (Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order)
Upa-parva: Agniśāpa-Itihāsa (Episode of Agni’s Curse) — Ādi Parva
Sauti narrates how Agni (Vahni), cursed by Bhṛgu, defends his truth-speaking as a witness: to speak otherwise would harm lineages, and to remain silent despite knowledge is likewise blameworthy. Agni asserts his pervasive presence through yogic multiplicity in sacrificial forms and explains that offerings made according to Vedic injunctions satisfy devas and pitṛs. Yet he questions how he can remain the ‘mouth’ of devas and ancestors if labeled sarvabhakṣa. After deliberation, Agni withdraws from agnihotra and sacrificial actions, resulting in rites lacking oṃkāra, vaṣaṭ, svadhā, and svāhā, and causing distress across the three worlds. Ṛṣis and devas approach Brahmā, reporting the curse and the collapse of ritual. Brahmā summons Agni and delivers a conciliatory doctrine: Agni sustains the worlds and initiates rites; he will not become impure through universal consumption because his flames purify what they touch, analogous to the sun’s rays. Brahmā instructs Agni to uphold the curse’s truth through his own tejas while continuing to receive offerings as the divine ‘mouth.’ Agni assents, rites resume, and the narrative is identified as an ancient itihāsa connected to Pulomā’s destruction and Cyavana’s birth.
Chapter Arc: नैमिषारण्य में शौनकादि ऋषियों के समक्ष सौति उग्रश्रवा एक प्राचीन वृत्तांत उठाते हैं—भृगुवंश के प्रसंग में अग्निदेव पर पड़ा शाप, और उसके कारण यज्ञ-क्रियाओं का संकट। → भृगु के सत्यवचन और साक्षी-धर्म की कठोर मर्यादा का उद्घोष होता है—जो साक्षी जानते हुए भी असत्य बोले, वह अपने और पराए कुलों का नाश करता है। इसी पृष्ठभूमि में अग्निदेव शाप से कुपित होकर अदृश्य हो जाते हैं और यज्ञ, अग्निहोत्र, तथा वैदिक क्रियाएँ ठप पड़ जाती हैं; प्रजा दुखी, ऋषि व्याकुल, देवता चिंतित हो उठते हैं। → ऋषि और देवता ब्रह्मा के पास जाकर अग्नि के शाप और ‘क्रिया-संहार’ की सूचना देते हैं; अग्नि की व्यथा उभरती है—‘देवों के मुख’ होकर भी ‘सर्वभक्ष’ (क्रव्याद सहित) कहलाना कैसे सहूँ? यही क्षण धर्म और लोक-व्यवस्था के बीच टकराव का शिखर बनता है। → ब्रह्मा शाप को ‘सत्य’ रखते हुए उसका संकुचन/मर्यादन करते हैं—अग्नि देवताओं के मुख बने रहें, यज्ञ-भाग ग्रहण करें, और ‘सर्वभक्षत्व’ का अर्थ लोक-व्यवस्था के लिए आवश्यक रूप में सीमित/व्यवस्थित हो। अग्निदेव प्रसन्न होकर पुनः प्रकट होते हैं और यज्ञ-क्रियाएँ पुनर्जीवित होती हैं। → यह ‘अग्निशाप’ का इतिहास आगे पुलोमा-प्रसंग, उसके विनाश, और च्यवन के जन्म की ओर कथा-धारा को मोड़ देता है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन- मा बछ। अर सप्तमो<्ध्याय: शापसे कुपित हुए अग्निदेवका अदृश्य होना और ब्रद्माजीका उनके शापको संकुचित करके उन्हें प्रसन्न करना सौतिरुवाच शप्तस्तु भुगुणा वद्िः क्ुद्धो वाक्यमथाब्रवीत् । किमिदं साहसं ब्रह्मन् कृतवानसि मां प्रति
ໂສຕິກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣຶກຸໄດ້ສາບແຊ່ງແລ້ວ ພຣະອັກນິກໍໂກດ ແລະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ! ເຈົ້າເຮັດການກ້າຫານບໍ່ຄວນນີ້ຕໍ່ຂ້ອຍເພາະຫຍັງ—ເຈົ້າກ້າສາບແຊ່ງຂ້ອຍໄດ້ແນວໃດ?”
Verse 2
धर्मे प्रयतमानस्य सत्यं च वदत: समम् | पृष्टो यदब्रवं सत्यं व्यभिचारो5त्र को मम
“ຂ້ອຍພະຍາຍາມຮັກສາທຳມະຢູ່ເສມອ ແລະເວົ້າຄວາມຈິງຢ່າງບໍ່ເລືອກຂ້າງ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຣາກສະນັ້ນຖາມຂ້ອຍ ຖ້າຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຄວາມຈິງ ຈະມີຄວາມຜິດອັນໃດໃນຂ້ອຍ?”
Verse 3
पृष्टो हि साक्षी यः साक्ष्यं जानानो5प्यन्यथा वदेत् । स पूर्वानात्मन: सप्त कुले हन्यात् तथा परान्
“ຜູ້ເປັນພະຍານຜູ້ໃດ ຮູ້ຄວາມຈິງແຈ້ງແຕ່ເມື່ອຖືກຖາມກັບເວົ້າຜິດໄປ—ເວົ້າຕົວະ—ຜູ້ນັ້ນຈະນໍາຄວາມພິນາດມາໃຫ້ແກ່ຕະກູນຂອງຕົນ ທັງເຈັດຊົນກ່ອນ ແລະເຈັດຊົນຫຼັງ ແລະຍັງທໍາລາຍຜູ້ອື່ນດ້ວຍ ດັ່ງການຜັກໄສໄປສູ່ນະລົກ.”
Verse 4
यश्न कार्यार्थतत्त्वज्ञो जानानोडपि न भाषते । सो<पि तेनैव पापेन लिप्यते नात्र संशय:
ສໍນະກະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງທີ່ຮູ້ແທ້ຮູ້ຈິງເຖິງແກ່ນສານ ແລະ ຫຼັກການພາຍໃນຂອງເລື່ອງໃດໜຶ່ງ—ເມື່ອຖືກຖາມແລ້ວ ຮູ້ຢູ່ແຕ່ກໍບໍ່ເວົ້າ ຢູ່ນິ່ງ—ຜູ້ນັ້ນກໍຖືກປະທັບດ້ວຍບາບອັນດຽວກັນນັ້ນ; ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.
Verse 5
शक्तो5हमपि शप्तुं त्वां मान्यास्तु ब्राह्मणा मम । जानतो<पि च ते ब्रह्मन् कथयिष्ये निबोध तत्
ເຖິງແມ່ນຂ້ອຍຈະມີອໍານາດທີ່ຈະສາບແຊ່ງເຈົ້າໄດ້ ແຕ່ຂ້ອຍບໍ່ເຮັດ; ເພາະພຣາຫມັນເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການນັບຖືສໍາລັບຂ້ອຍ. ໂອ ພຣາຫມັນ, ແມ່ນເຈົ້າຮູ້ທັງໝົດນີ້ຢູ່ແລ້ວ ແຕ່ຂ້ອຍຈະກ່າວອີກ; ຈົ່ງຟັງໃຫ້ດີ.
Verse 6
इस प्रकार श्रीमहा भारत आदिपव॑के अन्तर्गत पौलोगपर्वमें अग्निशापविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
“ດ້ວຍພະລັງແຫ່ງໂຍຄະ ຂ້ອຍປະກົດຕົນເປັນຫຼາຍຮູບ ແລະ ສະຖິດຢູ່ເປັນນິດ: ໃນຮູບອັນສັກສິດຂອງໄຟ ເຊັ່ນ ກາຣຫະປັດຍະ ແລະ ດັກຊິນາກນິ; ໃນພິທີອັກນິໂຫຕຣະປະຈໍາວັນ; ໃນສັດຕຣະ (satra) ອັນຍາວນານທີ່ດໍາເນີນໂດຍຜູ້ປະກອບພິທີຫຼາຍຄົນ; ໃນພິທີວົງຈອນຊີວິດ ເຊັ່ນ ພິທີການປະສົມພັນ (garbhādhāna); ແລະ ໃນຍັດຍະໃຫຍ່ຕາມເວດ ເຊັ່ນ ໂຈຕິດໂສຕະມະ (Jyotiṣṭoma).”
Verse 7
वेदोक्तेन विधानेन मयि यद् हूयते हवि: । देवता: पितरश्वैव तेन तृप्ता भवन्ति वै,“मुझमें वेदोक्त विधिसे जिस हविष्यकी आहुति दी जाती है, उसके द्वारा निश्चय ही देवता तथा पितृगण तृप्त होते हैं इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि पौलोमपर्वणि अग्निशापमोचने सप्तमो<5ध्याय: ।।
ຮະວິ (ເຄື່ອງບູຊາ) ໃດທີ່ຖືກຖວາຍລົງໃນຂ້ອຍຕາມວິທີການທີ່ເວດບັນຍັດ—ດ້ວຍການຖວາຍນັ້ນ ທັງເທວະດາ ແລະ ປິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ) ຍ່ອມອິ່ມໃຈແທ້.
Verse 8
आपो देवगणा: सर्वे आप: पितृगणास्तथा । दर्शश्व॒ पौर्णमासश्न देवानां पितृभि: सह,“जल ही देवता हैं तथा जल ही पितृगण हैं। दर्श और पौर्णमास याग पितरों तथा देवताओंके लिये किये जाते हैं
ສໍນະກະ ກ່າວວ່າ: “ນ້ໍານັ້ນແຫຼະແມ່ນໝູ່ເທວະດາທັງປວງ ແລະ ນ້ໍານັ້ນແຫຼະກໍແມ່ນໝູ່ປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ). ພິທີດັຣຊະ ແລະ ເປົາຣນະມາສະ ຖືກປະກອບເພື່ອເທວະດາຄຽງຄູ່ກັບປິຕຣະ.”
Verse 9
देवता: पितरस्तस्मात् पितरश्नापि देवता: । एकीभूताश्न पूज्यन्ते पृथक्त्वेन च पर्वसु,“अत: देवता पितर हैं और पितर ही देवता हैं। विभिन्न पर्वोपर ये दोनों एक रूपमें भी पूजे जाते हैं और पृथक्-पृथक् भी
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍ (ໃນແກ່ນສານ) ແມ່ນປິຕຣິ (Pitṛs) ແລະ ປິຕຣິທັງຫຼາຍກໍເປັນເທວະເຊັ່ນກັນ. ໃນພິທີກຳ ແລະ ໂອກາດອັນສັກສິດ (parvan) ບາງຄັ້ງຖືກບູຊາເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວ ແລະ ບາງຄັ້ງຖືກບູຊາແຍກຕ່າງຫາກ—ແຕ່ລະພະອົງຕາມຮູບຂອງຕົນ».
Verse 10
देवता: पितरश्वैव भुज्जते मयि यद् हुतम् । देवतानां पितृणां च मुखमेतदहं स्मृतम्,“मुझमें जो आहुति दी जाती है, उसे देवता और पितर दोनों भक्षण करते हैं। इसीलिये मैं देवताओं और पितरोंका मुख माना जाता हूँ
«ບັນດາເຄື່ອງບູຊາ (ອາຫຸຕິ) ທີ່ຖວາຍລົງໃນຂ້າພະເຈົ້າ ເທວະແລະປິຕຣິທັງສອງຝ່າຍກໍຮັບປະທານ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ “ປາກ” —ທາງຮັບ—ຂອງເທວະແລະ Pitṛs; ຜ່ານຂ້າພະເຈົ້າ ເຄື່ອງຖວາຍຈຶ່ງໄປຮອດພວກເຂົາຕາມລຳດັບອັນຖືກຕ້ອງ».
Verse 11
अमावास्यां हि पितर: पौर्णमास्यां हि देवता: । मन्मुखेनैव हूयन्ते भुड्जते च हुतं हवि:
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: «ໃນວັນອະມາວາສະຍາ (ວັນເດືອນດັບ) ຄວນນົບນ້ອມປິຕຣິ; ໃນວັນເດືອນເຕັມ (pūrṇamāsī) ຄວນນົບນ້ອມເທວະ. ເມື່ອຖວາຍຜ່ານ “ປາກ” ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຄືຜ່ານຊ່ອງທາງພິທີອັນຖືກຕ້ອງ—ພວກເຂົາກໍຮັບເອົາອາຫຸຕິ ແລະ ຮັບປະທານຮາວິ (havis) ທີ່ຖວາຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ».
Verse 12
सौतिर्वाच चिन्तयित्वा ततो वल्रिश्वक्रे संहारमात्मन:
ສາວຕິ (Ugraśravas) ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງແລ້ວ, ໂອ ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ, ພະເທວະໄຟ ອັກນິ ໄດ້ຖອນຕົນອອກຈາກພິທີກຳ. ອັກນິ—ເມື່ອພິຈາລະນາເລື່ອງນັ້ນ—ໄດ້ຫົວຫຼັງອອກຈາກການກະທຳພິທີຂອງພວກດວິຊະ: ອັກນິໂຫຕຣະປະຈຳວັນ, ຍັດຍະ, ສັດຕຣະ (ພິທີຍັດຍະຍາວນານ), ແລະ ພິທີສັງສະກາຣະ. ເມື່ອຂາດອັກນິ, ສັດທັງປວງຖືກຕັດຂາດຈາກຖ້ອຍຄຳສັກສິດແລະການຖວາຍ—oṁ, vaṣaṭ, svadhā, svāhā ແລະອື່ນໆ—ແລະຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທ້ອນຢ່າງຫນັກ. ແລ້ວບັນດາຣິສີທັງຫຼາຍກໍຕື່ນຕົກຢ່າງຍິ່ງ, ເຂົ້າໄປຫາເທວະທັງຫຼາຍ ແລະກ່າວວ່າ—
Verse 13
द्विजानामन्निहोत्रेषु यज्ञसत्रक्रियासु च । निरोंकारवषट्कारा: स्वधास्वाहाविवर्जिता:
ຊອນະກະ ກ່າວວ່າ: «ໃນອັກນິໂຫຕຣະປະຈຳວັນຂອງພວກດວິຊະ ແລະໃນພິທີຍັດຍະກັບສັດຕຣະ, ຖ້ອຍຄຳສັກສິດກໍດັບຫາຍ—ບໍ່ມີ oṁ, ບໍ່ມີສຽງ vaṣaṭ, ແລະຄຳເຊີນ ‘svadhā’ ກັບ ‘svāhā’ ກໍຂາດໄປ. ເມື່ອຂາດອັກນິໃນພິທີ, ປະຊາຊົນກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທ້ອນຢ່າງຫນັກ».
Verse 14
विनाग्निना प्रजा: सर्वास्तत आसन सुदु:खिता: । अथर्षय: समुद्विग्ना देवान् गत्वाब्रुवन् वच:
ຊົນະກະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ເມື່ອອັກນິບໍ່ປາກົດ ສັດທັງປວງຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທ້ອນຢ່າງຫນັກ. ແລ້ວບັນດາລະສີຜູ້ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງຫຼາຍ ໄດ້ໄປຫາເທວະ ແລະກ່າວຖ້ອຍຄໍານີ້»។
Verse 15
अग्निनाशात् क्रियाभ्रंशाद् भ्रान्ता लोकास्त्रयो5नघा: । विदध्वमत्र यत् कार्य न स्यात् कालात्ययो यथा
ຊົນະກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານເທວະຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ເມື່ອອັກນິຫາຍໄປ ພິທີບູຊາ—ອັກນິໂຫຕຣະ ແລະອື່ນໆ—ກໍແຕກສະລາຍ. ເພາະເຫດນີ້ ສັດໃນສາມໂລກພາກັນຫຼົງທາງ ບໍ່ຮູ້ວ່າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ທ່ານຈົ່ງຈັດການກິດທີ່ຈໍາເປັນໃນທີ່ນີ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຊ້າ ແລະບໍ່ໃຫ້ພາດເວລາອັນຄວນ»។
Verse 16
अथर्षयकश्न देवाश्व॒ ब्रह्माणमुपगम्य तु । अग्नेरावेदयछ्छापं क्रियासंहारमेव च
ຕໍ່ມາ ບັນດາລະສີ ແລະເທວະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພຣະຫມາ ແລະທູນລາຍງານເຖິງຄໍາສາບທີ່ຕົກໃສ່ອັກນິ ພ້ອມທັງການທີ່ອັກນິຖອນຕົນອອກຈາກພິທີບູຊາທັງປວງ ດຶງກິດຈະກໍາຂອງຕົນກັບເຂົ້າໄປໃນຕົນ ແລະກາຍເປັນບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ.
Verse 17
भगुणा वै महाभाग शप्तो<ग्नि: कारणान्तरे | कथं देवमुखो भूत्वा यज्ञभागाग्रभुक् तथा
ຊົນະກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນຍິ່ງ! ອັກນິເຄີຍຖືກພຣະພຣຶກຸສາບໃນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ແລ້ວເທວະແຫ່ງໄຟນັ້ນ ກາຍເປັນ ‘ປາກຂອງເທວະ’ ແລະເປັນຜູ້ບໍລິໂພກສ່ວນບູຊາອັນສໍາຄັນທີ່ສຸດ ໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 18
श्रुत्वा तु तद् वचस्तेषामग्निमाहूय विश्वकृत्
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງເທວະ ແລະລະສີທັງຫຼາຍ ຜູ້ສ້າງສາກົນ ພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ເອີ້ນອັກນິ—ຜູ້ບັນດານໃຫ້ສັດເກີດ ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ—ມາ ແລະກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ່ອນໂຍນວ່າ: «ໂອ ຮຸຕາຊະນະ! ໃນທີ່ນີ້ ເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນຜູ້ສ້າງ ແລະຜູ້ທໍາລາຍໂລກທັງປວງ; ເຈົ້າຄ້ຳຈຸນສາມໂລກ ແລະເປັນຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນພິທີກຳ ແລະການກະທໍາທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງໂລກ! ຈົ່ງກະທໍາໃຫ້ພິທີບູຊາ—ເລີ່ມຈາກອັກນິໂຫຕຣະ—ບໍ່ໃຫ້ພັງທະລາຍ. ແມ່ນເຈົ້າເປັນນາຍເຫນືອທຸກສິ່ງ ແຕ່ເຈົ້າກັບຫຼົງມົວໄດ້ແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ເຈົ້າບໍລິສຸດຢູ່ເສມອ ແລະເຈົ້າແມ່ນທີ່ພຶ່ງ ແລະເສັ້ນທາງສຸດທ້າຍຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ»។
Verse 19
उवाच वचन श्लक्ष्णं भूताभावनमव्ययम् । लोकानामिह सर्वेषां त्वं कर्ता चान्त एव च
ສາວນະກະ ກ່າວວ່າ: ທ່ານໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ ແລະເລືອກສັນດີ ແກ່ຜູ້ອະມະຕະຜູ້ໃຫ້ກຳເນີດສັດທັງປວງວ່າ: «ໃນທີ່ນີ້ ສຳລັບໂລກທັງຫມົດ ເຈົ້າແມ່ນທັງຜູ້ສ້າງ ແລະເປັນທັງຈຸດສິ້ນສຸດ (ການລະລາຍ)»។ ຖ້ອຍຄຳນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມຮັບຜິດຊອບແຫ່ງຈັກກະວານແມ່ນພັນທະທາງຄຸນທຳ: ຜູ້ຄ້ຳຈຸນລະບຽບຍັນຍະບໍ່ຄວນຕົກໃນມົວໝອງ, ເພາະການສືບຕໍ່ພິທີ (ເຊັ່ນ ອັກນິໂຫຕຣະ) ຄຸ້ມຄອງທັມມະ ແລະສະຫວັດດີພາບຂອງສັດທັງປວງ.
Verse 20
त्वं धारयसि लोकांस्त्रीन् क्रियाणां च प्रवर्तक: । स तथा कुरु लोकेश नोच्छिद्येरन् यथा क्रिया:
ເຈົ້າຄ້ຳຈຸນໂລກທັງສາມ ແລະເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ການກະທຳອັນສັກສິດທັງປວງເຄື່ອນໄຫວ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຈອມໂລກ, ຈົ່ງກະທຳໃຫ້ພິທີກຳ—ເຊັ່ນ ອັກນິໂຫຕຣະ—ບໍ່ເສື່ອມສູນ. ນ້ຳໜັກທາງຈັນຍາບັນແຈ້ງຊັດ: ລະບຽບໂລກພຶງພາການສືບຕໍ່ຂອງການກະທຳທີ່ກຳນົດໄວ້, ແລະຜູ້ຄ້ຳຈຸນໂລກຕ້ອງປົກປ້ອງປະເພນີທີ່ຄ້ຳຈຸນທັມມະ.
Verse 21
कस्मादेवं विमूढस्त्वमी श्वर: सन् हुताशन | त्वं पवित्र॑ं सदा लोके सर्वभूतगतिश्न ह
«ເປັນເຈົ້ານາຍຢູ່ແທ້ໆ ແຕ່ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຫຼົງມົວຢ່າງນີ້, ໂອ ຮຸຕາຊະນະ? ເຈົ້າບໍລິສຸດຢູ່ເສມອໃນໂລກ ແລະເຈົ້າແມ່ນທັງເສັ້ນທາງ ແລະທີ່ພຶ່ງຂອງສັດທັງປວງ»។ ຄຳຖາມນີ້ຊີ້ເຖິງຄວາມຫ່ວງໃຍທາງຄຸນທຳ: ເມື່ອຜູ້ທີ່ຖືກມອບໝາຍໃຫ້ຄ້ຳຈຸນພິທີສັກສິດ ແລະລະບຽບຈັກກະວານ ຕົກໃນຄວາມສັບສົນ, ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງທັມມະກໍຖືກຄຸກຄາມ.
Verse 22
न त्वं सर्वशरीरेण सर्वभक्षत्वमेष्यसि । अपाने हार्चिषो यास्ते सर्व भक्ष्यन्ति ता: शिखिन्
ສາວນະກະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຈະບໍ່ກາຍເປັນໄຟທີ່ກິນທຸກສິ່ງດ້ວຍຮ່າງກາຍທັງໝົດ. ໂອ ອັກນິ ຜູ້ມີຍອດເປັນແປວໄຟ, ມີແຕ່ລີ້ນໄຟທີ່ຢູ່ໃນພາກລຸ່ມ (ອະປານະ) ຂອງເຈົ້າເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະກິນທຸກສິ່ງ»។
Verse 23
क्रव्यादा च तनुर्या ते सा सर्व भक्षयिष्यति । यथा सूर्याशुभि: स्मृष्टं सर्व शुचि विभाव्यते
ສາວນະກະ ກ່າວວ່າ: «ຮູບອັນເປັນໄຟກິນເນື້ອຂອງເຈົ້ານັ້ນແຫຼະຈະກິນທຸກສິ່ງ. ເຫມືອນທີ່ສິ່ງທັງປວງຖືກນັບວ່າບໍລິສຸດເມື່ອຖືກສັມຜັດໂດຍລຳແສງຕາເວັນ, ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຖືກແປວໄຟຂອງເຈົ້າເຜົາ ກໍຈະຖືກນັບວ່າບໍລິສຸດເຊັ່ນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ອັກນິ—ຜູ້ປາກົດເປັນລັດສະໝີອັນສູງສຸດດ້ວຍອຳນາດຂອງຕົນ—ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ຄຳສາບຂອງລະສີນັ້ນເປັນຈິງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີຂອງເຈົ້າ, ແລະຈົ່ງຮັບເອົາເຂົ້າໃນປາກຂອງເຈົ້າເປັນເຄື່ອງບູຊາ ທັງເທວະທີ່ຕົກລົງໄປນັ້ນ ແລະສ່ວນອັນຄວນໄດ້ຂອງເຈົ້າເອງ»។
Verse 24
तथा त्वदर्चिनिर्दिग्धं सर्व शुचि भविष्यति । त्वमग्ने परमं तेज: स्वप्रभावाद् विनिर्गतम्
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຖືກໄຟຂອງເຈົ້າເຜົາໄໝ້ ຈະກາຍເປັນບໍລິສຸດທັງປວງ. ໂອ ອັກນິ, ເຈົ້າແມ່ນລັດສະໝີອັນສູງສຸດ ທີ່ປາກົດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດທໍາມະຊາດຂອງເຈົ້າເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີອໍານາດ, ດ້ວຍຄວາມສະຫວ່າງຂອງເຈົ້າເອງ ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ຄໍາສາບແຊ່ງຂອງລະສີນັ້ນເປັນຈິງ ແລະຈົ່ງຮັບເອົາເຂົ້າໃນປາກຂອງເຈົ້າ—ເປັນອາຫູຕິ—ທັງເທວະທີ່ຕົກລົງໄປນັ້ນ ແລະສ່ວນອັນຄວນໄດ້ຂອງເຈົ້າເອງດ້ວຍ»។
Verse 25
स्वतेजसैव तं शापं कुरु सत्यमृषेर्विभो । देवानां चात्मनो भागं गृहाण त्वं मुखे हुतम्
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີອໍານາດ, ດ້ວຍຕະເຈົ້າຕົນເອງຂອງເຈົ້າ ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ຄໍາສາບແຊ່ງຂອງລະສີນັ້ນເປັນຈິງ. ແລະຈົ່ງຮັບເອົາເຂົ້າໃນປາກຂອງເຈົ້າ—ເປັນອາຫູຕິທີ່ຖວາຍ—ທັງສ່ວນທີ່ຄວນເປັນຂອງເທວະ ແລະສ່ວນທີ່ຄວນເປັນຂອງເຈົ້າເອງ»។
Verse 26
सौतिर्वाच एवमस्त्विति तं वह्रि: प्रत्युवाच पितामहम् । जगाम शासन कर्तु देवस्य परमेछ्ठिन:
ອຸກຣະສຣະວາສ (ໂສຕິ) ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ອັກນິໄດ້ຕອບຕໍ່ພຣະປິຕາມະຫະ ພຣະພຣະຫມາ ວ່າ «ຂໍໃຫ້ເປັນດັ່ງນັ້ນ». ເມື່ອກ່າວແລ້ວ ທ່ານກໍອອກເດີນທາງໄປ ເພື່ອປະຕິບັດພຣະບັນຊາຂອງເທວະປາຣະເມດຖິນ (ພຣະພຣະຫມາ)។
Verse 27
देवर्षयश्न मुदितास्ततो जम्मुर्यथागतम् । ऋषयश्च यथापूर्व क्रिया: सर्वाः प्रचक्रिरे
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວບັນດາເທວະລະສີຜູ້ປິຕິຍິນດີ ກໍຈາກໄປດັ່ງທີ່ເຂົາໄດ້ມາ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ບັນດາລະສີ ແລະ ມະຫາລະສີ ກໍກັບຄືນປະຕິບັດພິທີກໍາທັງປວງຕາມບັນຍັດ ເຊັ່ນ ອັກນິໂຫຕຣະ ເປັນຕົ້ນ ເຫມືອນເກົ່າ.
Verse 28
दिवि देवा मुमुदिरे भूतसड्घाश्व॒ लौकिका: । अन्निश्च परमां प्रीतिमवाप हतकल्मष:
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: ໃນສະຫວັນ ບັນດາເທວະພາກັນຍິນດີ, ແລະຝູງສັດທັງປວງໃນໂລກນີ້ກໍພາກັນຊື່ນບານ. ອັກນິດ້ວຍມົນທິນທີ່ເກີດຈາກຄໍາສາບແຊ່ງຖືກລ້າງອອກແລ້ວ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມປິຕິອັນສູງສຸດ.
Verse 29
एवं स भगवाउ्छापं लेभेडग्निर्भुगुत: पुरा । एवमेष पुरावृत्त इतिहासोडग्निशापज: । पुलोम्नश्न विनाशो5यं च्यवनस्य च सम्भव:
ເຊົານະກະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໃນການບູຮານ ພຣະເທວະໄຟ ອັກນິ ຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ຮັບຄຳສາບຈາກລະສີ ພຣຶກຸ. ນີ້ແມ່ນຕຳນານເກົ່າອັນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກ ອັນເກີດຈາກຄຳສາບຂອງອັກນິ. ໃນນັ້ນຍັງມີເຫດການການທຳລາຍຣາກສະ ປຸໂລມັນ ແລະການເກີດຂອງລະສີ ຈະວະນ ອີກດ້ວຍ».
Verse 113
सर्वभक्ष: कथं त्वेषां भविष्यामि मुखं त्वहम् “अमावास्याको पितरोंके लिये और पूर्णिमाको देवताओंके लिये मेरे मुखसे ही आहुति दी जाती है और उस आहुतिके रूपमें प्राप्त हुए हविष्यका वे देवता और पितर उपभोग करते हैं, सर्वभक्षी होनेपर मैं इन सबका मुँह कैसे हो सकता हूँ?”
«ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ກິນທຸກສິ່ງ (ສັບພະພັກ) ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເປັນ ‘ປາກ’ ຂອງພວກເຂົາໄດ້ແນວໃດ? ໃນວັນອະມາວາສະຍາ ອາຫຸຕິຖືກຖວາຍແກ່ປິຕຣະ, ໃນວັນເຕັມເດືອນ ຖືກຖວາຍແກ່ເທວະ—ທັງໝົດນັ້ນຖວາຍຜ່ານປາກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະເທວະກັບປິຕຣະກໍໄດ້ບໍລິໂພກຮະວິສະທີ່ໄດ້ມາໃນຮູບອາຫຸຕິນັ້ນ. ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ກິນທຸກສິ່ງ ຈະເປັນປາກຂອງພວກເຂົາໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 173
हुतभुक् सर्वलोकेषु सर्वभक्षत्वमेष्यति “महाभाग! किसी कारणवश महर्षि भृगुने अग्निदेवको सर्वभक्षी होनेका शाप दे दिया है
«ທ່ານຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ! ເນື່ອງຈາກເຫດບາງປະການ ລະສີໃຫຍ່ ພຣຶກຸ ໄດ້ສາບພຣະເທວະໄຟ ອັກນິ ໃຫ້ເປັນຜູ້ກິນທຸກສິ່ງ. ແຕ່ອັກນິເປັນປາກຂອງເທວະທັງປວງ, ເປັນຜູ້ຮັບສ່ວນຍັດຍະທຳອິດ, ແລະເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫຸຕິທີ່ຖວາຍໃນທຸກໂລກ—ແລ້ວຈະເປັນຜູ້ກິນທຸກສິ່ງໄດ້ແນວໃດ?»
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns speech-duty under dharma: when questioned as a witness, speaking untruth is condemned, but withholding known truth is also treated as ethically blameworthy—raising the problem of how truthful speech can still trigger harmful consequences.
The chapter presents a reconciliation between ritual function and moral purity: Agni’s consuming power does not imply defilement, because tejas (radiant energy) is framed as intrinsically purifying, preserving the legitimacy of sacrificial mediation.
Rather than a phalaśruti promising merit, the chapter ends with an explicit meta-label: it is an ancient itihāsa (purāvṛtta) tied to subsequent genealogical consequences—Pulomā’s destruction and Cyavana’s birth—signaling its function as an etiological bridge within Ādi Parva.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.