Shloka 55

Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ

King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt

Devanagari script

गिरिकाया: प्रयच्छाशु तस्या हागर्तवमद्य वै । गृहीत्वा तत्‌ तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान्‌

Transliteration

girikāyāḥ prayacchāśu tasyā hāgartavam adya vai | gṛhītvā tat tadā śyenastūrṇam utpatya vegavān |

Translation

ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງນຳໄປມອບໃຫ້ ພຣະນາງ ກິຣິກາ ໃຫ້ໄວ, ເພາະວັນນີ້ແທ້ໆແມ່ນເວລາອັນສົມຄວນຂອງນາງ»। ເມື່ອຮັບເອົາ (ເຊື້ອ) ແລ້ວ ນົກຫອກທີ່ວ່ອງໄວແລະມີກຳລັງ ກໍລຸກຂຶ້ນບິນທັນທີ ດ້ວຍຄວາມເຮັ່ງຮ້ອນ. ໃນເລື່ອງລ້ອມ, ພຣະຣາຊາ ວະສຸ ຜູ້ຮູ້ລຶກຊຶ້ງໃນ ທຳມະ ແລະ ອັດຖະ ໄດ້ອະພິມັນຕະດ້ວຍມົນຕຣາເພື່ອໃຫ້ເກີດບຸດ ແລ້ວມອບໃຫ້ນົກຫອກນຳໄປຫາພຣະນາງ ກິຣິກາ ໃຫ້ທັນເວລາ.

Word by Word

• गिरिकायाः: to/for Girikā (of Girikā)
• गिरिकायाः: Sampradana
• Type: Noun
• Root: गिरिका
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• प्रयच्छ: give, deliver
• प्रयच्छ: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-यम्
• Form: Imperative, Second, Singular, Parasmaipada

• आशु: quickly
• आशु: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: आशु

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• ह: indeed (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• अगर्तवम्: the proper time/occasion (intended sense: ṛtukāla/occasion)
• अगर्तवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अगर्तव
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य

• वै: indeed, surely
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Karana
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: क्त्वा (absolutive), Parasmaipada

• तत्: that (it)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तदा: then
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• श्येनः: the hawk/falcon
• श्येनः: Karta
• Type: Noun
• Root: श्येन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तूर्णम्: swiftly
• तूर्णम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम्

• उत्पत्य: having flown up, taking off
• उत्पत्य: Karana
• Type: Verb
• Root: उत्-पत्
• Form: ल्यप् (absolutive), Parasmaipada

• वेगवान्: swift, impetuous
• वेगवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: वेगवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Girikā
• Śyena (hawk/falcon)
• King Vasu (contextual in passage)