Shloka 125
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वमागता । यां यक्ष: पुरुषं चक्रे स्थूण: प्रियचिकीर्षया,राजा ट्रपदसे शिखण्डी नामकी एक कन्या हुई, जो आगे चलकर पुत्ररूपमें परिणत हो गयी। स्थूणाकर्ण नामक यक्षने उसका प्रिय करनेकी इच्छासे उसे पुरुष बना दिया था
śikhaṇḍī drupadāj jajñe kanyā putratvam āgatā | yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre sthūṇaḥ priyacikīrṣayā ||
ດາສະ ກ່າວວ່າ: ຈາກພະຣາຊາ ດຣຸປະດະ ໄດ້ເກີດ ສິຂັນດີ ເປັນລູກສາວ ແຕ່ຕໍ່ມາກໍຖືກນັບຖືວ່າເປັນລູກຊາຍ. ຍັກສະ ນາມວ່າ ສະຖູນະ ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະເຮັດຄຸນໃຫ້ນາງ ໄດ້ແປງນາງໃຫ້ເປັນຜູ້ຊາຍ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຊະຕາກຳ ແລະ ອຳນາດອັນພິເສດ ສາມາດປ່ຽນແປງອັດຕະລັກທາງສັງຄົມ ແລະ ປູທາງໃຫ້ແກ່ຜົນສະທ້ອນທາງສິນທຳ ແລະ ສົງຄາມໃນພາຍຫຼັງ.
दाश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unforeseen forces—here a yakṣa’s intervention—can alter a person’s social role and identity, thereby shaping later ethical and historical outcomes. It invites reflection on the limits of human control, the complexity of dharma in lived circumstances, and how intentions (priyacikīrṣā) can have far-reaching consequences.
Dāśa recounts Śikhaṇḍī’s origin: born to King Drupada as a daughter, she later becomes a son because the yakṣa Sthūṇa transforms her into a man out of goodwill. This background explains Śikhaṇḍī’s later role in the epic’s unfolding conflicts.