Adhyaya 55
आदि पर्व — अध्याय ५५: पाण्डव-कौरववैरस्य संक्षेपवृत्तान्तः (Synopsis of the Pāṇḍava–Kaurava Estrangement)
Upa-parva: Pāṇḍava–Kaurava Bheda-saṅgraha (Conflict Synopsis Unit)
Vaiśaṃpāyana begins with formal reverence—saluting the guru and honoring learned persons—signaling disciplined narration. He then provides Janamejaya a structured synopsis of the epic’s central political rupture: after the Pāṇḍavas return from the forest to their residence, their competence and public esteem provoke Kaurava intolerance. Duryodhana, with Karṇa and Śakuni, initiates a sequence of coercive measures: an attempted poisoning of Bhīma, binding and casting him into the Gaṅgā, and the failure of these attempts due to Bhīma’s recovery and immunity through serpent-venom exposure. Vidura is characterized as consistently attentive in countering such stratagems, functioning as a stabilizing counselor. When covert methods fail, the lac-house (jātu-gṛha) plan is authorized; the Pāṇḍavas escape through a tunnel prepared on Vidura’s instruction. Subsequent displacement episodes are summarized: the Hidimba encounter, residence in Ekacakrā, the slaying of Baka for a brāhmaṇa household’s safety, and the move to Pāñcāla culminating in Draupadī’s marriage. A negotiated return leads to settlement at Khāṇḍavaprastha, political consolidation, and directional campaigns by the brothers. Arjuna’s forest sojourn links to his alliance with Kṛṣṇa, marriage to Subhadrā, the Khāṇḍava episode, acquisition of Gāṇḍīva and other gifts, and the construction of the jeweled sabhā by Maya. Duryodhana’s envy culminates in the dice-based dispossession and the prescribed exile and concealment. After the term, property is denied; armed conflict follows, ending with Duryodhana’s death and the Pāṇḍavas’ restoration of rule—presented as a coherent causal chain from early rivalry to systemic breakdown.
Chapter Arc: सर्पसत्र के भयावह वातावरण में आस्तीक वाणी का दीप जलाते हैं—यजमान जनमेजय, यज्ञ, ऋत्विजों, सदस्यों और अग्निदेव की स्तुति से वे सभा का मनोभाव बदलने लगते हैं। → आस्तीक अनेक आदर्श यज्ञों की परंपरा का स्मरण कराते हैं—सोम, वरुण, इन्द्र (शक्र), यम, रन्तिदेव, तथा सत्यवती-पुत्र कृष्ण (व्यास) से संबद्ध यज्ञों का उल्लेख कर जनमेजय के यज्ञ को उसी महिमा-श्रृंखला में प्रतिष्ठित करते हैं; साथ ही ‘स्वस्ति’ की बार-बार कामना से वे अनिष्ट-प्रवृत्ति (सर्प-विनाश) के बीच शुभ का आग्रह रचते हैं। → अग्निदेव का तेजस्वी, बहुनाम-समृद्ध रूप (विभावसु, चित्रभानु, हिरण्यरेता, हुतभुक्, कृष्णवर्त्मा) उभरता है—और आस्तीक की स्तुति-धारा सभा पर ऐसा प्रभाव डालती है कि यजमान, ऋत्विज, सदस्य और हव्यवाह सभी प्रसन्न हो उठते हैं। → स्तुति से संतुष्ट होकर सभा का भाव परिवर्तित होता है; उग्रश्रवा के अनुसार जनमेजय उन ‘भावित’ (अनुकूल) चित्तों को देखकर आगे बोलते हैं—यह संकेत कि अब आस्तीक की बात सुनी जाएगी और यज्ञ की दिशा पर प्रश्न उठेगा। → प्रसन्न हुई सभा के बीच जनमेजय का ‘अब क्या?’—राजा क्या वर माँगने को कहेंगे, और क्या आस्तीक सर्पसत्र को रोकने का अवसर पा सकेंगे?
Shlokas
Verse 1
भीकम (2 अमान पञ्चपञज्चाशत्तमो< ध्याय: आस्तीकके द्वारा यजमान
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນວົງພະຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍຂອງ ປາຣິກຊິດ! ເຊັ່ນທີ່ເຄີຍມີຍັດຍະອັນໂດງດັງຂອງ ໂສມະ, ຍັດຍະຂອງ ວະຣຸນະ, ແລະຍັດຍະຂອງ ປຣະຊາປະຕິ ທີ່ ປຣະຍາກ—ຍັດຍະຂອງທ່ານນີ້ກໍມີຄວາມດີເລີດສົມບູນເຊັ່ນດຽວກັນ. ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຮົາ.”
Verse 2
शक्रस्य यज्ञ: शतसंख्य उतक्त- स्तथा पूरोस्तुल्यसंख्यं शतं वै । तथा यज्ञोडयं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: “ຍັດຍະຂອງ ອິນທຣະ ຖືກກ່າວວ່າມີຈໍານວນໜຶ່ງຮ້ອຍ; ແລະຍັດຍະຂອງພະຣາຊາ ປູຣຸ ກໍມີໜຶ່ງຮ້ອຍເຊັ່ນດຽວກັນ. ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ, ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນວົງພະຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍຂອງ ປາຣິກຊິດ—ຍັດຍະຂອງທ່ານນີ້ກໍສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີເທົ່າທຽມ. ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຮົາ—ໂອ ເພັດແຫ່ງວົງພະຣະຕະ, ເຈົ້າຊາຍ ປາຣິກຊິດ!”
Verse 3
यमस्य यज्ञो हरिमेधसश्न यथा यज्ञो रन्तिदेवस्य राज्ञ: | तथा यज्ञोडयं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: “ເຊັ່ນຍັດຍະຂອງ ຍະມະ, ຍັດຍະ ຮະຣິເມດະ, ແລະເຊັ່ນຍັດຍະຂອງພະຣາຊາ ຣັນຕິເທວະ ທີ່ໂດງດັງດ້ວຍຄວາມດີເລີດ—ຍັດຍະຂອງທ່ານນີ້ກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນວົງພະຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍຂອງ ປາຣິກຊິດ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ພວກເຮົາ ແລະແກ່ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຮົາ.”
Verse 4
गयस्य यज्ञ: शशबिन्दोश्न राज्ञो यज्ञस्तथा वैश्रवणस्य राज्ञ: । तथा यज्ञोडयं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: “ເຊັ່ນຍັດຍະຂອງພະຣາຊາ ກະຍະ, ຂອງພະຣາຊາ ຊະຊະບິນດຸ, ແລະຂອງ ໄວສຣະວະນະ (ກຸເບຣະ) ພະຣາຊາທິຣາດ ທີ່ສໍາເລັດດ້ວຍພິທີອັນຖືກຕ້ອງແລະດີເລີດ—ຍັດຍະຂອງທ່ານນີ້ກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນວົງພະຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍຂອງ ປາຣິກຊິດ. ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຮົາ.”
Verse 5
नृगस्य यज्ञस्त्वजमीढस्य चासीदू यथा यज्ञो दाशरथेश्ष राज्ञ: | तथा यज्ञोड्यं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງທີ່ພະຣາຊາ ນຣະກະ ແລະ ພະຣາຊາ ອະຊະມີດະ ເຄີຍປະກອບຍັດຍະອັນລືຊື່, ແລະດັ່ງທີ່ຍັດຍະຂອງພະຣາຊະບຸດແຫ່ງທະສະຣະຖະ (ພຣະຣາມະ) ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນ, ຍັດຍະນີ້ຂອງທ່ານ—ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງພາຣະຕະ, ໂອ ປາຣີກຊິດ—ກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ທີ່ເຮົາຮັກທັງຫຼາຍ, ໂອ ເຈົ້າຊາຍປາຣີກຊິດ!»
Verse 6
यज्ञ: श्रुतों दिवि देवस्य सूनो- युधिष्ठिरस्पाजमीढस्य राज्ञ: । तथा यज्ञो5यं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະຫວັນ ກິດຕິສຽງຂອງຍັດຍະທີ່ພະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ເປັນລູກຂອງເທວະທັມມະ ແລະເປັນຜູ້ສືບສາຍອະຊະມີດະ—ໄດ້ປະກອບ ກໍຖືກໄດ້ຍິນແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ, ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງພາຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍປາຣີກຊິດ—ຍັດຍະຂອງທ່ານກໍລືຊື່. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ, ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ທີ່ເຮົາຮັກທັງຫຼາຍ!»
Verse 7
कृष्णस्य यज्ञ: सत्यवत्या: सुतस्य स्वयं च कर्म प्रचकार यत्र । तथा यज्ञो5यं तव भारताग्रय पारिक्षित स्वस्ति नोअस्तु प्रियेभ्य:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ຍັດຍະນັ້ນທີ່ ກຣິດສະນະ—ບຸດແຫ່ງສັດຍະວະຕີ (ທະໄວປາຍະນະ ວຽສະ)—ໄດ້ປະກອບພິທີແລະພາລະກິດທັງປວງດ້ວຍຕົນເອງ; ຂໍໃຫ້ຍັດຍະຂອງທ່ານ—ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງພາຣະຕະ, ຜູ້ສືບສາຍປາຣີກຊິດ—ມີຄວາມມົງຄຸນດັ່ງນັ້ນ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ, ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ຜູ້ທີ່ເຮົາຮັກທັງຫຼາຍ!»
Verse 8
इमे च ते सूर्यसमानवर्चस: समासते वृत्रहण: क्रतुं यथा । नैषां ज्ञातुं विद्यते ज्ञानमद्य दत्तं येभ्यो न प्रणश्येत् कदाचित्
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ປະໂຣຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ (ṛtvij) ຂອງທ່ານເຫຼົ່ານີ້ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດ ໄດ້ນັ່ງຢູ່ນີ້ ແລະກໍກຳລັງດຳເນີນຍັດຍະຂອງທ່ານດ້ວຍລະບຽບອັນບໍ່ຜິດພາດ ດັ່ງພິທີອັນລືຊື່ຂອງອິນທຣະ. ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຄວນຮູ້ ແຕ່ຢູ່ນອກເຫນືອຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າ. ທານທີ່ມອບໃຫ້ແກ່ຄົນເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ສູນຫາຍ; ມັນກາຍເປັນບຸນອັນຍືນຍົງ.»
Verse 9
ऋषत्विक् समो नास्ति लोकेषु चैव दैपायनेनेति विनिकश्षितं मे । एतस्य शिष्या: क्षितिमाचरन्ति सर्वर्त्विज: कर्मसु स्वेषु दक्षा:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ໃນທຸກໂລກ ບໍ່ມີຜູ້ປະກອບພິທີ (ṛtvij) ຜູ້ໃດຈະເທົ່າທຽມທະໄວປາຍະນະ (ວຽສະ) ໄດ້—ນີ້ແມ່ນຄວາມເຫັນອັນໝັ້ນຄົງຂອງຂ້ອຍ. ສິດຂອງທ່ານນັ້ນ ຜູ້ຊຳນານໃນໜ້າທີ່ພິທີຂອງຕົນ—ເປັນທັງອຸດຄາຕຣິ (udgātṛ) ແລະປະເພດṛtvij ທຸກຢ່າງ—ພາກັນທ່ອງໄປທົ່ວພື້ນພິພົບ ເພື່ອປະກອບຍັດຍະໃຫ້ສຳເລັດ.»
Verse 10
विभावसश्षित्र भानुर्महात्मा हिरण्यरेता हुतभुक् कृष्णवर्त्मा । प्रदक्षिणावर्त शिख: प्रदीप्तो हव्यं तवेदं हुतभुग् वष्टि देव:
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ອັກນິ—ເທວະແຫ່ງໄຟ—ຜູ້ມີນາມວ່າ ວິພາວະສຸ, ຈິດຣະພານຸ, ມະຫາຕະມາ, ຫິຣັນຍະເຣຕະສ, ຫຸຕະພຸກ, ແລະ ກຣິສນະວັດມັນ—ບັດນີ້ກໍລຸກໂຊດດ້ວຍແປວໄຟທີ່ມ້ວນໄປທາງຂວາ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານເດີນວຽນຮອບຢ່າງມົງຄຸນ. ທ່ານຮັບແລະບໍລິໂພກອາຫຸຕິນີ້ຂອງເຈົ້າ ແລະປາຖະໜາຮາວິສທີ່ຖືກຖວາຍຢ່າງຖືກທຳນອງຢູ່ເສມອ».
Verse 11
नेह त्वदन्यो विद्यते जीवलोके समो नृपः पालयिता प्रजानाम् । धृत्या च ते प्रीतमना: सदाहं त्वं वा वरुणो धर्मराजो यमो वा
ອາສຕີກະ ສັນລະເສີນພຣະຣາຊາ ໂດຍກ່າວວ່າ: ໃນໂລກແຫ່ງສັດມີຊີວິດນີ້ ບໍ່ມີຜູ້ປົກຄອງອື່ນໃດສະເໝີທ່ານໃນການປົກປ້ອງແລະຫຼ້ຽງດູປະຊາ. ຄວາມອົດທົນ ແລະການຄວບຄຸມຕົນອັນໝັ້ນຄົງຂອງພຣະອົງ ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງອາສຕີກະຊື່ນບານຢູ່ເສມອ. ທ່ານກ່າວວ່າ ພຣະຣາຊາມີອຳນາດດັ່ງວະຣຸນ, ທັມມະຣາຊາ, ຫຼື ຍະມະ—ຜູ້ເປັນຮູບແທນແຫ່ງລະບຽບໂລກ, ຄວາມຍຸດຕິທຳ, ແລະການສຳລວມ—ຈຶ່ງຊູ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມເປັນກະສັດແມ່ນການອຸປະຖຳທາງທຳ ບໍ່ແມ່ນອຳນາດລ້ວນໆ.
Verse 12
शक्र: साक्षाद् वज़पाणिरयथेह त्राता लोकेडस्मिंस्त्वं तथेह प्रजानाम् । मतत्त्व॑ नः पुरुषेन्द्रेह लोके न च त्वदन्यो भूपतिरस्ति जज्ञे
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນດຽວກັບ ສັກຣະ—ອິນທຣະຜູ້ຖືວັດຊຣະ—ຜູ້ຢືນຢູ່ໃນໂລກນີ້ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງໂດຍກົງ, ທ່ານກໍຖືກນັບຖືວ່າເປັນຜູ້ພິທັກປະຊາ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບຸລຸດ, ພຣະຣາຊາຈະນະເມຊະຍະ, ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີກະສັດອື່ນໃດເກີດມາທຽບເທົ່າທ່ານໃນການປົກປ້ອງປະຊາ».
Verse 13
खट्वाड्ननाभागदिलीपकल्प ययातिमान्धातृसमप्रभाव । आदित्यतेज:प्रतिमानतेजा भीष्मो यथा राजसि सुत्रतस्त्वम्
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ທ່ານມີວິລະກຳດັ່ງ ຂັດວາງກະ, ນາພາກະ ແລະ ດິລີປະ. ພຣະຣາຊະອານຸພາບຂອງທ່ານທຽບເທົ່າ ຢະຢາຕິ ແລະ ມານທາຕຣິ. ດ້ວຍລັດສະຫມີຂອງທ່ານ ທ່ານປະດຸດດັ່ງແສງອັນແຮງກ້າຂອງພຣະອາທິດ. ແລະເຊັ່ນດຽວກັບ ພີສະມະ ຜູ້ເປັນປິຕາມະຫາ ທີ່ຮັກສາວຣະຕະພຣະຫມະຈັນຍະອັນດີເລີດ, ທ່ານກໍສ່ອງສະຫວ່າງໃນພິທີບູຊານີ້ ໂດຍຖືວຣະຕະອັນສູງສຸດ.»
Verse 14
वाल्मीकिवत् ते निभृतं स्ववीर्य वसिष्ठवत् ते नियतश्न कोप: । प्रभुत्वमिन्द्रत्वसमं मतं मे द्युतिश्न नारायणवद् विभाति
ອາສຕີກະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນດຽວກັບພຣະຣິສີ ວາລມີກິ, ພະລັງອັນອັດສະຈັນຂອງທ່ານຖືກກັກໄວ້ຢ່າງສະຫງົບຢູ່ໃນຕົນ. ເຊັ່ນດຽວກັບ ວະສິດຖະ, ທ່ານຄວບຄຸມຄວາມໂກດດ້ວຍວິໄນ. ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້ອຍ, ອຳນາດຄວາມເປັນເຈົ້ານາຍຂອງທ່ານທຽບເທົ່າອິນທຣະ, ແລະລັດສະຫມີອັນສ່ອງໄສຂອງທ່ານສະຫວ່າງດັ່ງ ນາຣາຍະນະ.»
Verse 15
यमो यथा धर्मविनिश्चयज्ञ: कृष्णो यथा सर्वगुणोपपन्न: । श्रियां निवासोडसि यथा वसूनां निधानभूतो5सि तथा क्रतूनाम्
ອາສຕີກະໄດ້ສັນລະເສີນຜູ້ຢູ່ຕໍ່ໜ້າດ້ວຍການປຽບທຽບກັບມາດຕະຖານສູງສຸດແຫ່ງທຳມະ ແລະຄວາມດີເລີດ: ເຊັ່ນຍະມະເປັນຜູ້ຮູ້ການຕັດສິນສຸດທ້າຍຂອງທຳມະ ທ່ານກໍຮູ້ຈັກຈຳແນກທຳມະຢ່າງແນ່ນອນ; ເຊັ່ນພຣະກຣິດສະນະມີຄຸນທັງປວງ ທ່ານກໍສົມບູນດ້ວຍຄຸນຄ່າ. ເຊັ່ນວະສຸຖືກກ່າວວ່າເປັນທີ່ສະຖິດແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີ ທ່ານກໍເປັນທີ່ພັກພິງຂອງໂຊກລາບ; ແລະສຳລັບພິທີຍັດຍະ ທ່ານແມ່ນຄັງສົມບັດຂອງມັນ—ແຫຼ່ງສະສົມແລະຮ່າງຮວມແຫ່ງບຸນຜົນ.
Verse 16
दम्भोद्धवेनासि समो बलेन रामो यथा शास्त्रविदस्त्रविच्च । औवर््रिताभ्यामसि तुल्यतेजा दुष्प्रेक्षणीयो5सि भगीरथेन
ອາສຕີກະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ! ໃນພະລັງກຳລັງ ທ່ານເທົ່າທຽມດັມໂພດພະວະ; ໃນຄວາມຊຳນານຄຳພີ ແລະຄວາມຮູ້ອາວຸດ ທ່ານດຸດດັ່ງຣາມະ (ປະຣະສຸຣາມ). ໃນລັດສະໝີຕະເຈະ ທ່ານເທົ່າທຽມມະຫາລືສີ ອໍວະ ແລະ ຕຣິຕ. ເຊັ່ນພຣະຣາຊາພະຄີຣະຖະ ຄວາມສະຫງ່າງາມອັນນ່າຢຳເກງຂອງທ່ານ ເຮັດໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຈ້ອງມອງກໍຍາກ.”
Verse 17
सौतिर्वाच एवं स्तुता: सर्व एव प्रसन्ना राजा सदस्या ऋत्विजो हव्यवाहः । तेषां दृष्टवा भावितानीकज्ञितानि प्रोवाच राजा जनमेजयो5थ
ສໍຕິກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກສັນລະເສີນດັ່ງນັ້ນ ທຸກຄົນລ້ວນຍິນດີ—ພຣະຣາຊາຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າພິທີ, ບັນດາສະມາຊິກຜູ້ຮູ້ໃນສະພາ, ພຣາຫມະນ໌ຜູ້ປະກອບພິທີ, ແລະພຣະອັກນິ ຜູ້ຮັບເຄື່ອງບູຊາ. ເມື່ອພຣະຣາຊາຈະນະເມຊະຍະສັງເກດເຫັນທັງໃຈຄິດ ແລະອາການພາຍນອກຂອງພວກເຂົາ ພຣະອົງຈຶ່ງກ່າວຄຳຕໍ່ໄປ.
Verse 54
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपदवर्में सर्पसत्रमें आस्तीकका आगमनविषयक चौवनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 54 ໃນພາກອາສຕີກະ ພາຍໃນອາດິປະວະ ຂອງມະຫາພາຣະຕະອັນສັກສິດ ວ່າດ້ວຍການມາຮອດຂອງອາສຕີກະໃນພິທີສະຕຣະງູ (ສັບປະສັດຕຣະ).
Verse 55
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि सर्पसत्रे आस्तीककृतराजस्तवे पठ्चपज्चाशत्तमो5ध्याय
ດັ່ງນີ້ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ພາຍໃນອາດິປະວະ—ໂດຍສະເພາະອາສຕີກະປະວະ—ໃນພິທີສະຕຣະງູ (ສັບປະສັດຕຣະ) ບົດທີ 55 ວ່າດ້ວຍການສັນລະເສີນພຣະຣາຊາຈະນະເມຊະຍະໂດຍອາສຕີກະ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
The chapter presents a governance dilemma: whether dynastic power should be preserved through legitimacy and counsel or through covert coercion; the Kauravas’ repeated resort to harmful stratagems highlights the ethical collapse that follows when fear of rivals overrides duty to kin and subjects.
Repeated small violations of duty—deception, partiality, and normalization of coercion—accumulate into systemic crisis; conversely, vigilant counsel and disciplined restraint can preserve life and political continuity even under sustained pressure.
No explicit phalaśruti is stated; the meta-commentary is structural: Vaiśaṃpāyana frames the narrative as an authoritative causal synopsis, implying that understanding the sequence of choices is essential for interpreting responsibility, dharma, and the epic’s broader moral economy.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.