Adhyaya 219
खाण्डवदाहे देवविमुखता तथा मयदानवाभयदानम् | Khāṇḍava Burning: Devas Withdraw; Maya Granted Protection
Upa-parva: Khāṇḍava-dāha (The Burning of the Khāṇḍava Forest)
Vaiśaṃpāyana describes the escalation of the Khāṇḍava conflagration: terrified beings—dānavas, rākṣasas, nāgas, and animals—attempt to flee as Kṛṣṇa deploys the radiant cakra in repeated throws that return to his hand, while Arjuna blocks escape routes with dense arrow-fall. The scene emphasizes asymmetry: neither assembled devas nor dānavas achieve victory against Kṛṣṇa–Arjuna, and even Indra becomes unable to halt the burning. A disembodied voice addresses Indra, explaining Takṣaka’s absence (at Kurukṣetra) and declaring Kṛṣṇa and Arjuna to be Nara–Nārāyaṇa, effectively unassailable in combat. After the devas withdraw, the burning continues unchecked; the text dwells on the sensory scale—roars, panic, and the fire’s grisly fuel—before introducing Maya, who flees from Takṣaka’s residence. Agni requests his destruction, and Kṛṣṇa raises the cakra; Maya appeals to Arjuna, who grants safety. Consequently, Kṛṣṇa refrains from killing and Agni does not burn Maya; the chapter closes by noting a small set of exceptions spared amid the wider devastation.
Chapter Arc: वासुदेव (कृष्ण) की अनुमति लेकर भरतश्रेष्ठ अर्जुन अपने कृत्य का वृत्तांत कह-सुनाकर कृष्ण का मत साथ लिये निकल पड़ता है; उधर यादवों की सभा-सुधर्मा में हलचल उठती है। → दारुक कृष्ण के सुवर्णमय रथ को विधिपूर्वक सजाता है; अर्जुन मृगया-व्यपदेश (शिकार का बहाना) लेकर सन्नद्ध होकर प्रस्थान करता है। यादव-महारथी सुधर्मा-सभा में एकत्र होकर अर्जुन के पराक्रम/कृत्य का समाचार सभापाल से सुनते हैं; सैकड़ों सिंहासन, अग्नि-धिष्ण्यों-से दीप्त—सभा का वैभव भी भीतर के उबाल को ढँक नहीं पाता। → बलराम (हलायुध) का रोष फूट पड़ता है—‘अर्जुन का यह व्यतिक्रम असह्य है; आज मैं अकेला ही पृथ्वी को निष्कौरव कर दूँगा।’ मेघ-दुन्दुभि-गर्जना-सा उनका गर्जन सुनकर भोज-वृष्णि-अन्धक सब उनके पीछे हो लेते हैं। → बलराम की मानने योग्य वाणी/निर्णय सुनकर यादव क्षणभर तृष्णीम्भूत हो जाते हैं और ‘साधु, साधु’ कहकर उसकी अनुमोदना करते हैं—सभा एक दिशा में झुक जाती है: प्रतिशोध/दण्ड की तैयारी। → बलराम के नेतृत्व में यादवों का उग्र प्रस्थान—क्या वे अर्जुन पर चढ़ाई करेंगे, या कृष्ण की नीति इस क्रोध को किसी और मार्ग पर मोड़ेगी?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २६ श्लोक हैं) ऑपनआक्रात बछ। अर: एकोनविशर्त्याधिकद्विशततमो<् ध्याय: यादवोंकी युद्धके लिये तैयारी और अर्जुनके प्रति बलरामजीके क्रोधपूर्ण उद्गार वैशम्पायन उवाच ततः संवादिते तस्मिन्ननुज्ञातो धनंजय: । गतां रैवतके कन्यां विदित्वा जनमेजय
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອການສົນທະນານັ້ນສິ້ນສຸດລົງ ແລະ ທະນັນຊະຍະ (ອາຈຸນ) ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ອອກເດີນທາງ ລາວໄດ້ຮູ້—ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ—ວ່າ ນາງສາວແຫ່ງໄຣວະຕະກະ ໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ເລື່ອງລາວຈຶ່ງຫັນຈາກຄໍາປຶກສາໄປສູ່ການກະທໍາ: ເມື່ອໄດ້ຮັບຄໍາຍິນຍອມ ແລະ ຂ່າວໃໝ່ ກ້າວຕໍ່ໄປຂອງອາຈຸນຖືກນໍາພາໂດຍທໍາ ຄວາມເໝາະສົມ ແລະ ສະພາບການເມືອງທີ່ກໍາລັງຄືບໜ້າໃນຫມູ່ຍາດະວະ.
Verse 2
वासुदेवाभ्यनुज्ञात: कथयित्वेतिकृत्यताम् कृष्णस्य मतमादाय प्रययौ भरतर्षभ:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກວາສຸເທວະ ແລະ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄໍາທີ່ຄວນກ່າວ ພ້ອມທັງຈັດການສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດຕາມຄວາມເໝາະສົມແລ້ວ ວິລະບຸລຸດແຫ່ງພວກພາຣະຕະນັ້ນກໍອອກເດີນທາງ ພາຄໍາປຶກສາອັນຮອບຄອບຂອງກຣິດສະນະໄປດ້ວຍ—ກະທໍາດ້ວຍຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ອໍານາດອັນຊອບທໍາ.
Verse 3
रथेन काज्चनाड्रेन कल्पितेन यथाविधि । शैब्यसुग्रीवयुक्तेन किड्किणीजालमालिना
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລົດສົງຄາມອັນອຸດົມດ້ວຍຄໍາ ຖືກຈັດແຕ່ງຕາມພິທີການຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຜູກເຂົ້າກັບມ້າຊື່ ໄຊບະຍະ ແລະ ສຸກຣີວະ ແລະ ປະດັບດ້ວຍຕາຂ່າຍກະດິ່ງນ້ອຍໆ ກັບພວງຫ້ອຍຕ່າງໆ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວິໄນແຫ່ງລາຊະສໍານັກ ແລະ ຄວາມພ້ອມຮົບ: ແມ່ນແຕ່ການໄປໃນນາມ “ກິລາ” ກໍຖືກຫໍ້ຫຸ້ມໄວ້ດ້ວຍລະບຽບ ອຸປະກອນ ແລະ ພາລະຫນ້າທີ່ອັນແຝງເຮັດຂອງຊີວິດກະສັດຕະຣິຍະ.
Verse 4
सर्वशस्त्रोपपन्नेन जीमूतरवनादिना । ज्वलिताग्निप्रकाशेन द्विषतां हर्षघातिना
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ມັນພ້ອມດ້ວຍອາວຸດທຸກຊະນິດ; ສຽງຄໍາຮາມຂອງມັນດັ່ງສຽງຟ້າຮ້ອງໃນເມກ; ມັນສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ; ແລະ ເພີຍແຕ່ເຫັນມັນ ຄວາມຮື້ນເຮີງຂອງສັດຕູກໍຖືກທໍາລາຍ.” ດັ່ງນັ້ນ ລົດທີ່ຈັດເຕັມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ນ່າຢ້ານກົວນີ້ ເປັນເຄື່ອງໝາຍທີ່ເຫັນໄດ້ຂອງຄວາມພ້ອມຮົບ ແລະ ການຂູ່ຂວັນຢັບຢັ້ງ—ສະແດງອໍານາດບໍ່ໃຊ້ເພື່ອອວດອ້າງ ແຕ່ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ສັດຕູກ້າຫານ ແລະ ເພື່ອຮັກສາເປົ້າໝາຍຂອງຕົນ.
Verse 5
संनद्ध:ः कवची खड्गी बद्धगोधाड्गुलित्रवान् । मृगयाव्यपदेशेन प्रययौ पुरुषर्षभ:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພ້ອມຮົບຢ່າງເຕັມທີ່—ສວມເກາະ, ພົກດາບ, ແລະ ມັດຖົງມືປ້ອງກັນທີ່ເຮັດຈາກໜັງກົດຫາ (ກິ່ງກ່າ) —ວິລະບຸລຸດຜູ້ເປັນ “ງົວຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຄົນ” ກໍອອກເດີນທາງ ໂດຍອ້າງເປັນຂໍ້ອ້າງວ່າໄປລ່າສັດ. ຂໍ້ຄໍານີ້ເນັ້ນການປິດບັງເຈດຕະນາຢ່າງມີກົນລະຍຸດ: ພາຍນອກເປັນການຫຼິ້ນ, ແຕ່ພາຍໃນເປັນການອອກໄປດ້ວຍຄວາມພ້ອມ ແລະ ເປົ້າໝາຍ—ສະທ້ອນຄວາມຕຶງຕັນທີ່ປາກົດເລື້ອຍໆໃນມະຫາພາຣະຕະ ລະຫວ່າງຮູບລັກພາຍນອກ ແລະ ການກະທໍາທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຫນ້າທີ່ຕາມທໍາ.
Verse 6
सुभद्रा त्वथ शैलेन्द्रम भ्यर्च्यैव हि रैवतम् । देवतानि च सर्वाणि ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຸພັດຣາ ໄດ້ບູຊາພູເຂົາໄຣວະຕະອັນສູງສົ່ງຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາເທວະທັງປວງ ພ້ອມທັງໃຫ້ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍກ່າວຄໍາອວຍພອນອັນເປັນມົງຄຸນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ ແລະໄດ້ຮັບການຮັບຮອງທາງສັງຄົມ ກ່ອນເຫດການຕໍ່ໄປຈະຜັນຜວນເລື່ອງລາວ.
Verse 7
प्रदक्षिणं गिरे: कृत्वा प्रययौ द्वारकां प्रति । तामभिद्रुत्य कौन्तेय: प्रसह्मारोपयद् रथम् । सुभद्रां चारुसर्वार्ज्ीं कामबाणप्रपीडित:
ເມື່ອນາງໄດ້ເຮັດປະທັກສິນາ (ເດີນວຽນຮອບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ) ຮອບພູເຂົາແລ້ວ ນາງກໍມຸ່ງໜ້າໄປຫາດວາຣະກາ. ແຕ່ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ (ອາຣະຈຸນ) ຜູ້ຖືກທຸກທໍລະມານດ້ວຍລູກສອນແຫ່ງຄວາມຮັກ ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າມາ ແລ້ວຍົກສຸພັດຣາຜູ້ງາມພ້ອມອະວະຍະວະ ຂຶ້ນລົດຮົບຂອງຕົນດ້ວຍກໍາລັງ.
Verse 8
_0 8 दि । सपदधकीट ल्- ० भर न्क “पड ततः स पुरुषव्याप्रस्तामादाय शुचिस्मिताम् | रथेन काज्चनाड्रेन प्रययौ स्वपुरं प्रति
ແລ້ວຕໍ່ມາ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຈຸນ) ຜູ້ເປັນດັ່ງເສືອໃນມະນຸດ ໄດ້ນໍາສຸພັດຣາຜູ້ຍິ້ມຢ່າງບໍລິສຸດໄປດ້ວຍ ແລະຂັບລົດຮົບອັນສະຫງ່າງາມປະດັບດ້ວຍຄໍາ ມຸ່ງໜ້າກັບເມືອງຂອງຕົນ.
Verse 9
दह्वियमाणां तु तां दृष्टवा सुभद्रां सैनिका जना: । विक्रोशन्तो5द्रवन् सर्वे द्वारकामभित: पुरीम्,सुभद्राका अपहरण होता देख समस्त सैनिकगण हल्ला मचाते हुए द्वारकापुरीकी ओर दौड़े गये
ເມື່ອເຫັນສຸພັດຣາຖືກນໍາໄປ ທະຫານແລະຊາວເມືອງທັງຫຼາຍກໍຮ້ອງໂຮມດັງສະໜັ່ນ ແລະພາກັນວິ່ງພ້ອມກັນໄປຫານະຄອນດວາຣະກາ.
Verse 10
ते समासाद्य सहिता: सुधर्मामभित: सभाम् | सभापालस्य तत् सर्वमाचख्यु: पार्थविक्रमम्,उन्होंने एक साथ सुधर्मासभामें पहुँचकर सभापालसे अर्जुनके उस साहसपूर्ण पराक्रमका सारा हाल कह सुनाया
ພວກເຂົາໄດ້ມາຮອດພ້ອມກັນທີ່ຫໍປະຊຸມສຸທັມມາ ແລະໄດ້ເລົ່າລາຍລະອຽດທັງໝົດໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮັກສາຫໍປະຊຸມ ກ່ຽວກັບວິລະກຳອັນກ້າຫານຂອງປາຣຖະ (ອາຣະຈຸນ).
Verse 11
तेषां श्रुव्वा सभापालो भेरीं सांनाहिकी ततः । समाजघ्ने महाघोषां जाम्बूनदपरिष्कृताम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງເຂົາເຈົ້າແລ້ວ ຜູ້ຄຸ້ມຫໍປະຊຸມຈຶ່ງໃຫ້ຕີກອງໃຫຍ່ເພື່ອເອີ້ນໄປສົງຄາມ—ປະດັບດ້ວຍຄໍາ—ສຽງດັງດຸດຟ້າຮ້ອງ ແຜ່ໄປໄກ ເພື່ອໃຫ້ທັງສະພາຮູ້ຕົວ ແລະຕຽມພ້ອມຮົບ.
Verse 12
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर उस विवाहसम्बन्धी संदेशपर युधिष्ठिरकी आज्ञा मिल जानेके पश्चात् धनंजयको जब यह मालूम हुआ कि सुभद्रा रैवतक पर्वतपर गयी हुई है
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກະຕຸ້ນໂດຍສຽງຮ້ອງນັ້ນ ວີລະຊົນແຫ່ງພວກໂພຊະ, ວຣິສນິ ແລະ ອັນທະກະ ກໍ່ກະວົນກະວາຍ. ພວກເຂົາລະທິ້ງອາຫານແລະນ້ໍາດື່ມ ແລ້ວຮີບຮ້ອນວິ່ງມາຈາກທຸກທິດ.
Verse 13
तत्र जाम्बूनदाड्नि स्पर्ध्यास्तरणवन्ति च । मणिविद्रुमचित्राणि ज्वलिताग्निप्रभाणि च
ທີ່ນັ້ນ ມີບ່ອນນັ່ງແລະຕຽງພັກຖືກຈັດວາງພ້ອມຜ້າປູອັນຫຼູຫຼາ ຄວນແກ່ການປະລອງ—ປະດັບດ້ວຍຄໍາຈາມບູນະດະ. ຝັງດ້ວຍແກ້ວມະນີແລະປະກາລັງ ຈຶ່ງສ່ອງສະຫວ່າງດຸດໄຟທີ່ລຸກໂຊນ.
Verse 14
भेजिरे पुरुषव्याप्रा वृष्ण्यन्धकमहारथा: । सिंहासनानि शतशो धिष्ण्यानीव हुताशना:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວີລະຊົນຜູ້ອົດທົນ—ມະຫາລົດທະຫານແຫ່ງພວກວຣິສນິ ແລະ ອັນທະກະ—ໄດ້ເຂົ້ານັ່ງເທິງບັນລັງນັບຮ້ອຍ ທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດແທ່ນບູຊາຍັນທີ່ມີໄຟລຸກຢູ່.
Verse 15
तेषां समुपविष्टानां देवानामिव संनये । आचर्ख्यौ चेष्टितं जिष्णो: सभापाल: सहानुग:,देवसमूहकी भाँति वहाँ बैठे हुए उन यदुवंशियोंके समुदायमें सेवकोंसहित सभापालने अर्जुनकी वह सारी करतूत कह सुनायी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກຢາດະວະນັ້ນນັ່ງຮ່ວມກັນໃນສະພາ ດຸດເທວະດາປະຊຸມສະພາ, ຜູ້ຄຸ້ມຫໍປະຊຸມ—ມີຄົນຮັບໃຊ້ຕາມ—ກໍ່ເລົ່າຢ່າງຄົບຖ້ວນເຖິງການກະທໍາແລະວິລະກຳຂອງ ຈິສນຸ (ອາຣຈຸນ).
Verse 16
तच्छुत्वा वृष्णिवीरास्ते मदसंरक्तलोचना: । अमृष्यमाणा: पार्थस्य समुत्पेतुरहंकृता:,यह सुनते ही युद्धोन््मादसे लाल नेत्रोंवाले वृष्णि-वंशी वीर अर्जुनके प्रति अमर्षसे भर गये और गर्वसे उछल पड़े
ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ນັກຮົບວຣິຊນິເຫຼົ່ານັ້ນ—ດວງຕາແດງກ່ຳດ້ວຍຄວາມເມົາມັນແຫ່ງສົງຄາມ—ບໍ່ອາດອົດກັ້ນຕໍ່ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້. ດ້ວຍຄວາມທະນົງຕົນ ພວກເຂົາກໍລຸກພຸ້ນຂຶ້ນດ້ວຍໂທສະ ພ້ອມຈະລົງມື.
Verse 17
योजयघथ्वं रथानाशु प्रासानाहरतेति च । धनूंषि च महाहाणि कवचानि बृहन्ति च,(वे बड़ी उतावलीसे कहने लगे--) “जल्दी रथ जोतो, फौरन प्रास ले आओ, धनुष तथा बहुमूल्य एवं विशाल कवच लाओ”
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນ ພວກເຂົາພາກັນອອກຄຳສັ່ງ—“ຜູກຮົດສົງຄາມໃຫ້ໄວ! ນຳຫອກມາທັນທີ! ນຳຄັນທະນູ ແລະເກາະອັນມີຄ່າ ໃຫຍ່ຫນາ ມາດ້ວຍ!”
Verse 18
सूतानुच्चुक्रुशु: केचिद् रथान् योजयतेति च । स्वयं च तुरगान् केचिदयुञ्जन् हेमभूषितान्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ບາງຄົນຮ້ອງເອີ້ນສາລະຖີ—“ຜູກຮົດໃຫ້ໄວ!” ບາງຄົນກໍຮີບຮ້ອນຈົນລົງມືຜູກມ້າເອງ—ມ້າທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງຄຳ.
Verse 19
रथेष्वानीयमानेषु कवचेषु ध्वजेषु च । अभिक्रन्दे नृवीराणां तदासीत् तुमुलं महत्,रथ, कवच और ध्वजाओंके लाये जाते समय चारों ओर उन नर-वीरोंके कोलाहलसे वहाँ बड़ी भारी तुमुल ध्वनि व्याप्त हो गयी
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ເມື່ອນຳຮົດສົງຄາມ ເກາະ ແລະທຸງມາຮວມກັນ ສຽງໂຮຮ້ອງຂອງນັກຮົບກໍດັງຂຶ້ນທຸກທິດ ເຮັດໃຫ້ບ່ອນນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍສຽງອື້ອຶງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ.
Verse 20
वनमाली तत: क्षीब:ः कैलासशिखरोपम: । नीलवासा मदोत्सिक्त इदं वचनमब्रवीत्,तदनन्तर कैलासशिखरके समान गौरवर्णवाले नील वस्त्र और वनमाला धारण करनेवाले बलरामजी उन यादवोंसे इस प्रकार बोले---
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພະບາລະຣາມ—ຄໍປະດັບດ້ວຍມາລາດອກໄມ້ປ່າ, ເມົາມຶນ, ນຸ່ງຜ້າສີນ້ຳເງິນ, ສົງ່າງາມດັ່ງຍອດພູໄກລາສ—ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ຊາວຢາດະວະ.
Verse 21
किमिदं कुरुथाप्रज्ञास्तृष्णीं भूते जनार्दने । अस्य भावमविज्ञाय संक्रुद्धा मोधगर्जिता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຈົ້າຜູ້ປັນຍາຕ່ຳ ກຳລັງເຮັດຫຍັງຢູ່ນີ້ ໃນຂະນະທີ່ ຈະນາຣະດະນະ (ພຣະກຣິດ) ນັ່ງນິ່ງ ແລະ ສະຫງົບ? ບໍ່ທັນຮູ້ເຈດຈຳນົງຂອງພຣະອົງ ພວກເຈົ້າກໍລຸກຂຶ້ນດ້ວຍໂທສະ; ການຮ້ອງຄຳຮາມຂອງພວກເຈົ້າ ເປັນແຕ່ຄວາມຫວ່າງເປົ່າ».
Verse 22
एष तावदभिप्रायमाख्यातु स्वं महामति: । यदस्य रुचिरं कर्तु तत् कुरुध्वमतन्द्रिता:
«ໃຫ້ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະ ປັນຍາສູງ ປະກາດເຈດຈຳນົງຂອງຕົນກ່ອນ. ແລ້ວສິ່ງໃດທີ່ພຣະອົງເຫັນວ່າຄວນເຮັດ ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ສຳເລັດ ໂດຍບໍ່ປະມາດ.»
Verse 23
ततस्ते तद् वच: श्रुत्वा ग्राह्मुरूपं हलायुधात् । तृष्णीम्भूतास्तत: सर्वे साधु साध्विति चाब्रुवन्,बलरामजीकी यह मानने योग्य बात सुनकर सब यादव चुप हो गये और सब लोग उन्हें साधुवाद देने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳອັນຄວນຮັບຟັງ ຈາກຮະລາຍຸດ (ພຣະບາລະຣາມ) ທຸກຄົນກໍນິ່ງງຽບ. ແລ້ວທຸກຄົນກ່າວຊົມເຊີຍວ່າ «ດີແທ້, ດີແທ້» ເພື່ອຮັບຮອງຄຳແນະນຳຂອງພຣະອົງ.
Verse 24
सम॑ वचो निशम्यैव बलदेवस्य धीमत: । पुनरेव सभामध्ये सर्वे ते समुपाविशन्,परम बुद्धिमान् बलरामजीके उस वचनको सुननेके साथ ही वे सभी वीर फिर उस सभामें मौन होकर बैठ गये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳອັນພອດຄວນ ຂອງພຣະບາລະເທວະຜູ້ມີປັນຍາ, ວີຣະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍນັ່ງລົງອີກຄັ້ງໃນກາງສະພາ ແລະ ຕົກຢູ່ໃນຄວາມນິ່ງງຽບ.
Verse 25
ततो<ब्रवीद् वासुदेवं वचो राम: परंतप: । किमवागुपविष्टो$सि प्रेक्षमाणो जनार्दन,तदनन्तर परंतप बलरामजी भगवान् श्रीकृष्णसे बोले--जनार्दन! यह सब कुछ देखते हुए भी तुम क्यों मौन होकर बैठे हो?
ຕໍ່ມາ ຣາມະ (ພຣະບາລະຣາມ) ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ໄດ້ກ່າວກັບວາສຸເທວະວ່າ: «ຈະນາຣະດະນະ, ເຈົ້ານັ່ງນິ່ງງຽບ ເບິ່ງຢູ່ເຊັ່ນນີ້ ເປັນຫຍັງ?»
Verse 26
सत्कृतस्त्वत्कृते पार्थ: सर्वैरस्माभिरच्युत । न च सोऊहति तां पूजां दुर्बुद्धि: कुलपांसन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອະຈະຍຸຕະ, ເພື່ອໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະໄທ ພວກເຮົາທັງຫມົດຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍການນັບຖືສັກກາລະແກ່ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຢ່າງສູງສຸດ. ແຕ່ຊາຍນັ້ນ—ມີປັນຍາບິດເບືອນ ເປັນຄວາມອັບອາຍແກ່ວົງຕະກູນ—ບໍ່ສົມຄວນແກ່ການບູຊານັ້ນ ແລະກໍບໍ່ອາດຮັບຮູ້ ຫຼືເຂົ້າໃຈກຽດທີ່ໄດ້ມອບໃຫ້».
Verse 27
को हि तत्रैव भुक्त्वान्न॑ भाजनं भेत्तुमहति । मन्यमान: कुले जातमात्मानं पुरुष: क्वचित्,“अपनेको कुलीन माननेवाला कौन ऐसा मनुष्य है, जो जिस बर्तनमें खाये, उसीमें छेद करे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃຜເລີຍຈະກິນຈາກພາຊະນະໃດໜຶ່ງແລ້ວ ຍັງສົມຄວນຈະເຈາະ ຫຼືທຳລາຍພາຊະນະນັ້ນ? ຜູ້ໃດທີ່ເຫັນຕົນເອງວ່າເກີດໃນຕະກູນສູງ ຈະເຮັດສິ່ງນັ້ນໄດ້ຢ່າງໃດ?»
Verse 28
इच्छन्नेव हि सम्बन्ध॑ कृत॑ पूर्व च मानयन् । को हि नाम भवेनार्थी साहसेन समाचरेत्,“सम्बन्धकी इच्छा रहते हुए भी कौन ऐसा कल्याणकामी पुरुष होगा, जो पहलेके उपकारको मानते हुए ऐसा दुःसाहसपूर्ण कार्य करे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຍັງປາດຖະໜາຈະຮັກສາສາຍສຳພັນ ແລະຍັງເຄົາລົບຄຸນຄວາມດີທີ່ເຄີຍໄດ້ຮັບມາກ່ອນ—ຜູ້ໃດທີ່ຫາຄວາມຜາສຸກໃຫ້ຕົນເອງ ຈະກ້າເຮັດການອັນຫານຫວາດແລະບໍ່ຄິດໜ້າຄິດຫຼັງເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ຢ່າງໃດ?»
Verse 29
सो5वमन्य तथास्माकमनादृत्य च केशवम् | प्रसहा हृतवानद्य सुभद्रां मृत्युमात्मन:,“उसने हमलोगोंका अपमान और केशवका अनादर करके आज बलपूर्वक सुभद्राका अपहरण किया है, जो उसके लिये अपनी मृत्युके समान है
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາໄດ້ຫຍັບຫຍາມພວກເຮົາ ແລະບໍ່ໃຫ້ກຽດແກ່ ເກສະວະ; ມື້ນີ້ຍັງໄດ້ພາ ສຸພັດຣາ ໄປດ້ວຍກຳລັງ—ການນັ້ນສຳລັບເຂົາ ບໍ່ຕ່າງຈາກການເຊີນຄວາມຕາຍມາຫາຕົນເອງ».
Verse 30
कथं हि शिरसो मध्ये कृतं तेन पं मम । मर्षयिष्यामि गोविन्द पादस्पर्शमिवोरग:,“गोविन्द! जैसे सर्प पैरकी ठोकर नहीं सह सकता, उसी प्रकार मैं उसने जो मेरे सिरपर पैर रख दिया है, उसे कैसे सह सकूँगा?
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ໂກວິນດະ, ຂ້ອຍຈະອົດທົນຕໍ່ສິ່ງທີ່ເຂົາເຮັດໄດ້ແນວໃດ—ຮາວກັບເຂົາໄດ້ນຳຕີນມາວາງໄວ້ກາງສີສະຂອງຂ້ອຍ. ເຫມືອນງູທີ່ບໍ່ອາດທົນຕໍ່ການສຳຜັດ ຫຼືການເຕະດ້ວຍຕີນ, ຂ້ອຍກໍບໍ່ອາດທົນຕໍ່ການຫຍັບຫຍາມນີ້ໄດ້ເຊັ່ນກັນ».
Verse 31
अद्य निष्कौरवामेक: करिष्यामि वसुंधराम् । न हि मे मर्षणीयो5यमर्जुनस्य व्यतिक्रम:,“अर्जुनका यह अन्याय मेरे लिये असहा है। आज मैं अकेला ही इस वसुन्धराको कुरुवंशियोंसे विहीन कर दूँगा”
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ຂ້ອຍຜູ້ດຽວ ຈະເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນນີ້ປາສຈາກພວກກອຣະວະ. ເພາະການລ່ວງລະເມີດຕໍ່ອາຣຊຸນນີ້ ຂ້ອຍບໍ່ອາດອົດທົນໄດ້».
Verse 32
त॑ तथा गर्जमानं तु मेघदुन्दुभिनि:स्वनम् । अन्वपद्यन्त ते सर्वे भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຄຳຮ້ອງຂອງທ່ານ ທີ່ລຶກແລະກັງວານດັ່ງສຽງຟ້າຮ້ອງໃນເມກ ແລະສຽງກອງດຸນດຸບີ ວີລະບຸລຸດທັງປວງແຫ່ງພວກໂພຊະ, ວຣິສນິ ແລະອັນທະກະ ກໍໄດ້ຕິດຕາມທ່ານໄປໃນທັນທີ.
Verse 219
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सुभद्राहरणपर्वणि बलदेवक्रो थे एकोनविंशत्यधिकद्वधिशततमो<5ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນມະຫາພາຣະຕະອັນຄວນເຄົາລົບ ໃນອາດິປະຣະວະ ໃນພາກວ່າດ້ວຍການນຳສຸພັດຣາໄປ ບົດທີ 219 ຊື່ «ຄວາມໂກດຂອງບະລະຣາມ» ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Frequently Asked Questions
The dilemma is the tension between a large-scale, goal-driven action (assisting Agni’s burning) and the ethical force of an explicit protection vow: once Arjuna grants abhaya to Maya, continued lethal action against him becomes impermissible despite prior intent.
Power is portrayed as ethically bounded by speech-acts and commitments: a pledge (abhaya) creates a binding constraint that can override momentum, illustrating how dharma operates through intention, promise, and accountability, not only through outcomes.
No explicit phalaśruti appears here; the meta-commentary functions indirectly through the aśarīriṇī vāk identifying Kṛṣṇa–Arjuna as Nara–Nārāyaṇa, framing the episode within a larger theological and narrative rationale.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.