Adhyaya 111
पाण्डोः तपः-प्रसङ्गः, ऋण-धर्मः, अपत्य-प्राप्ति-चिन्ता (Pāṇḍu’s Asceticism, the Doctrine of Debts, and Deliberations on Progeny)
Upa-parva: Sambhava Upa-Parva (Genealogies and Early Kuru Continuities)
Vaiśaṃpāyana describes Pāṇḍu’s disciplined ascetic life and his favorable standing among siddhas and cāraṇas. Pāṇḍu, accompanied by his queens, attempts an arduous northward ascent toward a heavenly passage and voices concern for their hardship. He then articulates a dharmic problem: an heirless person lacks access to auspicious post-mortem states because humans are born with four obligations (ṛṇa), and while obligations to gods, sages, and humans can be discharged through sacrifice, study/asceticism, and compassion, the ancestral obligation requires progeny and śrāddha. He laments that a curse has obstructed his capacity to beget children and enumerates recognized categories of sons used in exceptional circumstances for lineage continuity. Hearing ascetics predict that he will obtain worthy offspring, Pāṇḍu privately addresses Kuntī, arguing that progeny is the stabilizing foundation of dharma and proposing a sanctioned method (niyoga-like recourse) by analogy to earlier precedent, urging prompt action for succession.
Chapter Arc: शूरसेन के सत्यवचन और मित्र-धर्म से कथा आरम्भ होती है—संतानहीन कुन्तिभोज को वचन देकर वह अपनी ज्येष्ठ कन्या कुन्ती को उसे सौंप देता है, और इसी दान से आगे चलकर एक अद्भुत भाग्य-रेखा खिंचती है। → कुन्ती के जीवन में दुर्वासा का आगमन और उसकी सेवा से प्राप्त मन्त्र (देव-आवाहन की शक्ति) भीतर ही भीतर एक भय और आकर्षण जगाता है—देवों को बुलाने की क्षमता, पर लोक-लज्जा और अनजाने परिणामों का संकट। कौतूहल/अविवेक से वह सूर्यदेव का आवाहन करती है; देव प्रत्यक्ष होकर वरदान/संयोग की मांग के साथ उसे धर्म-संकट में डालते हैं। → सूर्य के तेज से कर्ण का जन्म होता है—जन्मजात कवच-कुण्डल सहित। आगे चलकर उसी कर्ण का महान त्याग-क्षण प्रतिध्वनित होता है: इन्द्र के याचक-वेष में आने पर कर्ण अपने शरीर से कवच उतारकर और कुण्डल काटकर दान दे देता है; इसी कर्म से वह ‘वैकर्त्तन’ कहलाता है। → कुन्ती नवजात कुमार को देखकर दीन-मन से एकान्त में सोचती है कि ऐसा क्या करे जिससे ‘सुकृत’ हो—लोक-लज्जा, मातृत्व और भविष्य-भय के बीच वह निर्णय की ओर बढ़ती है। कर्ण की पहचान/नाम-परिवर्तन (वसुषेण से वैकर्त्तन) उसके भाग्य को स्थायी रूप से चिह्नित करता है। → कुन्ती के सामने प्रश्न खड़ा रह जाता है—इस दिव्य-तेजस्वी पुत्र के साथ वह क्या करेगी, और यह गुप्त जन्म आगे चलकर किस-किस के जीवन को उलट देगा?
Shlokas
Verse 1
है 7 >> छा अि>-छऋाज दशाधिकशततमोब<् ध्याय: कुन्तीको दुर्वासासे मन्त्रकी प्राप्ति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນບັນດາຊາວຢາດະວະ ມີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຄົນໜຶ່ງຊື່ ຊູຣະ, ຜູ້ໄດ້ເປັນບິດາຂອງ ວະສຸເທວະ. ທ່ານນັ້ນມີທິດາຊື່ ປຣິຖາ; ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ຄວາມງາມຂອງນາງຫາຜູ້ໃດທຽບທັນບໍ່».
Verse 2
पितृष्वस्रीयाय स तामनपत्याय भारत । अग्रयमग्रे प्रतिज्ञाय स्वस्यापत्यं स सत्यवाक्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ! ຊາຍຜູ້ຮັກສາສັດຈະນັ້ນ ໄດ້ປະຕິຍານໄວ້ແຕ່ກ່ອນວ່າ ຈະມອບລູກຄົນທໍາອິດຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ລູກຊາຍຂອງປ້າຝ່າຍພໍ່ ຜູ້ບໍ່ມີລູກ. ດັ່ງນັ້ນ ເພື່ອຮັກສາຄໍາສັນຍາເກົ່າ ລາວຈຶ່ງຕັ້ງໃຈຈະມອບຜົນເກີດຄົນທໍາອິດຂອງຕົນ—ເປັນການກະທໍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງສັດຈະ ແລະ ໜ້າທີ່ຕໍ່ຍາດພີ່ນ້ອງ.
Verse 3
अग्रजामथ तां कन््यां शूरो<नुग्रहकाड्क्षिणे | प्रददौ कुन्तिभोजाय सखा सख्ये महात्मने,उन्हें पहले कन्या ही उत्पन्न हुई। अतः कृपाकांक्षी महात्मा सखा राजा कुन्तिभोजको उनके मित्र शूरसेनने वह कन्या दे दी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອລູກຄົນທໍາອິດຂອງລາວເກີດເປັນລູກສາວ ຊູຣະ—ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະອຸປະກາລ—ໄດ້ມອບເດັກຍິງນັ້ນໃຫ້ແກ່ມິດຜູ້ສູງສົ່ງຂອງລາວ ຄຸນຕິພໍຊະ ເປັນການກະທໍາແຫ່ງມິດຕະພາບ.
Verse 4
सा नियुक्ता पितुर्गेहि देवता5तिथिपूजने । उग्र पर्यचरत् तत्र ब्राह्मणं संशितव्रतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເຮືອນຂອງພໍ່ນາງ ພຣຶຖາ ໄດ້ຮັບມອບໜ້າທີ່ບູຊາເທວະ ແລະ ຕ້ອນຮັບແຂກຕາມທຳ. ໃນເວລານັ້ນ ນາງໄດ້ປະຄອງຮັບໃຊ້ພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງ—ຜູ້ຖືວັດອັນເຂັ້ມງວດ ແລະ ມີນິໄສດຸດັນ—ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນມີລະບຽບ ດັ່ງທີ່ທຳ ແລະ ຈັນຍາບັນແຫ່ງການຕ້ອນຮັບກໍານົດໄວ້.
Verse 5
निगूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदु: । तमुग्रं संशितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ປິດບັງຄວາມຕັ້ງໃຈໃນເລື່ອງທຳນັ້ນ ຜູ້ຄົນຮູ້ຈັກລາວວ່າ ດຸຣວາສາ. ແມ່ນແທ້ວ່າລາວດຸດັນ ແລະ ມີຈິດໃຈຝຶກຝົນຢ່າງເຂັ້ມງວດ, ແຕ່ພຣຶຖາໄດ້ພະຍາຍາມທຸກວິທີ ຈົນເຮັດໃຫ້ລາວພໍໃຈຢ່າງສົມບູນ.
Verse 6
तस्यै स प्रददौ मन्त्रमापद्धर्मान्ववेक्षया । अभिचाराभिसंयुक्तमब्रवीच्चैव तां मुनि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂດຍພິຈາລະນາທຳທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດໃນຍາມວິກິດ ິສີໄດ້ມອບມັນຕຣາໃຫ້ນາງ—ມັນຕຣາທີ່ເກືອບກ່ຽວກັບພິທີການໃຫ້ອໍານາດບັງຄັບ—ແລະຍັງສອນວິທີນໍາໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ມຸນີກໍໄດ້ກ່າວຕໍ່ນາງອີກ.
Verse 7
य॑ य॑ देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि । तस्य तस्य प्रसादेन पुत्रस्तव भविष्यति,'शुभे! तुम इस मन्त्रद्वारा जिस-जिस देवताका आवाहन करोगी, उसी-उसीके अनुग्रहसे तुम्हें पुत्र प्राप्त होगा"
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມງຄົດ! ເຈົ້າເຊີນເທວະອົງໃດດ້ວຍມົນຕຣານີ້ ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງເທວະອົງນັ້ນເອງ ເຈົ້າຈະໄດ້ບຸດ».
Verse 8
तथोक्ता सा तु विप्रेण कुन्ती कौतूहलान्विता । कन्या सती देवमर्कमाजुहाव यशस्विनी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກພຣາຫມະນະນັ້ນກ່າວເຊັ່ນນັ້ນ ກຸນຕີກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້. ແມ່ນແຕ່ຍັງເປັນສາວບໍ່ທັນແຕ່ງງານ ນາງຜູ້ມີກຽດສັກສີນັ້ນກໍເຊີນພຣະອາທິດ ອາຣກະ ເພື່ອທົດລອງອຳນາດຂອງມົນຕຣາ.
Verse 9
सा ददर्श तमायान्तं भास्करं लोकभावनम् । विस्मिता चानवद्याज्ञी दृष्टवा तन््महद्भुतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນາງເຫັນພຣະພາສະກະ—ພຣະອາທິດ ຜູ້ຄ້ຳຈຸນໂລກ—ກຳລັງເຂົ້າມາ. ເມື່ອເຫັນອັດສະຈັນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ກຸນຕີຜູ້ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ ແລະມີປັນຍາ ກໍຕົກຕະລຶງຢ່າງຫນັກ ເພາະເທວະທີ່ນາງເຊີນໄດ້ປາກົດຕົວຈິງໆຕໍ່ໜ້ານາງ.
Verse 10
तां समासाद्य देवस्तु विवस्वानिदमब्रवीत् | अयमस्म्यसितापाड़ि ब्रूहि किं करवाणि ते
ເທວະວິວັສວານ (ພຣະອາທິດ) ເຂົ້າໄປໃກ້ນາງ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງປານດີ (ກຸນຕີ) ຜູ້ມີດວງຕາດຳ, ຂ້າມາແລ້ວ. ຈົ່ງບອກມາ—ຄວາມປາຖະໜາອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງເຈົ້າ ໃຫ້ຂ້າກະທຳໃຫ້ແນວໃດ?»
Verse 11
(आहूतोपस्थितं भद्रे ऋषिमन्त्रेण चोदितम् । विद्धि मां पुत्रलाभाय देवमर्क शुचिस्मिते ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມງຄົດ! ເພາະເຈົ້າເຊີນ ແລະເພາະຖືກຜັກດັນໂດຍມົນຕຣາຂອງລະສີ ຂ້າຈຶ່ງມາຢືນຕໍ່ໜ້າເຈົ້າ ເພື່ອປະທານບຸດໃຫ້. ໂອ ກຸນຕີຜູ້ຍິ້ມອັນບໍລິສຸດ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າຂ້າແມ່ນອາຣກະ—ພຣະອາທິດ». ກຸນຕີ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອົງຜູ້ທຳລາຍສັດຕູ, ພຣາຫມະນະຄົນໜຶ່ງໄດ້ປະທານແກ່ຂ້າ ເປັນພອນ ທັງມົນຕຣາ ແລະຄວາມຮູ້ໃນການເຊີນເທວະ. ເພື່ອທົດລອງອຳນາດນັ້ນ ຂ້າຈຶ່ງເຊີນພຣະອົງ, ໂອ ຜູ້ມີິດທານຸພາບ».
Verse 12
एतस्मिन्नपराधे त्वां शिरसाहं प्रसादये । योषितो हि सदा रक्ष्या: स्वापराद्धापि नित्यश:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມຜິດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍກົດຫົວລົງ ແລະວອນຂໍໃຫ້ທ່ານເມດຕາອະໄພ. ເພາະວ່າ ຜູ້ຍິງພຶງຖືກປົກປ້ອງຢູ່ເສມອ; ແມ່ນແຕ່ເມື່ອນາງເຮັດຜິດ ບຸລຸດຜູ້ສູງສົ່ງກໍຄວນຄຸ້ມຄອງຄວາມປອດໄພຂອງນາງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ»។
Verse 13
सूर्य उवाच वेदाहं सर्वमेवैतद् यद् दुर्वासा वरं ददौ । संत्यज्य भयमेवेह क्रियतां संगमो मम
ສຸຣະຍະ (ພຣະອາທິດ) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ທຸກຢ່າງ—ວ່າ ດຸຣວາສາ ໄດ້ປະທານພອນໃຫ້ເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປະຖິ້ມຄວາມຢ້ານ ແລະໃນບັດນີ້ ຈົ່ງຍອມຮັບການຮ່ວມສຳພັນກັບຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 14
अमोघं दर्शन महामाहूतश्वास्मि ते शुभे । वथाद्वाने5पि ते भीरु दोष: स्वान्नात्र संशय:
ສຸຣະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ການປາກົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍເປັນໄປໂດຍໄຮ້ຜົນ, ແລະເຈົ້າໄດ້ເອີ້ນເຊີນຂ້າພະເຈົ້າແທ້. ແຕ່ໂອ ນາງຜູ້ຂີ້ຢ້ານ, ແມ່ນແຕ່ຖ້າການເອີ້ນນີ້ກາຍເປັນໄຮ້ຄ່າ, ຄວາມຜິດອັນໜັກຈະຕົກໃສ່ເຈົ້າ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ»។
Verse 15
वैशम्पायन उवाच एवमुक्ता बहुविध॑ सान्त्वपूर्व विवस्व॒ता । सा तु नैच्छद् वरारोहा कन्याहमिति भारत
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ວິວັສວັດ (ພຣະອາທິດ) ໄດ້ກ່າວກັບນາງດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ໂດຍເລີ່ມຈາກຄຳປອບໂຍນອ່ອນໂຍນ. ແຕ່ນາງສາວຜູ້ສູງສົ່ງນັ້ນບໍ່ຍອມ, ເພາະຄິດວ່າ ‘ຂ້າພະເຈົ້າຍັງເປັນສາວບໍ່ທັນແຕ່ງງານ’. ຄຸນຕີຜູ້ງາມສະຫງ່າ ບໍ່ປາດຖະໜາຈະຮ່ວມສຳພັນກັບພຣະອົງ»។
Verse 16
बन्धुपक्ष भयाद् भीता लज्जया च यशस्विनी । तामर्कः पुनरेवेदमब्रवीद् भरतर्षभ
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ນາງຄຸນຕີຜູ້ມີກຽດສັກ ຢ້ານກົວວ່າຄວາມອັບອາຍຈະແຜ່ລາມໃນຫມູ່ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະຍັງຖືກຜູກມັດໂດຍຄວາມອາຍຂອງຜູ້ຍິງ. ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງພາຣະຕະ, ໃນເວລານັ້ນ ພຣະອາທິດ (ອາຣກະ) ໄດ້ກ່າວກັບນາງອີກຄັ້ງວ່າ—»
Verse 17
(पुत्रस्ते निर्मित: सुभ्रु शूणु यादृक्छुभानने ।।
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເຈົ້າຍິງຄິ້ວງາມ, ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ—ຈົ່ງຟັງເຖິງລູກຊາຍທີ່ຈະຖືກສ້າງໃຫ້ເຈົ້າ. ໂອ ຜູ້ຍິ້ມຢ່າງບໍລິສຸດ! ລາວຈະເກີດມາພ້ອມຕຸ້ມຫູທິບຂອງອາທິດຍະ ແລະ ເກາະອົງຂອງຂ້າ; ເກາະນັ້ນຈະບໍ່ອາດຖືກທຳລາຍໂດຍອາວຸດ ຫຼື ອາວຸດຍິງໃດໆ. ສຳລັບພຣາຫມັນ ຈະບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ ‘ບໍ່ຄວນໃຫ້’ ຈາກລາວ—ຂອງທານໃດໆກໍບໍ່ເກີນກຳລັງ. ແມ່ນແຕ່ຖືກຂ້າເຮັດໃຫ້ກະຕຸ້ນ ລາວກໍຈະບໍ່ຮັບເອົາການກະທຳ ຫຼື ຄວາມຄິດທີ່ບໍ່ສົມຄວນເຂົ້າໃນໃຈ. ເມື່ອພຣາຫມັນຮ້ອງຂໍ ລາວຈະໃຫ້ທານທຸກປະເພດແທ້ໆ; ແລະພ້ອມກັນນັ້ນ ລາວຈະເປັນຜູ້ຮັກກຽດສັກສີ ແລະ ມີຄວາມພູມໃຈສູງ».
Verse 18
प्रकाशकर्ता तपन: सम्बभूव तया सह । तत्र वीर: समभवत् सर्वशस्त्रभृतां वर: । आमुक्तकवच: श्रीमान् देवगर्भ: श्रियान्वित:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອາທິດ—ຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດແສງສະຫວ່າງ ແລະ ຄວາມຮ້ອນ—ໄດ້ຮ່ວມສຳພັນກັບນາງ; ແລະຈາກການຮ່ວມນັ້ນ ບຸດຜູ້ກ້າຫານໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນທັນທີ, ເປັນຜູ້ເລີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ຖືອາວຸດທັງປວງ. ຕັ້ງແຕ່ເກີດ ລາວກໍສວມເກາະອົງ, ສ່ອງປະກາຍ ແລະ ເປັນມົງຄຸນ, ດັ່ງລູກເທວະດາ.
Verse 19
सहजं कवचं बिश्रत् कुण्डलो द्योतितानन: । अजायत सुत: कर्ण: सर्वलोकेषु विश्रुत:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບຸດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ເກີດມາ ພ້ອມເກາະອົງທີ່ຕິດຕົວມາແຕ່ກຳເນີດ, ແລະໃບໜ້າຂອງລາວສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຕຸ້ມຫູທີ່ເກີດມາພ້ອມກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ບຸດນັ້ນ—ກັນນະ (Karna)—ໄດ້ກຳເນີດ, ແລະຈະໂດງດັງໄປທົ່ວທຸກໂລກ.
Verse 20
प्रादाच्च तस्यै कन्यात्वं पुन: स परमद्युति: । दत्त्वा च तपतां श्रेष्ठो दिवमाचक्रमे तत:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ສ່ອງປະກາຍຢ່າງສູງສຸດໄດ້ຄືນຄວາມເປັນສາວພຣົມຈັນໃຫ້ນາງອີກຄັ້ງ. ເມື່ອປະທານພອນນີ້ແລ້ວ ພຣະສູຣະຍະ—ຜູ້ເລີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ສ່ອງດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ—ກໍໄດ້ເດີນທາງກັບສູ່ສະຫວັນ.
Verse 21
उस नवजात कुमारको देखकर वृष्णिवंशकी कन्या कुलीके हृदयमें बड़ा दुःख हुआ। उसने एकाग्रचितसे विचार किया कि अब क्या करनेसे अच्छा परिणाम निकलेगा
ເມື່ອເຫັນເດັກນ້ອຍເກີດໃໝ່ນັ້ນ ກຸລີກາ ສາວນ້ອຍແຫ່ງວົງວະວຣິຊນິ ກໍຖືກຄວາມໂສກເສົ້າຖ້ວມທົ່ວໃຈ. ນາງຮວບຮວມຈິດໃຫ້ເປັນຈຸດດຽວ ແລະຄິດພິຈາລະນາວ່າ ບັດນີ້ຄວນເຮັດສິ່ງໃດຈຶ່ງຈະນຳໄປສູ່ຜົນທີ່ດີທີ່ສຸດ.
Verse 22
गूहमानापचारं सा बन्धुपक्षभयात् तदा । उत्ससर्ज कुमारं तं जले कुन्ती महाबलम्,उस समय कुट॒म्बीजनोंके भयसे अपने उस अनुचित कृत्यको छिपाती हुई कुन्तीने महाबली कुमार कर्णको जलमें छोड़ दिया
ໃນເວລານັ້ນ ກຸນຕີ ປິດບັງການຜິດຂອງນາງ ເນື່ອງຈາກຢ້ານກົວຍາດພີ່ນ້ອງແລະວົງຕະກູນ ໄດ້ປະຖິ້ມເດັກນ້ອຍຜູ້ມີພະລັງນັ້ນ ໂດຍໂຍນລົງໃນນ້ຳ.
Verse 23
तमुत्सृष्टं जले गर्भ राधाभर्ता महायशा: । पुत्रत्वे कल्पयामास सभार्य: सूतनन्दन:
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ອະທິຣະຖະ ຜູ້ມີກຽດສຽງ ບຸດແຫ່ງສູຕະ ແລະເປັນສາມີຂອງຣາທາ ໄດ້ອຸ້ມເອົາເດັກນ້ອຍທີ່ຖືກປະຖິ້ມໃນນ້ຳນັ້ນຂຶ້ນມາ; ພ້ອມກັບພັນລະຍາ ທ່ານໄດ້ຮັບເອົາເຂົາເປັນລູກຂອງຕົນ.
Verse 24
नामधेयं च चक्राते तस्य बालस्य तायुभौ | वसुना सह जातो<यं वसुषेणो भवत्विति,उन दम्पतिने उस बालकका नामकरण इस प्रकार किया; यह वसु (कवच-कुण्डलादि धन)-के साथ उत्पन्न हुआ है, इसलिये वसुषेण नामसे प्रसिद्ध हो
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ຄູ່ຜົວເມຍນັ້ນໄດ້ປະກອບພິທີຕັ້ງຊື່ໃຫ້ເດັກ ແລະກ່າວວ່າ “ເດັກນີ້ເກີດມາພ້ອມກັບຊັບ (ເຄື່ອງຄຸ້ມກັນ) ດັ່ງນັ້ນຂໍໃຫ້ເຂົາເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ‘ວະສຸເສນ’.”
Verse 25
स वर्थमानो बलवान् सर्वास्त्रिपूद्यतो 5भवत् | आ पृष्ठतापादादित्यमुपातिष्ठत वीर्यवान्
ເຂົາເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນເປັນຜູ້ມີພະລັງ ແລະຊໍານານໃນວິຊາອາວຸດທຸກປະເພດ. ກະນະຜູ້ກ້າຫານ ຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າຈົນກວ່າພະອາທິດຈະເຄື່ອນລົງສູ່ດ້ານຫຼັງຟ້າ ກໍຢືນບູຊາພະອາທິດຢູ່ເປັນນິດ.
Verse 26
तस्मिन् काले तु जपतस्तस्य वीरस्य धीमत: । नादेयं ब्राह्मणेष्वासीत् किंचिद् वसु महीतले
ໄວສັມປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ເມື່ອວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີປັນຍານັ້ນກໍາລັງຈົ່ງໃຈໃນການສວດມົນ ບໍ່ມີຊັບສິນຫຼືຂອງໃດໆໃນໂລກນີ້ທີ່ເຂົາຈະປະຕິເສດ ເມື່ອພຣາຫມັນມາຂໍ.
Verse 27
(ततः काले तु कम्मिंश्चिचत् स्वप्रान्ते कर्णमब्रवीत् । आदित्यो ब्राह्मणो भूत्वा शूणु वीर वचो मम ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຄັ້ງໜຶ່ງ ໃນຄວາມຝັນ ພຣະອາທິດໄດ້ແປງຮູບເປັນພຣາຫມັນ ແລ້ວກ່າວກັບກັນນະວ່າ: «ວີຣະບຸລຸດ ຈົ່ງຟັງຄໍາຂ້າ. ເມື່ອຄືນນີ້ຜ່ານໄປ ແລະອາລຸນຮຸ່ງຂຶ້ນ ວາສະວະ (ອິນທຣະ) ຈະມາຫາເຈົ້າ ໃນຮູບພຣາຫມັນ. ຢ່າໃຫ້ທານແກ່ລາວ. ລາວໄດ້ຕັ້ງໃຈຈະເອົາເກາະກໍາເນີດ ແລະຕຸ້ມຫູຂອງເຈົ້າໄປ. ຂ້າເຕືອນເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຈິງ—ຈົ່ງຈໍາຄໍາຂ້າໄວ້». ເມື່ອກ່າວແລ້ວໃນຄວາມຝັນ ພຣາຫມັນຮູບ (ພຣະອາທິດ) ກໍຫາຍໄປທັນທີ. ກັນນະຕື່ນຂຶ້ນ ແລະເລີ່ມຄິດພິຈາລະນາຄວາມຝັນ ແລະນັຍຂອງມັນ.
Verse 28
स्वशरीरात् समुत्कृत्य कवचं स्वं निसर्गजम् । कर्णस्तु कुण्डले छित्त्वा प्रायच्छत् कृताञ्जलि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະ ປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ໄດ້ດຶງເກາະກໍາເນີດອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງຕົນ ແລະຕັດຕຸ້ມຫູທັງສອງ ແລ້ວມອບໃຫ້ເປັນທານ.
Verse 29
प्रतिग्रह तु देवेशस्तुष्टस्तेनास्य कर्मणा । (अहो साहसमित्येवं मनसा वासवो हसन् । देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮັບເອົາຂອງທານນັ້ນແລ້ວ ຈອມເທວະ ວາສະວະ (ອິນທຣະ) ພໍໃຈຕໍ່ກຳກັບຂອງກັນນະ ແລະຫົວເຮາະໃນໃຈວ່າ: «ໂອ້! ຊ່າງກ້າຫານເຫຼືອເກີນ! ໃນບັນດາເທວະ, ອະສຸຣ, ຢັກ, ຄັນທັບພະ, ນາກ, ແລະຣັກສະສາ ຂ້າບໍ່ເຫັນໃຜກ້າຫານເທົ່ານີ້; ໃຜຈະເຮັດການແບບນີ້ໄດ້?» ແລ້ວຈຶ່ງເວົ້າອອກສຽງວ່າ: «ວີຣະບຸລຸດ, ຂ້າພໍໃຈຕໍ່ກຳກັບຂອງເຈົ້າ. ຈົ່ງເລືອກພອນທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ.» ກັນນະຕອບວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຂ້າປາຖະໜາໄດ້ຫອກອັນບໍ່ຜິດພາດທີ່ພຣະອົງປະທານ—ອາວຸດທີ່ທຳລາຍສັດຕູ.»
Verse 30
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । यमेकं जेतुमिच्छेथा: सोडनया न भविष्यति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ! ໃນບັນດາເທວະ, ອະສຸຣ, ມະນຸດ, ຄັນທັບພະ, ນາກ, ແລະຣັກສະສາ—ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາຈະຊະນະ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ລອດພົ້ນຈາກການຟາດຟັນຂອງອຳນາດນີ້.»
Verse 31
प्राड़ नाम तस्य कथितं वसुषेण इति क्षितौ । कर्णो वैकर्तनश्वैव कर्मणा तेन सो5भवत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແຕ່ເດີມໃນແຜ່ນດິນນີ້ ຊື່ຂອງລາວເອີ້ນວ່າ ວະສຸເສນະ (Vasuṣeṇa). ຕໍ່ມາ ເນື່ອງຈາກກຳກັບນັ້ນ—ການຕັດເກາະກໍາເນີດອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງຕົນ—ລາວຈຶ່ງໂດ່ງດັງດ້ວຍນາມ ກັນນະ ແລະ ໄວກັຣຕະນະ (Vaikartana) ອີກດ້ວຍ.
Verse 109
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वनें धृतराष्ट्रविवाहविषयक एक सौ नवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 109 ໃນ ສັມພະວະປະຣະວະ (Sambhava Parva) ອັນຢູ່ໃນ ອາດິປະຣະວະ (Ādi Parva) ຂອງ ມະຫາພາຣະຕະ ອັນຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ—ວ່າດ້ວຍເລື່ອງການອະພິເສກຂອງ ທຣິຕຣາສະຕຣະ (Dhṛtarāṣṭra)—ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຄໍາລົງທ້າຍນີ້ເປັນການປະກາດການສໍາເລັດຂອງຫົວເລື່ອງໜຶ່ງ ແລະເປັນເຄື່ອງໝາຍການຜັນຜ່ານໄປສູ່ພາກຕໍ່ໄປໃນການບັນທຶກວົງສານຸວົງ ແລະຕົ້ນກໍາເນີດ.
Verse 110
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि कर्णसम्भवे दशाधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्यझा भारत आदिपव॑ीके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें कर्णकी उत्पत्तिसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ दसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ອາດິປະຣະວະ (Ādi Parva) ແລະໂດຍສະເພາະໃນ ສັມພະວະປະຣະວະ (Sambhava Parva) ບົດທີ 110—ວ່າດ້ວຍກໍາເນີດ (ເລື່ອງການເກີດ) ຂອງ ກັນນະ (Karṇa)—ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຄໍາລົງທ້າຍນີ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍການສໍາເລັດຂອງຫົວເລື່ອງໜຶ່ງ ແລະປິດຕອນທີ່ວາງກອບເລື່ອງການເລີ່ມຕົ້ນຂອງກັນນະ ພ້ອມຄວາມຕຶງຕັນທາງຄຸນທໍາວ່າດ້ວຍກໍາເນີດ, ອັດຕະລັກ, ແລະການຍອມຮັບໃນສັງຄົມ.
Verse 231
दृष्टवा कुमारं जात॑ सा वार्ष्णेयी दीनमानसा । एकाग्रं चिन्तयामास कि कृत्वा सुकृतं भवेत्
ເມື່ອເຫັນເດັກນ້ອຍທີ່ເພິ່ງເກີດນັ້ນ ນາງວາຣສ໌ເນຍີ (Vārṣṇeyī) ຜູ້ມີໃຈຫມອງໝົດດ້ວຍຄວາມທຸກໂສກ ກໍຮວບຮວມໃຈໃຫ້ແນ່ວແນ່ ຄິດພິຈາລະນາວ່າ ນາງຄວນເຮັດສິ່ງໃດ ເພື່ອໃຫ້ເກີດກຸສົນອັນແທ້ຈິງ (sukṛta) ຂຶ້ນ.
Frequently Asked Questions
Pāṇḍu faces a conflict between personal limitation (a curse obstructing procreation) and public-ritual duty (securing progeny to discharge the ancestral debt and preserve dynastic continuity), prompting consideration of exceptional, norm-governed solutions.
Dharma is operationalized through obligations: ritual, learning, compassion, and lineage duties are interdependent. The chapter frames progeny not merely as desire but as a structured responsibility tied to social order and ancestral rites.
No explicit phalaśruti is stated here; instead, the meta-logic is juridical-ethical: failure to recognize and discharge obligations (especially pitṛ-ṛṇa) is presented as leading to the absence of favorable post-mortem standing, motivating the narrative’s policy discussion.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.