अग्निचितिः—योनिसादनम्, पृथिवी-दूर्वा-ओषधि-समर्पणम्, निरृति-प्रशमनम्
TS 4.2 functions as a dense liturgical module within the Agnicayana calendar, organizing mantras that “seat” Agni in a prepared yoni (ritual locus), stabilize the earth-layer, and integrate protective and restorative formulae for the construction environment. The prapāṭhaka interleaves cosmological ascent motifs (Viṣṇu’s strides across chandas and worlds), Agni’s threefold birth and radiance, and a sequence of botanical/earth invocations that sacralize ground-cover (dūrvā), sacred botany (oṣadhi), and the terrestrial base as a ritually competent substrate. A distinct apotropaic strand addresses Nirṛti and binding/loosening imagery, reframing disorder as something ritually delimited at the perimeter of the worksite. The textual geometry mirrors altar geometry: vertical (earth–midspace–sky), horizontal (directions and boundary), and nodal (yoni/seat) coordination. In digital terms, TS 4.2 is best modeled as a choreography graph: recitation nodes keyed to spatial actions (seating, encircling, stabilizing) and to implement-sets used by the Adhvaryu during construction and consecration phases.
Mantra 1
द्ʰरुवासि द्ʰअरुणास्त्र्ता विस्वकर्मणा सुक्रिता मा त्वा समुद्र उद् वद्ʰईन् मा सुपर्णो ऽव्यत्ʰअमाना प्र्त्ʰइवीं द्र्ंह प्रजापतिस् त्वा सादयतु प्र्त्ʰइव्याः प्र्ष्ट्ʰए व्यचस्वतीम् प्रत्ʰअस्वतीम् प्रत्ʰओ ऽसि प्र्त्ʰइव्य् असि ब्ʰऊर् असि ब्ʰऊमिर् अस्य् अदितिर् असि विस्वद्ʰआया विस्वस्य ब्ʰउवनस्य द्ʰअर्त्री प्र्त्ʰइवीं यच्ʰअ प्र्त्ʰइवीं द्र्ंह प्र्त्ʰइवीम् मा हिंसीर् विस्वस्मै प्राणाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ट्ʰआयै
Mantra 2
चरित्रायाग्निस् त्वाब्ʰइ पातु मह्या स्वस्त्या च्ʰअर्दिषा संतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् द्ʰरुवा सीद काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती परुषःपरुषः परि एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण सतेन च या सतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि तस्यास् ते देवीष्टके विद्ʰएम हविषा वयम् अषाड्ʰआसि सहमाना सहस्वारातीः सहस्वारातीयतः सहस्व प्र्तनाः सहस्व प्र्तन्यतः सहस्रवीर्या
Mantra 3
असि सा मा जिन्व मद्ʰउ वाता र्तायते मद्ʰउ क्षरन्ति सिन्द्ʰअवः माद्ʰवीर् नः सन्त्व् ओषद्ʰईः मद्ʰउ नक्तम् उतोषसि मद्ʰउमत् पार्त्ʰइवं रजः मद्ʰउ द्यौर् अस्तु नः पिता मद्ʰउमान् नो वनस्पतिर् मद्ʰउमां अस्तु सूर्यः माद्ʰवीर् गावो ब्ʰअवन्तु नः मही द्यौः प्र्त्ʰइवी च न इमं यज्ञम् मिमिक्षताम् पिप्र्तां नो ब्ʰअरीमब्ʰइः तद् विष्णोः परमम्
Mantra 4
पदं सदा पस्यन्ति सूरयः दिवीव चक्षुर् आततम् द्ʰरुवासि प्र्त्ʰइवि सहस्व प्र्तन्यतः स्यूता देवेब्ʰइर् अम्र्तेनागाः यास् ते अग्ने सूर्ये रुच उद्यतो दिवम् आतन्वन्ति रस्मिब्ʰइः ताब्ʰइः सर्वाब्ʰई रुचे जनाय नस् क्र्द्ʰइ या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अस्वेषु या रुचः इन्द्राग्नी ताब्ʰइः सर्वाब्ʰई रुचं नो द्ʰअत्त ब्र्हस्पते विराट्
Read Krishna Yajur Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.