Adhyaya 8
Hymns to Nārāyaṇa: Humility, Bhakti, Yoga, and the Guṇas
ຫຼັງຈາກພິທີຍັດຍາສຳເລັດ ແລະຄຳສອນກ່ອນໜ້າປາກົດ ເນື້ອເລື່ອງຫັນເຂົ້າສູ່ລຳດັບບົດສັນລະເສີນ (stotra). ມິຕຣາ ເຈົ້າແຫ່ງນົກ ເປີດດ້ວຍການສັນລະເສີນ ນາຣາຍະນະ ເປັນຕົ້ນກຳເນີດຈັກກະວານ ແລະຍອມຮັບຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງຕົນ ວ່າແມ່ນແຕ່ເທວະ ແລະລິສີກໍບໍ່ອາດຮູ້ ວາສຸເທວະ ໄດ້ຄົບຖ້ວນ. ຫຼັງຈາກມິຕຣານິ່ງງຽບ ຕາຣາ ສັນລະເສີນສະພາບຂອງຜູ້ມີພັກຕິໃຈດຽວ ທີ່ລະທິ້ງຄວາມຍຶດຕິດ ແລະຈົມຢູ່ໃນການຟັງ-ເລົ່າຄືນ ກະຖາອັນສັກສິດທີ່ມີຮາກຖານໃນ ວິສນຸ. ມີຄຳວອນຂໍຄຸ້ມຄອງຜູ້ຕົກຢູ່ໃນສະພາບນ່າຢ້ານ; ນິຣຣະຕິ ສອນວ່າ ໂຍຄະ, ພັກຕິ, ການຮັບໃຊ້ຄົນດີ, ແລະຍານພ້ອມວິຣາກະ ນຳໄປສູ່ຈຸດໝາຍສູງສຸດ; ການຄວບຄຸມໃຈຢ່າງດຽວກໍຖືກຍົກຍ້ອງວ່າມີພະລັງສຳລັບສາວົກຂອງ ວິສນຸ. ປຣະວາຫຍະ ຢືນຢັນວ່າການຄົບຄົນກັບກະຖາຂອງ ອຸຕຕະມະສະໂລກະ ເປັນ “ຢານ້ຳອະມຣິຕ” ທີ່ປົດປ່ອຍ ແລະມີຖ້ອຍຄຳເຖິງຄວາມເທົ່າທຽມໃນສະພາບແລະມິດສະຫາຍ. ຕໍ່ມາລາຍນາມ ໂກນາທິປະ, ນິຣຣະຕິ, ປຣາວະຫີ, ແລະ ປຣະວາຫະປຣິຍາ ເປັນຮູບປາກົດຕາມຄຸນະ ທີ່ເກີດຈາກ ປຣະຈັນຍະ. ສຸດທ້າຍ ວິສວັກເສນະ ເກີດຫຼັງ ອະນັນຕະຣະ ສັນລະເສີນ ຮະຣິ ແລະສອນພັກຕິທີ່ໝັ້ນຄົງ, ການນັບຖືຄູບາອາຈານສາຍສືບທອດຈົນເຖິງ ພຣະພຣົມ, ແລະຄວາມເມດຕາຕໍ່ສັດມີຊີວິດ (ຮວມທັງ ຕຸລະສີ). ກຣຸດະ ຈົບດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນແລະຄວາມນິ່ງງຽບ ຍອມຮັບຄວາມຕ່ຳຕ້ອຍຂອງຕົນຕໍ່ພຣະເຈົ້າ ເພື່ອປູທາງບັນຍາກາດພັກຕິສຳລັບຄຳສອນຕໍ່ໄປ.
Shlokas
Verse 1
नाम सप्तमो ऽध्यायः क्रतोरनन्तरं जातो मित्रो (श्रो) नाम खगेश्वर / नारायणं जगद्योनिं स्तोतुं समुपचक्रमे
ຫຼັງຈາກ ກຣະຕຸ (ພິທີບູຊາ) ແລ້ວ ບົດທີ 7 ກໍເກີດຂຶ້ນ. ຈາກນັ້ນ ຈອມແຫ່ງນົກ ນາມວ່າ ມິດຣະ (ດັ່ງທີ່ໄດ້ຍິນ) ໄດ້ເລີ່ມສັນລະເສີນ ນາຣາຍະນະ ຜູ້ເປັນຄັນທະພາບ/ແຫຼ່ງກໍເກີດຂອງຈັກກະວານ.
Verse 2
मित्र उवाच / नतोस्म्यज्ञस्त्वच्चरणारविन्दं भवच्छिदं स्वस्त्ययनं भवच्छिदे / वेद स्वयं भगवान्वासुदेवो नाहं नाग्निर्न त्रिदेवा मुनीन्द्राः
ມິດຕະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ບໍ່ຮູ້ ກໍຂໍນົບນ້ອມຕໍ່ດອກບົວແຫ່ງພຣະບາດຂອງພຣະອົງ—ຜູ້ຕັດຂາດວົງວຽນສັງສານ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງອັນມົງຄຸນສໍາລັບຜູ້ປາຖະໜາໂມກສະ. ແທ້ຈິງ ມີແຕ່ພຣະວາສຸເທວະຜູ້ເປັນພຣະພາກະວັນເທົ່ານັ້ນທີ່ຮູ້ຄົບຖ້ວນ; ບໍ່ແມ່ນຂ້າພະເຈົ້າ, ບໍ່ແມ່ນອັກນິ, ບໍ່ແມ່ນເທວະສາມອົງ, ແມ່ນແຕ່ມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກໍບໍ່»។
Verse 3
अथापरे भागवतप्रधाना यदा न जानीयुरथापरे कुतः / मां पाहि नित्यं परतोप्यधीश विश्वामित्रान्न्यून एवेति नित्यम् / अहं पर्जन्यार्द्विगुण एव नित्यमतो मम स्तवने नास्ति शक्तिः
«ບາງຜູ້ທີ່ເປັນພະຄະວັດຜູ້ເດັ່ນ ອາດຈະຮູ້ຈັກພຣະອົງ; ແຕ່ຖ້າແມ່ນແຕ່ເຂົາເຈົ້າຍັງບໍ່ຮູ້ ຄົນອື່ນຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດ? ຂໍພຣະອົງປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າເສມອ້າຍ, ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນຈອມເຫນືອທຸກສິ່ງ. ແທ້ຈິງ ຂ້າພະເຈົ້າຍັງຕໍ່າກວ່າວິສວາມິດຕະຣະເສມອ້າຍ. ຂ້າພະເຈົ້າເປັນແຕ່ສ່ວນນ້ອຍ ດັ່ງເສດສ່ວນຂອງຄວາມອຸດົມຂອງເມກຝົນ; ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີກໍາລັງຈະສັນລະເສີນພຣະອົງໃຫ້ສົມຄວນ»।
Verse 4
एवं स्तुत्वा हरिं मित्रस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजा तारा स्तोतुं समुपचक्रमे
ດັ່ງນັ້ນ ມິດຕະ (ຂະກະ—ນົກ) ໄດ້ສັນລະເສີນພຣະຫຣິ ແລ້ວກໍນິ່ງງຽບໃນເວລານັ້ນ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຕາຣາ ຜູ້ເກີດຕາມມາ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສັນລະເສີນ।
Verse 5
तारोवाच अनन्येन तु भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् / त्वत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः
ຕາຣາກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ດ້ວຍໃຈອັນບໍ່ແບ່ງສອງ ປະພຶດພະຄະຕິອັນໝັ້ນຄົງ—ຜູ້ທີ່ເພາະພຣະອົງ ໄດ້ລະທິ້ງກິດການໂລກ ແລະລະຄວາມຍຶດຕິດຕໍ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ।
Verse 6
त्वदाश्रयां कथां श्रुत्वा (दृष्ट्वा) शृण्वन्ति कथयन्ति च / तथैते साधवो विष्णो सर्वसंगविवर्जिताः
ເມື່ອໄດ້ຟັງ (ຫຼືໄດ້ເຫັນ) ກະຖາອັນສັກສິດທີ່ອາໄສຢູ່ໃນພຣະອົງ ເຂົາເຈົ້າກໍຟັງ ແລະຍັງເລົ່າຂານຕໍ່ກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະວິສນຸ, ບັນດາສາທຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງປອດຈາກການຍຶດຕິດທຸກຢ່າງໃນໂລກໂດຍສິ້ນເຊີງ।
Verse 7
तन्मध्ये पतितां पाहि सदा मित्रसमां प्रभो / तारानन्तरजः प्राह निरृतिश्च खगेश्वर
«ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປົກປ້ອງນາງຜູ້ຕົກລົງໃນພື້ນທີ່ນ່າຢ້ານນັ້ນ—ນາງຜູ້ເປັນເພື່ອນດັ່ງເກົ່າສະເໝີ» ດັ່ງນີ້ ທາຣານັນຕະຣາຊ ໄດ້ກ່າວ; ແລະ ນິຣຶຕິ ກໍກ່າວດ້ວຍ, ໂອ ຈອມແຫ່ງນົກ (ຄຣຸດ)។
Verse 8
निरृतिरुवाच / योगेन त्वय्यर्पितया च भक्त्या संयान्ति लोकाः परमां गतिं च / आसेवया सर्वगुणाधिकानां ज्ञानेन वैराग्ययुतेनदवे
ນິຣຶຕິ ກ່າວວ່າ: ໂດຍຍົກະ ແລະ ໂດຍພັກຕິທີ່ຖວາຍແດ່ພຣະອົງ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຖິງຄວາມໄປອັນສູງສຸດ. ໂດຍການຮັບໃຊ້ຜູ້ທີ່ເລີດດ້ວຍຄຸນທັງປວງ ແລະ ໂດຍປັນຍາທີ່ຄູ່ກັບຄວາມຄາຍຄວາມຍຶດຕິດ ພວກເຂົາຍ່ອມເຖິງສະພາບທິບພະ.
Verse 9
चित्तस्य निग्रहेणैव विष्णोर्यान्ति परं पदम् / अतो मां पाहि दयया सदा तारासमं प्रभो / तदनन्तरजा स्तोतुं प्रावही तं प्रचक्रमे
ໂດຍການຂົມຂືນຈິດໃຈແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ ຜູ້ມີພັກຕິຕໍ່ພຣະວິສນຸ ຍ່ອມເຖິງພຣະບົດອັນສູງສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະອົງ ຂໍຈົ່ງປົກປ້ອງຂ້າພະອົງດ້ວຍເມດຕາເສມອ—ໂອ ຈອມເຈົ້າຜູ້ສະຫວ່າງດັ່ງດາວ. ແລ້ວທັນທີ ນາງໄດ້ເລີ່ມສັນລະເສີນພຣະອົງ ແລະ ເລີ່ມບົດສະໂຕດນັ້ນ.
Verse 10
प्रवाह्युवाच / सुताः प्रसंगेन भवन्ति वीर्यात्तव प्रसादात्परमाः सम्पदश्च / या ह्युत्तमश्लोकरसायनाः कथास्तत्सेवनादास्त्वपवर्गवर्त्मनि
ປຣະວາຫຍາ ກ່າວວ່າ: ໂດຍການຄົບຄົນກັບທ່ານ ບຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມເກີດພະລັງກ້າຫານອັນແທ້ ແລະ ໂດຍພຣະກະຣຸນາຂອງທ່ານ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນສູງສຸດກໍເກີດຂຶ້ນ. ບັນດາເລື່ອງລາວອັນເປັນ ‘ນ້ຳຫວານ-ຢາ’ ຂອງ ອຸດຕະມະສະໂລກ (ພຣະອົງສູງສຸດ) — ໂດຍການຟັງດ້ວຍພັກຕິ ແລະ ຮັບໃຊ້ມັນ — ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນທາງນຳໄປສູ່ການຫຼຸດພົ້ນ.
Verse 11
भक्तिर्भवेत्सर्वदा देवदेव सदाप्यहं निरृतेः साम्यमेव / सहर्भाष्यकोमित्रः त्कयीतारः प्रकीर्तिताः
ຂໍໃຫ້ມີພັກຕິຕໍ່ ເທວະເທວະ (ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ) ຢູ່ເສມອ; ແມ່ນແຕ່ຢ່າງນັ້ນ ກໍອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ຜູ້ນັ້ນເຖິງແຕ່ຄວາມເທົ່າທຽມກັບ ນິຣຶຕິ. ຜູ້ທີ່ເປັນ ‘ຄູ່ສົນທະນາ’ ແລະ ‘ຜູ້ຮ່ວມຄົບເປັນມິດ’ ຖືກເອີ້ນຂານດັ່ງນີ້.
Verse 12
कोणाधिपो निरृतिश्च प्रावही प्रवहप्रिया / चत्वार एते पर्जन्यात्त्रिगुणाः परिकीर्तिताः
ໂກນາທິປ ແລະ ນິຣຶຕິ ພ້ອມດ້ວຍ ປຣາວະຫີ ແລະ ປຣະວະຫະປຣິຍາ—ທັງສີ່ນີ້ ຖືກກ່າວວ່າເປັນ ຕຣິຄຸນ (ຄຸນສາມ) ອັນເກີດຈາກ ປັຣຈັນຍະ ຜູ້ນຳຝົນມາ।
Verse 13
तदनन्तरजान्वक्ष्ये ताञ्छृणु त्वं खगेश्वर / प्रवाहभार्यानन्तरजो विष्वक्सेनोथपार्षदः / वायुपुत्रो महाभागः हरिं स्तोतुं प्रचक्रमे
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງຜູ້ທີ່ເກີດຕໍ່ມາ—ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ຈອມແຫ່ງນົກ ຄຣຸດາ। ວິສວັກເສນະ ຜູ້ເປັນພາຣະສະດຂອງພຣະເຈົ້າ ເກີດຫຼັງອະນັນຕະຣະ ຈາກ ປຣາວາຫາ ຜູ້ເປັນພັນລະຍາ; ແລະ ບຸດອັນສູງສົ່ງແຫ່ງວາຍຸ ກໍໄດ້ເລີ່ມສັນລະເສີນ ຮະຣິ (ວິສນຸ)។
Verse 14
विष्वक्सेन उवाच / भगवान्मोक्षदः कृष्णः पूर्णानन्दो सदायदि / यदि स्यात्परमा भक्तिर्ह्य परोक्षत्वसाधना
ວິສວັກເສນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າຜູ້ໃດຍຶດໝັ້ນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າເສມອ—ກຣິສນະ ຜູ້ປະທານໂມກສະ ຜູ້ເຕັມດ້ວຍອານັນດະ—ແລ້ວ ພັກຕິອັນສູງສຸດຈະເກີດຂຶ້ນ ແລະເປັນທາງໄປສູ່ການຮູ້ແຈ້ງໂດຍກົງ (aparokṣa) ຂອງພຣະອົງ।
Verse 15
तथा स्वगुरुमारभ्य ब्रह्मान्तेषु च साधुषु / तद्योग्यतानुसारेण भक्तिर्निष्कपटा यदि
ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ເລີ່ມຈາກຄູອາຈານຂອງຕົນ ໄປຈົນເຖິງ ພຣະພຣະຫມາ ແລະ ບັນດາສາທຸ, ຖ້າຜູ້ໃດຖວາຍພັກຕິຢ່າງບໍ່ມີການຫລອກລວງ ຕາມຄວາມເໝາະສົມຂອງແຕ່ລະທ່ານ, ພັກຕິນັ້ນຍ່ອມບັງເກີດຜົນທາງວິນຍານ।
Verse 16
तुलस्यादिषु जीवेषु यदि स्यात्प्रीतिरण्डज / संस्मृतिश्च तदा नाशी भूयादेव न संशयः
ໂອ ຜູ້ເກີດຈາກໄຂ່ (ຄຣຸດາ) ຖ້າມີຄວາມຮັກແລະພັກຕິຕໍ່ສັດມີຊີວິດ ເຊັ່ນ ຕຸລະສີ ແລະອື່ນໆ, ແລະມີການລະລຶກ (ພຣະອົງແລະທຳມະ) ຢູ່, ແລ້ວ ຜູ້ທຳລາຍບາບຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແນ່ນອນ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ।
Verse 17
एवं स्तुत्त्वा महाभागो विष्वक्से नो महाप्रभो / तूष्णीं बभूव गरुड प्राञ्जलिर्नम्रकन्धरः / मित्रादहं न्यून एव नात्र कार्या विचारणा
ເມື່ອສັນລະເສີນພຣະອົງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ວິສະວັກເສນະ ແລ້ວ, ກະຣຸດະຜູ້ມີບຸນຍາບາລີ ກໍຢຸດນິ່ງຢ່າງສງົບ, ພັບມືນົບນ້ອມ ແລະ ກົ້ມຄໍດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ; ໃນໃຈຄິດວ່າ: «ເທົ່າກັບມິດຂອງຂ້າ (ພຣະອົງ), ຂ້າຕໍ່າກວ່າແທ້; ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງພິຈາລະນາອີກ»។
Frequently Asked Questions
The chapter presents them as complementary: devotion to Viṣṇu is central, while knowledge joined with dispassion is listed alongside yoga and service to the virtuous as a route to the divine state. The implied model is integrative—bhakti stabilizes and purifies, while jñāna–vairāgya clarifies and detaches, together orienting the practitioner toward mokṣa.
Nirṛti’s statement highlights citta-nirodha as a direct means because devotion naturally gathers the mind; when the mind is restrained and fixed on Viṣṇu, attachment loosens and the path to the supreme abode becomes accessible. The text frames this not as mere technique but as devotion-powered discipline.
Viṣvaksena teaches a graded, sincere (without deceit) offering of devotion according to worthiness, reflecting a Purāṇic ethic of honoring spiritual authority and the sacred lineage. This frames bhakti as socially and cosmologically ordered—rooted in guru-sevā and extending to the highest cosmic teacher figures—while remaining ultimately directed toward Hari.
The verse links remembrance and affectionate regard (including toward sacred beings like Tulasi) with the arising of a ‘destroyer of sin’—i.e., purification through dhārmic devotion. It indicates bhakti expressed through reverence to Viṣṇu’s sacred associates/symbols and compassionate conduct, making devotion ethical and embodied rather than purely internal.