Shloka 6

The Examination of Pearls and Padmarāga (Ruby): Origins, Marks, Defects, and Valuation

Devanagari script

तस्यास्तटेपूज्ज्वचारुरागा भवन्ति तोयेषु च पद्मरागाः / सौगन्धिकोत्थाः कुरुविन्दजाश्च महागुणाः स्फाटिकसंप्रसूताः

Transliteration

tasyāstaṭepūjjvacārurāgā bhavanti toyeṣu ca padmarāgāḥ / saugandhikotthāḥ kuruvindajāśca mahāguṇāḥ sphāṭikasaṃprasūtāḥ

Translation

ຕາມຝັ່ງຂອງມັນ ປາກົດມີແກ້ວມະນີງາມສະຫວ່າງຈ້າ; ໃນນ້ຳກໍພົບມະນີທັບທິມ. ຍັງມີນີລະມະນີຫອມ ແລະ ຫີນກຸຣຸວິນດາ—ອັນເປັນຮັດຕະນະຍອດ—ເກີດຈາກແຫຼ່ງສະຟາຕິກອັນໃສສະອາດ.

Word by Word

• तस्याः: of her/its
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• तटे: on the bank
• तटे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); अर्थः—‘also/even’

• उज्ज्व: bright
• उज्ज्व: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उज्ज्व (प्रातिपदिक; ‘उज्ज्वल’ इत्यर्थे)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• चारु: beautiful
• चारु: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• रागाः: colors/dyes
• रागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• भवन्ति: are/come to be
• भवन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तोयेषु: in the waters
• तोयेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पद्मरागाः: ruby-like gems (padmarāga)
• पद्मरागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्म + राग (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी/उपपद-भावः: ‘पद्मस्य रागः’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सौगन्धिकोत्थाः: arising from/produced from saugandhika
• सौगन्धिकोत्थाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौगन्धिक + उत्थ (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: तत्पुरुष-समासः (‘सौगन्धिकात् उत्थाः’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• कुरुविन्दजाः: born of kuruvinda
• कुरुविन्दजाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुरुविन्द + ज (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: तत्पुरुष-समासः (‘कुरुविन्दात् जाताः’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• महागुणाः: of great qualities
• महागुणाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + गुण (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय-समासः (‘महान्तः गुणाः यस्य’/‘महान् गुणः’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• स्फाटिकसंप्रसूताः: originating from crystal
• स्फाटिकसंप्रसूताः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्फाटिक + संप्रसूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (‘स्फाटिकात् संप्रसूताः’); ‘सम्+प्र+सू’ धातोः क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Tejas (intrinsic luminosity) and guṇa (inherent qualities) manifest according to source and purity.

Vedantic Theme: Sattva and prakṛti’s ordered manifestation; the world as a structured display of guṇas without implying ultimate selfhood.

Application: Cultivate inner ‘clarity’ (sattva) through cleanliness, truthfulness, and disciplined senses so one’s qualities ‘shine’ without external adornment.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: riverbank/river

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.70.7-10 (continued gem-color taxonomy and radiance)

FAQs

What is the importance of jewel imagery in the Garuda Purana?

This verse uses jewel-bearing banks and waters to portray the extraordinary purity and splendor of a sacred, otherworldly landscape described in the Garuda Purana.

How does this verse explain the path of the soul?

Indirectly: by detailing the sacred terrain of the cosmic realms, it frames the larger narrative in which the soul encounters distinct regions shaped by dharma and divine order.

Practical application of this wisdom today?

Treat sacred places, water bodies, and rituals of purity with reverence, and cultivate inner clarity—symbolized here by crystal and radiant gems—through ethical living and devotion.