Shloka 1

Trailokya-mohinī-vidyā: Śrīdhara-Mantras, Ritual Arrangement, and Viṣvaksena Dhyāna

मुकुटं वलमालां च ऐन्द्राद्यान्ध्वजमुख्यकान् / कुमुदाद्यान्विष्वक्सेनं श्रिया कृष्णं सहार्चयेत् / जप्याद्ध्यानात्पूजनाच्च सर्वान्कामानवान्पुयात् / नामाष्टाविंशो ऽध्यायः हरिरुवाच / त्रैलोक्यमोहिनीं वक्ष्ये पुरुषोत्तममुख्यकाम् / पूजामन्त्राञ्छ्रीधराद्यान्धर्ंमकामादिदायकान्

mukuṭaṃ valamālāṃ ca aindrādyāndhvajamukhyakān / kumudādyānviṣvaksenaṃ śriyā kṛṣṇaṃ sahārcayet / japyāddhyānātpūjanācca sarvānkāmānavānpuyāt / nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ hariruvāca / trailokyamohinīṃ vakṣye puruṣottamamukhyakām / pūjāmantrāñchrīdharādyāndharṃmakāmādidāyakān

ບຸກຄົນຄວນບູຊາພຣະເຈົ້າ ດ້ວຍການຖວາຍມົງກຸດ ແລະ ພວງມາໄລໄວຊະຍັນຕີ ພ້ອມດ້ວຍທຸງໄຊທີ່ນຳໜ້າໂດຍທຸງຂອງພຣະອິນ. ຄວນບູຊາພຣະວິສວັກເສນ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ແລະ ບູຊາພຣະກຣິດສະນະ ຄູ່ກັບພຣະແມ່ລັກສະມີ. ພຣະຮະຣິ ກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ ເຮົາຈະສອນພິທີ ໄຕຣໂລກຍະໂມຫິນີ (Trailokya-mohinī) ເຊິ່ງຈະຊ່ວຍໃຫ້ສົມຄວາມປາຖະໜາອັນສູງສົ່ງ”

मुकुटम्crown
मुकुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुकुट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वलमालाम्garland (of coils/strings)
वलमालाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवलमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—वल + माला (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देश)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
ऐन्द्राद्यान्beginning with Indra’s (items)
ऐन्द्राद्यान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootऐन्द्र + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—ऐन्द्र + आदि (आदि-तत्पुरुष)
ध्वजमुख्यकान्chief emblems such as flags
ध्वजमुख्यकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज + मुख्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—ध्वज + मुख्यक (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘flag and other chief (emblems)’)
कुमुदाद्यान्beginning with Kumuda (names)
कुमुदाद्यान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकुमुद + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कुमुद + आदि (आदि-तत्पुरुष)
विष्वक्सेनम्Viṣvaksena
विष्वक्सेनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्वक्सेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (नाम)
श्रियाwith Śrī (Lakṣmī)
श्रिया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कृष्णम्Kṛṣṇa
कृष्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (नाम)
सहtogether with
सह:
Sahakari (Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (prepositional indeclinable)
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जप्यात्should recite
जप्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ध्यानात्from meditation
ध्यानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
पूजनात्from worship
पूजनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपूजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
कामान्desires
कामान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अवान्endowed (with)
अवान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘युक्त/सम्पन्न’ अर्थे
आप्नुयात्should obtain
आप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नामindeed/namely
नाम:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formपदपूरण/उपपद-अव्यय (particle)
अष्टाविंशःtwenty-eighth
अष्टाविंशः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टाविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः—अष्टा + विंशति (28th)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हरिःHari
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
त्रैलोक्यमोहिनीम्the deluder of the three worlds (mantra/rite)
त्रैलोक्यमोहिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + मोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—त्रैलोक्यस्य मोहिनी (षष्ठी-तत्पुरुष)
वक्ष्येI shall declare
वक्ष्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
पुरुषोत्तममुख्यकाम्chief (rite) of Puruṣottama
पुरुषोत्तममुख्यकाम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुरुषोत्तम + मुख्य + का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पुरुषोत्तमस्य मुख्यका (षष्ठी-तत्पुरुष)
पूजामन्त्रान्worship-mantras
पूजामन्त्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—पूजायाः मन्त्राः (षष्ठी-तत्पुरुष)
श्रीधराद्यान्beginning with Śrīdhara
श्रीधराद्यान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीधर + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—श्रीधर + आदि
धर्मकामादिदायकान्granting dharma, kāma, etc.
धर्मकामादिदायकान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootधर्म + काम + आदि + दायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—धर्म-काम-आदि दायकाः (तत्पुरुष)

Lord Vishnu (Hari)

Concept: Arcana supported by japa and dhyāna yields puruṣārthas; the rite named Trailokya-mohinī is framed as leading to the foremost aim—Puruṣottama.

Vedantic Theme: Īśvara as Puruṣottama and Śrīnivāsa; bhakti-upāsanā as a means that can culminate in the highest good while also granting dharma–kāma (and implicitly artha–mokṣa).

Application: Establish a daily/periodic Vaiṣṇava worship routine: offer symbolic regalia (crown/garland), invoke Viṣvaksena for unobstructed worship, worship Lakṣmī-Nārāyaṇa/Kṛṣṇa-Śrī together, and combine japa–dhyāna–pūjā with clear intention.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana (Brahma-khanda) arcana/mantra sections surrounding Adhyāya 29 on Trailokya-mohinī and Śrīdhara-mantras; Garuda Purana passages on Viṣvaksena as remover of obstacles in Vaiṣṇava rites

I
Indra
K
Kumuda
V
Viṣvaksena
Ś
Śrī (Lakṣmī)
K
Kṛṣṇa
P
Puruṣottama (Supreme Person)

FAQs

In this verse it is introduced as a named rite/mantra to be taught by Hari, described as fulfilling the foremost aim—orientation toward Puruṣottama—while also granting the puruṣārthas like dharma and kāma.

Rather than describing post-death travel, it frames a devotional path: japa (recitation), dhyāna (meditation), and pūjā (worship) of Viṣṇu with Śrī and His attendants as a means to attain one’s aims, culminating in the supreme goal (Puruṣottama).

Adopt a simple triad—daily mantra recitation, brief meditation, and regular worship—centered on Viṣṇu with reverence for Śrī and divine attendants, using devotion to align desires with dharma and the highest spiritual aim.