Adhyaya 42
Mudrā-vidhāna (Lalitopākhyāna): Āvāhanī–Saṃkṣobhiṇī–Ākarṣiṇī and allied Mudrās
ອັດຍາຍນີ້ຢູ່ໃນ Uttara-bhāga ຂອງ Lalitopākhyāna ໃນສາຍສົນທະນາ Hayagrīva–Agastya. ອະກັດສະຕະຍະ ຂໍຄໍາແນະນໍາວິທີຈັດທ່າມຸດຣາ (ຕາປະທັບມື) ເພື່ອໃຫ້ Śrī Devī ພໍພຣະໄທ. Hayagrīva ຕອບດ້ວຍລໍາດັບມຸດຣາທາງເຕັກນິກ ພ້ອມຊື່ ແລະການວາງນິ້ວ: Āvāhanī Mahāmudrā (Trikhaṇḍā), ຕໍ່ມາ Saṃkṣobhiṇī ແລະຮູບແປງ Vidrāviṇī, ຈາກນັ້ນ Ākarṣiṇī ທີ່ກ່າວວ່າດຶງດູດໄດ້ທັງສາມໂລກ; ຕາມດ້ວຍ Unmādinī, Mahāṅkuśā ທີ່ສັນລະເສີນວ່າໃຊ້ໄດ້ທົ່ວໄປໃນການສໍາເລັດເປົ້າໝາຍ, Khecarī ທີ່ຍອດຢ້ຽມ ແລະເຮັດໃຫ້ໂຢກິນີພໍໃຈແມ່ນແຕ່ຮູ້ຈັກ, ແລະ Bīja-mudrā ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນສິດທິທັງປວງຢ່າງວ່ອງໄວ. ບົດນີ້ເນັ້ນພິທີການ-ວິຊາພະລັງ (śakti-vijñāna) ເປັນທ່າທາງທີ່ຖ່າຍທອດໄດ້ ແລະປະຕິບັດໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने एकचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच मुद्राविरचनारीतिमश्वानन निवेदय / याभिर्विरचिताभिस्तु श्रीदेवी संप्रसीदति
ດັ່ງນີ້ ໃນ «ສີຣີພຣະຫມານດະມະຫາປຸຣານະ» ພາກຫຼັງ ໃນສົນທະນາລະຫວ່າງ ຫຍະກຣີວ ແລະ ອະກັສຕະຍະ ໃນຕຳນານລະລິຕາ ບົດທີ 41. ອະກັສຕະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ອັດສະວານະນະ, ຈົ່ງບອກຂ້າເຖິງວິທີຈັດທ່າມຸດຣາ; ໂດຍມຸດຣາເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະສີເທວີ ຈະພໍພຣະໄທ.”
Verse 2
हयग्रीव उवाच आवाहनी महामुद्रा त्रिखण्डेति प्रकीर्तिता / परिवृत्य करौ स्पष्टमङ्गुष्ठौ कारयेत्समौ
ຫຍະກຣີວ ກ່າວວ່າ: “ມະຫາມຸດຣາແຫ່ງການເຊີນ (āvāhanī) ຖືກຂານນາມວ່າ ‘ຕຣິຂັນດະ’. ໃຫ້ຫັນຝາມືທັງສອງ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ນິ້ວໂປ້ງທັງຄູ່ ເທົ່າກັນຢ່າງຊັດເຈນ.”
Verse 3
अनामान्तर्गते कृत्वा तर्जन्यौ कुटिलाकृती / कनिष्ठिके नियुञ्जीत निजस्थाने तपोधन / संक्षोभिण्याख्यामुद्रां तु कथयाम्यधुना श्रुणु
ໃຫ້ນຳນິ້ວຊີ້ທັງສອງ ສອດເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຂອງນິ້ວນາມິກາ ແລ້ວງໍໃຫ້ເປັນຮູບໂຄ້ງ. ຈາກນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີທະປະອັນສູງ, ໃຫ້ຈັດນິ້ວກ້ອຍໄວ້ໃນທີ່ຂອງມັນ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງ: ຂ້າຈະກ່າວເຖິງມຸດຣາຊື່ ‘ສັງກະໂຊບິນີ’.
Verse 4
मध्यमे मध्यगे कृत्वा कनिष्ठाङ्गुष्टरोधिते / तर्जन्यो दण्डवत्कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके
ໃຫ້ວາງນິ້ວກາງໄວ້ກາງຝາມື ໃນຂະນະທີ່ນິ້ວກ້ອຍແລະນິ້ວໂປ້ງກົດກັນໄວ້. ໃຫ້ນິ້ວຊີ້ຕັ້ງຕົງດັ່ງໄມ້ທ່ອນ ແລ້ວວາງນິ້ວກາງເທິງນິ້ວນາມິກາ.
Verse 5
एतस्या एव मुद्राया मध्यमे सरले यदि / क्रियते विन्ध्यदर्पारे मुद्रा विद्राविणी तथा
ມຸດຣານີ້ ຖ້າເຮັດໃຫ້ນິ້ວກາງຕັ້ງຕົງຢູ່ກາງ ແລະປະຕິບັດຢູ່ຂອບພູວິນທະຍະ ມຸດຣານັ້ນເອີ້ນວ່າ «ວິດຣາວິນີ» ຜູ້ຂັບໄລ່ອຸປະສັກ.
Verse 6
मध्यमातर्जनीभ्यां तु कनिष्ठानामिके समे / अङ्कुशाकाररूपाभ्यां मध्यगे कलशोद्भव / इयमाकर्षिणी मुद्रा त्रैलोक्याकर्षणे क्षमा
ໂອ ກະລະໂສດພະວະ! ໃຫ້ນິ້ວກາງແລະນິ້ວຊີ້ ສະເໝີກັບນິ້ວກ້ອຍແລະນິ້ວນາມິກາ ແລະໃຫ້ເປັນຮູບອັງກຸສຢູ່ກາງ—ນີ້ແມ່ນ «ອາກັຣຊິນີ ມຸດຣາ» ສາມາດດຶງດູດຕຣິໂລກໄດ້.
Verse 7
पुटाकारौ करौ कृत्वा तर्जन्यावङ्कुशाकृती / परिवर्तक्रमेणैव मध्यमे तदधोगते
ເຮັດມືທັງສອງໃຫ້ເປັນຮູບພຸຕາ ແລະໃຫ້ນິ້ວຊີ້ທັງສອງເປັນຮູບອັງກຸສ; ແລ້ວຫມຸນຕາມລຳດັບ ໂດຍໃຫ້ນິ້ວກາງຢູ່ຂ້າງລຸ່ມນັ້ນ.
Verse 8
क्रमेणानेन देवर्षे मध्यमामध्यगे ऽनुजे / अनामिके तु सरले तद्बहिस्तर्जनीद्वयम्
ໂອ ເທວະຣິສີ! ຕາມລຳດັບນີ້ ໃຫ້ນິ້ວກາງຢູ່ກາງ ແລະໃຫ້ນິ້ວກ້ອຍຢູ່ຂ້າງລຸ່ມ; ໃຫ້ນິ້ວນາມິກາຕັ້ງຕົງ ແລະໃຫ້ນິ້ວຊີ້ທັງສອງຢູ່ດ້ານນອກ.
Verse 9
दण्डाकारौ ततोंऽगुष्ठौ मध्यमावर्तदेशगौ / मुद्रैषोन्मादिनी नाम्ना ख्याता वातापितापन
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ນິ້ວໂປ້ງທັງສອງເປັນຮູບດັ່ງດ້າມຄອນ (ດັນດະ) ແລະວາງໄວ້ທີ່ຈຸດຫມຸນຂອງນິ້ວກາງ; ມຸດຣານີ້ເອີ້ນວ່າ «ອຸນມາດິນີ» ຜູ້ບັນເທົາທຸກຈາກລົມແລະໄຟ.
Verse 10
अस्यास्त्वनामिकायुग्ममधः कृत्वाङ्कुशाकृति / तर्जन्यावपि तेनैव क्रमेण विनियोजयेत्
ໃຫ້ພັບຄູ່ນິ້ວນາມິກາ (ນິ້ວແຫວນ) ລົງຂ້າງລຸ່ມ ໃຫ້ເປັນຮູບອັງກຸຊະ (ຂໍຄວບຄຸມຊ້າງ) ແລ້ວຈັດນິ້ວຊີ້ຕາມລຳດັບດຽວກັນນັ້ນ।
Verse 11
इयं महाङ्कुशा मुद्रा सर्वकार्यार्थसाधिका
ມຸດຣາ «ມະຫາອັງກຸຊາ» ນີ້ ສາມາດສຳເລັດຈຸດປະສົງແຫ່ງກິດທຸກຢ່າງໄດ້।
Verse 13
सव्यं दक्षिणादेशे तु दक्षिणं सव्यदेशतः / बाहू कृत्वा तु देवर्षे हस्तौ सम्परिवर्त्य च ४२।१२ / कनिष्ठानामिके युक्ते क्रमेणानेन तापस / तर्जनीभ्यां समाक्रान्ते सर्वोर्ध्वमपि मध्यमे
ໂອ ເທວະຣິສິ, ໃຫ້ນຳແຂນຊ້າຍໄປທາງຂວາ ແລະແຂນຂວາໄປທາງຊ້າຍ, ແລ້ວຫມຸນມືທັງສອງໃຫ້ສະຫຼັບກັນ. ໂອ ຕາປະສະ, ໃຫ້ປະສານນິ້ວກ້ອຍກັບນິ້ວແຫວນຕາມລຳດັບນີ້, ແລ້ວໃຫ້ນິ້ວຊີ້ທັງສອງກົດຄອບຄຸມນິ້ວກາງທັງໝົດ ແມ່ນແຕ່ສ່ວນເທິງກໍດີ।
Verse 14
लोपामुद्रापतेङ्गुष्ठौ कारयेत्सकलावपि / इयं तु खेचरी नाम मुद्रा सर्वोत्तमोत्तमा / एतद्विज्ञानमात्रेण योगिनीनां प्रियो भवेत्
ໃຫ້ຈັດນິ້ວໂປ້ທັງສອງໃຫ້ເປັນ «ໂລປາມຸດຣາ» ຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ມຸດຣານີ້ມີນາມວ່າ «ເຂຈຣີ», ເປັນມຸດຣາອັນສູງສຸດໃນບັນດາມຸດຣາທັງປວງ. ແຕ່ພຽງຮູ້ວິຊານີ້ກໍ ຈະເປັນທີ່ຮັກຂອງໂຍຄິນີທັງຫຼາຍ।
Verse 15
परिवर्त्य करौ स्पृष्टावर्धचन्द्रसमाकृती / तर्जन्यङ्गुष्ठयुगलं युगपद्योजयेत्ततः
ໃຫ້ຫມຸນມືທັງສອງແລ້ວໃຫ້ແຕະກັນ ໃຫ້ເປັນຮູບຄືພຣະຈັນຄື່ງດວງ. ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ນຳຄູ່ນິ້ວຊີ້ແລະນິ້ວໂປ້ ປະສານກັນພ້ອມກັນ।
Verse 16
अधः कनिष्ठावष्टब्धमध्यमे विनियोजयेत् / अथैते कुटिले युक्त्वा सर्वाधस्तादनामिके / बीजमुद्रेयमाचिरात्सर्वसिद्धप्रवर्तिनी
ໃຫ້ກົດນິ້ວກ້ອຍລົງຂ້າງລຸ່ມ ແລ້ວຈັດໃຫ້ຢູ່ກັບນິ້ວກາງ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ງໍນິ້ວເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ໂຄ້ງ ແລະວາງນິ້ວນາມິກາໄວ້ລຸ່ມສຸດ. ນີ້ແມ່ນ «ບີຊະມຸດຣາ» ຜູ້ເຮັດໃຫ້ສິດທິທັງປວງເກີດຂຶ້ນໄວ.
Verse 17
मध्याग्रे कुटिलाकारे तर्जन्युपरि संस्थिते / अनामिकामध्यगते तथैव हि कनिष्टिके
ທີ່ປາຍນິ້ວກາງ ໃຫ້ໂຄ້ງເປັນຮູບງໍ ແລ້ວວາງໄວ້ເທິງນິ້ວຊີ້. ນິ້ວນາມິກາຢູ່ກາງ ແລະນິ້ວກ້ອຍກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ.
Verse 18
सर्वा एकत्र संयोज्य चाङ्गुष्ठपरिपीडिताः / एषा तु प्रथमा मुद्रा योनिमुद्रेति संज्ञिता
ຮວບນິ້ວທັງໝົດໃຫ້ມາຢູ່ຮ່ວມກັນ ແລ້ວກົດບີບດ້ວຍນິ້ວໂປ້. ນີ້ແມ່ນມຸດຣາອັນທຳອິດ ທີ່ເອີ້ນວ່າ «ໂຢນີມຸດຣາ».
Verse 19
एता मुद्रास्तु देवर्षे श्रीदेव्याः प्रीतिहेतवः / पूजाकाले प्रयोक्तव्या यथानुक्रमयोगतः
ໂອ ເທວະຣິສີ, ມຸດຣາເຫຼົ່ານີ້ເປັນເຫດໃຫ້ພຣະສີເທວີຊົມຊື່ນ. ຄວນນຳໃຊ້ໃນເວລາບູຊາ ຕາມລຳດັບແຫ່ງໂຢກະທີ່ຖືກຕ້ອງ.
Frequently Asked Questions
None directly; this chapter is not a vamśa catalog. It is a Lalitopākhyāna ritual-technical unit focused on mudrā-vidhāna transmitted through the Hayagrīva → Agastya teaching line.
Key mudrās include Āvāhanī (Mahāmudrā/Trikhaṇḍā) for invocation-oriented practice, Saṃkṣobhiṇī and its variant Vidrāviṇī for ‘agitating/dispersing’ effects, Ākarṣiṇī explicitly for attraction (trailokyākarṣaṇa), Mahāṅkuśā as broadly ‘all-purpose’ for accomplishing aims, Khecarī as a highly praised yoginī-favored seal, and a Bīja-mudrā said to quickly set siddhis in motion.
It operationalizes devotion to Śrī Devī through embodied liturgy: mudrās serve as standardized “ritual interfaces” that authorize, focus, and sequence sādhana, presenting Shākta power not only as narrative theology but as repeatable practice transmitted by recognized speakers.