Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने सप्तविंशतितमो ऽध्यायः // २७// वसिष्ठ उवाच स्वपन्तमेत्य राजानं सूतमागधवन्दिनः / प्रवोधयितुमव्यग्रा जगुरुच्चैर्निशात्यये

ດັ່ງນີ້ ໃນສຣີພຣະມານຑະມະຫາປຸຣານະ ພາກກາງທີ່ພະວາຍຸກ່າວ ໃນບົດນໍາທີສາມ ແຫ່ງອັຣຊຸນອຸປາຂະຍານ ບົດທີ 27. ວະສິດຖະກ່າວວ່າ—ເມື່ອຄືນໃກ້ສິ້ນ ພວກສູຕະ ມາຄະທະ ແລະຜູ້ສັນລະເສີນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະຣາຊາຜູ້ກຳລັງບັນທົມ ແລະຂັບຮ້ອງສຽງດັງໂດຍບໍ່ຮ້ອນຮົນເພື່ອປຸກພະອົງ

Verse 2

वीणावेणुरवोन्मिश्रकलतालततानुगम् / समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्

ປະສົມສຽງວີນາແລະເວນຸ ດຳເນີນຕາມຈັງຫວະກະລ-ຕາລ; ໄພເຣາະແກ່ຜູ້ຟັງທັງປວງ ຄວນສັນລະເສີນ ແລະມີສຽງຫວານ

Verse 3

स्निग्धकण्ठाः सुविस्पष्टमूर्च्छनाग्रामसूचितम् / जगुर्गेयं मनोहारि तारमन्द्रलयान्वितम्

ນັກຮ້ອງຜູ້ມີສຽງນຸ່ມນວນ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນມູຣຉະນາ ແລະ ກຣາມະ ຢ່າງຊັດເຈນ ແລ້ວຂັບຮ້ອງບົດເພງອັນດຶງໃຈ ທີ່ປະກອບດ້ວຍລະຍະທັງສຽງສູງແລະສຽງຕ່ຳ

Verse 4

ऊचुश्च तं महात्मानं राजानं सूतमागधाः / स्वपन्तं विविधा वाचो बुबोधयिषवः शनेः

ໃນເວລານັ້ນ ພວກສູຕະແລະມາກະທະ ໄດ້ກ່າວແກ່ພະຣາຊາມະຫາອາດມະຜູ້ກຳລັງບັນທົມ ເພື່ອປຸກດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຫຼາກຫຼາຍຢ່າງຊ້າໆ

Verse 5

पस्यायमस्तमभ्येति राजेन्द्रेन्दुः पराजितः / विवर्द्धमानया नूनं तव वक्त्रांबुजश्रिया

ເບິ່ງເຖີດ ຈັນທຣາດັ່ງຈັນທຣາແຫ່ງພະຣາຊາ ຄືຖືກພ່າຍແລ້ວກຳລັງຕົກດິນ; ແນ່ນອນເພາະສິຣີແຫ່ງດອກບົວຄືໃບໜ້າຂອງທ່ານທີ່ເພີ່ມພູນ

Verse 6

द्रष्टुं त्वदान नांभोजं समुत्सुक इवाधुना / तमांसि भिन्दन्नादित्यः संप्राप्तो ह्युदयं विभो

ບັດນີ້ ດັ່ງຜູ້ຢາກເຫັນດອກບົວແຫ່ງໃບໜ້າຂອງທ່ານ ພະອາທິດໄດ້ຜ່າຄວາມມືດ ແລະໂອ ຜູ້ສູງສົ່ງ ໄດ້ມາຮອດຍາມຮຸ່ງແລ້ວ

Verse 7

राजन्नखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे / निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्

ໂອ ພະຣາຊາ ຜູ້ເປັນມະນີເທິງຍອດມົງກຸດແຫ່ງວົງສາຈັນທຣາທັງປວງ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ! ພໍແລ້ວກັບການນອນ—ຈົ່ງຕື່ນໃນບັດນີ້

Verse 8

इति तेषां वचः शृण्वन्नबुध्यत महीपतिः / क्षीराब्दौ शेषशयनाद्यथापङ्कजलोचनः

ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງພວກເຂົາ ພະຣາຊາກໍຍັງບໍ່ຕື່ນ; ດັ່ງປັດມະໂລຈະນະ (ພຣະວິສນຸ) ຜູ້ບັນທົມເທິງເສດສະໃນທະເລນ້ຳນົມ

Verse 9

विनिद्राक्षः समुत्थाय कर्म नैत्यकमादरात् / चकारावहितः सम्यग्जयादिकमशेषतः

ດ້ວຍດວງຕາບໍ່ງ່ວງ ລາວລຸກຂຶ້ນແລ້ວປະຕິບັດກິດປະຈໍາວັນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ। ຈາກນັ້ນດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ ລາວໄດ້ສໍາເລັດກິດທັງປວງ ຮວມທັງການຈັດການເພື່ອຊັຍຊະນະ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ।

Verse 10

देवतामभिवन्द्येष्टां गां दिव्यस्रग्गन्धभूषणः / कृत्वा दूर्वाञ्जनादर्शमङ्गल्यालम्बनानि च

ລາວນົບນ້ອມບູຊາເທວະທີ່ຕົນນັບຖື ແລ້ວປະດັບດ້ວຍພວງມາລາທິບ ກິ່ນຫອມ ແລະເຄື່ອງປະດັບ। ຈາກນັ້ນກໍຈັດເຕັມຫຍ້າດູຣວາ ອັນຈັນ ກະຈົກ ແລະສິ່ງມົງຄຸນອື່ນໆ।

Verse 11

दत्त्वा दानानि चार्थिभ्यो नत्वा गोब्रह्मणानपि / निष्क्रम्य च पुरात्तस्मादुपतस्थे च भास्करम्

ຫຼັງຈາກໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ຂໍ ແລະນົບນ້ອມຕໍ່ງົວແລະພຣາຫມັນ ລາວອອກຈາກເມືອງນັ້ນ ແລ້ວບູຊາພຣະພາສະກະຣາ ຄືເທວະສຸຣິຍະ।

Verse 12

तावदभ्याययुः सर्वं मन्त्रिसामन्तनायकाः / रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्

ໃນຂະນະນັ້ນ ບັນດາມົນຕີ ຂຸນນາງປະເທດລູກຫຼວງ ແລະແມ່ທັບທັງປວງ ກໍມາຮອດ. ພວກເຂົາປະນົມມື ແລະກໍກາບນົບຕໍ່ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ປະເສີດ.

Verse 13

ततः स तैः परिवृतः समुपेत्य तपोनिधिम् / ननाम पादयोस्तस्य किरीटेनार्कवर्चसा

ຕໍ່ມາ ລາວຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍພວກນັ້ນ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາ “ຄັງແຫ່ງຕະບະ” ແລະກໍກາບນົບທີ່ພຣະບາດຂອງທ່ານ ດ້ວຍມົງກຸດທີ່ສ່ອງປະກາຍດຸດແສງຕາເວັນ.

Verse 14

आशीर्भिरभिनन्द्याथ राजानं मुनिपुङ्गवः / प्रश्रयावनतं साम्ना तमुवाचास्यतामिति

ລະສີຜູ້ປະເສີດໄດ້ໃຫ້ພອນແລະສັນລະເສີນພະຣາຊາ ແລ້ວກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນວ່າ “ເຊີນນັ່ງ”

Verse 15

तमासीनं नरपतिं महार्षिः प्रीतमानसः / उवाच रजनी व्युष्टा सुखेन तव किं नृप

ມະຫາລະສີຜູ້ມີໃຈປິຕິ ກ່າວກັບພະຣາຊາຜູ້ນັ່ງຢູ່ວ່າ “ຄືນໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວ; ຂໍຖາມ ພະອົງສຸກສະບາຍດີບໍ?”

Verse 16

अस्माकमेव राजेन्द्र वने वन्येन जीवताम् / शक्यं मृगसधर्माणां येन केनापि वर्त्तितुम्

ຂ້າແຕ່ຣາເຈນດຣາ ພວກເຮົາຢູ່ໃນປ່າດ້ວຍອາຫານປ່າ; ຜູ້ມີນິໄສດັ່ງມະຣຶກ ຢູ່ໄດ້ບໍ່ວ່າຈະແນວໃດ

Verse 17

अरण्ये नागराणां तु स्थितिरत्यन्तदुःसहा / अनभ्यस्तं हि राजेन्द्र ननु सर्वं हि दुष्करम्

ແຕ່ຂ້າແຕ່ຣາເຈນດຣາ ສຳລັບຊາວເມືອງ ການຢູ່ໃນປ່າແມ່ນທຸກທົນຫນັກ; ສິ່ງທີ່ບໍ່ຄຸ້ນ ລ້ວນຍາກທັງນັ້ນ

Verse 18

वनवासपरिक्लेशं भवान्यत्सानुगो ऽसकृत् / आप्तस्तु भवतो नूनं सा गौरवसमुन्नतिः

ພະອົງພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຕິດຕາມ ໄດ້ອົດທົນຄວາມລຳບາກແຫ່ງການຢູ່ປ່າຫຼາຍຄັ້ງ; ແນ່ນອນນັ້ນແມ່ນຄວາມສູງສົ່ງແຫ່ງກຽດຕິຍົດຂອງພະອົງ

Verse 19

इत्युक्तस्तेन मुनिना स राजा प्रीतिपूर्वकम् / प्रहसन्निव तं भूयो वचनं प्रत्यभाषत

ເມື່ອມຸນີນັ້ນເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາກໍດ້ວຍຄວາມປິຕິ ດັ່ງກຳລັງຍິ້ມ ແລ້ວກ່າວຕອບອີກຄັ້ງດ້ວຍວາຈາສຸພາບ।

Verse 20

ब्रह्मन्किमनया ह्युक्त्या दृष्टस्ते यादृशो महान् / अस्माभिमहिमा येन विस्मितं सकलं जगत्

ໂອ ພຣາຫມັນ! ຄຳເວົ້ານີ້ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ? ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນທ່ານວ່າຍິ່ງໃຫຍ່ເພີຍໃດ; ດ້ວຍມະຫິມາຂອງທ່ານ ໂລກທັງປວງຕື່ນຕະລຶງ।

Verse 21

भवत्प्रभावसंजातविभवाहतचेतसः / इतो न गन्तुमिच्छन्ति सैनिका मे महामुने

ໂອ ມະຫາມຸນີ! ດ້ວຍວິພະວະອັນຮຸ່ງເຮືອງທີ່ເກີດຈາກອຳນາດຂອງທ່ານ ໃຈຂອງທະຫານຂ້າພະເຈົ້າຖືກຄອບງຳ ຈຶ່ງບໍ່ປາດຖະນາຈະໄປຈາກນີ້।

Verse 22

त्वादृशानां जगन्तीह प्रभावैस्तपसां विभो / ध्रियन्ते सर्वदा नूनमचिन्त्यं ब्रह्मवर्चसम्

ໂອ ວິໂພ! ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະຂອງຜູ້ບຳເພັນພຽນເຊັ່ນທ່ານ ໂລກນີ້ຈຶ່ງຖືກຄ້ຳຈຸນຢູ່ເສມອ; ແນ່ນອນວ່າ ບຣະຫມະເຕຊະອັນຍາກຈິນຕະນາ ຖືກທຳລົງໄວ້ຕະຫຼອດ।

Verse 23

नैव चित्रं तव विभो शक्रोति तपसा भवान् / ध्रुवं कर्त्तुं हि लोकानामवस्थात्रितयं क्रमात्

ໂອ ວິໂພ! ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງນ່າປະຫລາດທີ່ທ່ານດ້ວຍພະລັງຕະປະ ຈະສາມາດເຮັດໃຫ້ສະພາວະສາມປະການຂອງໂລກທັງຫຼາຍມັ່ນຄົງໄດ້ຕາມລຳດັບ।

Verse 24

सुदृष्टा ते तपःसिद्धिर्महती लोकपूजिता / गमिष्यामि पुरीं ब्रह्मन्ननुजानातु मां भवान्

ຜົນສຳເລັດແຫ່ງຕະປະຂອງທ່ານງາມຍິ່ງ ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະໂລກນັບຖືບູຊາ. ໂອ ພຣາຫມັນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປນະຄອນ ຂໍທ່ານອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ

Verse 25

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेनस मुनिः कार्त्तवीर्येण सादरम् / संभावयित्वा नितरां तथेति प्रत्यभाषत

ວະສິດຖະກ່າວວ່າ—ເມື່ອກາດຕະວີຣະຍະເວົ້າດັ່ງນັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຤ິສີກໍຍົກຍ້ອງເຂົາຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວຕອບວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນ”

Verse 26

मुनिना समनुज्ञातो विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् / सैन्यैः परिवृतः सर्वैः संप्रतस्थे पुरीं प्रति

ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກ຤ິສີແລ້ວ ລາວອອກຈາກອາສຣົມນັ້ນ ແລະມີກອງທັບທັງປວງຫ້ອມລ້ອມ ຈຶ່ງເດີນທາງໄປສູ່ນະຄອນ

Verse 27

स गच्छंश्चिन्तयामास मनसा पथि पार्थिवः / अहो ऽस्य तपसः सिद्धिर्लोक विस्मयदायिनी

ໃນຂະນະເດີນທາງ ພະຣາຊາຄິດໃນໃຈວ່າ “ໂອ້! ສິດທິຜົນແຫ່ງຕະປະນີ້ ຊ່າງເຮັດໃຫ້ໂລກພິສວງ”

Verse 28

यया लब्धेदृशी धेनुः सर्वकामदुहां वरा / किं मे सकलराज्येन योगर्द्ध्या वाप्यनल्पया

ໂດຍສິ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໂຄອັນປະເສີດ ຜູ້ດູດອອກໃຫ້ຄວາມປາຖະໜາທຸກປະການ—ແລ້ວອານາຈັກທັງປວງຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ? ຫຼືແມ່ນແຕ່ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງໂຍຄະອັນໃຫຍ່ກໍຈະມີອັນໃດ

Verse 29

गोरत्नभूता यदियं धेनुर्मुनिवरे स्थिता / अनयोत्पादिता नूनं संपत्स्वर्गसदामपि

ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ! ຖ້າງົວນີ້ເປັນດັ່ງຮັດຕະນະແຫ່ງງົວ ແລະສະຖິດຢູ່ໃນອາສຣົມຂອງທ່ານ ແນ່ນອນວ່າຄວາມມັ່ງຄັ່ງແມ່ນເກີດຈາກນາງ ແມ່ນແຕ່ຂອງຊາວສະຫວັນກໍດ້ວຍ।

Verse 30

ऋद्धमैन्द्रमपि व्यक्तं पदं त्रैलोक्यपूजितम् / अस्या धेनोरहं मन्ये कलां नार्हति षोडशीम्

ແມ່ນແຕ່ຕຳແໜ່ງອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງພຣະອິນທຣາ ຜູ້ຖືກບູຊາໃນສາມໂລກ ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ ກໍຍັງບໍ່ອາດເທົ່າໄດ້ແມ່ນແຕ່ສ່ວນໜຶ່ງໃນສິບຫົກຂອງຄຸນຄ່າງົວນີ້।

Verse 31

इत्येवं चिन्तयानं तं पश्चादभ्येत्य पार्थिवम् / चन्द्रगुप्तो ऽब्रवीन्मन्त्री कृताञ्जलि पुटस्तदा

ເມື່ອກະສັດກຳລັງຄິດຢູ່ດັ່ງນັ້ນ ມະນຕຣີຈັນທຣະຄຸບຕະໄດ້ເຂົ້າມາຈາກດ້ານຫຼັງ ແລ້ວເວົ້າດ້ວຍການປະນົມມືໃນເວລານັ້ນ।

Verse 32

किमर्थं राजशार्दूल पुरीं प्रतिगमिष्यसि / रक्षितेन च राज्येन पुर्या वा किं फलं तव

ໂອ ສິງຫາແຫ່ງກະສັດ! ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງຈະກັບໄປນະຄອນ? ອານາຈັກແລະນະຄອນທີ່ຖືກປົກປ້ອງແລ້ວ ຈະໃຫ້ຜົນອັນໃດແກ່ທ່ານ?

Verse 33

गोरत्नभूता नृपतेर्यावर्धेनुर्न चालये / वर्त्तते नार्द्धमपि ते राज्यं शून्यं तव प्रभो

ໂອ ພຣະອົງ! ຕາບໃດທີ່ງົວຮັດຕະນະຂອງກະສັດນີ້ຍັງບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ອານາຈັກຂອງທ່ານກໍບໍ່ອາດດຳເນີນໄດ້ແມ່ນແຕ່ຄື່ງໜຶ່ງ; ມັນດັ່ງວ່າວ່າງເປົ່າ।

Verse 34

अन्यच्च दृष्टमाश्चर्यं मया राजञ्छृणुष्व तत् / भवनानि मनोज्ञानि मनोज्ञाश्च तथा स्त्रियः

ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ຂໍໃຫ້ຟັງອັດສະຈັນອີກປະການທີ່ຂ້າໄດ້ເຫັນ—ທີ່ນັ້ນມີເຮືອນວັງງາມ ແລະສະຕຣີຜູ້ງາມນ່າຊົມເຊັ່ນກັນ

Verse 35

प्रासादा विविधाकारा धनं चादृष्टसंक्षयम् / धेनो तस्यां क्षणेनैव विलीनं पश्यतो मम

ມີປະສາດຫຼາກຮູບແບບ ແລະຊັບສົມບັດດັ່ງບໍ່ຮູ້ຈັກຫມົດ; ແຕ່ທັງໝົດນັ້ນກໍລະລາຍເຂົ້າໄປໃນງົວນັ້ນໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ຕໍ່ໜ້າຂ້າ

Verse 36

तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्

ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ສິ່ງທີ່ມີຢູ່ບັດນີ້ກໍແມ່ນຕະໂປວະນະນັ້ນເອງ; ຜູ້ໃດມີອານຸພາບເຊັ່ນນີ້ ສິ່ງໃດຈະຫາຍາກສໍາລັບຜູ້ນັ້ນ

Verse 37

तस्माद्रत्नार्हसत्त्वेन स्वीकर्त्तव्या हि गौस्त्वया / यदि ते ऽनुमतं कृत्यमाख्येयमनुजीविभिः

ດັ່ງນັ້ນ ໂຄນີ້ຜູ້ມີຄຸນຄ່າຄວນແກ່ຣັດນະ ທ່ານພຶງຮັບໄວ້; ຖ້າທ່ານອະນຸຍາດ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຈະກ່າວຖວາຍກິດທີ່ຄວນເຮັດ

Verse 38

राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः

ພະຣາຊາກ່າວວ່າ: ຂ້າເອງກໍຍັງບໍ່ຮູ້ນາງແນ່ຊັດ; ໃຈຂ້າຫວັ່ນວ່າ ‘ຊັບຂອງພຣາຫມັນບໍ່ຄວນຍຶດເອົາ’

Verse 39

एवं ब्रुवन्तं राजानमिदमाह पुरोहितः / गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो गर्हयन्निव भूपते

ເມື່ອກະສັດກ່າວດັ່ງນັ້ນ ປຸໂຣຫິດ ກາກະ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ນັກປັນຍາ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພະອົງດັ່ງກຳລັງຕັກເຕືອນວ່າ

Verse 40

ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन / ब्रह्मस्वसदृशं लोके दुर्जरं नेह विद्यते

ຊັບສິນຂອງພຣາຫມັນ ບໍ່ຄວນຍຶດເອົາເລີຍ ແມ່ນແຕ່ຍາມຄັບຂັນ; ເພາະໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທົນຍາກເທົ່າຊັບພຣາຫມັນ

Verse 41

विषं हन्त्युपयोक्तारं लक्ष्यभूतं तु हैहय / कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावकः

ພິດຍ່ອມຂ້າຜູ້ທີ່ເສບມັນເອງ ໂອ້ ໄຫຫະຍະ ຜູ້ເປັນເປົ້າ; ແຕ່ໄຟອະຣະນີແຫ່ງຊັບພຣາຫມັນ ເຜົາວົງຕະກູນທັງຮາກ

Verse 42

अनिवार्यमिदं लोके ब्रह्मस्वन्दुर्जरं विषम् / पुत्रपौत्रान्तफलदं विपाककटु पार्थिव

ໂອ້ ກະສັດ, ໃນໂລກນີ້ ຊັບພຣາຫມັນເປັນພິດທີ່ທົນຍາກ ແລະຫຼີກບໍ່ພົ້ນ; ຜົນຂອງມັນລາມໄປຮອດລູກຫຼານ ແລະວິບາກຂົມຂື່ນຢ່າງຍິ່ງ

Verse 43

एश्वर्यमूढं हि मनः प्रभूममसदात्मनाम् / किन्नामासन्न कुरुते नेत्रास द्विप्रलोभितम्

ໃຈຂອງຜູ້ມີຕົນບໍ່ສັດ ຍ່ອມມົວເມົາໃນອຳນາດແລະຄວາມຮັ່ງມີ; ແລ້ວເມື່ອຢູ່ໃກ້ ມັນຈະບໍ່ເຮັດຫຍັງບ້າງ ເມື່ອສາຍຕາຖືກລໍ້ລວງດ້ວຍຄວາມຊົ່ວ ແລະຄວາມໂລບຕໍ່ຊັບພຣາຫມັນ

Verse 44

वेदान्यस्त्वामृते को ऽन्यो विना दानान्नृपोत्तम / आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति

ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ! ນອກຈາກພຣະອົງ ຜູ້ໃດຈະເທົ່າທຽມໃນເວດ ແລະ ທານ? ຜູ້ທີ່ລະທານແລ້ວຄິດແຕ່ຈະຮັບ ຍ່ອມໂລບແມ່ນກັບພຣາຫມະນດ້ວຍ

Verse 45

ईदृशस्त्वं महाबाहो कर्म सज्जननिन्दितम् / मा कृथास्तद्धि लोकेषु यशोहानिकरं तव

ໂອ ມະຫາບາຮຸ! ເຖິງຈະຍິ່ງໃຫຍ່ເຊັ່ນນີ້ ຢ່າເຮັດກຳທີ່ສັດບຸລຸດຕິຕຽນ ເພາະມັນຈະທຳໃຫ້ກຽດຍົດຂອງທ່ານເສື່ອມໃນໂລກ

Verse 46

वंशे महति जातस्त्वं वदान्यानां प्रहीभुजाम् / यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः

ທ່ານເກີດໃນວົງສານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງກະສັດຜູ້ໃຈບຸນ; ຢ່າໃຫ້ກຳນີ້ທຳລາຍສ່ວນແຫ່ງກຽດຍົດຂອງທ່ານໃນບັດນີ້

Verse 47

अहो ऽनुजीविनः किञ्चिद्भर्तारं व्यसनार्णवे / तत्प्रसादसमुन्नद्धा मज्जयं त्यनयोन्मुखाः

ໂອ້! ຜູ້ພຶ່ງພາເມື່ອເຫັນນາຍຂອງຕົນຕົກລົງໃນທະເລແຫ່ງທຸກຂ໌ເພີຍນ້ອຍ ກໍຫຼົງລະເລີງດ້ວຍພຣະກະລຸນາ ແລ້ວຫັນໄປຫາຄວາມອະຍຸດຕິທຳ ຈົນທຳໃຫ້ນາຍຈົມລົງ

Verse 48

श्रिया विकुर्वन्पुरुषकृत्यचिन्त्ये विचेतनः / तन्मतानुप्रवृत्तिश्च राजा सद्यो विषीदति

ເມື່ອຖືກສິຣີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງທຳໃຫ້ຫຼົງຜິດ ກະສັດຜູ້ຂາດສະຕິບໍ່ຄິດເຖິງໜ້າທີ່ຂອງມະນຸດ ແລະເມື່ອເດີນຕາມຄວາມເຫັນຂອງພວກນັ້ນ ກໍຈະເສົ້າໝອງທັນທີ

Verse 49

अज्ञातमुनयो मन्त्री राजानमनयांबुधौ / आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्

ຖ້າລັດຖະມົນຕີຜູ້ດຸດດັ່ງມຸນີທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ ພາພະຣາຊາເຂົ້າສູ່ທະເລແຫ່ງນະໂຍບາຍ ຄວາມໂງ່ນັ້ນຈະເຮັດໃຫ້ຈົມທັງຕົນແລະພະຣາຊາ ເຫມືອນເຮືອເຫຼັກທີ່ຈົມນ້ຳ।

Verse 50

तस्मात्त्वं राजशार्दूल मूढस्य नयवर्त्मनि / मतमस्य सुदुर्बुद्धेर्नानुवर्त्तितुमर्हसि

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ພະຣາຊາຜູ້ດຸດດັ່ງສິງ ຢ່າໄດ້ເດີນຕາມທາງນະໂຍບາຍຂອງຄົນໂງ່; ການຕາມຄວາມເຫັນຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວຢ່າງຫນັກ ບໍ່ຄວນແກ່ພະອົງ।

Verse 51

एवं हि वदतस्तस्य स्वामिश्रेयस्करं वचः / आक्षिप्य मन्त्री राजानमिदं भूयो ह्यभाषत

ເມື່ອເຂົາກ່າວດັ່ງນັ້ນ ລັດຖະມົນຕີໄດ້ຍຶດຖືຖ້ອຍຄຳທີ່ເກື້ອກູນຕໍ່ຄວາມສະຫວັດດີຂອງນາຍ ແລ້ວທັກທ້ວງພະຣາຊາ ແລະກ່າວອີກຄັ້ງວ່າ

Verse 52

ब्राह्मणो ऽयं स्वजातीयहितमेव समीक्षते / महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते

ພຣາຫມັນຜູ້ນີ້ເບິ່ງແຕ່ປະໂຫຍດຂອງພວກຕົນ; ກິດການໃຫຍ່ໆແຫ່ງລາຊະການ ພວກທະວິຊະບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ງ່າຍ।

Verse 53

राज्ञैव राजकार्याणि वेद्यानि स्वमनीषया / विना वै भोजनादाने कार्यं विप्रो न विन्दति

ກິດການຂອງລາຊະການ ພະຣາຊາພຶງຮູ້ດ້ວຍປັນຍາຂອງພະອົງເອງ; ບໍ່ມີການຖວາຍອາຫານແລະການໃຫ້ທານ ວິປຣະຍ່ອມບໍ່ສຳເລັດກິດໃດໆ।

Verse 54

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो वन्दनीयश्च नित्यशः / प्रतिसंग्राहयणीयश्च नाधिकं साधितं क्वचित्

ພຣາຫມັນບໍ່ຄວນຖືກດູໝິ່ນ; ຄວນນົບນ້ອມບູຊາເປັນນິດ. ຄວນຕ້ອນຮັບດ້ວຍກຽດ; ບໍ່ມີສາທະນາໃດສູງກວ່ານີ້.

Verse 55

तस्मात्स्वीकृत्य तां धेनुं प्रयाहि स्वपुरं नृप / नोचेद्राज्यं परित्यज्य गच्छस्वतपसे वनम्

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ກະສັດ, ຈົ່ງຮັບເອົາໂຄນັ້ນແລ້ວກັບໄປເມືອງຂອງທ່ານ. ຖ້າບໍ່ແມ່ນ ຈົ່ງລະທິ້ງອານາຈັກແລ້ວໄປປ່າເພື່ອບຳເພັນຕະປະ.

Verse 56

क्षमावत्त्वं ब्राह्मणानां दण्डः क्षत्रस्य पार्थिव / प्रसह्य हरणे वापि नाधर्मस्ते भविष्यति

ໂອ ພະຣາຊາ, ຄຸນຂອງພຣາຫມັນແມ່ນຄວາມອົດທົນ; ທຳຂອງກະສັດແມ່ນການລົງໂທດ. ແມ່ນແຕ່ຍຶດໂດຍກຳລັງກໍບໍ່ເປັນອະທຳແກ່ທ່ານ.

Verse 57

प्रसह्य हरणे दोषं यदि संपश्यसे नृप / दत्त्वा मूल्यं गवाश्वाद्यमृषेर्थेनुः प्रगृह्यताम्

ໂອ ກະສັດ, ຖ້າທ່ານເຫັນວ່າການຍຶດໂດຍກຳລັງມີໂທດ ກໍຈົ່ງຈ່າຍມູນຄ່າເປັນໂຄ ມ້າ ແລະອື່ນໆ ແລ້ວຮັບເອົາໂຄຂອງລິສີນັ້ນ.

Verse 58

स्वीकर्तव्या हि सा धेनुस्त्वया त्वं रत्नभागयतः / तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः

ໂຄນັ້ນທ່ານຄວນຮັບໄວ້ແນ່ນອນ ເພາະທ່ານເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນຮັດຕະນະ. ສ່ວນຜູ້ມີທະນະແຫ່ງຕະປະ ຈະມີໃຈຮັກການສະສົມຮັດຕະນະໄດ້ແນວໃດ?

Verse 59

तपोधन बलः शान्तः प्रीतिमान्स नृप त्वयि / तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति

ໂອ ພະຣາຊາ! ທ່ານນັ້ນເປັນຜູ້ມັ່ງຄັ່ງດ້ວຍຕະປະ ແຂງແຮງ ສະຫງົບ ແລະມີຄວາມຮັກຕໍ່ພະອົງ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອພະອົງຂໍ ທ່ານຈະມອບໂຄທີ່ສັກສິດນັ້ນໃຫ້ແນ່ນອນ.

Verse 60

अथ वा गोहिरण्यद्यं यदन्यदभिवाञ्छितम् / संगृह्य वित्तं विपुलं धेनुं तां प्रतिदास्यति

ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈະຮວບຮວມຊັບສິນຫຼາຍ ເຊັ່ນ ໂຄ ຄຳ ແລະສິ່ງອື່ນໆທີ່ປາຖະໜາ ແລ້ວມອບໃຫ້ເປັນຄ່າທົດແທນໂຄນັ້ນ

Verse 61

अनुपेक्ष्यं महद्रत्नं राज्ञा वै भूतिमिच्छता / इति मे वर्त्तते बुद्धिः कथं वा मन्यते भवान्

ກະສັດຜູ້ປາຖະໜາຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ບໍ່ຄວນມອງຂ້າມຮັດຕະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້—ນີ້ແມ່ນຄວາມຄິດຂອງຂ້າ. ທ່ານຄິດຢ່າງໃດ?

Verse 62

राजोवाच / गत्वा त्वमेव तं विप्रं प्रसाद्य च विशेषतः / दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक

ພະຣາຊາກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າມະນຕຣິກ ເຈົ້າໄປເອງ ໄປເຮັດໃຫ້ພຣາຫມັນນັ້ນພໍໃຈເປັນພິເສດ ແລ້ວໃຫ້ສິ່ງທີ່ລາວປາຖະໜາ ແລະນຳໂຄນັ້ນມາ”

Verse 63

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततोराज्ञा स मन्त्री विधिचोदितः / निवृत्य प्रययौ शीघ्रं जमदग्नेरथाश्रमम्

ວະສິດຖະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພະຣາຊາກ່າວດັ່ງນັ້ນ ມະນຕຣິຜູ້ນັ້ນຖືກຊັກນຳໂດຍຄຳສັ່ງແຫ່ງທຳ ຈຶ່ງຫັນກັບ ແລະຮີບໄປຫາອາສຣົມຂອງຊະມະດັກນີ

Verse 64

गते तु नृपतौ तस्मिन्नकृतव्रणसंयुतः / समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्

ເມື່ອພະຣາຊານັ້ນໄປແລ້ວ ພະຣາມຜູ້ມັ່ນຄົງໃນພຣະວຣະຕະ ກໍອອກໄປປ່າເພື່ອນຳໄມ້ສະມິທາມາ

Verse 65

ततः स मन्त्री सबलः समासाद्य तदाश्रमम् / प्रणम्य मुनिशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

ຕໍ່ມາ ລັດຖະມົນຕີນັ້ນພ້ອມກຳລັງ ໄດ້ໄປຮອດອາສຣົມ ກໍກາບນົບນ້ອມຕໍ່ມຸນີຜູ້ຍິ່ງ ແລ້ວກ່າວຄຳນີ້

Verse 66

चन्द्रगुप्त उवाच ब्रह्मन्नृपतिनाज्ञप्तं राजा तु भुवि रत्नभाक् / रत्नभूता च धेनुः सा भुवि दोग्ध्रीष्वनुत्तमा

ຈັນທຣະຄຸບຕະກ່າວວ່າ “ໂອ ພຣາຫມັນ! ນີ້ແມ່ນຄຳສັ່ງຂອງພະຣາຊາ; ພະຣາຊາເປັນຜູ້ມີສິດໃນຮັດຖະລັດນະແຫ່ງແຜ່ນດິນ ແລະໂຄນັ້ນເປັນດັ່ງຮັດຖະລັດນະ ຍອດເລີດໃນຫມູ່ໂຄນົມ”

Verse 67

तस्माद्रत्नंसुवर्णं वा मूल्यमुक्त्वा यथोचितम् / आदाय गोरत्नभूतां धेनुं मे दातुमर्हसि

ດັ່ງນັ້ນ ຂໍທ່ານຮັບຄ່າຕາມຄວນເປັນຮັດຖະລັດນະ ຫຼື ຄຳ ແລ້ວມອບໂຄຜູ້ເປັນດັ່ງຮັດຖະລັດນະນັ້ນໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ

Verse 68

जमदग्निरुवाच होमधेनुरियं मह्यं न दातव्या हि कस्यचित् / राजा वदान्यः स कथं ब्रह्मस्वमभिवाञ्छति

ຈະມະດັກນິກ່າວວ່າ “ໂຄສຳລັບພິທີໂຮມະນີ້ເປັນຂອງຂ້າ; ບໍ່ຄວນມອບໃຫ້ໃຜ. ພະຣາຊາຜູ້ໃຈບຸນນັ້ນ ໄຍຈຶ່ງປາຖະໜາຊັບຂອງພຣາຫມັນ?”

Verse 69

मन्त्र्युवाच रत्नभाक्त्वंन नृपतिर्द्धेनुं ते प्रतिकाङ्क्षति / गवायुतेन तस्मात्त्वं तस्मै तां दातुमर्हसि

ມະນະຕີກ່າວວ່າ: “ທ່ານເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນຮັດຕະນະ; ພະຣາຊາປາຖະນາຈະໄດ້ໂຄສັກສິດ (ເທນຸ) ຂອງທ່ານ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍມູນຄ່າເທົ່າໂຄພັນຕົວ ທ່ານຄວນມອບໃຫ້ພະອົງ.”

Verse 70

जमदग्निरुवाच क्रयविक्रययोर्नाहं कर्त्ता जातु कथञ्चन / हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा

ຈະມະດັກນີກ່າວວ່າ: “ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເປັນຜູ້ກະທຳການຊື້ຂາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍບໍ່ກ້າມອບ ‘ຫະວິຣທານີ’ ໂຄສຳລັບຍັດຍະ ໃຫ້ເຂົາໂດຍງ່າຍ.”

Verse 71

मन्त्र्युवाच राज्यार्धेनाथ वा ब्रह्मन्सकलेनापि भूभृतः / देहि धेनुमिमामेकां तत्ते श्रेयो भविष्यति

ມະນະຕີກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ! ຈະແລກດ້ວຍຄຶ່ງອານາຈັກ ຫຼືທັງອານາຈັກຂອງພະຣາຊາກໍຕາມ ຈົ່ງມອບໂຄສັກສິດພຽງຕົວນີ້; ນັ້ນຈະເປັນຄຸນດີແກ່ທ່ານ.”

Verse 72

जमदग्निरुवाच जीवन्नाहं तु दास्यामि वासवस्यापि दुर्मते / गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः

ຈະມະດັກນີກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ຄິດຜິດ! ຕາບໃດທີ່ຂ້ອຍຍັງມີຊີວິດ ຂ້ອຍຈະບໍ່ມອບໃຫ້ແມ່ນແຕ່ວາສະວະ ຄືພະອິນທຣ. ນອກເຫນືອຈາກສິ່ງທີ່ຄູອາຈານຂໍແລ້ວ ຄຳຂອງກະສັດຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດແກ່ເຈົ້າ?”

Verse 73

मन्त्र्युवाच त्वमेव स्वेच्छया राज्ञे देहि धेनुं सुहृत्तया / यथा बलेन नीतायां तस्यां त्वं किं करिष्यसि

ມະນະຕີກ່າວວ່າ: “ທ່ານເອງຈົ່ງມອບໂຄສັກສິດໃຫ້ພະຣາຊາດ້ວຍຄວາມສະໝັກໃຈ ແລະດ້ວຍໄມຕຣີ. ເພາະຖ້າຖືກນຳໄປດ້ວຍກຳລັງ ທ່ານຈະເຮັດຫຍັງໄດ້?”

Verse 74

जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना

ຈະມະດັກນີກ່າວວ່າ— ຜູ້ໃຫ້ທານແກ່ດວິຊະທັງຫຼາຍແມ່ນພະຣາຊາ; ຖ້າພະອົງປະສົງກໍຈະປະທານໄດ້. ແຕ່ຂ້າເປັນພຣາຫມັນ; ບໍ່ມີທານດ້ວຍໃຈສະໝັກ ຂ້າຈະເຮັດຫຍັງໄດ້?

Verse 75

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः संक्रुद्धः स मन्त्री पापचेतनः / प्रसह्य नेतुमारेभे मुनेस्तस्य पयस्विनीम्

ວະສິດຖະກ່າວວ່າ— ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ມົນຕີຜູ້ມີໃຈບາບກໍໂກດກະຫນ້າ ແລະເລີ່ມຈະຊັກຊວນເອົາງົວໃຫ້ນົມຂອງມຸນີນັ້ນໄປດ້ວຍກຳລັງ