Adhyaya 11
Kāla-vibhāga: The Divisions of Time from Atom to Brahmā, and the Lord Beyond Time
ສືບຕໍ່ຄໍາຖາມຂອງ ວິດູຣາ ກ່ຽວກັບການບໍລິຫານຈັກກະວານພາຍໃຕ້ອົງສູງສຸດ, ມໄຕເຣຍ ປ່ຽນຈາກການພັນລະນາຄອສໂມໂລຊີໄປສູ່ຫຼັກຄວບຄຸມຄື “ກາລະ” (ເວລາ). ທ່ານເລີ່ມຈາກລະດັບລະອຽດທີ່ສຸດ ກໍານົດ ປະຣະມານຸ (paramāṇu) ເປັນພື້ນຖານທີ່ແບ່ງບໍ່ໄດ້ຂອງການປາກົດຂອງວັດຖຸ ແລະອະທິບາຍວ່າເວລາຖືກຮູ້ໂດຍອາໄສການເຄື່ອນໄຫວໃນການປະສົມອະຕອມ. ຈາກນັ້ນສ້າງມາດຕາສ່ວນເວລາຕາມຂັ້ນ (truṭi ຫາ muhūrta, ກາງວັນ/ກາງຄືນ, ປັກຂະ, ເດືອນ, ລະດູ) ແລະຂະຫຍາຍໄປຫາປະຕິທິນຂອງ Pitṛ-loka ແລະ deva-loka. ຕາມຄໍາຖາມຂອງວິດູຣາ ທ່ານອະທິບາຍການວັດຍຸກ (Satya ຫາ Kali), ຍຸກ-ສັນທະຍາ, ໂຄງສ້າງກາງວັນແລະກາງຄືນຂອງ ພຣະບຣະຫມາ ຮວມທັງ manvantara ແລະການປາກົດອະວະຕາຣຂອງພຣະອົງເພື່ອຮັກສາທັມມະ. ບົດນີ້ຈົບລົງດ້ວຍພາບຄືນຂອງພຣະບຣະຫມາ (pralaya: ໄຟຂອງ Saṅkarṣaṇa, ນ້ໍາຖ້ວມ, ພຣະອົງບັນທົມເທິງ Ananta) ແລະສຸດທ້າຍຍົກຂຶ້ນຫຼັກທະວີວິທະຍາ: ເວລາຄວບຄຸມແຕ່ຜູ້ຍຶດຕິດກັບຮ່າງກາຍ, ແຕ່ກາລະເອງຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງ ສຣີກຣິສນະ ຜູ້ເປັນເຫດແຫ່ງເຫດທັງປວງ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच चरम: सद्विशेषाणामनेकोऽसंयुत: सदा । परमाणु: स विज्ञेयो नृणामैक्यभ्रमो यत: ॥ १ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ ອະນຸພາກສຸດທ້າຍຂອງການປາກົດທາງວັດຖຸ ແມ່ນ “ປະຣະມານຸ” (ອາຕອມ) ທີ່ບໍ່ອາດແບ່ງໄດ້ ແລະ ບໍ່ຖືກປະກອບເປັນຮ່າງກາຍ; ມັນດຳລົງຢູ່ເສມອໃນສະພາບລະອຽດ. ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດຂອງຄົນທົ່ວໄປທີ່ເຫັນຮ່າງກາຍເປັນໜຶ່ງ ເກີດຈາກການຮວມກັນຂອງອາຕອມເຫຼົ່ານີ້; ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຮູບທັງຫມົດລະລາຍ ມັນກໍຍັງຄົງຢູ່
Verse 2
सत एव पदार्थस्य स्वरूपावस्थितस्य यत् । कैवल्यं परममहानविशेषो निरन्तर: ॥ २ ॥
ສິ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນ “ສັດ” ແລະດຳລົງຢູ່ໃນຮູບຂອງຕົນໂດຍບໍ່ແຕກຕ່າງ ເອີ້ນວ່າ ໄກວັນຍະ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແມ່ນເອກະພາບບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ. ແມ່ນວ່າຮ່າງກາຍມີຫຼາກຫຼາຍ ແຕ່ອະຕອມແມ່ນຖານຂອງການປາກົດທັງມວນຂອງໂລກທີ່ເຫັນໄດ້.
Verse 3
एवं कालोऽप्यनुमित: सौक्ष्म्ये स्थौल्ये च सत्तम । संस्थानभुक्त्या भगवानव्यक्तो व्यक्तभुग्विभु: ॥ ३ ॥
ໂອ ຜູ້ປະເສີດ! ການປະເມີນເວລາເຮັດໄດ້ໂດຍວັດການເຄື່ອນໄຫວຂອງການຮວມແລະແຍກຂອງໂຄງສ້າງອັນລະອຽດແລະຫຍາບ. ເວລານັ້ນແມ່ນພະລັງຂອງພຣະພະຄະວານ ຫຣິ; ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດ ແຕ່ທ່ານຄວບຄຸມການເຄື່ອນໄຫວທັງປວງ ແລະເປັນຜູ້ເສວຍໂລກທີ່ປາກົດ ຜູ້ສະຖິດທົ່ວໄປ.
Verse 4
स काल: परमाणुर्वै यो भुङ्क्ते परमाणुताम् । सतोऽविशेषभुग्यस्तु स काल: परमो महान् ॥ ४ ॥
ເວລາທີ່ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ຂອງອະຕອມໜຶ່ງ ເອີ້ນວ່າ ເວລາອະຕອມ. ແຕ່ເວລາທີ່ແຜ່ຄຸມກຸ່ມອະຕອມທີ່ຍັງບໍ່ປາກົດ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງ ເອີ້ນວ່າ ມະຫາການ ອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 5
अणुर्द्वौ परमाणु स्यात्त्रसरेणुस्त्रय: स्मृत: । जालार्करश्म्यवगत: खमेवानुपतन्नगात् ॥ ५ ॥
ອະນຸ 2 ອັນຮວມກັນເປັນ ປະຣະມານຸ 1 ອັນ ແລະ ປະຣະມານຸ 3 ອັນຮວມກັນເອີ້ນວ່າ ຕຣະສະເຣນຸ. ຕຣະສະເຣນຸນີ້ເຫັນໄດ້ໃນແສງຕາເວັນທີ່ລອດຜ່ານຮູຕາຂ່າຍຂອງປ່ອງຢ້ຽມ ແລະມັນດູເຫມືອນລອຍຂຶ້ນສູ່ຟ້າ.
Verse 6
त्रसरेणुत्रिकं भुङ्क्ते य: काल: स त्रुटि: स्मृत: । शतभागस्तु वेध: स्यात्तैस्त्रिभिस्तु लव: स्मृत: ॥ ६ ॥
ເວລາທີ່ໃຊ້ໃນການຮວມກັນຂອງ ຕຣະສະເຣນຸ 3 ອັນ ເອີ້ນວ່າ ຕຣຸຕິ. ຕຣຸຕິ 100 ເປັນ 1 ເວດະ ແລະ ເວດະ 3 ເປັນ 1 ລະວະ.
Verse 7
निमेषस्त्रिलवो ज्ञेय आम्नातस्ते त्रय: क्षण: । क्षणान् पञ्च विदु: काष्ठां लघु ता दश पञ्च च ॥ ७ ॥
ສາມລະວະເທົ່າກັບ 1 ນິເມຊະ; 3 ນິເມຊະເປັນ 1 ກະສະນະ. 5 ກະສະນະເປັນ 1 ກາສຖາ; 15 ກາສຖາເປັນ 1 ລະຄຸ.
Verse 8
लघूनि वै समाम्नाता दश पञ्च च नाडिका । ते द्वे मुहूर्त: प्रहर: षड्याम: सप्त नृणाम् ॥ ८ ॥
ລະຄຸ 15 ເປັນ 1 ນາຑິກາ (ດັນຑະ). ດັນຑະ 2 ເປັນ 1 ມຸຫູຣຕະ; ຕາມການນັບຂອງມະນຸດ ດັນຑະ 6 ຫຼື 7 ເປັນ 1 ປຣະຫຣະ (ຢາມ).
Verse 9
द्वादशार्धपलोन्मानं चतुर्भिश्चतुरङ्गुलै: । स्वर्णमाषै: कृतच्छिद्रं यावत्प्रस्थजलप्लुतम् ॥ ९ ॥
ພາຊະນະວັດ 1 ນາຑິກາ (ດັນຑະ) ເຮັດດ້ວຍຫມໍ້ທອງແດງນ້ຳໜັກ 6 ປະລາຄື່ງ. ເຈາະຮູດ້ວຍເຂັມທອງຄຳນ້ຳໜັກ 4 ມາສະ ຍາວ 4 ນິ້ວ; ເມື່ອວາງໃນນ້ຳ ເວລາຈົນນ້ຳເຕັມແລະລົ້ນເອີ້ນວ່າ 1 ດັນຑະ.
Verse 10
यामाश्चत्वारश्चत्वारो मर्त्यानामहनी उभे । पक्ष: पञ्चदशाहानि शुक्ल: कृष्णश्च मानद ॥ १० ॥
ຕາມການນັບຂອງມະນຸດ ກາງວັນມີ 4 ປຣະຫຣະ (ຢາມ) ແລະ ກາງຄືນກໍມີ 4. ສິບຫ້າວັນຄືນເປັນ 1 ປັກສະ; ໃນເດືອນມີ 2 ປັກສະ ຄື ສຸກລະ ແລະ ກຣິສນະ.
Verse 11
तयो: समुच्चयो मास: पितृणां तदहर्निशम् । द्वौ तावृतु: षडयनं दक्षिणं चोत्तरं दिवि ॥ ११ ॥
ການຮວມຂອງປັກສະສຸກລະ ແລະ ກຣິສນະ ເປັນ 1 ເດືອນ; ສຳລັບໂລກປິຕຣະ ນັ້ນແມ່ນ 1 ກາງວັນ-ກາງຄືນ. 2 ເດືອນແບບນັ້ນເປັນ 1 ລະດູ (ຣຶຕຸ); 6 ເດືອນເປັນ 1 ອາຍະນະ ຄື ທັກສິນາຍະນະ ແລະ ອຸດຕະຣາຍະນະ.
Verse 12
अयने चाहनी प्राहुर्वत्सरो द्वादश स्मृत: । संवत्सरशतं नृणां परमायुर्निरूपितम् ॥ १२ ॥
ກາງວັນແລະກາງຄືນຂອງເທວະເກີດຈາກອະຍະນະສອງປະການ; ການຮວມຂອງວັນ-ຄືນນັ້ນເປັນຫນຶ່ງສຳວັດສະຣະສຳລັບມະນຸດ. ອາຍຸສູງສຸດຂອງມະນຸດກຳນົດໄວ້ 100 ປີ.
Verse 13
ग्रहर्क्षताराचक्रस्थ: परमाण्वादिना जगत् । संवत्सरावसानेन पर्येत्यनिमिषो विभु: ॥ १३ ॥
ດາວເຄາະ ກຸ່ມດາວ ດາວທັງຫຼາຍ ວັດຖຸສ່ອງແສງ ແລະແມ່ນແຕ່ອະຕອມໃນຈັກກະວານ ລ້ວນໝຸນຢູ່ໃນວົງໂຄຈອນຂອງຕົນ; ທັງໝົດຖືກນຳໂດຍພຣະຜູ້ສູງສຸດ ຜູ້ປາກົດເປັນກາລະອັນນິລັນດອນ ຈົນຄົບຮອບສຳວັດສະຣະ
Verse 14
संवत्सर: परिवत्सर इडावत्सर एव च । अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरैवं प्रभाष्यते ॥ १४ ॥
ສຳວັດສະຣະ, ປະຣິວັດສະຣະ, ອິຑາວັດສະຣະ, ອະນຸວັດສະຣະ ແລະ ວັດສະຣະ—ນີ້ແມ່ນຫ້າຊື່ສຳລັບວົງຈອນການໂຄຈອນຂອງດວງອາທິດ ດວງຈັນ ແລະດາວທັງຫຼາຍ ດັ່ງທີ່ວິດຸຣະໄດ້ກ່າວ
Verse 15
य: सृज्यशक्तिमुरुधोच्छ्वसयन् स्वशक्त्या पुंसोऽभ्रमाय दिवि धावति भूतभेद: । कालाख्यया गुणमयं क्रतुभिर्वितन्वं- स्तस्मै बलिं हरत वत्सरपञ्चकाय ॥ १५ ॥
ໂອ ວິດຸຣະ! ດວງອາທິດໃຫ້ຊີວິດແກ່ສັດທັງປວງດ້ວຍຄວາມຮ້ອນແລະແສງອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ເພື່ອປົດປ່ອຍຈາກມາຍາແຫ່ງຄວາມຍຶດຕິດທາງວັດຖຸ ທ່ານຈຶ່ງຫຼຸດອາຍຸຂອງສັດທັງປວງ ແລະດ້ວຍຍັນຍະແລະພິທີກຳອັນສັກສິດ ທ່ານຂະຫຍາຍເສັ້ນທາງສູ່ສະຫວັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຖວາຍອະຣະຄະຍະ-ບະລິພ້ອມເຄື່ອງບູຊາແກ່ດວງອາທິດຜູ້ເປັນຮູບແຫ່ງກາລະ ທີ່ແລ່ນໄປໃນນະພາດ້ວຍຄວາມໄວ ທຸກໆຫ້າປີໜຶ່ງຄັ້ງ
Verse 16
विदुर उवाच पितृदेवमनुष्याणामायु: परमिदं स्मृतम् । परेषां गतिमाचक्ष्व ये स्यु:कल्पाद् बहिर्विद: ॥ १६ ॥
ວິດຸຣະກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວເຖິງອາຍຸຂອງຜູ້ຢູ່ໃນໂລກປິຕຣະ ໂລກເທວະ ແລະຂອງມະນຸດ. ບັດນີ້ຂໍທ່ານໂປດບອກອາຍຸຂອງສັດຜູ້ຮູ້ຍິ່ງ ທີ່ຢູ່ນອກຂອບເຂດແຫ່ງກັລປະ
Verse 17
भगवान् वेद कालस्य गतिं भगवतो ननु । विश्वं विचक्षते धीरा योगराद्धेन चक्षुषा ॥ १७ ॥
ໂອ ຜູ້ມີພະລັງທາງຈິດ! ທ່ານເຂົ້າໃຈການເຄື່ອນໄຫວຂອງກາລະນິລັນດອນ ອັນເປັນຮູບແຫ່ງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສູງສຸດ; ດ້ວຍທິບຍະດວງຕາໂຍຄະ ທ່ານເຫັນທົ່ວທັງຈັກກະວານ.
Verse 18
मैत्रेय उवाच कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्वर्षै: सावधानं निरूपितम् ॥ १८ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ວິດູຣາ! ຍຸກທັງສີ່ຄື ສັດຕະຍຸກ, ເຕຣຕາຍຸກ, ດວາປະຣະຍຸກ ແລະ ກາລິຍຸກ ຮວມເອີ້ນວ່າ “ຈະຕຸຣຍຸກ”; ໄລຍະລວມເທົ່າກັບ 12,000 ປີເທວະ.
Verse 19
चत्वारि त्रीणि द्वै चैकं कृतादिषु यथाक्रमम् । संख्यातानि सहस्राणि द्विगुणानि शतानि च ॥ १९ ॥
ຕາມລຳດັບ ສັດຕະຍຸກມີ 4 ພັນ, ເຕຣຕາມີ 3 ພັນ, ດວາປະຣະມີ 2 ພັນ, ກາລິມີ 1 ພັນ; ແລະຈຳນວນຮ້ອຍເປັນສອງເທົ່າ. ດັ່ງນັ້ນ 4,800; 3,600; 2,400; ແລະ 1,200 ປີເທວະ.
Verse 20
सन्ध्यासन्ध्यांशयोरन्तर्य: काल: शतसंख्ययो: । तमेवाहुर्युगं तज्ज्ञा यत्र धर्मो विधीयते ॥ २० ॥
ໄລຍະປ່ຽນຜ່ານກ່ອນແລະຫຼັງແຕ່ລະຍຸກ ຊຶ່ງຍາວເພີງບາງຮ້ອຍປີຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ ນັກດາລາສາດເອີ້ນວ່າ “ຍຸກ-ສັນທະຍາ”; ໃນໄລຍະນັ້ນ ກິດຈະກຳແຫ່ງທຳມະຖືກປະຕິບັດ.
Verse 21
धर्मश्चतुष्पान्मनुजान् कृते समनुवर्तते । स एवान्येष्वधर्मेण व्येति पादेन वर्धता ॥ २१ ॥
ໂອ ວິດູຣາ! ໃນສັດຕະຍຸກ ທຳມະຕັ້ງມັ່ນຄົບສີ່ຂາໃນມະນຸດ; ແຕ່ໃນຍຸກອື່ນໆ ເມື່ອອະທຳມະເພີ່ມຂຶ້ນ ທຳມະກໍຫຼຸດລົງທີລະຂາ.
Verse 22
त्रिलोक्या युगसाहस्रं बहिराब्रह्मणो दिनम् । तावत्येव निशा तात यन्निमीलति विश्वसृक् ॥ २२ ॥
ນອກເຫນືອຈາກໄຕໂລກ (ສະຫວັນ, ມັດຕະຍະ, ປາຕາລ) ໃນພຣະພຣົມໂລກ ສີ່ຍຸກຄູນດ້ວຍພັນແມ່ນວັນໜຶ່ງຂອງພຣະພຣົມ. ເວລາເທົ່າກັນນັ້ນແມ່ນຄືນຂອງພຣະພຣົມ ເມື່ອຜູ້ສ້າງຈັກກະວານຫຼັບໄຫຼແລະຫຼັບຕາ.
Verse 23
निशावसान आरब्धो लोककल्पोऽनुवर्तते । यावद्दिनं भगवतो मनून् भुञ्जंश्चतुर्दश ॥ २३ ॥
ເມື່ອຄືນຂອງພຣະພຣົມສິ້ນສຸດ ໃນກາງວັນຂອງພຣະພຣົມ ການກໍ່ກຳເນີດໂລກ (ໂລກກັລປ) ເລີ່ມຂຶ້ນອີກ ແລະດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດວັນນັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ມະນູ 14 ອົງສືບຕໍ່ກັນເສວຍການຂອງຕົນ.
Verse 24
स्वं स्वं कालं मनुर्भुङ्क्ते साधिकां ह्येकसप्ततिम् ॥ २४ ॥
ມະນູແຕ່ລະອົງເສວຍການຂອງຕົນ ເກີນຈາກ 71 ຊຸດຂອງວົງຈອນສີ່ຍຸກເພີຍນ້ອຍ
Verse 25
मन्वन्तरेषु मनवस्तद्वंश्या ऋषय: सुरा: । भवन्ति चैव युगपत्सुरेशाश्चानु ये च तान् ॥ २५ ॥
ຫຼັງຈາກການລະລາຍຂອງແຕ່ລະມັນວັນຕະ ມະນູອົງຕໍ່ໄປມາຕາມລຳດັບ ພ້ອມດ້ວຍລູກຫຼານຜູ້ປົກຄອງໂລກຕ່າງໆ. ແຕ່ສັບຕະຣິຊິ, ເທວະດາເຊັ່ນພຣະອິນທຣາ ແລະຜູ້ຕິດຕາມເຊັ່ນຄັນທັຣວະ ປາກົດພ້ອມກັນກັບມະນູໃນເວລາດຽວກັນ.
Verse 26
एष दैनन्दिन: सर्गो ब्राह्मस्त्रैलोक्यवर्तन: । तिर्यङ्नृपितृदेवानां सम्भवो यत्र कर्मभि: ॥ २६ ॥
ນີ້ແມ່ນການສ້າງປະຈຳວັນໃນກາງວັນຂອງພຣະພຣົມ ທີ່ໄຕໂລກ (ສະຫວັນ, ມັດຕະຍະ, ປາຕາລ) ໝຸນວຽນດຳເນີນໄປ. ໃນນັ້ນ ສັດຕ່ຳ, ມະນຸດ, ປິຕຣະ ແລະເທວະ ປາກົດແລະສູນຫາຍຕາມກຳຂອງຕົນ.
Verse 27
मन्वन्तरेषु भगवान् बिभ्रत्सत्त्वं स्वमूर्तिभि: । मन्वादिभिरिदं विश्वमवत्युदितपौरुष: ॥ २७ ॥
ໃນແຕ່ລະມັນວັນຕະຣະ ພຣະພະຄະວານສະແດງພະລັງພາຍໃນ ແລະອະວະຕານເປັນມະນຸ ແລະຮູບອື່ນໆ; ດ້ວຍພຣະອານຸພາບທີ່ປາກົດ ພຣະອົງທຳນຸບຳລຸງຈັກກະວານນີ້।
Verse 28
तमोमात्रामुपादाय प्रतिसंरुद्धविक्रम: । कालेनानुगताशेष आस्ते तूष्णीं दिनात्यये ॥ २८ ॥
ເມື່ອສິ້ນວັນ ດ້ວຍອິດທິພົນອັນນ້ອຍຂອງຄຸນແຫ່ງຄວາມມືດ ກຳລັງອັນແຮງຂອງການປາກົດໂລກຖືກກົດກັ້ນ; ໂດຍອຳນາດແຫ່ງກາລ ສັດມີຊີວິດນັບບໍ່ຖ້ວນລະລາຍໃນລະຍະນັ້ນ ແລະທຸກຢ່າງສະງົບງຽບ।
Verse 29
तमेवान्वपिधीयन्ते लोको भूरादयस्त्रय: । निशायामनुवृत्तायां निर्मुक्तशशिभास्करम् ॥ २९ ॥
ເມື່ອຄືນຂອງພຣະພຣົມມາເຖິງ ໂລກທັງສາມ—ພູຣ ແລະອື່ນໆ—ຫາຍພົ້ນສາຍຕາ ແລະແສງຕາເວັນກັບດວງຈັນກໍມືດລົງ ເຫມືອນຄືນທົ່ວໄປ।
Verse 30
त्रिलोक्यां दह्यमानायां शक्त्या सङ्कर्षणाग्निना । यान्त्यूष्मणा महर्लोकाज्जनं भृग्वादयोऽर्दिता: ॥ ३० ॥
ເມື່ອໂລກທັງສາມຂ້າງລຸ່ມຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍໄຟທີ່ພຸ່ງອອກຈາກພຣະໂອດຂອງສັງກະຣະຊະນະ ບັນດາລຶສີໃນມະຫຣໂລກ ເຊັ່ນ ພຣຶກຄຸ ແລະອື່ນໆ ຖືກຄວາມຮ້ອນອັນຮຸນແຮງບີບຄັ້ນ ຈຶ່ງຍ້າຍໄປຍັງຊະນະໂລກ।
Verse 31
तावत्त्रिभुवनं सद्य: कल्पान्तैधितसिन्धव: । प्लावयन्त्युत्कटाटोपचण्डवातेरितोर्मय: ॥ ३१ ॥
ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງການພິນາດ ທະເລທີ່ເອີ້ນລົ້ນໃນທ້າຍກັລປະ ພຸ່ງຂຶ້ນທັນທີແລະທ່ວມທັງສາມໂລກ; ຄື້ນທີ່ດຸຮ້າຍຖືກພາຍຸລົມຮຸນແຮງພັດໂຫມ ບັນຈຸນ້ຳເຕັມທົ່ວໄປໃນພິບຕາ.
Verse 32
अन्त: स तस्मिन् सलिल आस्तेऽनन्तासनो हरि: । योगनिद्रानिमीलाक्ष: स्तूयमानो जनालयै: ॥ ३२ ॥
ພຣະຫຣິ (ພຣະຜູ້ເປັນພະເຈົ້າ) ບັນທົມໃນນ້ຳເທິງອາສນະອະນັນຕະ ດ້ວຍດວງຕາປິດໃນໂຍກນິດຣາ. ຊາວຈະນະໂລກາພະນົມມືສັນລະເສີນພຣະອົງ.
Verse 33
एवंविधैरहोरात्रै: कालगत्योपलक्षितै: । अपक्षितमिवास्यापि परमायुर्वय: शतम् ॥ ३३ ॥
ດັ່ງນີ້ ດ້ວຍການເຄື່ອນໄຫວຂອງການເວລາ ທີ່ກຳນົດເປັນກາງວັນ-ກາງຄືນ ອາຍຸຂອງສັດທັງຫມົດຍ່ອມຫຼຸດລົງ. ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາກໍມີອາຍຸສູງສຸດຕາມມາດຕາເວລາຂອງໂລກຕ່າງໆ ເພີງ 100 ປີ.
Verse 34
यदर्धमायुषस्तस्य परार्धमभिधीयते । पूर्व: परार्धोऽपक्रान्तो ह्यपरोऽद्य प्रवर्तते ॥ ३४ ॥
ອາຍຸ 100 ປີຂອງພຣະພຣະຫມາ ແບ່ງເປັນສອງພາກ: ພາກທຳອິດ ແລະ ພາກທີສອງ. ພາກທຳອິດໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວ ແລະ ພາກທີສອງກຳລັງດຳເນີນຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ.
Verse 35
पूर्वस्यादौ परार्धस्य ब्राह्मो नाम महानभूत् । कल्पो यत्राभवद्ब्रह्मा शब्दब्रह्मेति यं विदु: ॥ ३५ ॥
ໃນຕອນເລີ່ມຂອງພາກທຳອິດ ມີມະຫາກັລປະຊື່ “ບຣາຫມະ-ກັລປະ” ທີ່ພຣະພຣະຫມາປາກົດ. ແລະພ້ອມກັນນັ້ນ ພຣະເວທກໍເກີດຂຶ້ນເປັນ “ສັບທະ-ພຣະຫມະ” ຄຽງຄູ່ກັບການບັງເກີດຂອງພຣະພຣະຫມາ.
Verse 36
तस्यैव चान्ते कल्पोऽभूद् यं पाद्ममभिचक्षते । यद्धरेर्नाभिसरस आसील्लोकसरोरुहम् ॥ ३६ ॥
ໃນທ້າຍຂອງບຣາຫມະ-ກັລປະນັ້ນ ມີກັລປະທີ່ເອີ້ນວ່າ “ປາດມະ-ກັລປະ”. ໃນກັລປະນັ້ນ ດອກບົວແຫ່ງຈັກກະວານ (ໂລກະປັດມະ) ໄດ້ງອກຂຶ້ນຈາກອ່າງນ້ຳທີ່ສະດືອຂອງພຣະຫຣິ.
Verse 37
अयं तु कथित: कल्पो द्वितीयस्यापि भारत । वाराह इति विख्यातो यत्रासीच्छूकरो हरि: ॥ ३७ ॥
ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ, ກັລປະນີ້ກໍຖືກກ່າວວ່າຢູ່ໃນຄຶ່ງຫຼັງແຫ່ງອາຍຸພຣະພຣະຫມາ; ມັນໂດງດັງວ່າ “ວາຣາຫະກັລປະ” ເນື່ອງຈາກພຣະຫຣິປາກົດເປັນອະວະຕາຣະວາຣາຫະ (ສຸກຣ) ໃນກັລປະນັ້ນ.
Verse 38
कालोऽयं द्विपरार्धाख्यो निमेष उपचर्यते । अव्याकृतस्यानन्तस्य ह्यनादेर्जगदात्मन: ॥ ३८ ॥
ເວລາທີ່ເອີ້ນວ່າ “ດວິ-ປະຣາຣທ” ນີ້ ຖືກນັບເທົ່າກັບນິເມສະຫນຶ່ງ ສໍາລັບພຣະບຸຣຸສະສູງສຸດ ຜູ້ບໍ່ປາກົດ, ອະນັນຕະ, ບໍ່ມີຕົ້ນກໍາເນີດ ແລະເປັນອາດມັນແຫ່ງຈັກກະວານ.
Verse 39
कालोऽयं परमाण्वादिर्द्विपरार्धान्त ईश्वर: । नैवेशितुं प्रभुर्भूम्न ईश्वरो धाममानिनाम् ॥ ३९ ॥
ເວລານິລັນດອນນີ້ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມມິຕິທັງຫມົດ ຈາກອະນູຈົນເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງດວິ-ປະຣາຣທແຫ່ງອາຍຸພຣະພຣະຫມາ; ແຕ່ກໍຍັງຢູ່ໃຕ້ພຣະຜູ້ສູງສຸດ. ເວລາຄວບຄຸມໄດ້ແຕ່ຜູ້ຍຶດກາຍເປັນຕົນ ແມ່ນກະທັ້ງເຖິງສັດຍະໂລກ ແລະໂລກສູງອື່ນໆ.
Verse 40
विकारै: सहितो युक्तैर्विशेषादिभिरावृत: । आण्डकोशो बहिरयं पञ्चाशत्कोटिविस्तृत: ॥ ४० ॥
ອັນດະໂກສນີ້ປະກອບດ້ວຍການແປປ່ຽນຂອງທາດວັດຖຸ 8 ປະການ ແລະຖືກຫໍ່ຫຸ້ມດ້ວຍຊັ້ນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ວິເສສະ ເປັນຕົ້ນ; ມັນຂະຫຍາຍອອກໄປພາຍນອກເຖິງ 50 ໂກຕິໂຢຊະນະ.
Verse 41
दशोत्तराधिकैर्यत्र प्रविष्ट: परमाणुवत् । लक्ष्यतेऽन्तर्गताश्चान्ये कोटिशो ह्यण्डराशय: ॥ ४१ ॥
ທີ່ນັ້ນ ຊັ້ນຫໍ່ຫຸ້ມແຕ່ລະຊັ້ນໜາກວ່າຊັ້ນກ່ອນໜ້າສິບເທົ່າ; ແລະກຸ່ມຈັກກະວານນັບໂກຕິທີ່ຢູ່ພາຍໃນ ປາກົດດຸດອະນູໃນການປະສົມອັນໃຫຍ່ຫຼວງ.
Verse 42
तदाहुरक्षरं ब्रह्म सर्वकारणकारणम् । विष्णोर्धाम परं साक्षात्पुरुषस्य महात्मन: ॥ ४२ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ພຣະສີກຣິດສະນະ ພຣະບຸກຄົນສູງສຸດ ຖືກກ່າວວ່າເປັນເຫດມູນຂອງເຫດທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ທາມະອັນສູງສຸດຂອງພຣະວິສນຸ ແມ່ນນິລັນດອນແນ່ນອນ ແລະເປັນທາມະຂອງມະຫາວິສນຸ ຜູ້ເປັນຕົ້ນກໍາເນີດແຫ່ງການປາກົດທັງຫມົດ.
Frequently Asked Questions
In 3.11, time is not treated as an independent substance but as the regulating energy by which motion and change in material aggregates are measured. Because all movement—from atomic combination to planetary orbits—operates under divine supervision, kāla is described as Hari’s potency: it coordinates transformation while the Supreme remains transcendental and not materially visible.
The chapter enumerates a hierarchy from subtle to gross: truṭi, vedha, lava, nimeṣa, kṣaṇa, kāṣṭhā, laghu, nāḍikā/daṇḍa, muhūrta, and then day/night, fortnight, month, season, and solar movements. Their purpose is pedagogical and spiritual: to show that embodied life is precisely metered and diminishing, and to connect human timekeeping to cosmic governance under kāla.
Maitreya states that Satya, Tretā, Dvāpara, and Kali together total 12,000 deva-years, with individual spans of 4,800; 3,600; 2,400; and 1,200 deva-years respectively. The junction periods before and after each yuga are called yuga-sandhyās, during which religious practices are emphasized; these transitions frame the gradual decline of dharma across the yugas.
A day of Brahmā is described as 1,000 cycles of the four yugas; Brahmā’s night is of equal length. Within Brahmā’s day, creation proceeds through the reigns of fourteen Manus (manvantaras). Each Manu’s period is said to be a little more than seventy-one sets of four yugas, and with each change the Lord’s avatāras appear to re-establish cosmic order.
The pralaya description illustrates nirodha: the universe’s periodic withdrawal under time. Saṅkarṣaṇa’s fire, the flooding of the worlds, and the silence of dissolution dramatize the fragility of material existence. The Lord lying on Ananta with closed eyes reveals transcendence and sovereignty: even when all forms merge, Bhagavān remains the stable shelter, and higher beings offer prayers, affirming devotion as the ultimate continuity.