Adhyaya 17
Citraketu Offends Śiva, Is Cursed by Pārvatī, and Is Glorified as a Vaiṣṇava
ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບພຣະເມດຕາຈາກພຣະເຈົ້າ ແລະບັນລຸອິດທິລິດລຶກລັບອັນພິເສດ ຈິຕຣະເກຕຸເດີນທາງເປັນຫົວໜ້າວິດຍາທາຣາ ຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນພຣະຮະຣິ ຜ່ານໂລກສິດທະ ແລະຈາຣະນະ ກັບຫຸບເຂົາຂອງສຸເມຣຸ. ຕໍ່ມາເຂົາເຫັນພຣະສິວະໃນຊຸມນຸມນັກບວດ ປະທັບນັ່ງມີພຣະປາຣະວະຕີຢູ່ເທິງຕັກ; ແຕ່ເພາະມອງດ້ວຍມາດຕະຖານພາຍນອກ ຈິຕຣະເກຕຸຈຶ່ງຫົວເຮາະ ແລະຕິຊົມການປະພຶດຂອງພຣະສິວະ. ພຣະສິວະຜູ້ລຶກຊຶ້ງແລະອົດກັ້ນຢູ່ງຽບໆ; ແຕ່ພຣະປາຣະວະຕີໂກດ ແລະສາບໃຫ້ເຂົາໄປເກີດໃນພວກອະສຸຣາ. ຈິຕຣະເກຕຸລົງມາທັນທີ ກາບນົບ ແລະຮັບຄຳສາບໂດຍບໍ່ໂຕ້ຕອບ ອະທິບາຍຫຼັກພາກະວະຕະເລື່ອງກຳ ຄວາມສຳພັນຂອງຄຳສາບ/ພອນ ແລະຄວາມເທົ່າທຽມຂອງພຣະເຈົ້າທ່າມກາງຄູ່ຕົວຕົນ. ພຣະສິວະປະຫລາດໃຈ ແລະສອນພຣະປາຣະວະຕີເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງວາຍສະນະວະ—ບໍ່ຢ້ານ, ບໍ່ຍຶດຕິດ, ໃຈເທົ່າກັນ—ແລະເລື່ອງກ້າວໄປວ່າການເກີດເປັນອະສຸຣາຂອງຈິຕຣະເກຕຸ ເປັນຄຳນຳໄປສູ່ການປາກົດເປັນ ວຣິຕຣາສຸຣະ ເພື່ອປູທາງໃຫ້ເລື່ອງ ອິນດຣະ–ວຣິຕຣາ ແລະທິດສະດີພັກຕິທີ່ເກີນກວ່າພາຍນອກ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच यतश्चान्तर्हितोऽनन्तस्तस्यै कृत्वा दिशे नम: । विद्याधरश्चित्रकेतुश्चचार गगने चर: ॥ १ ॥
ພຣະສີສຸກະເທວ ໂກສວາມີ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກນົບນ້ອມຕໍ່ທິດທີ່ອະນັນຕະພະຄະວານໄດ້ອັນຕະຣະທານໄປ ຈິດຣະເກຕຸ ຫົວໜ້າແຫ່ງວິທະຍາທອນ ໄດ້ເລີ່ມທ່ອງໄປໃນອາກາດ।
Verse 2
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
ຈິດຣະເກຕຸ ຜູ້ເປັນມະຫາໂຢຄີ ໄດ້ທ່ອງໄປເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ ໂດຍກຳລັງກາຍແລະອິນທຣີຍະບໍ່ເສື່ອມ ແລະຖືກສັນລະເສີນໂດຍມຸນີ ພ້ອມທັງຊາວສິດທະແລະຈາຣະນະ। ໃນຫຸບເຂົາຂອງພູສຸເມຣຸ ອັນເປັນທີ່ສຳເລັດສິດທິຕາມຈິດປາຖະໜານານາ ລາວໄດ້ຮ່ວມສຸກກັບນາງວິທະຍາທອນ ໂດຍຂັບຂານພຣະກຽດຂອງພຣະຫຣິ ຜູ້ເປັນອົງພຣະເຈົ້າສູງສຸດ।
Verse 3
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
ຈິດຣະເກຕຸ ຜູ້ເປັນມະຫາໂຢຄີ ໄດ້ທ່ອງໄປເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ ໂດຍກຳລັງກາຍແລະອິນທຣີຍະບໍ່ເສື່ອມ ແລະຖືກສັນລະເສີນໂດຍມຸນີ ພ້ອມທັງຊາວສິດທະແລະຈາຣະນະ। ໃນຫຸບເຂົາຂອງພູສຸເມຣຸ ອັນເປັນທີ່ສຳເລັດສິດທິຕາມຈິດປາຖະໜານານາ ລາວໄດ້ຮ່ວມສຸກກັບນາງວິທະຍາທອນ ໂດຍຂັບຂານພຣະກຽດຂອງພຣະຫຣິ ຜູ້ເປັນອົງພຣະເຈົ້າສູງສຸດ।
Verse 4
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
ຄັ້ງໜຶ່ງ ເມື່ອຈິດຣະເກຕຸ ເດີນທາງໃນອາກາດດ້ວຍວິມານອັນສະຫວ່າງໄສ ທີ່ພຣະວິສນຸປະທານ ລາວໄດ້ເຫັນພຣະຄິຣີຊະ (ພຣະສິວະ) ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍສິດທະແລະຈາຣະນະ। ພຣະສິວະປະທັບໃນທີ່ປະຊຸມຂອງມຸນີ ໂດຍອຸ້ມນາງປາຣະວະຕີໄວ້ໃນຕັກ ແລະໂອບດ້ວຍພຣະກອນ। ໃນຂະນະທີ່ນາງປາຣະວະຕີກຳລັງຟັງຢູ່ ຈິດຣະເກຕຸໄດ້ຫົວເຮາະດັງໆ ແລະເວົ້າຂຶ້ນໃກ້ໆ।
Verse 5
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
ຄັ້ງໜຶ່ງ ເມື່ອຈິດຣະເກຕຸ ເດີນທາງໃນອາກາດດ້ວຍວິມານອັນສະຫວ່າງໄສ ທີ່ພຣະວິສນຸປະທານ ລາວໄດ້ເຫັນພຣະຄິຣີຊະ (ພຣະສິວະ) ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍສິດທະແລະຈາຣະນະ। ພຣະສິວະປະທັບໃນທີ່ປະຊຸມຂອງມຸນີ ໂດຍອຸ້ມນາງປາຣະວະຕີໄວ້ໃນຕັກ ແລະໂອບດ້ວຍພຣະກອນ। ໃນຂະນະທີ່ນາງປາຣະວະຕີກຳລັງຟັງຢູ່ ຈິດຣະເກຕຸໄດ້ຫົວເຮາະດັງໆ ແລະເວົ້າຂຶ້ນໃກ້ໆ।
Verse 6
चित्रकेतुरुवाच एष लोकगुरु: साक्षाद्धर्मं वक्ता शरीरिणाम् । आस्ते मुख्य: सभायां वै मिथुनीभूय भार्यया ॥ ६ ॥
ຈິດຣະເກຕຸກ່າວວ່າ: “ພຣະສິວະເປັນຄູທາງວິນຍານຂອງໂລກ ເປັນຜູ້ປະກາດທຳແກ່ສັດຜູ້ມີກາຍ ແລະເປັນຜູ້ສູງສຸດ; ແຕ່ນ່າປະຫລາດທີ່ໃນສະພາຂອງຣິຊີໃຫຍ່ ພຣະອົງກອດພຣະນາງປາຣະວະຕີ”
Verse 7
जटाधरस्तीव्रतपा ब्रह्मवादिसभापति: । अङ्कीकृत्य स्त्रियं चास्ते गतह्री: प्राकृतो यथा ॥ ७ ॥
ພຣະສິວະຜູ້ມີຊະດາ ຜູ້ບຳເນັດຕະບະອັນເຂັ້ມ ແລະເປັນປະທານໃນສະພາຂອງຜູ້ຖືຫຼັກເວທ—ແຕ່ກໍຍັງນັ່ງໃຫ້ພຣະຊາຍາຢູ່ເທິງຕັກ ແລະກອດນາງ ດັ່ງຄົນທຳມະດາຜູ້ບໍ່ຮູ້ອາຍ
Verse 8
प्रायश: प्राकृताश्चापि स्त्रियं रहसि बिभ्रति । अयं महाव्रतधरो बिभर्ति सदसि स्त्रियम् ॥ ८ ॥
ຄົນທຳມະດາຜູ້ຖືກຜູກມັດ ມັກຈະກອດພັນລະຍາໃນທີ່ລັບ; ແຕ່ພຣະມະຫາເທວະຜູ້ຖືມະຫາວຣະຕະ ກັບກອດພຣະຊາຍາຢ່າງເປີດເຜີຍໃນກາງສະພາຣິຊີໃຫຍ່—ນ່າອັດສະຈັນແທ້
Verse 9
श्रीशुक उवाच भगवानपि तच्छ्रुत्वा प्रहस्यागाधधीर्नृप । तूष्णीं बभूव सदसि सभ्याश्च तदनुव्रता: ॥ ९ ॥
ສຣີຊຸກະເທວະ ໂກສວາມີ ກ່າວຕໍ່ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ເມື່ອພຣະສິວະຜູ້ມີປັນຍາລຶກລ້ຳຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຍິນຄຳຂອງຈິດຣະເກຕຸ ພຣະອົງພຽງແຕ່ຍິ້ມ ແລະນິ່ງເງີຍໃນສະພາ; ສະມາຊິກທັງຫມົດກໍຕາມພຣະອົງ ບໍ່ເວົ້າຫຍັງ”
Verse 10
इत्यतद्वीर्यविदुषि ब्रुवाणे बह्वशोभनम् । रुषाह देवी धृष्टाय निर्जितात्माभिमानिने ॥ १० ॥
ເນື່ອງຈາກບໍ່ຮູ້ອຳນາດແລະພຣະລິດຂອງພຣະສິວະກັບພຣະນາງປາຣະວະຕີ ຈິດຣະເກຕຸຈຶ່ງຕຳນິຢ່າງແຮງດ້ວຍຖ້ອຍຄຳບໍ່ນ່າຟັງ. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານເທວີປາຣະວະຕີຈຶ່ງໂກດ ແລະໄດ້ກ່າວຕໍ່ຈິດຣະເກຕຸຜູ້ບັງອາດ ຜູ້ຫຼົງຕົນວ່າຄວບຄຸມອິນທຣີໄດ້ດີກວ່າພຣະສິວະ ດັ່ງນີ້
Verse 11
श्रीपार्वत्युवाच अयं किमधुना लोके शास्ता दण्डधर: प्रभु: । अस्मद्विधानां दुष्टानां निर्लज्जानां च विप्रकृत् ॥ ११ ॥
ພະນາງປາຣວຕີ ກ່າວວ່າ: ອະນິຈາ! ຜູ້ມາໃໝ່ນີ້ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງເພື່ອລົງໂທດຄົນໜ້າດ້ານເຊັ່ນພວກເຮົາແລ້ວບໍ? ລາວໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເປັນຜູ້ປົກຄອງບໍ?
Verse 12
न वेद धर्मं किल पद्मयोनि- र्न ब्रह्मपुत्रा भृगुनारदाद्या: । न वै कुमार: कपिलो मनुश्च ये नो निषेधन्त्यतिवर्तिनं हरम् ॥ १२ ॥
ອະນິຈາ ພະພົມ ຜູ້ເກີດຈາກດອກບົວ ບໍ່ຮູ້ຫລັກທຳ ແລະ ບັນດາລືສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ພຣຶຄຸ ແລະ ນາຣະດະ ກໍບໍ່ຮູ້ເຊັ່ນກັນ. ມະນູ ແລະ ກະປິລະ ກໍໄດ້ລືມຫລັກທຳໄປແລ້ວ.
Verse 13
एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् । य: क्षत्रबन्धु: परिभूय सूरीन् प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड्य: ॥ १३ ॥
ຈິຕຣະເກຕຸ ຜູ້ນີ້ເປັນກະສັດທີ່ຕ່ຳຊ້າທີ່ສຸດ ເພາະເຂົາໄດ້ລ່ວງເກີນພະພົມ ແລະ ເທວະດາອື່ນໆ ໂດຍການດູໝິ່ນພະສິວະ ຜູ້ເປັນບໍຣົມຄູຂອງໂລກ ດັ່ງນັ້ນ ຈິຕຣະເກຕຸ ຕ້ອງຖືກລົງໂທດ.
Verse 14
नायमर्हति वैकुण्ठपादमूलोपसर्पणम् । सम्भावितमति: स्तब्ध: साधुभि: पर्युपासितम् ॥ १४ ॥
ບຸກຄົນຜູ້ນີ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຍິ່ງຍະໂສ. ລາວບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະເຂົ້າໃກ້ຮົ່ມເງົາແຫ່ງພະບາດດອກບົວຂອງພະວິຊະນຸ ຊຶ່ງເປັນທີ່ເຄົາລົບສັກກາລະຂອງເຫຼົ່ານັກບຸນທັງຫລາຍ.
Verse 15
अत: पापीयसीं योनिमासुरीं याहि दुर्मते । यथेह भूयो महतां न कर्ता पुत्र किल्बिषम् ॥ १५ ॥
ໂອ ລູກຜູ້ໂອຫັງ ຈົ່ງໄປເກີດໃນກຳເນີດອະສູນທີ່ຕ່ຳຊ້າ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍບາບເຖີດ ເພື່ອທີ່ເຈົ້າຈະໄດ້ບໍ່ກະທຳຄວາມຜິດ ຕໍ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຊັ່ນນີ້ອີກ.
Verse 16
श्रीशुक उवाच एवं शप्तश्चित्रकेतुर्विमानादवरुह्य स: । प्रसादयामास सतीं मूर्ध्ना नम्रेण भारत ॥ १६ ॥
ພຣະສີສຸກະເທວາກ່າວວ່າ—ໂອ ພາຣະຕະ! ເມື່ອປາຣະວະຕີສາບຈິດຣະເກຕຸ ລາວລົງຈາກວິມານ ກ້ົມສີສະດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະເຮັດໃຫ້ພຣະສະຕີພໍໃຈຢ່າງສົມບູນ।
Verse 17
चित्रकेतुरुवाच प्रतिगृह्णामि ते शापमात्मनोऽञ्जलिनाम्बिके । देवैर्मर्त्याय यत्प्रोक्तं पूर्वदिष्टं हि तस्य तत् ॥ १७ ॥
ຈິດຣະເກຕຸກ່າວວ່າ—ແມ່ອຳບິກາ, ຂ້າພະເຈົ້າປະນົມມືຮັບຄຳສາບນີ້; ເພາະສິ່ງທີ່ເທວະກຳນົດໃຫ້ມະນຸດ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມກຳເກົ່າທີ່ກຳນົດໄວ້ແລ້ວ।
Verse 18
संसारचक्र एतस्मिञ्जन्तुरज्ञानमोहित: । भ्राम्यन् सुखं च दु:खं च भुङ्क्ते सर्वत्र सर्वदा ॥ १८ ॥
ໃນວົງຈອນສັງສານນີ້ ສັດມີຊີວິດທີ່ຖືກອະວິຊາຫຼອກລວງ ຍ່ອມເດີນຫຼົງໄປມາ ແລະເສວຍສຸກກັບທຸກຂ໌ອັນເປັນຜົນກຳເກົ່າ ທຸກທີ່ທຸກເວລາ।
Verse 19
नैवात्मा न परश्चापि कर्ता स्यात् सुखदु:खयो: । कर्तारं मन्यतेऽत्राज्ञ आत्मानं परमेव च ॥ १९ ॥
ໃນໂລກວັດຖຸນີ້ ບໍ່ແມ່ນຕົນເອງ ຫຼືຜູ້ອື່ນເປັນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດສຸກທຸກຂ໌; ແຕ່ເນື່ອງຈາກອະວິຊາຢ່າງຫນັກ ສັດຈຶ່ງເຂົ້າໃຈຜິດວ່າຕົນແລະຜູ້ອື່ນເປັນຜູ້ກະທຳ।
Verse 20
गुणप्रवाह एतस्मिन् क: शाप: को न्वनुग्रह: । क: स्वर्गो नरक: को वा किं सुखं दु:खमेव वा ॥ २० ॥
ໃນໂລກນີ້ທີ່ໄຫຼໄປຕາມກະແສຄຸນະ ອັນໃດແມ່ນຄຳສາບ ອັນໃດແມ່ນພອນ? ອັນໃດແມ່ນສະຫວັນ ອັນໃດແມ່ນນະລົກ? ສຸກແທ້ແມ່ນຫຍັງ ທຸກຂ໌ແທ້ແມ່ນຫຍັງ—ເມື່ອທຸກຢ່າງເປັນດັ່ງຄື້ນທີ່ໄຫຼບໍ່ຢຸດ?
Verse 21
एक: सृजति भूतानि भगवानात्ममायया । एषां बन्धं च मोक्षं च सुखं दु:खं च निष्कल: ॥ २१ ॥
ພຣະເຈົ້າສູງສຸດເປັນອົງດຽວ; ດ້ວຍອາດມະມາຍາຂອງພຣະອົງ ພຣະອົງສ້າງສັດທັງປວງ. ແມ່ນບໍ່ຕິດພັນ ແຕ່ປາກົດພັນທະ–ໂມກສະ ແລະ ສຸກ–ທຸກ.
Verse 22
न तस्य कश्चिद्दयित: प्रतीपो न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्व: । समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य सुखे न राग: कुत एव रोष: ॥ २२ ॥
ພຣະເຈົ້າມີພຣະໃຈເທົ່າທຽມຕໍ່ສັດທັງປວງ; ບໍ່ມີຜູ້ໃດເປັນທີ່ຮັກພິເສດ ຫຼືເປັນສັດຕູ, ບໍ່ມີມິດຫຼືຍາດ. ພຣະອົງເປັນນິຣັນຈະນະ ບໍ່ຕິດສຸກ; ແລ້ວໂທສະຕໍ່ທຸກຈະມາແນວໃດ?
Verse 23
तथापि तच्छक्तिविसर्ग एषां सुखाय दु:खाय हिताहिताय । बन्धाय मोक्षाय च मृत्युजन्मनो: शरीरिणां संसृतयेऽवकल्पते ॥ २३ ॥
ແຕ່ກໍຕາມ ດ້ວຍການແຜ່ອອກແຫ່ງສັກຕິຂອງພຣະອົງ ພຣະເຈົ້າຈັດວາງໃຫ້ຜູ້ມີກາຍຕາມກຳ: ສຸກ–ທຸກ, ດີ–ຮ້າຍ, ພັນທະ–ໂມກສະ, ເກີດ–ຕາຍ ເພື່ອໃຫ້ກະແສສັງສາຣາດຳເນີນຕໍ່ໄປ।
Verse 24
अथ प्रसादये न त्वां शापमोक्षाय भामिनि । यन्मन्यसे ह्यसाधूक्तं मम तत्क्षम्यतां सति ॥ २४ ॥
ໂອ ແມ່ຜູ້ໂກດ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ມາເພື່ອຂໍໃຫ້ທ່ານໂປຣດເພື່ອພົ້ນຄຳສາບ. ໂອ ສະຕີ, ຖ້າທ່ານເຫັນວ່າຄຳໃດຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສົມຄວນ ຂໍໂປຣດອະໄພໃຫ້ເຖີດ.
Verse 25
श्रीशुक उवाच इति प्रसाद्य गिरिशौ चित्रकेतुररिन्दम । जगाम स्वविमानेन पश्यतो: स्मयतोस्तयो: ॥ २५ ॥
ສຣີຊຸກະເທວາກ່າວວ່າ—ໂອ ປະຣີກຊິດ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຫຼັງຈາກຈິດຣະເກຕຸໄດ້ເຮັດໃຫ້ກິຣີຊະ (ຊິວະ) ແລະ ປາຣະວະຕີ ພໍພຣະໃຈແລ້ວ ລາວຂຶ້ນວິມານຂອງຕົນແລະຈາກໄປ; ທັງສອງທອດພຣະເນດເບິ່ງດ້ວຍຄວາມປະຫລາດໃຈ ແລະຍິ້ມອອກມາ.
Verse 26
ततस्तु भगवान् रुद्रो रुद्राणीमिदमब्रवीत् । देवर्षिदैत्यसिद्धानां पार्षदानां च शृण्वताम् ॥ २६ ॥
ຕໍ່ມາ ໃນທ່າມກາງເທວະຣິສີນາຣະດະ ອະສູນ ຊາວສິດທະໂລກ ແລະບໍລິວານຂອງພຣະອົງທີ່ກໍາລັງຟັງຢູ່ ພຣະພະຄະວານ ຣຸດຣະຜູ້ມີິດທານຸພາບ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະມະເຫສີ ຣຸດຣານີ ປາຣະວະຕີ ດັ່ງນີ້
Verse 27
श्रीरुद्र उवाच दृष्टवत्यसि सुश्रोणि हरेरद्भुतकर्मण: । माहात्म्यं भृत्यभृत्यानां नि:स्पृहाणां महात्मनाम् ॥ २७ ॥
ພຣະສີຣຸດຣະກ່າວວ່າ—ໂອ ປາຣະວະຕີຜູ້ມີແອວງາມ! ເຈົ້າໄດ້ເຫັນຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງໄວສະນະວະ ຜູ້ເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ພຣະຫຣິ ຜູ້ມີກິດອັນອັດສະຈັນ ແລ້ວບໍ? ມະຫາຕະມະເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ໃຝ່ຫາສຸກວັດຖຸ
Verse 28
नारायणपरा: सर्वे न कुतश्चन बिभ्यति । स्वर्गापवर्गनरकेष्वपि तुल्यार्थदर्शिन: ॥ २८ ॥
ຜູ້ພັກດີທີ່ອຸທິດໃຈແດ່ພຣະນາຣາຍະນະແຕ່ຜູ້ດຽວ ບໍ່ຢ້ານກົວສະພາບໃດໆ ສໍາລັບເຂົາ ສະຫວັນ ໂມກສະ ແລະນະຣົກ ກໍເທົ່າກັນ ເພາະເຂົາສົນໃຈແຕ່ການຮັບໃຊ້ພຣະເຈົ້າ
Verse 29
देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया । सुखं दु:खं मृतिर्जन्म शापोऽनुग्रह एव च ॥ २९ ॥
ເມື່ອສັດມີຊີວິດເຂົ້າໄປຜູກພັນກັບຮ່າງກາຍວັດຖຸ ດ້ວຍລີລາຂອງພະລັງງານພາຍນອກຂອງພຣະເຈົ້າ ຈຶ່ງເກີດຄວາມເປັນຄູ່—ສຸກ-ທຸກ ເກີດ-ຕາຍ ຄໍາສາບ-ພຣະອະນຸກຣະຫາ—ລ້ວນເປັນຜົນຕາມທໍາມະຊາດຂອງການສຳພັນນີ້
Verse 30
अविवेककृत: पुंसो ह्यर्थभेद इवात्मनि । गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्रजिवत्कृत: ॥ ३० ॥
ເຫມືອນຄົນຫຼົງເຫັນພວງມາລາດອກໄມ້ເປັນງູ ສັນໃດ ດ້ວຍຄວາມຂາດປັນຍາ ມະນຸດກໍຄິດວ່າມີຄວາມແຕກຕ່າງໃນຕົນ ແລ້ວແຍກຄຸນ-ໂທດ ຈັດສຸກເປັນດີ ທຸກເປັນຊົ່ວ
Verse 31
वासुदेवे भगवति भक्तिमुद्वहतां नृणाम् । ज्ञानवैराग्यवीर्याणां न हि कश्चिद् व्यपाश्रय: ॥ ३१ ॥
ຜູ້ທີ່ປະກອບພັກຕິບໍລິການແດ່ພຣະວາສຸເທວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ຍ່ອມມີປັນຍາແລະຄວາມຄາຍຍຶດຕິດໂລກວັດຖຸໂດຍທໍາມະຊາດ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຫຼົງໃນສຸກຫຼືທຸກທີ່ໂລກເອີ້ນວ່າເປັນຈິງ।
Verse 32
नाहं विरिञ्चो न कुमारनारदौ न ब्रह्मपुत्रा मुनय: सुरेशा: । विदाम यस्येहितमंशकांशका न तत्स्वरूपं पृथगीशमानिन: ॥ ३२ ॥
ບໍ່ແມ່ນຂ້ອຍ (ພຣະສິວະ) ບໍ່ແມ່ນພຣະພຣົມ ບໍ່ແມ່ນອັດສະວິນີກຸມານ ບໍ່ແມ່ນນາຣະດ ບໍ່ແມ່ນມຸນີຜູ້ເປັນບຸດຂອງພຣະພຣົມ ແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍກໍບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈລີລາແລະພຣະອົງຂອງພຣະເຈົ້າສູງສຸດໄດ້; ແມ່ນແຕ່ເຮົາເປັນສ່ວນຂອງພຣະອົງ ແຕ່ກໍຄິດວ່າຕົນເປັນຜູ້ຄອງອໍານາດແຍກຕ່າງ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ພຣະສະພາວະຂອງພຣະອົງ।
Verse 33
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सर्वभूतप्रियो हरि: ॥ ३३ ॥
ພຣະອົງບໍ່ຖືຜູ້ໃດວ່າເປັນທີ່ຮັກພິເສດ ຫຼືເປັນສັດຕູ; ບໍ່ມີໃຜເປັນພວກຂອງພຣະອົງ ແລະບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນແປກໜ້າ. ເນື່ອງຈາກພຣະຫຣິເປັນອາດມັນພາຍໃນຂອງສັດທັງປວງ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນມິດຜູ້ນໍາມົງຄຸນ ແລະເປັນທີ່ຮັກໃກ້ຊິດຂອງທຸກຜູ້ທຸກນາມ।
Verse 34
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
ຈິດຣະເກຕຸຜູ້ມີບຸນຍິ່ງນີ້ເປັນພັກຕະຜູ້ຕາມຮັບໃຊ້ທີ່ພຣະອົງຮັກ; ລາວເບິ່ງສັດທັງປວງຢ່າງເທົ່າທຽມ ແລະສະງົບ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຂ້ອຍກໍເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຂອງອະຈະຢຸຕະ (ນາຣາຍະນະ). ດັ່ງນັ້ນຢ່າປະຫລາດໃຈຕໍ່ການກະທໍາຂອງມະຫາຕະມະ ພັກຕະອັນສູງສຸດຂອງນາຣາຍະນະ; ເພາະພວກເຂົາປາດຈາກຄວາມຍຶດຕິດແລະຄວາມອິດສາ, ສະງົບເສມອ ແລະເບິ່ງທຸກຄົນຢ່າງເທົ່າທຽມ।
Verse 35
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
ຈິດຣະເກຕຸຜູ້ມີບຸນຍິ່ງນີ້ເປັນພັກຕະຜູ້ຕາມຮັບໃຊ້ທີ່ພຣະອົງຮັກ; ລາວເບິ່ງສັດທັງປວງຢ່າງເທົ່າທຽມ ແລະສະງົບ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຂ້ອຍກໍເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຂອງອະຈະຢຸຕະ (ນາຣາຍະນະ). ດັ່ງນັ້ນຢ່າປະຫລາດໃຈຕໍ່ການກະທໍາຂອງມະຫາຕະມະ ພັກຕະອັນສູງສຸດຂອງນາຣາຍະນະ; ເພາະພວກເຂົາປາດຈາກຄວາມຍຶດຕິດແລະຄວາມອິດສາ, ສະງົບເສມອ ແລະເບິ່ງທຸກຄົນຢ່າງເທົ່າທຽມ।
Verse 36
श्रीशुक उवाच इति श्रुत्वा भगवत: शिवस्योमाभिभाषितम् । बभूव शान्तधी राजन् देवी विगतविस्मया ॥ ३६ ॥
ພຣະສີສຸກະເທວ ໂກສະວາມີ ກ່າວວ່າ—ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອເທວີໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງພຣະພະຄະວານ ຊິວະ ທີ່ກ່າວກັບອຸມາ ຄວາມພິສົງກໍຫາຍໄປ ແລະ ປັນຍາກໍຕັ້ງມັ່ນສະຫງົບ।
Verse 37
इति भागवतो देव्या: प्रतिशप्तुमलन्तम: । मूर्ध्ना स जगृहे शापमेतावत्साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
ຈິດຣະເກຕຸ ຜູ້ເປັນມະຫາພັກຕະ ສາມາດສາບເທວີຕອບໂຕ້ໄດ້ ແຕ່ທ່ານບໍ່ເຮັດ; ທ່ານກ້ມຫົວຮັບຄໍາສາບດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມຕໍ່ພຣະຊິວະແລະພຣະມະເຫສີ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຂອງໄວສະນະວະ
Verse 38
जज्ञे त्वष्टुर्दक्षिणाग्नौ दानवीं योनिमाश्रित: । वृत्र इत्यभिविख्यातो ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ३८ ॥
ເນື່ອງດ້ວຍຄໍາສາບຂອງພະນາງພະວານີ (ທຸຣຄາ) ຈິດຣະເກຕຸນັ້ນໄດ້ໄປເກີດໃນສາຍອະສຸຣະ। ທ່ານປາກົດເປັນຮູບອະສຸຣະຈາກໄຟບູຊາດ້ານທັກສິນໃນຍັດຂອງຕະວັດສະຕາ ແມ່ນແຕ່ຍັງຄົງພ້ອມດ້ວຍຍານະແລະວິຍານະ ແລະໄດ້ຮັບນາມວ່າ ວຶດຣາສຸຣະ
Verse 39
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । वृत्रस्यासुरजातेश्च कारणं भगवन्मते: ॥ ३९ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ປະຣີກຊິດ, ພຣະອົງໄດ້ຖາມຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ວຶດຣາສຸຣະ ຜູ້ເປັນມະຫາພັກຕະ ເກີດໃນຕະກູນອະສຸຣະໄດ້ແນວໃດ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອະທິບາຍທຸກຢ່າງໃຫ້ພຣະອົງແລ້ວ
Verse 40
इतिहासमिमं पुण्यं चित्रकेतोर्महात्मन: । माहात्म्यं विष्णुभक्तानां श्रुत्वा बन्धाद्विमुच्यते ॥ ४० ॥
ນີ້ແມ່ນປະຫວັດອັນບຸນຂອງມະຫາອາດມາ ຈິດຣະເກຕຸ. ຜູ້ໃດຟັງເລື່ອງນີ້ຈາກປາກຂອງພັກຕະຜູ້ບໍລິສຸດ ພ້ອມມະຫິມາຂອງຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະວິສະນຸ ຜູ້ນັ້ນກໍພົ້ນຈາກພັນທະແຫ່ງສັງສາຣະ
Verse 41
य एतत्प्रातरुत्थाय श्रद्धया वाग्यत: पठेत् । इतिहासं हरिं स्मृत्वा स याति परमां गतिम् ॥ ४१ ॥
ຜູ້ໃດຕື່ນແຕ່ເຊົ້າ ດ້ວຍສັດທາ ສຳລວມວາຈາແລະໃຈ ລະລຶກພຣະສີຫຣິ ແລ້ວອ່ານປະຫວັດສັກສິດນີ້ ຈະເຖິງຄະຕິສູງສຸດ—ພຣະທາມຂອງພຣະເຈົ້າ।
Frequently Asked Questions
Citraketu judged Śiva’s external posture—embracing Pārvatī in a public assembly—through conventional social decorum, not recognizing Śiva’s transcendental position and the non-material nature of divine conduct. The mistake is not merely ‘speaking’ but presuming moral superiority and criticizing an exalted personality without understanding tattva (reality), which the Bhāgavata frames as a form of offense rooted in partial knowledge.
Śiva’s silence demonstrates the restraint and profundity of a mahātmā: he does not react from ego, nor does he need to defend himself. In Bhāgavata ethics, such silence also exposes the critic’s immaturity and allows the event to become instructive—culminating in a teaching moment where Śiva later glorifies the Vaiṣṇava quality of fearlessness and detachment.
He immediately offered obeisance, accepted the curse with folded hands, and refrained from counter-cursing despite having mystic power to do so. This is praised as the standard of Vaiṣṇava conduct: humility, non-retaliation, and philosophical clarity that happiness and distress unfold under karma and daiva, while devotion remains the devotee’s true shelter.
Citraketu teaches that embodied life moves like waves in a flowing river—dualities arise and pass—so ‘curse’ and ‘favor’ are not ultimate realities. He attributes happiness and distress to the unfolding of past deeds under higher administration, and he stresses that the Supreme Lord is impartial; dualities pertain to the conditioned state under māyā, not to the Lord’s own nature.
The chapter explicitly connects Citraketu’s curse to his later birth as Vṛtrāsura, showing that external birth-status does not define devotion. A devotee may accept an apparently unfavorable embodiment due to a curse or karmic arrangement, yet retain transcendental knowledge and bhakti. This sets up the later narrative where Vṛtrāsura’s devotion becomes exemplary despite his demonic form.
Śiva teaches that devotees of Nārāyaṇa are servants of the Lord’s servants, uninterested in material happiness, and fearless in any condition. For them, heaven, hell, and even liberation are secondary to service. Such devotees naturally possess knowledge and detachment, and they remain peaceful and equal to all—hence Citraketu’s unshaken acceptance is evidence of genuine Vaiṣṇava stature.