Adhyaya 15
Nārada and Aṅgirā Instruct Citraketu: Impermanence, Ātma-Tattva, and Mantra-Upadeśa
ຫຼັງຈາກຈິຕຣະເກຕຸໄດ້ຂຶ້ນຄອງລາຊະອານາຈັກ ແລະຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າເມື່ອລູກຊາຍເສຍຊີວິດ ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍພະຣາຊານອນລົງຂ້າງຮ່າງລູກ. ນາຣະດະ ແລະ ອັງຄິຣາ ທ້າທາຍເຫດຜົນຂອງການຮ້ອງໄຫ້ ໂດຍຖາມວ່າອົງປະກອບ “ພໍ່–ລູກ” ມີຄວາມຕໍ່ເນື່ອງແທ້ຫຼືບໍ່ ແລະປຽບຄວາມສຳພັນໃນຮ່າງກາຍເປັນການພົບກັນຊົ່ວຄາວຂອງເມັດຊາຍທີ່ຖືກຄື້ນພັດ ແລະເປັນເມັດພືດທີ່ອອກຜົນຕາມເງື່ອນໄຂ. ພວກທ່ານຢືນຢັນວ່າໂລກນີ້ຊົ່ວຄາວ—ແທ້ແຕ່ບໍ່ນິລັນດອນ—ແລະອະທິບາຍວ່າພຣະພະຄະວານຄວບຄຸມການສ້າງ ການຮັກສາ ແລະການທຳລາຍ ຜ່ານຕົວແທນຮອງ ເພື່ອເປີດໂປງອະຫັງກາຣະທີ່ອ້າງວ່າ “ຂ້ອຍເປັນຜູ້ກະທຳ”. ຈິຕຣະເກຕຸຕື່ນຮູ້ ຈຳແນກພຣະລະສີວາຍສະນະວະດັ່ງອະວະດູຕະ ແລະຂໍຄວາມຮູ້; ອັງຄິຣາເຜີຍຕົນ ແລະອະທິບາຍວ່າການໃຫ້ລູກໃນອະດີດເປັນການຜ່ອນຜັນຕາມຄວາມຫຼົງວັດຖຸຂອງພະຣາຊາ. ພວກທ່ານຍັງຊີ້ວ່າຄວາມຮັ່ງມີໃນເຮືອນແລະລາຊະສົມບັດເປັນເຫມືອນເມືອງກັນດະຣະວະ (gandharva-nagara) ຄືຄວາມຝັນ ເປັນບໍ່ນ້ຳຂອງຄວາມຢ້ານແລະທຸກຂ໌ ແລະເຊີນໃຫ້ສືບສວນອາດຕະມາເກີນກາຍ-ໃຈ ແລະທຸກຂ໌ສາມປະການ. ທ້າຍບົດ ນາຣະດະສັນຍາຈະປະທານມັນຕຣາອັນມີພະລັງ ໃຫ້ຈິຕຣະເກຕຸໄດ້ດາຣະຊະນະພຣະເຈົ້າໂດຍກົງໃນ 7 ຄືນ ເປັນການເປີດທາງສູ່ການເຕີບໂຕໃນພັກຕິ ແລະ poṣaṇa ຜ່ານ bhakti.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच ऊचतुर्मृतकोपान्ते पतितं मृतकोपमम् । शोकाभिभूतं राजानं बोधयन्तौ सदुक्तिभि: ॥ १ ॥
ສຣີຊຸກເກເດວ ໂກສວາມີ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະຣາຊາຈິຕຣະເກຕຸ ຖືກຄວາມໂສກຄອບງໍາ ນອນຢູ່ຂ້າງສົບຂອງລູກຊາຍດຸຈສົບ ິສີນາຣະດາ ແລະ ອັງຄິຣາ ໄດ້ຊີ້ນໍາດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນປະເສີດໃຫ້ເກີດສະຕິທາງວິນຍານ
Verse 2
कोऽयं स्यात्तव राजेन्द्र भवान् यमनुशोचति । त्वं चास्य कतम: सृष्टौ पुरेदानीमत: परम् ॥ २ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຮ່າງໄຮ້ວິນຍານທີ່ພຣະອົງກໍາລັງໂສກນັ້ນ ມີຄວາມສຳພັນຫຍັງກັບພຣະອົງ? ແລະພຣະອົງເປັນໃຜຂອງເຂົາ? ພຣະອົງອາດກ່າວວ່າ ພໍ່–ລູກ; ແຕ່ຄວາມສຳພັນນີ້ເຄີຍມີກ່ອນບໍ, ມີຢູ່ຈິງໃນບັດນີ້ບໍ, ແລະຈະດໍາລົງຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດບໍ?
Verse 3
यथा प्रयान्ति संयान्ति स्रोतोवेगेन बालुका: । संयुज्यन्ते वियुज्यन्ते तथा कालेन देहिन: ॥ ३ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ! ເຫມືອນເມັດຊາຍນ້ອຍໆ ບາງຄັ້ງຮວມກັນ ບາງຄັ້ງແຍກອອກ ເນື່ອງຈາກແຮງຄື້ນນ້ໍາ; ສັດທີ່ຮັບຮ່າງກາຍກໍເຊັ່ນກັນ ບາງຄັ້ງພົບກັນ ບາງຄັ້ງພັດພາກ ໂດຍອໍານາດແຫ່ງການເວລາ
Verse 4
यथा धानासु वै धाना भवन्ति न भवन्ति च । एवं भूतानि भूतेषु चोदितानीशमायया ॥ ४ ॥
ເຫມືອນເມັດພືດທີ່ຫວ່ານລົງດິນ ບາງຄັ້ງງອກ ບາງຄັ້ງບໍ່ງອກ, ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ໂດຍແຮງຜັກດັນແຫ່ງມາຍາຂອງພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ບາງຄັ້ງຈຶ່ງມີການປະສົມພັນ ບາງຄັ້ງກໍບໍ່ເກີດ. ດັ່ງນັ້ນຢ່າໂສກເສົ້າຕໍ່ຄວາມເປັນພໍ່ແມ່ອັນຊົ່ວຄາວ; ທຸກຢ່າງຢູ່ໃນພຣະປະສົງຂອງພຣະອົງ.
Verse 5
वयं च त्वं च ये चेमे तुल्यकालाश्चराचरा: । जन्ममृत्योर्यथा पश्चात् प्राङ्नैवमधुनापि भो: ॥ ५ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ, ທັງພຣະອົງແລະພວກເຮົາ—ທີ່ປຶກສາ, ມະເຫສີ ແລະ ລັດຖະມົນຕີ—ພ້ອມທັງສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວທົ່ວຈັກກະວານໃນການນີ້ ລ້ວນຢູ່ໃນສະພາບຊົ່ວຄາວ. ກ່ອນເກີດບໍ່ມີສະພາບນີ້ ແລະຫຼັງຕາຍກໍຈະບໍ່ມີອີກ; ດັ່ງນັ້ນສະພາບປັດຈຸບັນແມ່ນບໍ່ຖາວອນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນຄວາມເທັດ.
Verse 6
भूतैर्भूतानि भूतेश: सृजत्यवति हन्ति च । आत्मसृष्टैरस्वतन्त्रैरनपेक्षोऽपि बालवत् ॥ ६ ॥
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ—ພູເຕສະ ຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງສັດທັງປວງ—ໃຫ້ການສ້າງ, ການຄຸ້ມຄອງ, ແລະການທຳລາຍ ເກີດຂຶ້ນໂດຍອາໄສສັດທັງປວງເປັນເຄື່ອງມື. ແມ່ນແທ້ວ່າພຣະອົງບໍ່ຍຶດຕິດກັບການປະກົດຊົ່ວຄາວນີ້, ແຕ່ດຸດເດັກນ້ອຍຫຼິ້ນຢູ່ຊາຍຫາດ, ພຣະອົງຄວບຄຸມທຸກຢ່າງແລະດຳເນີນເປັນລີລາ. ການສ້າງໃຊ້ພໍ່, ການຄຸ້ມຄອງໃຊ້ກະສັດ/ລັດ, ແລະການທຳລາຍໃຊ້ຕົວແທນເຊັ່ນງູ; ຕົວແທນເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ມີອຳນາດອິດສະຫຼະ, ແຕ່ເພາະມາຍາ ສັດໂລກຈຶ່ງຄິດວ່າຕົນເປັນຜູ້ກະທຳ.
Verse 7
देहेन देहिनो राजन् देहाद्देहोऽभिजायते । बीजादेव यथा बीजं देह्यर्थ इव शाश्वत: ॥ ७ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເຫມືອນເມັດພືດໜຶ່ງໃຫ້ເກີດເມັດພືດອີກໜຶ່ງ, ດັ່ງນັ້ນຈາກຮ່າງໜຶ່ງ (ພໍ່) ຜ່ານອີກຮ່າງໜຶ່ງ (ແມ່) ຈຶ່ງເກີດຮ່າງທີສາມ (ລູກ). ອົງປະກອບຂອງກາຍມີການສືບຕໍ່ໄຫຼໄປ, ແລະຜູ້ມີກາຍ—ຊີວາຕະມັນ—ຜູ້ປາກົດຜ່ານອົງປະກອບນັ້ນ ກໍເປັນນິລັນດອນ.
Verse 8
देहदेहिविभागोऽयमविवेककृत: पुरा । जातिव्यक्तिविभागोऽयं यथा वस्तुनि कल्पित: ॥ ८ ॥
ການແບ່ງວ່າ “ກາຍ” ແລະ “ຜູ້ມີກາຍ (ເດຮີ)” ນີ້, ພ້ອມທັງການແບ່ງແຍກເຊັ່ນ ຊາດ ແລະ ບຸກຄົນ, ເປັນແຕ່ການສົມມຸດຂອງຜູ້ບໍ່ມີວິເວກ; ເຫມືອນການສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງນາມ‑ຮູບໃສ່ວັດຖຸອັນດຽວ.
Verse 9
श्रीशुक उवाच एवमाश्वासितो राजा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभि: । विमृज्य पाणिना वक्त्रमाधिम्लानमभाषत ॥ ९ ॥
ພຣະສີສຸກະເທວ ໂກສວາມີ ກ່າວຕໍ່ວ່າ—ເມື່ອໄດ້ຮັບການປອບໃຈດ້ວຍຄໍາສອນຂອງນາຣະດະ ແລະ ອັງຄິຣາ ພຣະຣາຊາຈິດຣະເກຕຸ ກໍເກີດຄວາມຫວັງດ້ວຍປັນຍາ। ພຣະອົງໃຊ້ມືເຊັດໃບໜ້າທີ່ເຫື່ອຍລ້າ ແລ້ວເລີ່ມກ່າວຄໍາ।
Verse 10
श्रीराजोवाच कौ युवां ज्ञानसम्पन्नौ महिष्ठौ च महीयसाम् । अवधूतेन वेषेण गूढाविह समागतौ ॥ १० ॥
ພຣະຣາຊາກ່າວວ່າ—ທ່ານທັງສອງເປັນຜູ້ອຸດົມດ້ວຍປັນຍາ ແລະໃນບັນດາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກໍຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ. ທ່ານນຸ່ງຫົ່ມແບບອະວະທູຕະເພື່ອປິດບັງຕົນ ແລ້ວມາຮອດທີ່ນີ້।
Verse 11
चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रिया: । मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिन: ॥ ११ ॥
ພຣາຫມະນຜູ້ເປັນໄວສະນະວະ ຜູ້ເປັນທາດຮັກຂອງພຣະກຣິດສະນະ ຍ່ອມຈາລິກໄປຕາມປາຖະນາໃນໂລກ ແລະບາງຄັ້ງກໍແຕ່ງກາຍຄືຄົນບ້າ. ເພື່ອໃຫ້ຄົນວັດຖຸນິຍົມເຊັ່ນພວກເຮົາ ຜູ້ຕິດໃນກາມຄຸນ ໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ ແລະກໍາຈັດອະວິຊາ ພວກໄວສະນະວະເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈາລິກໄປ।
Verse 12
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
ໂອ ມະຫາວິນຍານທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນວ່າ ໃນບັນດາຜູ້ສໍາເລັດສົມບູນ (ສິດທະ) ຜູ້ຈາລິກໄປທົ່ວແຜ່ນດິນເພື່ອສອນປັນຍາແກ່ຜູ້ຖືກອະວິຊາປົກຄຸມ ມີ ສນັດກຸມາຣະ, ນາຣະດະ, ຣິພຸ, ອັງຄິຣາ, ເທວະລະ, ອະສິຕະ, ອະປານຕະຣະຕະມາ (ວະຍາສະ), ມາຣະກັນເດຍະ, ໂກຕະມະ, ວະສິດຖະ, ພະຄະວານ ປະຣະສຸຣາມະ, ກະປິລະ, ຊຸກະເທວະ, ດຸຣະວາສາ, ຢາຊະຍະວັລກະຍະ, ຊາຕຸກັນນະ ແລະ ອະຣຸນິ; ອີກທັງ ໂຣມະຊະ, ຈະຍະວະນະ, ດັດຕາເຕຣຍະ, ອາສຸຣິ, ປະຕັນຊະລິ, ທາວມະຍະຜູ້ເປັນດັ່ງຫົວແຫ່ງພຣະເວດ, ປັນຈະຊິຂະ, ຮິຣັນຍະນາພະ, ເກົາຊັນຍະ, ຊຣຸຕະເທວະ ແລະ ຣິຕະທະວະຊະ ເປັນຕົ້ນ. ທ່ານທັງສອງຍ່ອມຢູ່ໃນຫມູ່ນັ້ນແນ່ນອນ.
Verse 13
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
ໂອ ມະຫາວິນຍານທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນວ່າ ໃນບັນດາຜູ້ສໍາເລັດສົມບູນ (ສິດທະ) ຜູ້ຈາລິກໄປທົ່ວແຜ່ນດິນເພື່ອສອນປັນຍາແກ່ຜູ້ຖືກອະວິຊາປົກຄຸມ ມີ ສນັດກຸມາຣະ, ນາຣະດະ, ຣິພຸ, ອັງຄິຣາ, ເທວະລະ, ອະສິຕະ, ອະປານຕະຣະຕະມາ (ວະຍາສະ), ມາຣະກັນເດຍະ, ໂກຕະມະ, ວະສິດຖະ, ພະຄະວານ ປະຣະສຸຣາມະ, ກະປິລະ, ຊຸກະເທວະ, ດຸຣະວາສາ, ຢາຊະຍະວັລກະຍະ, ຊາຕຸກັນນະ ແລະ ອະຣຸນິ; ອີກທັງ ໂຣມະຊະ, ຈະຍະວະນະ, ດັດຕາເຕຣຍະ, ອາສຸຣິ, ປະຕັນຊະລິ, ທາວມະຍະຜູ້ເປັນດັ່ງຫົວແຫ່ງພຣະເວດ, ປັນຈະຊິຂະ, ຮິຣັນຍະນາພະ, ເກົາຊັນຍະ, ຊຣຸຕະເທວະ ແລະ ຣິຕະທະວະຊະ ເປັນຕົ້ນ. ທ່ານທັງສອງຍ່ອມຢູ່ໃນຫມູ່ນັ້ນແນ່ນອນ.
Verse 14
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
ໂອ ມະຫາວິນຍານ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນວ່າ ໃນບັນດາມະຫາສິດທະຜູ້ຈາລິກໄປທົ່ວໜ້າແຜ່ນດິນ ເພື່ອສອນຍານແກ່ຜູ້ຄົນທີ່ຖືກອະວິຊາປົກຄຸມ ມີ ສນັດກຸມາຣ, ນາຣະດ, ຣິບຫຸ, ອັງກິຣາ, ເທວະລະ, ອະສິຕ, ອະປານຕະຣະຕະມາ (ວະຍາສ), ມາຣະກັນເດຍ, ໂກຕະມະ, ວະສິດຖະ, ພະພຣະອົງ ປະຣະຊຸຣາມ, ກະປິລະ, ຊຸກະເທວະ, ດຸຣວາສາ, ຢາຊະຍະວັນກະຍະ, ຊາຕຸກັນ ແລະ ອະຣຸນິ. ອື່ນໆອີກມີ ໂຣມະຊະ, ຈະຍະວະນະ, ດັດຕາເຕຣຍະ, ອາຊຸຣິ, ປະຕັນຈະລິ, ທ່ານດໂຫມຍະຜູ້ເປັນດັ່ງຫົວໜ້າແຫ່ງເວດ, ມຸນີ ປັນຈະສິຂະ, ຮິຣັນຍະນາພະ, ເກົາຊັນຍະ, ຊຣຸຕະເທວະ ແລະ ຣິຕະທະວະຈະ. ທ່ານກໍຕ້ອງເປັນໜຶ່ງໃນພວກເຂົາແນ່ນອນ.
Verse 15
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
ໂອ ມະຫາວິນຍານ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນວ່າ ໃນບັນດາມະຫາສິດທະຜູ້ຈາລິກໄປທົ່ວໜ້າແຜ່ນດິນ ເພື່ອສອນຍານແກ່ຜູ້ຄົນທີ່ຖືກອະວິຊາປົກຄຸມ ມີ ສນັດກຸມາຣ, ນາຣະດ, ຣິບຫຸ, ອັງກິຣາ, ເທວະລະ, ອະສິຕ, ອະປານຕະຣະຕະມາ (ວະຍາສ), ມາຣະກັນເດຍ, ໂກຕະມະ, ວະສິດຖະ, ພະພຣະອົງ ປະຣະຊຸຣາມ, ກະປິລະ, ຊຸກະເທວະ, ດຸຣວາສາ, ຢາຊະຍະວັນກະຍະ, ຊາຕຸກັນ ແລະ ອະຣຸນິ. ອື່ນໆອີກມີ ໂຣມະຊະ, ຈະຍະວະນະ, ດັດຕາເຕຣຍະ, ອາຊຸຣິ, ປະຕັນຈະລິ, ທ່ານດໂຫມຍະ, ມຸນີ ປັນຈະສິຂະ, ຮິຣັນຍະນາພະ, ເກົາຊັນຍະ, ຊຣຸຕະເທວະ ແລະ ຣິຕະທະວະຈະ. ທ່ານກໍຕ້ອງເປັນໜຶ່ງໃນພວກເຂົາແນ່ນອນ.
Verse 16
तस्माद्युवां ग्राम्यपशोर्मम मूढधिय: प्रभू । अन्धे तमसि मग्नस्य ज्ञानदीप उदीर्यताम् ॥ १६ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ທ່ານຜູ້ເປັນນາຍ, ທ່ານທັງສອງສາມາດປະທານຄວາມຮູ້ແທ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້. ຂ້າພະເຈົ້າໂງ່ເຂລາເຫມືອນສັດບ້ານນອກ ເຊັ່ນ ໝູ ຫຼື ໝາ ເພາະຈົມຢູ່ໃນຄວາມມືດແຫ່ງອະວິຊາ; ຂໍໃຫ້ຈຸດປະທີບແຫ່ງຍານເພື່ອຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ.
Verse 17
श्रीअङ्गिरा उवाच अहं ते पुत्रकामस्य पुत्रदोऽस्म्यङ्गिरा नृप । एष ब्रह्मसुत: साक्षान्नारदो भगवानृषि: ॥ १७ ॥
ອັງກິຣາ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອທ່ານປາຖະໜາຈະໄດ້ບຸດ ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ແຫຼະໄດ້ມາຫາທ່ານ. ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນອັງກິຣາຜູ້ປະທານບຸດນີ້ໃຫ້ທ່ານ. ສ່ວນລະສີຜູ້ນີ້ແມ່ນ ນາຣະດ ມະຫາລະສີ, ບຸດໂດຍກົງຂອງພຣະພຣະຫມາ.
Verse 18
इत्थं त्वां पुत्रशोकेन मग्नं तमसि दुस्तरे । अतदर्हमनुस्मृत्य महापुरुषगोचरम् ॥ १८ ॥ अनुग्रहाय भवत: प्राप्तावावामिह प्रभो । ब्रह्मण्यो भगवद्भक्तो नावासादितुमर्हसि ॥ १९ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າເພາະບຸດ ທ່ານໄດ້ຈົມຢູ່ໃນຄວາມມືດອັນຍາກຈະຂ້າມແຫ່ງອະວິຊາ. ເຮົາທັງສອງໄດ້ມານີ້ເພື່ອເກື້ອກູນທ່ານ ໂດຍລະລຶກສັດທຳທີ່ມະຫາບຸຣຸດເຂົ້າເຖິງໄດ້. ທ່ານເປັນຜູ້ນັບຖືພຣາຫມະນ ແລະເປັນພັກຕະຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ; ດັ່ງນັ້ນການຈົມຢູ່ໃນການຄຳຄວນເພາະການສູນເສຍທາງວັດຖຸ ບໍ່ເໝາະກັບທ່ານ. ຜູ້ທີ່ກ້າວໜ້າໃນຍານທາງວິນຍານ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຕໍ່ການໄດ້ແລະເສຍໃນໂລກ.
Verse 19
इत्थं त्वां पुत्रशोकेन मग्नं तमसि दुस्तरे । अतदर्हमनुस्मृत्य महापुरुषगोचरम् ॥ १८ ॥ अनुग्रहाय भवत: प्राप्तावावामिह प्रभो । ब्रह्मण्यो भगवद्भक्तो नावासादितुमर्हसि ॥ १९ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ພຣະອົງເປັນຜູ້ພັກຕະຜູ້ກ້າວໜ້າຕໍ່ພຣະພະຄະວານຜູ້ເປັນບຸກຄົນສູງສຸດ; ການຈົມໃນຄວາມໂສກເພາະການສູນເສຍທາງວັດຖຸບໍ່ເໝາະກັບພຣະອົງ. ພວກເຮົາສອງຄົນມາເພື່ອປົດປ່ອຍພຣະອົງຈາກຄວາມໂສກອັນລວງທີ່ເກີດຈາກຄວາມມືດແຫ່ງອະວິຊາ; ເປັນຜູ້ພັກຕະຜູ້ຮັກພຣາຫມັນ ພຣະອົງບໍ່ຄວນທໍ້ໃຈ.
Verse 20
तदैव ते परं ज्ञानं ददामि गृहमागत: । ज्ञात्वान्याभिनिवेशं ते पुत्रमेव ददाम्यहम् ॥ २० ॥
ເມື່ອຂ້າມາຮອດເຮືອນຂອງພຣະອົງເທື່ອທໍາອິດ ຂ້າສາມາດປະທານປັນຍາສູງສຸດໄດ້; ແຕ່ເມື່ອເຫັນວ່າໃຈພຣະອົງຈົມຢູ່ໃນວັດຖຸ ຂ້າຈຶ່ງໃຫ້ແຕ່ບຸດຄົນໜຶ່ງ—ຜູ້ເປັນເຫດໃຫ້ທັງຄວາມຍິນດີແລະຄວາມໂສກ.
Verse 21
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ພຣະອົງກໍກຳລັງຮູ້ຊັດເຖິງຄວາມທຸກຂອງຜູ້ມີລູກ. ເມຍ, ເຮືອນ, ຄວາມຮັ່ງມີແຫ່ງອານາຈັກ, ວັດຖຸແຫ່ງປະສາດສຳຜັດ ແລະສົມບັດຕ່າງໆ ລ້ວນບໍ່ຖາວອນ; ອານາຈັກ, ກຳລັງທະຫານ, ຄັງສົມບັດ, ຂ້າຮັບໃຊ້, ລັດຖະມົນຕີ, ໝູ່ມິດ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ, ຄວາມຫຼົງ, ຄວາມໂສກ ແລະຄວາມທຸກ. ທັງໝົດນີ້ດຸຈ “ນະຄອນຄັນທັຣວະ” ວັງທີ່ຈິນຕະນາວ່າມີໃນປ່າ—ບໍ່ຕ່າງຈາກຄວາມຝັນ, ມາຍາ ແລະຄວາມຄິດປຸງແຕ່ງ.
Verse 22
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ພຣະອົງກໍກຳລັງຮູ້ຊັດເຖິງຄວາມທຸກຂອງຜູ້ມີລູກ. ເມຍ, ເຮືອນ, ຄວາມຮັ່ງມີແຫ່ງອານາຈັກ, ວັດຖຸແຫ່ງປະສາດສຳຜັດ ແລະສົມບັດຕ່າງໆ ລ້ວນບໍ່ຖາວອນ; ອານາຈັກ, ກຳລັງທະຫານ, ຄັງສົມບັດ, ຂ້າຮັບໃຊ້, ລັດຖະມົນຕີ, ໝູ່ມິດ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ, ຄວາມຫຼົງ, ຄວາມໂສກ ແລະຄວາມທຸກ. ທັງໝົດນີ້ດຸຈ “ນະຄອນຄັນທັຣວະ” ວັງທີ່ຈິນຕະນາວ່າມີໃນປ່າ—ບໍ່ຕ່າງຈາກຄວາມຝັນ, ມາຍາ ແລະຄວາມຄິດປຸງແຕ່ງ.
Verse 23
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ພຣະອົງກໍກຳລັງຮູ້ຊັດເຖິງຄວາມທຸກຂອງຜູ້ມີລູກ. ເມຍ, ເຮືອນ, ຄວາມຮັ່ງມີແຫ່ງອານາຈັກ, ວັດຖຸແຫ່ງປະສາດສຳຜັດ ແລະສົມບັດຕ່າງໆ ລ້ວນບໍ່ຖາວອນ; ອານາຈັກ, ກຳລັງທະຫານ, ຄັງສົມບັດ, ຂ້າຮັບໃຊ້, ລັດຖະມົນຕີ, ໝູ່ມິດ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ, ຄວາມຫຼົງ, ຄວາມໂສກ ແລະຄວາມທຸກ. ທັງໝົດນີ້ດຸຈ “ນະຄອນຄັນທັຣວະ” ວັງທີ່ຈິນຕະນາວ່າມີໃນປ່າ—ບໍ່ຕ່າງຈາກຄວາມຝັນ, ມາຍາ ແລະຄວາມຄິດປຸງແຕ່ງ.
Verse 24
दृश्यमाना विनार्थेन न दृश्यन्ते मनोभवा: । कर्मभिर्ध्यायतो नानाकर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २४ ॥
ເມຍ, ລູກ ແລະ ຊັບສິນທີ່ເຫັນຢູ່ນີ້ ເປັນດັ່ງຄວາມຝັນ ແລະ ການປຸງແຕ່ງຂອງໃຈ; ແທ້ຈິງບໍ່ມີຄວາມຖາວອນ. ເນື່ອງຈາກກຳເກົ່າ ໃຈເກີດຄວາມຄິດນານາ ແລະ ຈາກນັ້ນກໍເຮັດກຳຕໍ່ໄປອີກ.
Verse 25
अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मक: । देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृत: ॥ २५ ॥
ຮ່າງກາຍນີ້ເປັນຂອງຊີວະ ປະກອບດ້ວຍທາດວັດຖຸ, ອິນທຣີຍ໌ແຫ່ງຄວາມຮູ້, ອິນທຣີຍ໌ແຫ່ງການກະທຳ ແລະ ໃຈ. ຜ່ານໃຈນັ້ນ ຊີວະທົນທຸກສາມຢ່າງ—ອະທິພູຕິກ, ອະທິໄທວິກ, ແລະ ອະທິຍາດມິກ; ດັ່ງນັ້ນຮ່າງກາຍນີ້ແມ່ນແຫຼ່ງທຸກທັງປວງ.
Verse 26
तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मन: । द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ २६ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍໃຈທີ່ສະຫງົບ ຈົ່ງພິຈາລະນາການເຄື່ອນໄຫວຂອງອາດມັນ—ເຈົ້າແມ່ນຮ່າງກາຍ ຫຼື ໃຈ ຫຼື ວິນຍານ? ມາຈາກໃສ, ອອກຈາກຮ່າງກາຍແລ້ວຈະໄປໃສ, ແລະເປັນຫຍັງຈຶ່ງຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຄວາມໂສກທາງວັດຖຸ. ເມື່ອເຂົ້າໃຈແລ້ວ ຈົ່ງລະຄວາມຍຶດຕິດທີ່ບໍ່ຈຳເປັນ ແລະລະຄວາມເຊື່ອວ່າຄວາມຄູ່ຕ່າງໆໃນໂລກນີ້ເປັນນິລັນດອນ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບ.
Verse 27
श्रीनारद उवाच एतां मन्त्रोपनिषदं प्रतीच्छ प्रयतो मम । यां धारयन् सप्तरात्राद् द्रष्टा सङ्कर्षणं विभुम् ॥ २७ ॥
ພຣະນາຣະດາລະສີກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຮັບມັນຕຣະ-ອຸປນິຊັດອັນເປັນມົງຄຸນຍິ່ງນີ້ຈາກເຮົາດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ. ເມື່ອຖືຮັກສາໄວ້ ໃນເຈັດຄືນ ເຈົ້າຈະໄດ້ເຫັນພຣະສັງກັຣຊະນະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຕໍ່ໜ້າ”
Verse 28
यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य । सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ २८ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນອະດີດ ພຣະສິວະ ແລະ ເທວະອື່ນໆ ໄດ້ເຂົ້າພຶ່ງພາທີ່ມູນພຣະບາດດອກບົວຂອງພຣະສັງກັຣຊະນະ ແລ້ວລະຄວາມຫຼົງໃນຄວາມເປັນຄູ່; ພວກເຂົາໄດ້ຮັບມະຫາສິຣິທາງວິນຍານອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ໃນທັນທີ. ເຈົ້າເອງກໍຈະເຖິງສະຖານະສູງສຸດນັ້ນໃນໄມ່ຊ້າ.
Frequently Asked Questions
They are not denying affection; they are dismantling the metaphysical error that the self is defined by temporary bodily roles. By asking whether the relationship existed before birth or will persist after death, they redirect Citraketu from social identity (upādhi) to the eternal ātmā, thereby curing grief rooted in misidentification.
The analogy frames embodied association as a time-driven convergence and divergence rather than an ultimate union. Just as waves gather and disperse grains without personal intention, kāla brings jīvas together in families and then separates them, showing that lamentation cannot alter the law-like movement of time.
Citraketu describes exalted Vaiṣṇavas who sometimes conceal their stature by unconventional dress or behavior. Their apparent eccentricity protects them from worldly honor and allows them to move freely to enlighten conditioned souls; the emphasis is that true knowledge is measured by realization, not social presentation.
Gandharva-nagara refers to an illusory ‘city in the sky’—something perceived yet lacking enduring substance. The sages use it to show that worldly securities (kingdom, treasury, relatives) appear solid but are unstable and therefore become sources of fear, lamentation, and delusion when treated as permanent.
The analysis of impermanence clears the ground by reducing attachment and false identity; mantra-upadeśa then provides the positive spiritual method to anchor consciousness in Bhagavān. The promised darśana within seven nights illustrates poṣaṇa: when devotion is properly directed, the Lord reciprocates tangibly, transforming grief into realization.