Adhyaya 13
The Forest of Material Existence: Jaḍa Bharata Instructs King Rahūgaṇa
ສືບຕໍ່ຄໍາສອນຂອງ ຈະດາ-ພາຣະຕະ ແກ່ພະຣາຮູກະນະ ບົດນີ້ເປີດເຜີຍອຸປະມາອັນຍາວນານ: ວິນຍານທີ່ຖືກຜູກມັດເປັນເຫມືອນພໍ່ຄ້າເຂົ້າປ່າອັນອັນຕະລາຍເພື່ອຫາກໍາໄລ ແຕ່ຖືກອິນທຣີຍະປົກປ້ນ ແລະຖືກມາຍາແຫ່ງຄວາມສຸກລວງຕານໍາທາງຜິດ. ທ່ານລຽງລໍາອັນຕະລາຍໃນສັງສາຣະ—ຄວາມຜູກພັນຄອບຄົວ, ກາມຕັນຫາ, ຄວາມບາດໝາງທາງສັງຄົມ, ພາສີແລະການສູນເສຍ, ຄວາມຫິວແລະໂລກໄພ, ຄູບາອາຈານປອມ, ແລະຄວາມຜັນຜວນຂອງດິນຟ້າອາກາດແລະໂຊກຊະຕາ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຊີວະວຽນວົນໃນຜົນກັມມະດີ, ຊົ່ວ, ແລະປົນກັນ ພາຍໃຕ້ກຸນະ. ຄໍາສອນສຸດທ້າຍແນະໃຫ້ລະທິ້ງອໍານາດທີ່ຂູດຮີດ ແລະການດຶງດູດທາງອິນທຣີຍະ, ຖື “ດາບແຫ່ງປັນຍາ” ທີ່ລັບຄົມດ້ວຍພະກິດຕິ-ເສວາ, ຕັດປົກມາຍາ ເພື່ອຂ້າມທະເລແຫ່ງອະວິຊາ. ພະຣາຮູກະນະສໍານຶກຜິດ ແລະສັນລະເສີນການຄົບຫາສາທຸ; ສຸກະເທວະກ່າວສະຫຼຸບວ່າ ຈະດາ-ພາຣະຕະອະໄພການດູຖູກ ແລະອອກທ່ອງທ່ຽວຕໍ່, ໃນຂະນະທີ່ພະຣາຮູກະນະຕື່ນຮູ້ຕໍ່ສະຖານະດັ່ງເດີມຂອງອາດຕະ. ທ້າຍບົດປູທາງໃຫ້ພະປາຣີກຊິດຂໍຄໍາອະທິບາຍທີ່ຊັດເຈນ ບໍ່ໃຊ້ອຸປະມາ ໃນຕອນຕໍ່ໄປ.
Shlokas
Verse 1
ब्राह्मण उवाच दुरत्ययेऽध्वन्यजया निवेशितो रजस्तम:सत्त्वविभक्तकर्मदृक् । स एष सार्थोऽर्थपर: परिभ्रमन् भवाटवीं याति न शर्म विन्दति ॥ १ ॥
ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ—ໂອ ພະຣາຊາ ຣາຮູກະນະ, ວິນຍານຜູ້ຖືກຜູກມັດ ຖືກມາຍານຳໃຫ້ເຂົ້າສູ່ເສັ້ນທາງສັງສາຣະອັນຍາກຈະຂ້າມ. ພາຍໃຕ້ອິດທິພົນສາມກຸນ ລາວເຫັນແຕ່ຜົນກຳສາມຢ່າງ—ດີ, ຊົ່ວ, ແລະປົນກັນ—ແລ້ວຕິດຢູ່ໃນ ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ ແລະແນວຄິດມົກສະແບບລະລາຍຮວມ. ເຫມືອນພໍ່ຄ້າເຂົ້າປ່າເພື່ອຫາກຳໄລ ລາວພະເນຈອນໃນປ່າແຫ່ງການເກີດແລະຕາຍທັງວັນທັງຄືນ ແຕ່ບໍ່ພົບຄວາມສຸກແທ້.
Verse 2
यस्यामिमे षण्नरदेव दस्यव: सार्थं विलुम्पन्ति कुनायकं बलात् । गोमायवो यत्र हरन्ति सार्थिकं प्रमत्तमाविश्य यथोरणं वृका: ॥ २ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນປ່າແຫ່ງສັງສາຣະນີ້ມີຜູ້ປົ້ນຊິງທີ່ແຂງແຮງຫົກພວກ ຄອຍບັງຄັບພໍ່ຄ້າຄືວິນຍານຜູ້ຖືກຜູກມັດໃຫ້ຫຼົງທາງ ແລ້ວປົ້ນເອົາໄປ. ເຫມືອນໝາປ່າທີ່ຊິງລູກແກະຈາກຜູ້ຄຸ້ມກັນ, ພັນລະຍາແລະລູກໆກໍດັ່ງໝາໄນ ເຂົ້າໄປໃນໃຈຂອງພໍ່ຄ້າຜູ້ປະມາດ ແລະປົ້ນລາວດ້ວຍຫຼາຍວິທີ.
Verse 3
प्रभूतवीरुत्तृणगुल्मगह्वरे कठोरदंशैर्मशकैरुपद्रुत: । क्वचित्तु गन्धर्वपुरं प्रपश्यति क्वचित्क्वचिच्चाशुरयोल्मुकग्रहम् ॥ ३ ॥
ໃນປ່ານີ້ມີຊ່ອງພຸ່ມໜາແນ້ນດ້ວຍເຄືອ, ຫຍ້າ ແລະພຸ່ມໄມ້; ຢູ່ນັ້ນວິນຍານຜູ້ຖືກຜູກມັດຖືກລົບກວນເສມອດ້ວຍຍຸງທີ່ກັດແຮງ (ຄົນອິດສາ). ບາງຄັ້ງລາວເຫັນວັງລວງຕາດຸຈເມືອງຄັນທັຣວະ, ແລະບາງຄັ້ງກໍສັບສົນໂດຍເຫັນຜີປີສາດວູບວາບດຸຈອຸລະກາບາດໃນຟ້າ.
Verse 4
निवासतोयद्रविणात्मबुद्धि- स्ततस्ततो धावति भो अटव्याम् । क्वचिच्च वात्योत्थितपांसुधूम्रा दिशो न जानाति रजस्वलाक्ष: ॥ ४ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນປ່າແຫ່ງສັງສານ ພໍ່ຄ້າຜູ້ຫຼົງຍຶດເຮືອນ ຊັບສິນ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງເປັນຕົນ ຈຶ່ງແລ່ນໄປມາເພື່ອຫາຄວາມສຳເລັດ. ບາງຄັ້ງຝຸ່ນຈາກລົມຫມຸນປົກຕາ—ແມ່ນຖືກກາມຕັນຫາຄອບງຳ ໂດຍສະເພາະຫຼົງໃນຄວາມງາມຂອງພັນລະຍາໃນຍາມມີປະຈຳເດືອນ ຈົນບໍ່ຮູ້ທິດທາງ.
Verse 5
अदृश्यझिल्लीस्वनकर्णशूल उलूकवाग्भिर्व्यथितान्तरात्मा । अपुण्यवृक्षान् श्रयते क्षुधार्दितो मरीचितोयान्यभिधावति क्वचित् ॥ ५ ॥
ຜູ້ຖືກຜູກມັດທີ່ພະເລີນໃນປ່າສັງສານ ບາງຄັ້ງໄດ້ຍິນສຽງຈິ້ງຫຼີດທີ່ບໍ່ເຫັນ ຈົນເຈັບຫູ. ບາງຄັ້ງໃຈຖືກທຳຮ້າຍໂດຍສຽງນົກເຄົ້າ ດັ່ງຄຳກະທົບຂອງສັດຕູ. ເພາະຫິວ ຈຶ່ງອາໄສຕົ້ນໄມ້ທີ່ບໍ່ມີຜົນບໍ່ມີດອກ ແລະທົນທຸກ. ຢາກນ້ຳແຕ່ຖືກຫຼອກໂດຍມິຣາດ ແລ່ນຕາມນ້ຳລວງ.
Verse 6
क्वचिद्वितोया: सरितोऽभियाति परस्परं चालषते निरन्ध: । आसाद्य दावं क्वचिदग्नितप्तो निर्विद्यते क्व च यक्षैर्हृतासु: ॥ ६ ॥
ບາງຄັ້ງເຂົາໂດດລົງແມ່ນ້ຳຕື້ນ; ບາງຄັ້ງເນື່ອງຈາກຂາດອາຫານ ຈຶ່ງໄປຂໍຂ້າວຈາກຄົນທີ່ບໍ່ໃຈບຸນ. ບາງຄັ້ງຖືກຄວາມຮ້ອນແຫ່ງຊີວິດຄອບຄົວ ດັ່ງໄຟປ່າເຜົາ. ແລະບາງຄັ້ງເສົ້າໃຈເມື່ອຊັບອັນຮັກດັ່ງຊີວິດຖືກກະສັດຍຶດໄປໃນນາມພາສີຫນັກ.
Verse 7
शूरैर्हृतस्व: क्व च निर्विण्णचेता: शोचन् विमुह्यन्नुपयाति कश्मलम् । क्वचिच्च गन्धर्वपुरं प्रविष्ट: प्रमोदते निर्वृतवन्मुहूर्तम् ॥ ७ ॥
ບາງຄັ້ງເມື່ອຖືກຜູ້ມີອຳນາດເຫນືອກວ່າພ່າຍແພ້ຫຼືຖືກປົ້ນ ເຂົາສູນເສຍຊັບສິນທັງໝົດ. ໃຈຈຶ່ງຫົວໃຈຫມົດຫວັງ ຮ້ອງໄຫ້ຈົນບາງຄັ້ງເຫມືອນຈະສະຫຼົບແລະຕົກໃນຄວາມທຸກ. ບາງຄັ້ງກໍຝັນວ່າເຂົ້າເມືອງຄັນທັຣວະ ຈິນຕະນານະຄອນອັນໂອ່ອ່າ ແລະຫວັງຈະສຸກກັບຄອບຄົວແລະຊັບສິນ; ແຕ່ຄວາມສຸກນັ້ນຢູ່ແຕ່ຊົ່ວຄາວ.
Verse 8
चलन् क्वचित्कण्टकशर्कराङ्घ्रि- र्नगारुरुक्षुर्विमना इवास्ते । पदे पदेऽभ्यन्तरवह्निनार्दित: कौटुम्बिक: क्रुध्यति वै जनाय ॥ ८ ॥
ບາງຄັ້ງເມື່ອເດີນ ຕີນຖືກໜາມແລະເສດຫີນທີ່ແຫຼມທິ່ມ. ຢາກຂຶ້ນພູແຕ່ຂາດເກີບ ຈຶ່ງຫົວໃຈຫມົດຫວັງແລະຢຸດ. ບາງຄັ້ງຜູ້ຍຶດຕິດຄອບຄົວຖືກໄຟພາຍໃນ—ຄວາມຫິວໂຫຍ—ເຜົາຜານ ແລະເນື່ອງຈາກຄວາມລຳບາກຂອງຕົນ ຈຶ່ງໂກດໃສ່ຄົນໃນບ້ານ.
Verse 9
क्वचिन्निगीर्णोऽजगराहिना जनो नावैति किञ्चिद्विपिनेऽपविद्ध: । दष्ट: स्म शेते क्व च दन्दशूकै- रन्धोऽन्धकूपे पतितस्तमिस्रे ॥ ९ ॥
ໃນປ່າແຫ່ງວັດສະສານວັດຖຸ ບາງຄັ້ງສັດມີຊີວິດຖືກງູໃຫຍ່ກືນ ຫຼືຖືກບີບຂະຍີ້; ເມື່ອນັ້ນມັນນອນຢູ່ເຫມືອນສົບ ປາດສະຈາກສະຕິແລະຄວາມຮູ້. ບາງຄັ້ງງູພິດອື່ນໆກັດ. ເມື່ອຕາບອດຕໍ່ສະຕິແທ້ ກໍຕົກລົງໃນບໍ່ມືດແຫ່ງຊີວິດນະລົກ ບໍ່ມີຫວັງຖືກຊ່ວຍເຫຼືອ.
Verse 10
कर्हि स्म चित्क्षुद्ररसान् विचिन्वं- स्तन्मक्षिकाभिर्व्यथितो विमान: । तत्रातिकृच्छ्रात्प्रतिलब्धमानो बलाद्विलुम्पन्त्यथ तं ततोऽन्ये ॥ १० ॥
ບາງຄັ້ງເພື່ອຄວາມສຸກກາມອັນນ້ອຍນິດ ຄົນເຮົາຊອກຫາຍິງທີ່ເສພຕິດ; ໃນຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ຖືກຍາດພີ່ນ້ອງຂອງນາງດູຖູກແລະລົງໂທດ ເຫມືອນໄປເອົານ້ຳເຜິ້ງແລ້ວຖືກເຜິ້ງຮຸມຕໍ່ຍ. ບາງຄັ້ງແມ່ນໃຊ້ເງິນຫຼາຍໄດ້ຍິງອື່ນມາເພີ່ມການເສບສຸກ ແຕ່ສຸດທ້າຍນາງກໍຖືກຄົນເສພກາມອື່ນລັກພາໄປ.
Verse 11
क्वचिच्च शीतातपवातवर्ष- प्रतिक्रियां कर्तुमनीश आस्ते । क्वचिन्मिथो विपणन् यच्च किञ्चिद् विद्वेषमृच्छत्युत वित्तशाठ्यात् ॥ ११ ॥
ບາງຄັ້ງສັດມີຊີວິດຫມົດແຮງໃນການຕ້ານທານຄວາມໜາວຈັດ ຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ລົມແຮງ ຝົນຫນັກ ແລະອື່ນໆ; ເມື່ອເຮັດບໍ່ໄດ້ກໍທຸກຫນັກ. ບາງຄັ້ງຖືກຫລອກໃນການຄ້າຂາຍຊ້ຳໆ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍການຄົດໂກງເພື່ອເງິນທອງ ຈຶ່ງເກີດຄວາມເປັນສັດຕູແລະຄວາມຊັງກັນແລະກັນ.
Verse 12
क्वचित्क्वचित्क्षीणधनस्तु तस्मिन् शय्यासनस्थानविहारहीन: । याचन् परादप्रतिलब्धकाम: पारक्यदृष्टिर्लभतेऽवमानम् ॥ १२ ॥
ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງຊີວິດວັດຖຸ ບາງຄັ້ງຄົນໜຶ່ງຂາດທຶນ ຈຶ່ງບໍ່ມີເຮືອນ ບ່ອນນອນ ບ່ອນນັ່ງ ແລະຄວາມສຸກໃນຄອບຄົວທີ່ຄວນມີ. ເຂົາຈຶ່ງໄປຂໍເງິນຈາກຄົນອື່ນ; ແຕ່ເມື່ອຂໍແລ້ວບໍ່ສຳເລັດ ກໍຄິດຈະຢືມຫຼືລັກຊັບຂອງຄົນອື່ນ. ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ເລັງຂອງຄົນອື່ນ ເຂົາຈຶ່ງຖືກດູຖູກໃນສັງຄົມ.
Verse 13
अन्योन्यवित्तव्यतिषङ्गवृद्ध- वैरानुबन्धो विवहन्मिथश्च । अध्वन्यमुष्मिन्नुरुकृच्छ्रवित्त- बाधोपसर्गैर्विहरन् विपन्न: ॥ १३ ॥
ເນື່ອງຈາກການພົວພັນກັນດ້ວຍເງິນທອງ ຄວາມສຳພັນຈຶ່ງຕຶງເຄັມ ແລະຈົນສຸດທ້າຍກາຍເປັນຄວາມເປັນສັດຕູ. ບາງຄັ້ງຜົວເມຍເດີນໄປຕາມທາງແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າທາງວັດຖຸ ແລະເພື່ອຮັກສາຄວາມສຳພັນກໍຕ້ອງອົດທົນແລະເຮັດວຽກຫນັກ. ບາງຄັ້ງເນື່ອງຈາກຂາດເງິນ ຫຼືໂລກໄພ ພວກເຂົາອັບອາຍແລະຕົກຢູ່ໃນຄວາມຄັບຂັນ ຮາວກັບໃກ້ຕາຍ.
Verse 14
तांस्तान् विपन्नान् स हि तत्र तत्र विहाय जातं परिगृह्य सार्थ: । आवर्ततेऽद्यापि न कश्चिदत्र वीराध्वन: पारमुपैति योगम् ॥ १४ ॥
ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ໃນເສັ້ນທາງປ່າແຫ່ງຊີວິດວັດຖຸ ຄົນເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການສູນເສຍພໍ່ແມ່ ແລ້ວພາຍຫຼັງກໍຍຶດຕິດກັບລູກນ້ອຍທີ່ເກີດໃໝ່। ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງພະເລີນຫາຄວາມກ້າວໜ້າໂລກີຍ໌ແລະຫຼົງທາງຈົນຕົກຢູ່ໃນຄວາມອັບອາຍ; ແຕ່ກະທັ້ງເຖິງວາລະສຸດທ້າຍກໍບໍ່ມີໃຜຮູ້ທາງອອກຈາກນີ້ເທົ່າໃດ।
Verse 15
मनस्विनो निर्जितदिग्गजेन्द्रा ममेति सर्वे भुवि बद्धवैरा: । मृधे शयीरन्न तु तद्व्रजन्ति यन्न्यस्तदण्डो गतवैरोऽभियाति ॥ १५ ॥
ໃນໂລກນີ້ມີວີຣະບຸລຸດແລະຜູ້ນຳຫຼາຍຄົນທີ່ເຄີຍຊະນະສັດຕູທີ່ມີກຳລັງທຽບທັນ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກອະວິຊາ ‘ແຜ່ນດິນນີ້ເປັນຂອງຂ້ອຍ’ ພວກເຂົາຈຶ່ງຜູກເວນແລະຮົບກັນເອງຈົນລົ້ມຕາຍໃນສະໜາມຮົບ. ພວກເຂົາບໍ່ອາດຈັບທາງວິນຍານທີ່ຜູ້ສະຫລະໂລກຍອມຮັບ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ເຖິງການຮູ້ແຈ້ງຕົນເອງ।
Verse 16
प्रसज्जति क्वापि लताभुजाश्रय- स्तदाश्रयाव्यक्तपदद्विजस्पृह: । क्वचित्कदाचिद्धरिचक्रतस्त्रसन् सख्यं विधत्ते बककङ्कगृध्रै: ॥ १६ ॥
ບາງຄັ້ງ ດວງຊີວິດໃນປ່າແຫ່ງການດຳລົງຢູ່ວັດຖຸ ອາໄສເຖົາວັນແລະກິ່ງກ້ານ ແລະປາຖະໜາຟັງສຽງນົກຮ້ອງຢູ່ນັ້ນ. ບາງຄັ້ງ ເມື່ອຢ້ານສຽງຄຳຮາມຂອງສິງໂຕໃນປ່າ ກໍໄປຜູກມິດກັບນົກກະຣຽນ ນົກຍາງ ແລະນົກແຮ້ງ।
Verse 17
तैर्वञ्चितो हंसकुलं समाविश- न्नरोचयन् शीलमुपैति वानरान् । तज्जातिरासेन सुनिर्वृतेन्द्रिय: परस्परोद्वीक्षणविस्मृतावधि: ॥ १७ ॥
ເມື່ອຖືກພວກນັ້ນຫລອກລວງ ດວງຊີວິດບາງຄັ້ງຢາກເຂົ້າສູ່ສັງຄົມຂອງພະພັກຕະແທ້ ດຸຈຝູງຫົງ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກໂຊກຮ້າຍ ບໍ່ສາມາດປະຕິບັດຕາມຄຳສອນຂອງຄູວິນຍານແລະພະພັກຕະຜູ້ສູງໄດ້. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງລະທິ້ງສັງຄົມນັ້ນ ແລະກັບໄປຄົບພວກ ‘ລີງ’ ຜູ້ຫມົກມຸ່ນໃນກາມ ແລະຄວາມເມົາ; ດ້ວຍການຈ້ອງໜ້າກັນໃນຫມູ່ຜູ້ເສບສຸກ ກໍຫລົງລືມຕົນ ແລະເຂົ້າໃກ້ຄວາມຕາຍ।
Verse 18
द्रुमेषु रंस्यन् सुतदारवत्सलो व्यवायदीनो विवश: स्वबन्धने । क्वचित्प्रमादाद् गिरिकन्दरे पतन् वल्लीं गृहीत्वा गजभीत आस्थित: ॥ १८ ॥
ເມື່ອດວງຊີວິດກາຍເປັນດັ່ງລີງທີ່ໂດດຈາກກິ່ງໜຶ່ງໄປອີກກິ່ງໜຶ່ງ ມັນຢູ່ໃນຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຊີວິດຄອບຄົວໂດຍບໍ່ມີຜົນອື່ນນອກຈາກກາມ ແລະຖືກຜູກມັດຢ່າງຫມົດທາງ. ບາງຄັ້ງເນື່ອງຈາກຄວາມປະມາດ ມັນຕົກເຂົ້າຖ້ຳພູເຂົາດຸຈໂຣກຮ້າຍຮັກສາບໍ່ຫາຍ; ແລະຢ້ານຄວາມຕາຍດຸຈຊ້າງຢູ່ທ້າຍຖ້ຳ ຈຶ່ງກຳກິ່ງແລະເຖົາວັນໄວ້ ແລະຕິດຄ້າງຢູ່ຢ່າງນັ້ນ।
Verse 19
अत: कथञ्चित्स विमुक्त आपद: पुनश्च सार्थं प्रविशत्यरिन्दम । अध्वन्यमुष्मिन्नजया निवेशितो भ्रमञ्जनोऽद्यापि न वेद कश्चन ॥ १९ ॥
ໂອ ຣາຮູກະນະ ຜູ້ປາບສັດຕູ! ຈິວະທີ່ຖືກຜູກມັດ ແມ່ນແຕ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອັນຕະລາຍໄດ້ບໍ່ວ່າດ້ວຍວິທີໃດ ກໍຍັງກັບເຂົ້າເຮືອນເພື່ອເສບສຸກທາງກາມ ເພາະນັ້ນແມ່ນທາງຂອງຄວາມຍຶດຕິດ. ພາຍໃຕ້ມາຍາຂອງພຣະເຈົ້າ ລາວພະເນຈອນໃນປ່າແຫ່ງສັງສານ ແລະແມ່ນແຕ່ຍາມໃກ້ຕາຍກໍບໍ່ຮູ້ປະໂຫຍດແທ້ຂອງຕົນ.
Verse 20
रहूगण त्वमपि ह्यध्वनोऽस्य सन्न्यस्तदण्ड: कृतभूतमैत्र: । असज्जितात्मा हरिसेवया शितं ज्ञानासिमादाय तरातिपारम् ॥ २० ॥
ໂອ ຣາຮູກະນະ! ເຈົ້າເອງກໍຢູ່ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງການດຶງດູດສູ່ຄວາມສຸກວັດຖຸ ແລະເປັນເຫຍື່ອຂອງພະລັງງານພາຍນອກ. ເພື່ອເປັນມິດທີ່ເທົ່າເທົ່າກັບສັດມີຊີວິດທັງປວງ ຈົ່ງລະຕຳແໜ່ງກະສັດ ແລະໄມ້ລົງໂທດ. ລະຄວາມຍຶດຕິດໃນອາລົມສຳຜັດ ແລະຖືດາບແຫ່ງປັນຍາທີ່ລັບຄົມດ້ວຍການຮັບໃຊ້ພຣະຫຣິ; ແລ້ວເຈົ້າຈະຕັດປົມມາຍາອັນແຂງ ແລະຂ້າມທະເລແຫ່ງອະວິຊາໄດ້.
Verse 21
राजोवाच अहो नृजन्माखिलजन्मशोभनं किं जन्मभिस्त्वपरैरप्यमुष्मिन् । न यद्धृषीकेशयश:कृतात्मनां महात्मनां व: प्रचुर: समागम: ॥ २१ ॥
ກະສັດຣາຮູກະນະກ່າວວ່າ: ອາ! ການເກີດເປັນມະນຸດແມ່ນງາມຍິ່ງກວ່າການເກີດທັງປວງ. ໃນໂລກນີ້ ແມ່ນແຕ່ເກີດເປັນເທວະດາກໍມີປະໂຫຍດອັນໃດ? ໃນສະຫວັນ ເນື່ອງຈາກຄວາມສະດວກສະບາຍວັດຖຸມີຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ຄ່ອຍມີໂອກາດໄດ້ສົມາຄົມກັບມະຫາຕະມະຜູ້ເປັນພັກຕະ ຜູ້ອິ່ມໃຈໃນກຽດຕິຂອງພຣະຫຣິສີເກດສະ।
Verse 22
न ह्यद्भुतं त्वच्चरणाब्जरेणुभि- र्हतांहसो भक्तिरधोक्षजेऽमला । मौहूर्तिकाद्यस्य समागमाच्च मे दुस्तर्कमूलोऽपहतोऽविवेक: ॥ २२ ॥
ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງນ່າປະຫລາດເລີຍທີ່ເມື່ອຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຝຸ່ນຈາກດອກບົວແຫ່ງພຣະບາດຂອງທ່ານ ບາບກໍຖືກທຳລາຍ ແລະໄດ້ຮັບພັກຕິອັນບໍລິສຸດຕໍ່ອະໂທກສະຊະ ຊຶ່ງແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາແລະເທວະດາໃຫຍ່ກໍຍາກຈະໄດ້. ແລະເພີງແຕ່ໄດ້ສົມາຄົມກັບທ່ານຊົ່ວຂະນະ ຮາກແຫ່ງການຜູກມັດຂອງຂ້ອຍ—ການໂຕ້ຖຽງອັນໄຮ້ສານະ, ຄວາມທະນົງຕົນ, ແລະຄວາມຂາດວິຈາລະນະ—ຖືກກຳຈັດໝົດ; ບັດນີ້ຂ້ອຍພົ້ນຈາກມັນແລ້ວ.
Verse 23
नमो महद्भ्योऽस्तु नम: शिशुभ्यो नमो युवभ्यो नम आवटुभ्य: । ये ब्राह्मणा गामवधूतलिङ्गा- श्चरन्ति तेभ्य: शिवमस्तु राज्ञाम् ॥ २३ ॥
ຂ້ອຍຂໍນອບນ້ອມແດ່ບຸກຄົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ—ບໍ່ວ່າທ່ານຈະປາກົດເປັນເດັກນ້ອຍ, ເປັນຊາຍໜຸ່ມ, ເປັນອະວະຕຸ (ພຣະພຣະຫມະຈາຣີ) ຫຼືເປັນພຣາຫມັນຜູ້ທ່ອງໄປໃນຄຣາບອະວະດູຕ. ແມ່ນແຕ່ຈະລັບຢູ່ໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ຂ້ອຍກໍຂໍກາບໄຫວ້ທ່ານທັງປວງ. ດ້ວຍເມດຕາຂອງທ່ານ ຂໍໃຫ້ລາຊະວົງທີ່ມັກລ່ວງເກີນທ່ານ ຈົ່ງມີສິຣິມົງຄຸນເຖີດ.
Verse 24
श्रीशुक उवाच इत्येवमुत्तरामात: स वै ब्रह्मर्षिसुत: सिन्धुपतय आत्मसतत्त्वं विगणयत: परानुभाव: परमकारुणिकतयोपदिश्य रहूगणेन सकरुणमभिवन्दित चरण आपूर्णार्णव इव निभृतकरणोर्म्याशयो धरणिमिमां विचचार ॥ २४ ॥
ພຣະສຸກະເທວະກ່າວວ່າ—ໂອ ພຣະຣາຊາ ບຸດແຫ່ງນາງອຸຕຕະຣາ! ເມື່ອຣາຫູກະນະບັງຄັບໃຫ້ ຈະດະພະຣະຕະ ແບກເສລຽງ ແລະຫຍັບຫຍາມ ກໍເກີດຄື້ນຄວາມບໍ່ພໍໃຈຊົ່ວຄາວ; ແຕ່ທ່ານລະວາງ ແລະໃຈກໍກັບສະຫງົບດຸດມະຫາສະໝຸດເຕັມປຽມ. ເປັນໄວສະນະວະ ປະຣະມະຫັງສະ ຜູ້ເມດຕາກະຣຸນາ, ທ່ານຈຶ່ງສອນພຣະຣາຊາເຖິງສະພາບແທ້ຂອງອາຕະມັນ. ເມື່ອຣາຫູກະນະກ້ມກາບຂໍອະໄພທີ່ບາດບົວ ຈະດະພະຣະຕະກໍລືມການຫຍັບຫຍາມ ແລະອອກຈາຣິກໄປທົ່ວແຜ່ນດິນດັ່ງເກົ່າ.
Verse 25
सौवीरपतिरपि सुजनसमवगतपरमात्मसतत्त्व आत्मन्यविद्याध्यारोपितां च देहात्ममतिं विससर्ज । एवं हि नृप भगवदाश्रिताश्रितानुभाव: ॥ २५ ॥
ເມື່ອໄດ້ຮັບຄຳສອນຈາກ ຈະດະພະຣະຕະ ພຣະຣາຊາ ຣາຫູກະນະ ແຫ່ງເສົາວີຣະ ກໍເຂົ້າໃຈຢ່າງສົມບູນເຖິງສະພາບແທ້ຂອງອາຕະມັນ ແລະລະທິ້ງຄວາມເຫັນວ່າ “ຂ້ອຍແມ່ນຮ່າງກາຍ” ທີ່ອະວິຊາຍັດເຢັດໄວ້. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນມະຫິມາຂອງການພຶ່ງພາຜູ້ພຶ່ງພາພຣະພະຄະວານ—ຜູ້ໃດຊອກຫາທີ່ພຶ່ງໃນ “ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້” ຈະລະຄວາມຍຶດກາຍໄດ້ໂດຍງ່າຍ ແລະໄດ້ຮັບກຽດສັກສີ.
Verse 26
राजोवाच यो ह वा इह बहुविदा महाभागवत त्वयाभिहित: परोक्षेण वचसा जीवलोकभवाध्वा स ह्यार्यमनीषया कल्पितविषयो नाञ्जसाव्युत्पन्नलोकसमधिगम: । अथ तदेवैतद्दुरवगमं समवेतानुकल्पेन निर्दिश्यतामिति ॥ २६ ॥
ພຣະຣາຊາກ່າວວ່າ—ໂອ ມະຫາພາຄະວະຕະ! ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍທາງເດີນແຫ່ງສັງສາຣະຂອງຊີວະ ໂດຍຖ້ອຍຄຳແບບອຸປະມາຢ່າງງາມ. ຜູ້ມີປັນຍາຍ່ອມເຂົ້າໃຈວ່າ ອິນທຣີຍຂອງຜູ້ຍຶດກາຍເປັນຕົນ ເຫມືອນໂຈນຜູ້ປົ້ນໃນປ່າ, ແລະ ເມຍລູກເຫມືອນຫມາປ່ານ້ອຍ ແລະສັດດຸອື່ນໆ. ແຕ່ສຳລັບຜູ້ປັນຍານ້ອຍ ຄວາມໝາຍຂອງອຸປະມານີ້ຍາກຈະດຶງອອກ. ຂໍທ່ານໂປຣດຊີ້ແຈງຄວາມໝາຍໂດຍກົງໃຫ້ຊັດເຈນ.
Frequently Asked Questions
The allegory diagnoses the jīva’s predicament: pursuing gain and security in saṁsāra is like entering a forest where one is disoriented, repeatedly threatened, and robbed. It reframes ordinary goals—wealth, status, family-centered enjoyment, and even impersonal liberation—as forest-mirages when sought under the guṇas. Its śāstric function is viveka (discrimination): to make the listener perceive patterns of bondage (saṅga, indriya-viṣaya, ahaṅkāra) and thereby turn toward the reliable exit—bhakti supported by sādhu-saṅga and realized instruction.
In traditional Vaiṣṇava exegesis, “plunderers” denotes the internal forces that steal one’s spiritual wealth—commonly read as the senses (and/or the sense-impulses such as kāma, krodha, lobha, moha, mada, mātsarya) that divert attention from the self and the Lord. The chapter’s own interpretive cue (reinforced by Parīkṣit’s summary) is that the senses in bodily consciousness behave like rogues in the forest, stripping the jīva of discernment, peace, and accumulated merit by pushing him into repeated, reactive pursuits.