Shloka 1

Paraśurāma Avenges Jamadagni; Restoration Through Sacrifice; Viśvāmitra’s Line and Devarāta (Śunaḥśepha)

Devanagari script

श्रीशुक उवाच पित्रोपशिक्षितो रामस्तथेति कुरुनन्दन । संवत्सरं तीर्थयात्रां चरित्वाश्रममाव्रजत् ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca pitropaśikṣito rāmas tatheti kuru-nandana saṁvatsaraṁ tīrtha-yātrāṁ caritvāśramam āvrajat

Translation

ພຣະສີສຸກະເທວະກ່າວວ່າ—ໂອ້ ປະຣິກຊິດ ຜູ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວົງກຸຣຸ! ເມື່ອພຣະປະຣະຊຸຣາມໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງຈາກບິດາ ກໍຕອບທັນທີວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນ” ແລ້ວເດີນທາງໄປສະຖານທີ່ສັກສິດຕະຫຼອດໜຶ່ງປີ ຈຶ່ງກັບສູ່ອາສຣົມຂອງບິດາ

Synonyms

• श्रीशुकः: Śrī Śuka
• श्रीशुकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीशुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वक्ता-निर्देश (speaker)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पित्रा: by (his) father
• पित्रा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• उपशिक्षितः: instructed
• उपशिक्षितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-शिक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying रामः)

• रामः: Rāma (Paraśurāma)
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• इति: so/‘thus’
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/निगमनार्थक (quotative particle)

• कुरुनन्दन: O delight of the Kurus
• कुरुनन्दन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुरु + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुरूणां नन्दनः)

• संवत्सरम्: for a year
• संवत्सरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालावधि (duration)

• तीर्थयात्राम्: pilgrimage to holy places
• तीर्थयात्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य यात्रा)

• चरित्वा: having performed/travelled
• चरित्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य (destination)

• आव्रजत्: returned/went
• आव्रजत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√व्रज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Characters & Entities

• Śukadeva
• Parīkṣit (Kuru-nandana)
• Rāma (Paraśurāma)
• Jamadagni (father, implied)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the value of tīrtha-yātrā (pilgrimage)?

This verse shows Paraśurāma undertaking a year-long pilgrimage, indicating tīrtha-yātrā as a purifying, dharmic practice that supports spiritual discipline and sanctity of life.

Why did Paraśurāma obey his father’s instruction in Bhagavatam 9.16.1?

Śukadeva describes Paraśurāma as “instructed by his father,” emphasizing adherence to dharma—respecting paternal/guru guidance and carrying out prescribed spiritual duties.

How can this shloka be applied in modern life for spiritual progress?

Cultivate humility and follow sound guidance from authentic teachers; adopt periodic practices of purification—pilgrimage, retreats, or dedicated sādhana—to realign life with dharma and devotion.