Adhyaya 23

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच स एवमाशंसित उद्धवेन भागवतमुख्येन दाशार्हमुख्य: । सभाजयन् भृत्यवचो मुकुन्द- स्तमाबभाषे श्रवणीयवीर्य: ॥ १ ॥

ສຸກະເດວະ ໂກສະວາມີ ກ່າວວ່າ ເມື່ອ ສີຣີ ອຸດດະວະ ຜູ້ເປັນຍອດໃນຫມູ່ພາກະວະຕະ ທູນຂໍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບເຊັ່ນນັ້ນ, ພຣະມຸກຸນດະ ຜູ້ເປັນປະມຸກແຫ່ງດາຊາຣຫະ ໄດ້ຍົກຍ້ອງຖ້ອຍຄໍາຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ກ່ອນ; ແລ້ວພຣະອົງຜູ້ມີວີລະກຳຄວນຟັງ ຈຶ່ງເລີ່ມຕອບ

Verse 2

श्रीभगवानुवाच बार्हस्पत्य स नास्त्यत्र साधुर्वै दुर्जनेरितै: । दुरक्तैर्भिन्नमात्मानं य: समाधातुमीश्वर: ॥ २ ॥

ພຣະສີຣີກຣິດສະນາຕັດວ່າ ໂອ ສິດຂອງພຣະພຶຫັດສະປະຕິ, ໃນໂລກນີ້ແທບຈະບໍ່ມີຄົນດີຜູ້ໃດທີ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງຕົນກັບມາຕັ້ງມັ່ນໄດ້ ຫຼັງຖືກຄໍາດ່າຫຍາບຂອງຄົນພານກໍ່ກວນ

Verse 3

न तथा तप्यते विद्ध: पुमान् बाणैस्तु मर्मगै: । यथा तुदन्ति मर्मस्था ह्यसतां परुषेषव: ॥ ३ ॥

ຄົນທີ່ຖືກລູກສອນຄົມແທງຜ່ານອົກເຖິງຫົວໃຈ ບໍ່ໄດ້ທຸກທົນເທົ່າກັບ ລູກສອນແຫ່ງຖ້ອຍຄໍາຫຍາບຄາຍແລະດູໝິ່ນຂອງຄົນບໍ່ຮູ້ຈັກມາລະຍາດ ທີ່ຝັງຢູ່ໃນຫົວໃຈແລ້ວທິ່ມແທງ

Verse 4

कथयन्ति महत्पुण्यमितिहासमिहोद्धव । तमहं वर्णयिष्यामि निबोध सुसमाहित: ॥ ४ ॥

ໂອ ອຸດທະວະ, ໃນເລື່ອງນີ້ມີນິທານອັນມີບຸນຍິ່ງໃຫຍ່ຖືກເລົ່າຂານ. ຂ້າຈະພັນນາໃຫ້ເຈົ້າຟັງ; ຈົ່ງຟັງດ້ວຍໃຈຈົງຈໍ່.

Verse 5

केनचिद् भिक्षुणा गीतं परिभूतेन दुर्जनै: । स्मरता धृतियुक्तेन विपाकं निजकर्मणाम् ॥ ५ ॥

ຄັ້ງໜຶ່ງ ມີພິກຂຸຮູບໜຶ່ງຖືກຄົນຊົ່ວຫຍາບຄາຍຫຼາຍຢ່າງ. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມອົດທົນ ທ່ານລະລຶກວ່ານັ້ນແມ່ນຜົນແຫ່ງກຳຂອງຕົນ.

Verse 6

अवन्तिषु द्विज: कश्चिदासीदाढ्यतम: श्रिया । वार्तावृत्ति: कदर्यस्तु कामी लुब्धोऽतिकोपन: ॥ ६ ॥

ໃນແດນອະວັນຕີ ມີພຣາຫມັນຄົນໜຶ່ງ ຮັ່ງມີຢ່າງຍິ່ງ ແລະພ້ອມດ້ວຍອິດທິລາພທັງປວງ ປະກອບອາຊີບຄ້າຂາຍ. ແຕ່ເຂົາເປັນຄົນຕະໜີ່ ໃຄ່ກາມ ໂລບ ແລະໂກດງ່າຍຫຼາຍ.

Verse 7

ज्ञातयोऽतिथयस्तस्य वाङ्‍मात्रेणापि नार्चिता: । शून्यावसथ आत्मापि काले कामैरनर्चित: ॥ ७ ॥

ໃນເຮືອນຂອງເຂົາ ບໍ່ມີທຳ ແລະບໍ່ມີຄວາມສຸກທີ່ຖືກທາງ. ຍາດພີ່ນ້ອງແລະແຂກບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບການນັບຖືແມ່ນແຕ່ດ້ວຍຄຳເວົ້າ; ແລະໃນເວລາອັນຄວນ ເຂົາກໍບໍ່ໃຫ້ຄວາມພໍດີແກ່ຮ່າງກາຍຂອງຕົນເອງ.

Verse 8

दु:शीलस्य कदर्यस्य द्रुह्यन्ते पुत्रबान्धवा: । दारा दुहितरो भृत्या विषण्णा नाचरन् प्रियम् ॥ ८ ॥

ເນື່ອງຈາກນິໄສຊົ່ວແລະຄວາມຕະໜີ່ຂອງເຂົາ ລູກຊາຍ ຍາດພີ່ນ້ອງ ເມຍ ລູກສາວ ແລະຄົນຮັບໃຊ້ ພາກັນເກີດໃຈຕໍ່ຕ້ານ. ເມື່ອເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ພວກເຂົາກໍບໍ່ປະພຶດຕໍ່ເຂົາດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ອີກຕໍ່ໄປ.

Verse 9

तस्यैवं यक्षवित्तस्य च्युतस्योभयलोकत: । धर्मकामविहीनस्य चुक्रुधु: पञ्चभागिन: ॥ ९ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເທວະຜູ້ຄຸ້ມຄອງພິທີຍັດ 5 ປະການໃນຄອບຄົວ ຈຶ່ງໂກດຕໍ່ພຣາຫມັນຜູ້ຕະໜີ້ນັ້ນ ຜູ້ຮັກສາຊັບດຸຈຢັກສະ ໄຮ້ສຸຄະຕິທັງໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ແລະຂາດທັງທຳມະແລະກາມອັນຖືກທາງ

Verse 10

तदवध्यानविस्रस्तपुण्यस्कन्धस्य भूरिद । अर्थोऽप्यगच्छन्निधनं बह्वायासपरिश्रम: ॥ १० ॥

ໂອ ອຸດທະວະ ຜູ້ໃຈກວ້າງ! ເນື່ອງຈາກການລະເລີຍເທວະເຫຼົ່ານັ້ນ ກອງບຸນຂອງເຂົາຈຶ່ງຫຼຸດລົງ ແລະຊັບສິນທັງໝົດກໍສູນຫາຍ; ຜົນສະສົມຈາກຄວາມພາກພຽນອັນເຫນື່ອຍລ້າຊ້ຳໆ ກໍຫາຍໄປທັງສິ້ນ

Verse 11

ज्ञातयो जगृहु: किञ्चित् किञ्चिद् दस्यव उद्धव । दैवत: कालत: किञ्चिद् ब्रह्मबन्धोर्नृपार्थिवात् ॥ ११ ॥

ອຸດທະວະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ຊັບຂອງພຣາຫມັນຜູ້ມີແຕ່ຊື່ນັ້ນ ບາງສ່ວນຖືກຍາດພີ່ນ້ອງເອົາໄປ, ບາງສ່ວນຖືກໂຈນ, ບາງສ່ວນໂດຍອຳນາດແຫ່ງພຣະພິທີ, ບາງສ່ວນໂດຍກາລເວລາ, ບາງສ່ວນໂດຍຄົນທົ່ວໄປ, ແລະບາງສ່ວນໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດ

Verse 12

स एवं द्रविणे नष्टे धर्मकामविवर्जित: । उपेक्षितश्च स्वजनैश्चिन्तामाप दुरत्ययाम् ॥ १२ ॥

ທ້າຍທີ່ສຸດ ເມື່ອຊັບສິນຂອງເຂົາສູນຫາຍໝົດ ຜູ້ທີ່ບໍ່ເຄີຍດຳລົງທັງທຳມະ ແລະບໍ່ເຄີຍຮູ້ຈັກກາມອັນຖືກທາງ ກໍຖືກຄົນໃນຄອບຄົວເມີນເຉີຍ; ແລ້ວເຂົາກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນອັນທົນບໍ່ໄດ້

Verse 13

तस्यैवं ध्यायतो दीर्घं नष्टरायस्तपस्विन: । खिद्यतो बाष्पकण्ठस्य निर्वेद: सुमहानभूत् ॥ १३ ॥

ເມື່ອສູນເສຍຊັບທັງໝົດ ນັກຕະບະນັ້ນເຈັບປວດແລະຄຳຄວນຢ່າງຫນັກ; ຄໍຂອງເຂົາອຸດຕັນດ້ວຍນ້ຳຕາ ແລະເຂົາຄິດພິຈາລະນາຊະຕາຂອງຕົນຢູ່ດົນ. ແລ້ວຄວາມຄາຍຍຶດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກໍເກີດຂຶ້ນໃນໃຈເຂົາ

Verse 14

स चाहेदमहो कष्टं वृथात्मा मेऽनुतापित: । न धर्माय न कामाय यस्यार्थायास ईद‍ृश: ॥ १४ ॥

ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: ໂອ້ ຊ່າງເປັນເຄາະຮ້າຍຍິ່ງ! ຂ້ອຍທໍລະມານຕົນເອງໂດຍບໍ່ມີປະໂຫຍດ; ຄວາມພະຍາຍາມເພື່ອຊັບນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເພື່ອທຳມະ ແລະບໍ່ໄດ້ເພື່ອຄວາມສຸກທາງໂລກ।

Verse 15

प्रायेणार्था: कदर्याणां न सुखाय कदाचन । इह चात्मोपतापाय मृतस्य नरकाय च ॥ १५ ॥

ໂດຍທົ່ວໄປ ຊັບຂອງຄົນຕະໜີ່ບໍ່ເຄີຍໃຫ້ຄວາມສຸກ; ໃນຊາດນີ້ມັນເຮັດໃຫ້ທຸກໃຈ ແລະເມື່ອຕາຍກໍນຳໄປນະລົກ।

Verse 16

यशो यशस्विनां शुद्धं श्लाघ्या ये गुणिनां गुणा: । लोभ: स्वल्पोऽपि तान् हन्ति श्वित्रो रूपमिवेप्सितम् ॥ १६ ॥

ຊື່ສຽງອັນບໍລິສຸດຂອງຜູ້ມີກຽດ ແລະຄຸນຄ່າອັນນ່າສັນລະເສີນຂອງຜູ້ມີຄຸນ—ແມ່ນແຕ່ຄວາມໂລບນ້ອຍໆກໍທຳລາຍໄດ້ ເຫມືອນຮອຍໂລກເຮື້ອນຂາວທຳລາຍຄວາມງາມ।

Verse 17

अर्थस्य साधने सिद्धे उत्कर्षे रक्षणे व्यये । नाशोपभोग आयासस्‍‍‍‍‍त्रासश्चिन्ता भ्रमो नृणाम् ॥ १७ ॥

ໃນການຫາ ໄດ້ມາ ເພີ່ມພູນ ປົກປ້ອງ ໃຊ້ຈ່າຍ ສູນເສຍ ແລະເສບຊັບ—ມະນຸດພົບຄວາມເຫນື່ອຍຍາກ ຄວາມຢ້ານ ຄວາມກັງວົນ ແລະຄວາມຫຼົງ।

Verse 18

स्तेयं हिंसानृतं दम्भ: काम: क्रोध: स्मयो मद: । भेदो वैरमविश्वास: संस्पर्धा व्यसनानि च ॥ १८ ॥ एते पञ्चदशानर्था ह्यर्थमूला मता नृणाम् । तस्मादनर्थमर्थाख्यं श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत् ॥ १९ ॥

ການລັກຂໂມຍ ຄວາມຮຸນແຮງ ຄຳເທັດ ການເສແສ້ງ ຕັນຫາ ໂທສະ ຄວາມຫຼົງງົງ ຄວາມທະນົງ ການແຕກແຍກ ຄວາມພະຍາບາດ ຄວາມບໍ່ໄວ້ໃຈ ຄວາມອິດສາ/ແຂ່ງຂັນ ແລະໄພຈາກຍິງ ການພະນັນ ແລະຄວາມເມົາ—ນີ້ແມ່ນອນັດຖະ 15 ປະການທີ່ມີຮາກຈາກຄວາມໂລບຊັບ. ດັ່ງນັ້ນຜູ້ປາຖະໜາປະໂຫຍດແທ້ ຄວນຫຼີກຫ່າງຈາກຊັບທີ່ເອີ້ນວ່າ “ອັດຖະ” ອັນເປັນອນັດຖະນີ້ແຕ່ໄກ।

Verse 19

स्तेयं हिंसानृतं दम्भ: काम: क्रोध: स्मयो मद: । भेदो वैरमविश्वास: संस्पर्धा व्यसनानि च ॥ १८ ॥ एते पञ्चदशानर्था ह्यर्थमूला मता नृणाम् । तस्मादनर्थमर्थाख्यं श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत् ॥ १९ ॥

ການລັກຂໂມຍ, ຄວາມຮຸນແຮງ, ຄຳຕົວະ, ຄວາມສອງໜ້າ, ຕັນຫາ, ໂກດ, ຄວາມຫຼົງ, ຄວາມຈອງຫອງ, ການທະເລາະ, ຄວາມເປັນສັດຕູ, ຄວາມບໍ່ໄວ້ໃຈ, ຄວາມອິດສາ ແລະໄພຈາກການຕິດສະຕີ, ພະນັນ, ເຫຼົ້າເມົາ—ເປັນອະນັດຖະ 15 ປະການທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂລບທຣັບ. ຜູ້ປາດຖະນາຄຸນຄ່າແທ້ຄວນຫ່າງຈາກ ‘ທຣັບ’ ອັນເປັນອະນັດຖະນັ້ນ.

Verse 20

भिद्यन्ते भ्रातरो दारा: पितर: सुहृदस्तथा । एकास्‍निग्धा: काकिणिना सद्य: सर्वेऽरय: कृता: ॥ २० ॥

ເພາະເງິນຫຼຽນດຽວ ພີ່ນ້ອງ, ເມຍ, ພໍ່ແມ່ ແລະມິດທີ່ເຄີຍສະນິດສະໜົມກໍແຕກແຍກທັນທີ ແລະກາຍເປັນສັດຕູ.

Verse 21

अर्थेनाल्पीयसा ह्येते संरब्धा दीप्तमन्यव: । त्यजन्त्याशु स्पृधो घ्नन्ति सहसोत्सृज्य सौहृदम् ॥ २१ ॥

ແມ່ນແຕ່ເງິນນ້ອຍໆ ຍາດແລະມິດເຫຼົ່ານີ້ກໍຮ້ອນຮົນ ໂທສະລຸກໂຊນ. ເມື່ອເປັນຄູ່ແຂ່ງ ພວກເຂົາລະທິ້ງໄມຕຣີຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະປະຕິເສດກັນໃນພິບຕາ—ຮອດຂັ້ນຂ້າກັນໄດ້.

Verse 22

लब्ध्वा जन्मामरप्रार्थ्यं मानुष्यं तद्द्विजाग्र्‍यताम् । तदनाद‍ृत्य ये स्वार्थं घ्नन्ति यान्त्यशुभां गतिम् ॥ २२ ॥

ຜູ້ໃດໄດ້ກຳເນີດເປັນມະນຸດ—ຊຶ່ງແມ່ນແຕ່ເທວະກໍຍັງປາດຖະນາ—ແລະໃນຊາດນັ້ນໄດ້ສະຖານະພຣາຫມະນຊັ້ນສູງ ແຕ່ກັບບໍ່ເຫັນຄ່າໂອກາດນີ້ ຜູ້ນັ້ນເທົ່າກັບຂ້າຜົນປະໂຫຍດແທ້ຂອງຕົນ ແລະຈະໄປສູ່ຄະຕິອັນອັບມົງຄົນແນ່ນອນ.

Verse 23

स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं प्राप्य लोकमिमं पुमान् । द्रविणे कोऽनुषज्जेत मर्त्योऽनर्थस्य धामनि ॥ २३ ॥

ເມື່ອໄດ້ຊີວິດມະນຸດນີ້ອັນເປັນປະຕູສູ່ສະຫວັນແລະໂມກສະແລ້ວ ມະນຸດຜູ້ເປັນມັດຕະຍະຄົນໃດຈະຍອມຕິດພັນກັບຊັບສິນວັດຖຸ ອັນເປັນຖິ່ນສະຖິດແຫ່ງອະນັດຖະ?

Verse 24

देवर्षिपितृभूतानि ज्ञातीन् बन्धूंश्च भागिन: । असंविभज्य चात्मानं यक्षवित्त: पतत्यध: ॥ २४ ॥

ຜູ້ໃດບໍ່ແບ່ງຊັບໃຫ້ແກ່ເທວະ ຣິສີ ບັນພະບຸລຸດ ສັດມີຊີວິດ ຍາດພີ່ນ້ອງ ໝູ່ມິດ ແລະຜູ້ມີສິດ ພ້ອມທັງຕົນເອງ ຜູ້ນັ້ນຮັກສາຊັບດັ່ງຢັກສະ ແລະຈະຕົກຕ່ຳ

Verse 25

व्यर्थयार्थेहया वित्तं प्रमत्तस्य वयो बलम् । कुशला येन सिध्यन्ति जरठ: किं नु साधये ॥ २५ ॥

ຄົນມີປັນຍາໃຊ້ຊັບ ວັຍໜຸ່ມ ແລະກຳລັງເພື່ອບັນລຸຄວາມສົມບູນ; ແຕ່ຂ້ອຍຫຼົງໄຫຼ ຜະລານມັນໃນຄວາມພະຍາຍາມອັນໄຮ້ປະໂຫຍດເພື່ອຊັບເພີ່ມ. ບັດນີ້ແກ່ແລ້ວ ຈະສຳເລັດຫຍັງ?

Verse 26

कस्मात् सङ्‍‍क्लिश्यते विद्वान् व्यर्थयार्थेहयासकृत् । कस्यचिन्मायया नूनं लोकोऽयं सुविमोहित: ॥ २६ ॥

ເປັນຫຍັງຄົນສະຫຼາດຈຶ່ງຕ້ອງທົນທຸກຈາກຄວາມພະຍາຍາມອັນໄຮ້ຄ່າເພື່ອຊັບຊ້ຳໆ? ແທ້ຈິງໂລກນີ້ຖືກຫຼອກລວງຢ່າງຫນັກໂດຍພະລັງມາຍາຂອງຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ

Verse 27

किं धनैर्धनदैर्वा किं कामैर्वा कामदैरुत । मृत्युना ग्रस्यमानस्य कर्मभिर्वोत जन्मदै: ॥ २७ ॥

ສຳລັບຜູ້ທີ່ຄວາມຕາຍກຳລັງກືນກິນ ຊັບຫຼືຜູ້ໃຫ້ຊັບ ຄວາມສຸກທາງກາມຫຼືຜູ້ໃຫ້ຄວາມສຸກນັ້ນຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ແລະກຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດໃ_toggle ໃນໂລກວັດຖຸຈະມີຄ່າຫຍັງ

Verse 28

नूनं मे भगवांस्तुष्ट: सर्वदेवमयो हरि: । येन नीतो दशामेतां निर्वेदश्चात्मन: प्लव: ॥ २८ ॥

ແນ່ນອນ ພຣະພະຄະວານ ຮະຣິ ຜູ້ມີເທວະທັງປວງຢູ່ໃນພຣະອົງ ຍ່ອມພໍພຣະໄທໃນຂ້ອຍ; ເພາະພຣະອົງນຳຂ້ອຍມາສູ່ຄວາມທຸກນີ້ ແລະໃຫ້ເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍອັນບໍລິສຸດ ຊຶ່ງເປັນເຮືອຂ້າມທະເລແຫ່ງສັງສາຣ

Verse 29

सोऽहं कालावशेषेण शोषयिष्येऽङ्गमात्मन: । अप्रमत्तोऽखिलस्वार्थे यदि स्यात् सिद्ध आत्मनि ॥ २९ ॥

ຖ້າຍັງມີເວລາເຫຼືອຢູ່ໃນຊີວິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບຳເພັນຕົບະ ແລະ ມຸ່ງຫມັ້ນໃນປະໂຫຍດສູງສຸດແຫ່ງຕົນ.

Verse 30

तत्र मामनुमोदेरन् देवात्रिभुवनेश्वरा: । मुहूर्तेन ब्रह्मलोकं खट्‍वाङ्ग: समसाधयत् ॥ ३० ॥

ຂໍໃຫ້ເທວະດາແຫ່ງສາມໂລກຈົ່ງໂຜດເມດຕາຂ້າພະເຈົ້າ. ພະເຈົ້າຂັດວາງຄະຊົງບັນລຸເຖິງພົມມະໂລກໄດ້ໃນຊົ່ວຂະນະດຽວ.

Verse 31

श्रीभगवानुवाच इत्यभिप्रेत्य मनसा ह्यावन्त्यो द्विजसत्तम: । उन्मुच्य हृदयग्रन्थीन् शान्तो भिक्षुरभून्मुनि: ॥ ३१ ॥

ພະກິດສະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພາມຊາວອະວັນຕີຕັ້ງໃຈໝັ້ນເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ລາວກໍຄາຍປົມແຫ່ງຄວາມຍຶດຕິດໃນໃຈ ແລະ ກາຍເປັນນັກບວດຜູ້ສະຫງົບ.

Verse 32

स चचार महीमेतां संयतात्मेन्द्रियानिल: । भिक्षार्थं नगरग्रामानसङ्गोऽलक्षितोऽविशत् ॥ ३२ ॥

ລາວຈາລິກໄປທົ່ວແຜ່ນດິນ ຄວບຄຸມອິນຊີແລະລົມຫາຍໃຈ ເຂົ້າໄປໃນເມືອງແລະຫມູ່ບ້ານເພື່ອຂໍທານໂດຍບໍ່ຍຶດຕິດແລະບໍ່ມີໃຜຈົດຈຳໄດ້.

Verse 33

तं वै प्रवयसं भिक्षुमवधूतमसज्जना: । द‍ृष्ट्वा पर्यभवन् भद्र बह्वीभि: परिभूतिभि: ॥ ३३ ॥

ໂອ ອຸດທະວະ ເມື່ອເຫັນຂໍທານຊະລາຜູ້ມອມແມມຜູ້ນັ້ນ ຄົນຊົ່ວທັງຫລາຍຕ່າງພາກັນດູໝິ່ນລາວດ້ວຍການກັ່ນແກ້ງນານັບປະການ.

Verse 34

केचित्‍त्रिवेणुं जगृहुरेके पात्रं कमण्डलुम् । पीठं चैकेऽक्षसूत्रं च कन्थां चीराणि केचन । प्रदाय च पुनस्तानि दर्शितान्याददुर्मुने: ॥ ३४ ॥

ບາງຄົນແຍ່ງໄມ້ທ່ອນຕຣິເວນຸຂອງທ່ານສັນຍາສີ, ບາງຄົນເອົາກະມັນດະລຸທີ່ທ່ານໃຊ້ເປັນບາດຂໍທານ. ບາງຄົນຂໂມຍບ່ອນນັ່ງໜັງກວາງ, ບາງຄົນເອົາລູກປະຄຳຈະປະ, ແລະບາງຄົນຂໂມຍເສື້ອຜ້າຂາດຮຸ່ງຂອງທ່ານ. ພວກເຂົາໂຊວໃຫ້ເຫັນເຫມືອນຈະຄືນ ແຕ່ກໍຊ່ອນໄວ້ອີກ.

Verse 35

अन्नं च भैक्ष्यसम्पन्नं भुञ्जानस्य सरित्तटे । मूत्रयन्ति च पापिष्ठा: ष्ठीवन्त्यस्य च मूर्धनि ॥ ३५ ॥

ເມື່ອທ່ານນັ່ງຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ຈະຮັບປະທານອາຫານທີ່ໄດ້ຈາກການຂໍທານ, ພວກຄົນບາບຊົ່ວນັ້ນກໍປັດສະວະລົງໃສ່ອາຫານ ແລະຍັງກ້າຖົ່ມນ້ຳລາຍໃສ່ຫົວຂອງທ່ານ

Verse 36

यतवाचं वाचयन्ति ताडयन्ति न वक्ति चेत् । तर्जयन्त्यपरे वाग्भि: स्तेनोऽयमिति वादिन: । बध्नन्ति रज्ज्वा तं केचिद् बध्यतां बध्यतामिति ॥ ३६ ॥

ແມ່ນແຕ່ທ່ານຖືພຣະວຣະຕະແຫ່ງຄວາມງຽບ ພວກເຂົາກໍພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ທ່ານເວົ້າ; ຖ້າບໍ່ເວົ້າກໍຕີດ້ວຍໄມ້. ຄົນອື່ນດ່າວ່າ “ຄົນນີ້ແມ່ນຂໂມຍ!” ແລະບາງຄົນມັດດ້ວຍເຊືອກ ຮ້ອງວ່າ “ມັດມັນ! ມັດມັນ!”

Verse 37

क्षिपन्त्येकेऽवजानन्त एष धर्मध्वज: शठ: । क्षीणवित्त इमां वृत्तिमग्रहीत् स्वजनोज्झित: ॥ ३७ ॥

ພວກເຂົາຕຳນິແລະດູຖູກວ່າ “ຄົນນີ້ແມ່ນຄົນຫນ້າຊື່ໃຈຄົດ ຊູທຸງທຳມະເພື່ອຫລອກ. ເພາະຊັບສິນໝົດ ແລະຍາດພີ່ນ້ອງທິ້ງ ຈຶ່ງເອົາສາສະໜາເປັນອາຊີບ”

Verse 38

अहो एष महासारो धृतिमान् गिरिराडिव । मौनेन साधयत्यर्थं बकवद् द‍ृढनिश्चय: ॥ ३८ ॥ इत्येके विहसन्त्येनमेके दुर्वातयन्ति च । तं बबन्धुर्निरुरुधुर्यथा क्रीडनकं द्विजम् ॥ ३९ ॥

ບາງຄົນເຢາະເຍີ້ຍວ່າ “ເບິ່ງສິ ນັກບວດ ‘ມະຫາສາຣ’ ຜູ້ນີ້ ໝັ້ນຄົງດຸດຫິມາລະຍະ. ດ້ວຍຄວາມງຽບຈຶ່ງພະຍາຍາມສຳເລັດເປົ້າໝາຍ ແນ່ວແນ່ດັ່ງນົກຍາງ!” ຄົນອື່ນປ່ອຍລົມເໝັນໃສ່ທ່ານ. ແລະບາງຄັ້ງບາງຄົນກໍລ່າມໂຊ່ພຣາຫມະນະຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງນັ້ນ ກັກໄວ້ເຫມືອນສັດລ້ຽງເພື່ອຫຼິ້ນ

Verse 39

अहो एष महासारो धृतिमान् गिरिराडिव । मौनेन साधयत्यर्थं बकवद् द‍ृढनिश्चय: ॥ ३८ ॥ इत्येके विहसन्त्येनमेके दुर्वातयन्ति च । तं बबन्धुर्निरुरुधुर्यथा क्रीडनकं द्विजम् ॥ ३९ ॥

ບາງຄົນເຢາະເຍີ້ຍລາວວ່າ “ເບິ່ງເຖີດ ນັກບຳເນັດຜູ້ມີພະລັງນີ້ ໝັ້ນຄົງດັ່ງພູຫິມາໄລ; ດ້ວຍການຖືຄວາມງຽບ ລາວມຸ່ງສູ່ເປົ້າໝາຍດ້ວຍຄວາມແນ່ວແນ່ ເຫມືອນນົກຍາງ.” ຄົນອື່ນປ່ອຍລົມເໝັນໃສ່ລາວ; ແລະບາງຄັ້ງກໍລ່າມໂຊ່ພຣາຫມັນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງນັ້ນ ກັກໄວ້ເຫມືອນສັດລ້ຽງຫຼິ້ນ.

Verse 40

एवं स भौतिकं दु:खं दैविकं दैहिकं च यत् । भोक्तव्यमात्मनो दिष्टं प्राप्तं प्राप्तमबुध्यत ॥ ४० ॥

ດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນນັ້ນເຂົ້າໃຈວ່າ ຄວາມທຸກທັງປວງ—ຈາກສັດມີຊີວິດອື່ນ, ຈາກອຳນາດແຫ່ງທຳມະຊາດອັນສູງ, ແລະຈາກຮ່າງກາຍຂອງຕົນ—ເປັນສິ່ງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ ເນື່ອງຈາກຖືກກຳນົດໄວ້ໂດຍພຣະພິທີ; ດັ່ງນັ້ນສິ່ງໃດມາຮອດກໍຕ້ອງຮັບສົມພົບ.

Verse 41

परिभूत इमां गाथामगायत नराधमै: । पातयद्भ‍ि: स्व धर्मस्थो धृतिमास्थाय सात्त्विकीम् ॥ ४१ ॥

ແມ່ນແຕ່ຖືກຄົນຕ່ຳຕ້ອຍດູຖູກ ແລະພະຍາຍາມໃຫ້ລາວຕົກຕ່ຳ ລາວກໍຍັງຢືນຢັນໃນທຳຂອງຕົນ. ຕັ້ງຈິດໃນຄວາມອົດທົນແຫ່ງສັດຕະວະ ແລ້ວເລີ່ມຂັບຮ້ອງຄາຖາຕໍ່ໄປນີ້.

Verse 42

द्विज उवाच नायं जनो मे सुखदु:खहेतु- र्न देवतात्मा ग्रहकर्मकाला: । मन: परं कारणमामनन्ति संसारचक्रं परिवर्तयेद् यत् ॥ ४२ ॥

ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: “ຄົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກຂອງຂ້າ; ບໍ່ແມ່ນເທວະ, ບໍ່ແມ່ນກາຍຂອງຂ້າ, ບໍ່ແມ່ນດາວເຄາະ, ບໍ່ແມ່ນກຳ, ຫຼືເວລາ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ‘ໃຈ’ ເທົ່ານັ້ນແມ່ນເຫດສູງສຸດ ທີ່ໝຸນກົງລໍ້ແຫ່ງສັງສາຣ.”

Verse 43

मनो गुणान् वै सृजते बलीय- स्ततश्च कर्माणि विलक्षणानि । शुक्लानि कृष्णान्यथ लोहितानि तेभ्य: सवर्णा: सृतयो भवन्ति ॥ ४३ ॥

ໃຈອັນມີພະລັງເປັນຜູ້ກະຕຸ້ນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຄຸນະ; ຈາກນັ້ນເກີດກຳຫຼາຍຮູບແບບ—ຂາວໃນສັດຕະວະ, ດຳໃນຕະມັສ, ແລະແດງໃນຣະຈັສ. ຈາກກຳໃນແຕ່ລະຄຸນະ ຍ່ອມເກີດສະຖານະຊີວິດທີ່ສອດຄ່ອງກັນ.

Verse 44

अनीह आत्मा मनसा समीहता हिरण्मयो मत्सख उद्विचष्टे । मन: स्वलिङ्गं परिगृह्य कामान् जुषन् निबद्धो गुणसङ्गतोऽसौ ॥ ४४ ॥

ແມ່ນແຕ່ຢູ່ຮ່ວມກັບໃຈທີ່ດິ້ນຮົນໃນກາຍວັດຖຸ ພຣະປຣະມາດມັນກໍບໍ່ພະຍາຍາມ ເພາະພຣະອົງເຕັມໄປດ້ວຍແສງແຫ່ງປັນຍາອັນເຫນືອໂລກ. ເປັນສະຫາຍຂອງຂ້ອຍ ພຣະອົງເປັນພຽງພະຍານຈາກສະຖານະອັນອະຕີນດຣິຍ. ຂ້ອຍ—ຈິວາດມັນນ້ອຍ—ກອດກຸມໃຈນີ້ດັ່ງກະຈົກສະທ້ອນໂລກ ແລ້ວເພີດເພີນວັດຖຸແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາ ຈຶ່ງຖືກຜູກມັດໂດຍກຸນະຂອງທໍາມະຊາດ.

Verse 45

दानं स्वधर्मो नियमो यमश्च श्रुतं च कर्माणि च सद्‍व्रतानि । सर्वे मनोनिग्रहलक्षणान्ता: परो हि योगो मनस: समाधि: ॥ ४५ ॥

ທານ, ການປະຕິບັດສະວະທຳ, ນິຍະມະ ແລະ ຍະມະ, ການຟັງຄຳພີ, ກຳມະດີ ແລະ ວັດຖຸປະຕິຍານອັນຊຳລະ—ທັງໝົດລ້ວນມີປາຍທາງແມ່ນການຂ່ມໃຈ. ແທ້ຈິງ ໂຍຄະສູງສຸດແມ່ນສະມາທິ: ການຕັ້ງໃຈໃນພຣະຜູ້ສູງສຸດ.

Verse 46

समाहितं यस्य मन: प्रशान्तं दानादिभि: किं वद तस्य कृत्यम् । असंयतं यस्य मनो विनश्यद् दानादिभिश्चेदपरं किमेभि: ॥ ४६ ॥

ຖ້າໃຈຂອງຜູ້ໃດຕັ້ງມັ້ນແລະສະຫງົບສົມບູນ ຈະຕ້ອງການທານພິທີ ແລະ ກຸສົນພິທີອື່ນໆ ອັນໃດອີກ? ແລະຖ້າໃຈຍັງບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ພິນາດໃນອະວິຊາ ກິດຈະກຳເຫຼົ່ານັ້ນຈະເປັນປະໂຫຍດຫຍັງ?

Verse 47

मनोवशेऽन्ये ह्यभवन् स्म देवा मनश्च नान्यस्य वशं समेति । भीष्मो हि देव: सहस: सहीयान् युञ्ज्याद वशे तं स हि देवदेव: ॥ ४७ ॥

ແຕ່ດຶກດຳບັນ ‘ເທວະ’ ອື່ນໆ ຄືອະວະຍະຮູ້ສຶກ ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງໃຈ; ແຕ່ໃຈເອງບໍ່ເຂົ້າໃຕ້ອຳນາດຂອງໃຜ. ມັນແຂງແກ່ງກວ່າຜູ້ແຂງແກ່ງທີ່ສຸດ ແລະມີອຳນາດດຸຈເທວະອັນນ່າຢ້ານ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດຄວບຄຸມໃຈໄດ້ ຜູ້ນັ້ນເປັນນາຍເຫນືອອະວະຍະຮູ້ສຶກທັງປວງ.

Verse 48

तं दुर्जयं शत्रुमसह्यवेग- मरुन्तुदं तन्न विजित्य केचित् । कुर्वन्त्यसद्विग्रहमत्र मर्त्यै- र्मित्राण्युदासीनरिपून् विमूढा: ॥ ४८ ॥

ເມື່ອບໍ່ສາມາດພິຊິດສັດຕູຜູ້ຍາກຈະຊະນະນີ້—ໃຈ—ທີ່ມີແຮງກະຕຸ້ນອັນທົນບໍ່ໄດ້ ແລະທຳລາຍຫົວໃຈ ຄົນຫຼາຍຈຶ່ງຫຼົງງົວກໍ່ການຂັດແຍ້ງໄຮ້ປະໂຫຍດກັບຜູ້ອື່ນ. ແລ້ວພວກເຂົາກໍສະຫຼຸບວ່າຄົນອື່ນແມ່ນມິດ ແມ່ນສັດຕູ ຫຼືເປັນຝ່າຍທີ່ເຉີຍເມີຍຕໍ່ຕົນ.

Verse 49

देहं मनोमात्रमिमं गृहीत्वा ममाहमित्यन्धधियो मनुष्या: । एषोऽहमन्योऽयमिति भ्रमेण दुरन्तपारे तमसि भ्रमन्ति ॥ ४९ ॥

ຜູ້ທີ່ຍຶດຖືຮ່າງກາຍນີ້—ອັນເປັນແຕ່ຜົນຂອງຈິດວັດຖຸ—ວ່າ ‘ຂ້ອຍ’ ແລະ ‘ຂອງຂ້ອຍ’ ປັນຍາຈະມືດບອດ. ດ້ວຍມາຍາ ‘ນີ້ແມ່ນຂ້ອຍ, ນັ້ນແມ່ນຄົນອື່ນ’ ພວກເຂົາຈຶ່ງພະເລີນໃນຄວາມມືດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

Verse 50

जनस्तु हेतु: सुखदु:खयोश्चेत् किमात्मनश्चात्र हि भौमयोस्तत् । जिह्वां क्व‍‍चित् सन्दशति स्वदद्भ‍ि- स्तद्वेदनायां कतमाय कुप्येत् ॥ ५० ॥

ຖ້າກ່າວວ່າຜູ້ຄົນແມ່ນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກຂອງຂ້ອຍ ແລ້ວອາຕະມັນຢູ່ທີ່ໃດໃນຄວາມຄິດນັ້ນ? ສຸກທຸກບໍ່ແມ່ນຂອງວິນຍານ ແຕ່ເປັນຜົນຈາກການປະສົບກັນຂອງຮ່າງກາຍວັດຖຸ. ເມື່ອຟັນຂອງຕົນກັດລີ້ນຂອງຕົນ ໃນຄວາມເຈັບນັ້ນຈະໂກດໃຜ?

Verse 51

दु:खस्य हेतुर्यदि देवतास्तु किमात्मनस्तत्र विकारयोस्तत् । यदङ्गमङ्गेन निहन्यते क्व‍‍चित् क्रुध्येत कस्मै पुरुष: स्वदेहे ॥ ५१ ॥

ຖ້າກ່າວວ່າເທວະດາຜູ້ຄອງອິນທຣີຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ ທຸກນັ້ນຈະເກີດກັບອາຕະມັນໄດ້ແນວໃດ? ການກະທຳແລະການຖືກກະທຳເປັນແຕ່ການປະຕິສຳພັນຂອງອິນທຣີຍທີ່ແປປ່ຽນໄດ້ ແລະເທວະດາຜູ້ຄອງມັນ. ເມື່ອອະວະຍະວະໜຶ່ງທຳຮ້າຍອີກອະວະຍະວະໜຶ່ງ ບຸກຄົນໃນກາຍນັ້ນຈະໂກດໃຜ?

Verse 52

आत्मा यदि स्यात् सुखदु:खहेतु: किमन्यतस्तत्र निजस्वभाव: । न ह्यात्मनोऽन्यद् यदि तन्मृषा स्यात् क्रुध्येत कस्मान्न सुखं न दु:खम् ॥ ५२ ॥

ຖ້າອາຕະມັນເອງເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກ ກໍຈະໂທດຜູ້ອື່ນບໍ່ໄດ້ ເພາະສຸກທຸກຈະເປັນສະພາບຂອງວິນຍານເອງ. ຕາມທັດສະນະນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດນອກຈາກອາຕະມັນ; ຖ້າເຫັນສິ່ງອື່ນນອກອາຕະມັນ ນັ້ນແມ່ນມາຍາ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອສຸກແລະທຸກບໍ່ມີຢູ່ແທ້ ຈະໂກດຕົນເອງຫຼືຜູ້ອື່ນເພື່ອຫຍັງ?

Verse 53

ग्रहानिमित्तं सुखदु:खयोश्चेत् किमात्मनोऽजस्य जनस्य ते वै । ग्रहैर्ग्रहस्यैववदन्तिपीडां क्रुध्येत कस्मैपुरुषस्ततोऽन्य: ॥ ५३ ॥

ແລະຖ້າພິຈາລະນາວ່າດາວເຄາະເປັນເຫດໃກ້ຂອງສຸກແລະທຸກ ອາຕະມັນຜູ້ນິລັນດອນແລະບໍ່ເກີດຈະກ່ຽວຂ້ອງກັບມັນແນວໃດ? ອິດທິພົນຂອງດາວເຄາະມີຕໍ່ສິ່ງທີ່ເກີດແລ້ວເທົ່ານັ້ນ. ນັກໂຫລາສາດຍັງອະທິບາຍວ່າດາວເຄາະເຮັດໃຫ້ກັນແລະກັນເຈັບປວດ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອຊີວະແຕກຕ່າງຈາກດາວເຄາະແລະຈາກຮ່າງກາຍວັດຖຸ ລາວຈະລະບາຍໂທສະໃສ່ໃຜ?

Verse 54

कर्मास्तुहेतु: सुखदु:खयोश्चेत् किमात्मनस्तद्धिजडाजडत्वे । देहस्त्वचित् पुरुषोऽयं सुपर्ण: क्रुध्येत कस्मै न हि कर्ममूलम् ॥ ५४ ॥

ຖ້າຖືວ່າກຳເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກ ກໍຍັງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຂອງອາດມັນ. ແນວຄິດເລື່ອງກຳເກີດຈາກຜູ້ກະທຳທີ່ມີສະຕິ ແລະຮ່າງກາຍວັດຖຸທີ່ຮັບຜົນ. ຮ່າງກາຍບໍ່ມີຊີວິດ ອາດມັນເປັນວິນຍານ; ດັ່ງນັ້ນຈະໂກດໃຜ?

Verse 55

कालस्तुहेतु: सुखदु:खयोश्चेत् किमात्मनस्तत्रतदात्मकोऽसौ । नाग्नेर्हि तापो न हिमस्य तत् स्यात् क्रुध्येत कस्मै न परस्य द्वन्द्वम् ॥ ५५ ॥

ຖ້າຍອມຮັບວ່າ ‘ກາລ’ (ເວລາ) ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກແລະທຸກ ກໍບໍ່ອາດກະທົບອາດມັນໄດ້ ເພາະກາລແມ່ນການປະກົດຂອງພະເຈົ້າຜ່ານພະລັງ (śakti) ແລະຊີວະກໍເປັນສ່ວນຂອງພະລັງນັ້ນ. ໄຟບໍ່ເຜົາແປວຂອງຕົນ ຫິມະບໍ່ທຳຮ້າຍຄວາມໜາວຂອງຕົນ. ອາດມັນເຫນືອຄູ່ຕໍ່ຕ້ານ; ຈະໂກດໃຜ?

Verse 56

न केनचित् क्व‍ापि कथञ्चनास्य द्वन्द्वोपराग: परत: परस्य । यथाहम: संसृतिरूपिण: स्या- देवं प्रबुद्धो न बिभेति भूतै: ॥ ५६ ॥

ອາດມັນອັນສູງສຸດບໍ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຄູ່ຕໍ່ຕ້ານໄດ້ ບໍ່ວ່າຢູ່ໃສ ຫຼືໃນສະພາບໃດ ຫຼືໂດຍໃຜ. ອະຫັງກາຣ (ອີໂກປອມ) ເປັນຜູ້ສ້າງຮູບສັງສາຣ ແລະຮັບຮູ້ສຸກທຸກ. ຜູ້ທີ່ຕື່ນຮູ້ດັ່ງນີ້ ບໍ່ຢ້ານສິ່ງໃດໃນການສ້າງທາງວັດຖຸ.

Verse 57

एतां स आस्थाय परात्मनिष्ठा- मध्यासितां पूर्वतमैर्महर्षिभि: । अहं तरिष्यामि दुरन्तपारं तमो मुकुन्दाङ्‍‍घ्रिनिषेवयैव ॥ ५७ ॥

ໂດຍຍຶດຖືນິດຖາຕໍ່ປະຣະມາດມັນ ທີ່ມະຫາຣິສີແລະອາຈານໃນອະດີດໄດ້ປະພຶດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂ້າມທະເລແຫ່ງອະວິດຍາອັນຂ້າມຍາກ ໂດຍການຮັບໃຊ້ພະບາດດອກບົວຂອງມຸກຸນດາ ພຣະກຣິດສະນາ ແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ.

Verse 58

श्रीभगवानुवाच निर्विद्य नष्टद्रविणे गतक्लम: प्रव्रज्य गां पर्यटमान इत्थम् । निराकृतोऽसद्भ‍िरपि स्वधर्मा- दकम्पितोऽमूं मुनिराह गाथाम् ॥ ५८ ॥

ພຣະສີກຣິດສະນາຕັດວ່າ: ເມື່ອຊັບສິນສູນເສຍ ນັກບວດຜູ້ນັ້ນເກີດຄວາມວາງໃຈ ແລະລະຄວາມເສົ້າກັບຄວາມເມື່ອຍລ້າ. ລາວຮັບສັນຍາສ ອອກຈາກເຮືອນ ແລະເດີນທາງຈາລິກໄປທົ່ວແຜ່ນດິນ. ແມ່ນແຕ່ຖືກຄົນພານດູໝິ່ນ ລາວກໍບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຈາກທຳຂອງຕົນ ແລະຂັບຮ້ອງຄາຖານີ້.

Verse 59

सुखदु:खप्रदो नान्य: पुरुषस्यात्मविभ्रम: । मित्रोदासीनरिपव: संसारस्तमस: कृत: ॥ ५९ ॥

ບໍ່ມີພະລັງອື່ນໃດໃຫ້ວິນຍານຮັບຮູ້ສຸກແລະທຸກ ນອກຈາກຄວາມຫຼົງຜິດໃນໃຈຂອງຕົນ. ການເຫັນເປັນມິດ ກາງ ຫຼືສັດຕູ ແລະຊີວິດໂລກທີ່ສ້າງຕາມນັ້ນ ເກີດຈາກອະວິຊາ.

Verse 60

तस्मात् सर्वात्मना तात निगृहाण मनो धिया । मय्यावेशितया युक्त एतावान् योगसङ्ग्रह: ॥ ६० ॥

ດັ່ງນັ້ນ ລູກເອີຍ ຈົ່ງນໍາປັນຍາໄປຝາກໄວ້ໃນເຮົາ ແລ້ວຄວບຄຸມໃຈໃຫ້ໝົດສິ້ນ. ນີ້ແມ່ນສານະສໍາຄັນຂອງໂຍຄະ.

Verse 61

य एतां भिक्षुणा गीतां ब्रह्मनिष्ठां समाहित: । धारयञ्छ्रावयञ्छृण्वन्द्वन्द्वैर्नैवाभिभूयते ॥ ६१ ॥

ຜູ້ໃດທີ່ມີສະມາທິ ຈື່ຈໍາ ອ່ານໃຫ້ຄົນອື່ນຟັງ ຫຼືຟັງເພງຂອງສັນຍາສີຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນພຣະພຣະຫມັນນີ້ ຈະບໍ່ຖືກຄູ່ຕົກກັນຄືສຸກ-ທຸກ ຄອບງໍາອີກເລີຍ.