Adhyaya 6
Puruṣa-sūkta Logic of the Virāṭ: Cosmic Anatomy, Sacrifice, and the Lord’s Transcendence
ບົດນີ້ສືບຕໍ່ຄໍາສອນຂອງພຣະພຣະຫມາແກ່ນາຣະດະ ວ່າການເຂົ້າໃຈພຣະຜູ້ສູງສຸດມີທັງດ້ານທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນສັບພະສິ່ງ ແລະດ້ານທີ່ເຫນືອກວ່າສັບພະສິ່ງ. ມັນແຜ່ແຜນຈັກກະວານເປັນວິຣາດ-ປຸຣຸສະ: ປາກ ຮູດັງ ຕາ ຫູ ຜິວ ຂົນ ອະວະຍະວະ ແລະອະໄວຍະວະພາຍໃນ ກາຍເປັນສູນກໍ່ເກີດຂອງຄໍາເວົ້າ ສັນທະວິທີ/ມາດຕາວິເທດ ປຣານະ ສຽງ/ອາກາສ ການສຳຜັດ/ວາຍຸ ພືດພັນ ແມ່ນ້ໍາ ພູເຂົາ ແລະການປົກຄອງຈັກກະວານໂດຍເທວະດາ. ຕໍ່ມາຈາກຮ່າງກາຍສູ່ສະພາວະທຳ: ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງຄອບຄຸມສັບພະສັດທຸກເວລາ ແຕ່ກໍເຫນືອການວັດຄ່າ ເຫນືອຄວາມຕາຍ ແລະກຳ. ພຣະພຣະຫມາອະທິບາຍວ່າທ່ານໄດ້ນໍາເອົາເຄື່ອງບູຊາຍັດຍະຈາກອະວະຍະວະຂອງພຣະອົງ ຕັ້ງຍັດຍະເປັນຫຼັກການແຫ່ງຈັກກະວານ ແລະຜູ້ຮັບຜົນສູງສຸດແມ່ນພຣະວິສນຸ. ທ້າຍບົດ ພຣະພຣະຫມາຍອມຮັບຄວາມຫາກົດຂອງພຣະອົງ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ພຣະສິວະ ແລະເທວະດາກໍບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈ; ສັນລະເສີນມະຫາ-ວິສນຸເປັນການຂະຫຍາຍພຣະອົງຄັ້ງທໍາອິດເພື່ອການສ້າງ ແລະເຕືອນຢ່າເຂົ້າໃຈຜູ້ມີອໍານາດວ່າເປັນພຣະຜູ້ສູງສຸດ. ບົດນີ້ປິດດ້ວຍການປະກາດການເລົ່າລີລາ-ອະວະຕາຣ ທີ່ຈະມາ ເຊື່ອມທິດສະດີຈັກກະວານກັບການຟັງດ້ວຍພັກຕິ.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच वाचां वह्नेर्मुखं क्षेत्रं छन्दसां सप्त धातव: । हव्यकव्यामृतान्नानां जिह्वा सर्वरसस्य च ॥ १ ॥
ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ພຣະໂອດຂອງວິຣາດ-ປຸຣຸສະແມ່ນສູນກໍ່ກຳເນີດແຫ່ງວາຈາ ແລະເທວະຜູ້ຄຸ້ມຄອງຄື ອັກນີ. ຜິວກາຍຂອງພຣະອົງພ້ອມອີກຫົກຊັ້ນເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດສຳນວນສັນລະເສີນແຫ່ງເວດ; ແລະພຣະລີ້ນເປັນສູນຜະລິດຮັວຍະ-ກັວຍະ, ອະມຣິຕະ ແລະອາຫານຮສາຕ່າງໆ ສຳລັບເທວະ, ປິຕຣະ ແລະປະຊາຊົນ.
Verse 2
सर्वासूनां च वायोश्च तन्नासे परमायणे । अश्विनोरोषधीनां च घ्राणो मोदप्रमोदयो: ॥ २ ॥
ຮູຈົມູກທັງສອງຂອງພຣະອົງແມ່ນສູນກຳເນີດຂອງປຣານະ-ວາຍຸ ແລະລົມທຸກຊະນິດ. ອຳນາດການດົມກິ່ນຂອງພຣະອົງກໍ່ໃຫ້ເກີດເທວະອັສວິນີ-ກຸມາຣ ແລະສະຫມຸນໄພຫຼາຍຊະນິດ; ແລະພະລັງງານລົມຫາຍໃຈຂອງພຣະອົງກໍ່ໃຫ້ເກີດກິ່ນຫອມນານາ.
Verse 3
रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिव: सूर्यस्य चाक्षिणी । कर्णौ दिशां च तीर्थानां श्रोत्रमाकाशशब्दयो: ॥ ३ ॥
ດວງຕາຂອງພຣະອົງແມ່ນສູນກຳເນີດຂອງຮູບທັງປວງ ແລະສ່ອງປະກາຍໃຫ້ແສງ. ລູກຕາຂອງພຣະອົງດຸດດວງອາທິດ ແລະໂລກສະຫວັນ. ຫູຂອງພຣະອົງຟັງໄດ້ຈາກທຸກທິດ ແລະເປັນພາຊະນະຮອງຮັບເວດທັງໝົດ; ແລະອິນທຣີຍການຟັງຂອງພຣະອົງແມ່ນສູນກຳເນີດອາກາດ ແລະສຽງນານາຊະນິດ.
Verse 4
तद्गात्रं वस्तुसाराणां सौभगस्य च भाजनम् । त्वगस्य स्पर्शवायोश्च सर्वमेधस्य चैव हि ॥ ४ ॥
ພື້ນຜິວກາຍຂອງພຣະອົງແມ່ນແຫຼ່ງບໍ່ມພະລັງງານກະທຳຂອງສິ່ງທັງປວງ ແລະເປັນພາຊະນະແຫ່ງສິຣິມົງຄົນທັງໝົດ. ຜິວໜັງຂອງພຣະອົງດຸດລົມທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ເປັນສູນກຳເນີດຂອງການສຳຜັດຫຼາຍຮູບແບບ ແລະເປັນສະຖານທີ່ປະກອບຍັຊະນະທຸກຊະນິດ.
Verse 5
रोमाण्युद्भिज्जजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृत: । केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् ॥ ५ ॥
ຂົນຕາມພຣະວິກາຍຂອງພຣະເຈົ້າເປັນເຫດໃຫ້ເກີດພືດພັນທັງປວງ ໂດຍສະເພາະໄມ້ທີ່ໃຊ້ໃນພິທີຍັດຍະ. ຜົມແລະໜວດເຄົາຂອງພຣະອົງເປັນທີ່ສະຖິດຂອງເມກ ແລະເລັບເປັນແຫຼ່ງກໍ່ເກີດຫີນ ແຮ່ເຫຼັກ ແລະຟ້າຜ່າ
Verse 6
बाहवो लोकपालानां प्रायश: क्षेमकर्मणाम् ॥ ६ ॥
ພຣະກອນຂອງພຣະເຈົ້າເປັນດັ່ງທົ່ງນາອຸດົມ ສໍາລັບເທວະໂລກປາລະ ແລະຜູ້ນໍາຜູ້ປົກປ້ອງສັດທັງປວງ ໃຫ້ກະທໍາກິດແຫ່ງຄວາມສຸກສະຫງົບ
Verse 7
विक्रमो भूर्भुव: स्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च । सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम् ॥ ७ ॥
ກ້າວຍ່າງອັນກ້າວໜ້າຂອງພຣະເຈົ້າເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງ ພູຣ-ພຸວະ-ສະວະ ໂລກ ແລະເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງຄວາມເກສົມກັບການລີ້ໄພຂອງເຮົາ; ພຣະບາດດອກບົວຂອງພຣະຫຣິປົກປ້ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວທຸກປະການ
Verse 8
अपां वीर्यस्य सर्गस्य पर्जन्यस्य प्रजापते: । पुंस: शिश्न उपस्थस्तु प्रजात्यानन्दनिर्वृते: ॥ ८ ॥
ຈາກອະໄວຍະວະກໍາເນີດຂອງພຣະເຈົ້າ ເກີດນ້ໍາ ເຊື້ອຊີວິດ ພະລັງການສ້າງ ຝົນ ແລະປະຊາປະຕິ. ອະໄວຍະວະນັ້ນເປັນເຫດແຫ່ງຄວາມສຸກທີ່ບັນເທົາຄວາມທຸກໃນການມີບຸດຫຼານ
Verse 9
पायुर्यमस्य मित्रस्य परिमोक्षस्य नारद । हिंसाया निऋर्तेर्मृत्योर्निरयस्य गुदं स्मृत: ॥ ९ ॥
ໂອ້ ນາຣະດາ ທະວານຂັບຖ່າຍໃນຮູບຈັກກະວານຂອງພຣະເຈົ້າເປັນທີ່ສະຖິດຂອງຍົມ ແລະມິດຣະ; ແລະຮູທະວານຫຼັງຂອງພຣະອົງຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງ ນິຣຕິ ຄວາມຕາຍ ແລະນະລົກເປັນຕົ້ນ
Verse 10
पराभूतेरधर्मस्य तमसश्चापि पश्चिम: । नाड्यो नदनदीनां च गोत्राणामस्थिसंहति: ॥ १० ॥
ຫຼັງຂອງພຣະເຈົ້າແມ່ນບ່ອນທີ່ອະທັມ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ແລະຄວາມມືດມົນຖືກປະລາຍ. ຈາກເສັ້ນນາດີຂອງພຣະອົງໄຫຼເປັນແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ແລະລຳທານນ້ອຍ, ແລະເທິງກະດູກຂອງພຣະອົງມີພູເຂົາໃຫຍ່ຊ້ອນກັນ.
Verse 11
अव्यक्तरससिन्धूनां भूतानां निधनस्य च । उदरं विदितं पुंसो हृदयं मनस: पदम् ॥ ११ ॥
ພຣະສະພາບອັນບໍ່ປາກົດຂອງພຣະເຈົ້າເປັນທີ່ສະຖິດຂອງມະຫາສະມຸດ; ແລະພຣະອຸທອນຂອງພຣະອົງແມ່ນບ່ອນພັກຂອງຊີວະທີ່ຖືກລະລາຍໃນປຣະລະຍ. ພຣະຫົວໃຈຂອງພຣະອົງແມ່ນທີ່ຢູ່ຂອງກາຍລະອຽດແລະຈິດ—ດັ່ງທີ່ຜູ້ມີປັນຍາຮູ້.
Verse 12
धर्मस्य मम तुभ्यं च कुमाराणां भवस्य च । विज्ञानस्य च सत्त्वस्य परस्यात्मा परायणम् ॥ १२ ॥
ຈິດສຳນຶກຂອງມະຫາບຸລຸດນັ້ນແມ່ນທີ່ພຶ່ງຂອງທຳມະ—ຂອງຂ້ອຍ ຂອງເຈົ້າ ຂອງກຸມານທັງສີ່ ແລະຂອງພະພະວະ (ສິວະ) ດ້ວຍ. ຈິດສຳນຶກນັ້ນເປັນຖານສູງສຸດຂອງຄວາມຈິງ ສັດຕະວະ ແລະປັນຍາເຫນືອໂລກ.
Verse 13
अहं भवान् भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजा: । सुरासुरनरा नागा: खगा मृगसरीसृपा: ॥ १३ ॥ गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगा: । पशव: पितर: सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमा: ॥ १४ ॥ अन्ये च विविधा जीवा जलस्थलनभौकस: । ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडित: स्तनयित्नव: ॥ १५ ॥ सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् । तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठति ॥ १६ ॥
ແຕ່ຂ້ອຍ (ພຣະພຣົມ) ລົງມາຮອດເຈົ້າ ແລະພະພະວະ (ສິວະ), ບັນດາມຸນີຜູ້ເກີດກ່ອນເຈົ້າ; ເທວະແລະອະສຸຣ, ມະນຸດ, ນາກ, ນົກ, ສັດປ່າ ແລະສັດເລື້ອຍ; ພ້ອມທັງຄົນທັຣພ, ອັບສະຣາ, ຢັກ, ຣາກຊະສ, ພູດະຄະນະ, ອຸຣະກະ, ສັດ, ປິຕຣ, ສິດທະ, ວິດຍາທະຣ, ຈາຣະນະ ແລະຕົ້ນໄມ້; ຊີວະນານາທີ່ຢູ່ໃນນ້ຳ ບົນບົກ ແລະໃນນະພາ; ດາວເຄາະ, ດາວຶກ, ເຄຕຸ, ດາວ, ຟ້າຜ່າ ແລະຟ້າຮ້ອງ—ທຸກສິ່ງໃນອະດີດ ປັດຈຸບັນ ແລະອະນາຄົດ ລ້ວນຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍວິສະວະຣູປະຂອງພຣະປຸຣຸສະ; ແຕ່ພຣະອົງຍັງຢູ່ເຫນືອທັງໝົດ ແລະດຳລົງນິລັນດອນໃນຮູບພຽງໜຶ່ງວິຕັສຕິ (ເກົ້ານິ້ວ).
Verse 14
अहं भवान् भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजा: । सुरासुरनरा नागा: खगा मृगसरीसृपा: ॥ १३ ॥ गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगा: । पशव: पितर: सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमा: ॥ १४ ॥ अन्ये च विविधा जीवा जलस्थलनभौकस: । ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडित: स्तनयित्नव: ॥ १५ ॥ सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् । तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठति ॥ १६ ॥
ແຕ່ຂ້ອຍ (ພຣະພຣົມ) ລົງມາຮອດເຈົ້າ ແລະພະພະວະ (ສິວະ), ບັນດາມຸນີຜູ້ເກີດກ່ອນເຈົ້າ; ເທວະແລະອະສຸຣ, ມະນຸດ, ນາກ, ນົກ, ສັດປ່າ ແລະສັດເລື້ອຍ; ພ້ອມທັງຄົນທັຣພ, ອັບສະຣາ, ຢັກ, ຣາກຊະສ, ພູດະຄະນະ, ອຸຣະກະ, ສັດ, ປິຕຣ, ສິດທະ, ວິດຍາທະຣ, ຈາຣະນະ ແລະຕົ້ນໄມ້; ຊີວະນານາທີ່ຢູ່ໃນນ້ຳ ບົນບົກ ແລະໃນນະພາ; ດາວເຄາະ, ດາວຶກ, ເຄຕຸ, ດາວ, ຟ້າຜ່າ ແລະຟ້າຮ້ອງ—ທຸກສິ່ງໃນອະດີດ ປັດຈຸບັນ ແລະອະນາຄົດ ລ້ວນຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍວິສະວະຣູປະຂອງພຣະປຸຣຸສະ; ແຕ່ພຣະອົງຍັງຢູ່ເຫນືອທັງໝົດ ແລະດຳລົງນິລັນດອນໃນຮູບພຽງໜຶ່ງວິຕັສຕິ (ເກົ້ານິ້ວ).
Verse 15
अहं भवान् भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजा: । सुरासुरनरा नागा: खगा मृगसरीसृपा: ॥ १३ ॥ गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगा: । पशव: पितर: सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमा: ॥ १४ ॥ अन्ये च विविधा जीवा जलस्थलनभौकस: । ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडित: स्तनयित्नव: ॥ १५ ॥ सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् । तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठति ॥ १६ ॥
ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າ (ພຣະພຣົມ) ລົງມາຮອດທ່ານ ແລະ ພະພະວະ (ພຣະສິວະ) ພ້ອມທັງມະຫາມຸນີຜູ້ເກີດກ່ອນທ່ານ; ເທວະ ແລະ ອະສຸຣ, ນາກ, ມະນຸດ, ນົກ, ສັດ ແລະ ສັດເລື້ອຍຄານ—ຮວມທັງດາວເຄາະ, ດາວ, ດາວຫາງ, ແສງສະຫວ່າງ, ຟ້າຜ່າ ແລະ ຟ້າຮ້ອງ—ທັງໝົດ; ອີກທັງ ຄັນທັຣວະ, ອັບສະຣາ, ຢັກ, ຣາກສະ, ຝູງພູດ, ອຸຣະກະ, ສັດ, ພິຕຣ, ສິດທະ, ວິທະຍາທອນ, ຈາຣະນະ, ຕົ້ນໄມ້ ແລະ ສັດມີຊີວິດນານາທີ່ຢູ່ໃນນ້ຳ-ດິນ-ຟ້າ—ທັງອະດີດ ປັດຈຸບັນ ແລະ ອະນາຄົດ—ລ້ວນຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍຮູບສາກົນ (ວິຣາດຣູປ) ຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ; ພຣະອົງຊົງແຜ່ຄອບຄຸມ ແລະ ຊົງຄ້ຳຈຸນຈັກກະວານນີ້।
Verse 16
अहं भवान् भवश्चैव त इमे मुनयोऽग्रजा: । सुरासुरनरा नागा: खगा मृगसरीसृपा: ॥ १३ ॥ गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगा: । पशव: पितर: सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमा: ॥ १४ ॥ अन्ये च विविधा जीवा जलस्थलनभौकस: । ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडित: स्तनयित्नव: ॥ १५ ॥ सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच्च यत् । तेनेदमावृतं विश्वं वितस्तिमधितिष्ठति ॥ १६ ॥
ອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ—ທຸກສິ່ງໃນໂລກນີ້—ລ້ວນແມ່ນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ບຸຣຸສະ ຜູ້ສະຖິດເປັນຮູບຈັກກະວານ (ວິຣາດຣູປ) ທັງສິ້ນ। ຈັກກະວານທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍພຣະອົງ; ພຣະອົງອະນັນຕະຊົງອະທິສະຖານທຸກສິ່ງທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ।
Verse 17
स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ । एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहि: पुमान् ॥ १७ ॥
ເຊັ່ນດວງອາທິດແຜ່ລັງສີໃຫ້ສະຫວ່າງທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ ຉັນໃດ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ບຸຣຸສະ ກໍ້ຉັນນັ້ນ: ເມື່ອຊົງຂະຫຍາຍຮູບຈັກກະວານຂອງພຣະອົງ ກໍ້ຊົງຄ້ຳຈຸນ ແລະ ຊົງສ່ອງສະຫວ່າງທຸກສິ່ງທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກໃນການສ້າງສັນ।
Verse 18
सोऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यमन्नं यदत्यगात् । महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्यय: ॥ १८ ॥
ພຣະບຸຣຸສະຜູ້ສູງສຸດແມ່ນອົງອະທິປະຕີແຫ່ງຄວາມອະມະຕະ ແລະ ຄວາມບໍ່ຫວາດກົວ; ພຣະອົງຢູ່ເຫນືອຄວາມຕາຍ ແລະ ເຫນືອ “ອາຫານ” ຄືຜົນແຫ່ງກຳກັບໂລກີ. ໂອ ນາຣະດະ ພຣາຫມະນ! ດັ່ງນັ້ນ ພຣະມະຫິມາຂອງພຣະບຸຣຸສະຈຶ່ງຍາກຈະວັດໄດ້।
Verse 19
पादेषु सर्वभूतानि पुंस: स्थितिपदो विदु: । अमृतं क्षेममभयं त्रिमूर्ध्नोऽधायि मूर्धसु ॥ १९ ॥
ຜູ້ຮູ້ຍ່ອມຮູ້ວ່າ ສັດມີຊີວິດທັງປວງດຳລົງຢູ່ໃນພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ບຸຣຸສະ—ນັ້ນແມ່ນຖານແຫ່ງພະລັງງານໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງພຣະອົງ. ຄວາມບໍ່ຕາຍ, ຄວາມເກສົມ ແລະ ຄວາມບໍ່ຫວາດກົວ—ຢູ່ໃນພຣະທາມອັນສູງສຸດທີ່ພົ້ນຈາກຄວາມກັງວົນເລື່ອງແກ່ຊະຣາ ແລະ ໂຣກ—ຢູ່ເຫນືອສາມໂລກຊັ້ນສູງ ແລະ ເຫນືອຜ້າຄຸ້ມວັດຖຸທັງປວງ।
Verse 20
पादास्त्रयो बहिश्चासन्नप्रजानां य आश्रमा: । अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधोऽबृहद्व्रत: ॥ २० ॥
ໂລກວິນຍານອັນເປັນພະລັງງານສາມສ່ວນສີ່ຂອງພຣະເຈົ້າ ຢູ່ເຫນືອກວ່າໂລກວັດຖຸນີ້ ແລະເປັນພິເສດສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ກັບມາເກີດອີກ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ຕິດພັນຊີວິດຄອບຄົວ ແລະບໍ່ຮັກສາພຣະຫມະຈັນຢ່າງເຂັ້ມງວດ ຈະຕ້ອງຢູ່ໃນສາມໂລກວັດຖຸ.
Verse 21
सृती विचक्रमे विश्वङ्साशनानशने उभे । यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रय: ॥ २१ ॥
ດ້ວຍພະລັງງານຂອງພຣະອົງ ພຣະບຸກຄົນສູງສຸດຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວສາກົນ ຄຸ້ມຄອງຢ່າງຄົບຖ້ວນທັງສອງທາງ: ການຄວບຄຸມ ແລະ ການຮັບໃຊ້ດ້ວຍພັກຕິ. ພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າເໜືອທັງອະວິທະຍາ ແລະ ວິທະຍາ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງທັງສອງ.
Verse 22
यस्मादण्डं विराड् जज्ञे भूतेन्द्रियगुणात्मक: । तद् द्रव्यमत्यगाद् विश्वं गोभि: सूर्य इवातपन् ॥ २२ ॥
ຈາກພຣະບຸກຄົນສູງສຸດນັ້ນ ໂລກຈັກກະວານທັງຫມົດ ແລະ ຮູບສາກົນ (ວິຣາດ) ອັນປະກອບດ້ວຍທາດ ຄຸນ ແລະ ອິນທຣີ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ແຕ່ພຣະອົງຍັງຄົງຢູ່ເຫນືອກວ່າ ແລະບໍ່ຕິດພັນກັບການປະກົດທາງວັດຖຸນັ້ນ ເຫມືອນດວງອາທິດທີ່ແຍກຈາກລັງສີແລະຄວາມຮ້ອນຂອງຕົນ.
Verse 23
यदास्य नाभ्यान्नलिनादहमासं महात्मन: । नाविदं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवानृते ॥ २३ ॥
ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເກີດຈາກດອກບົວທີ່ພຣະນາພີຂອງມະຫາບຸລຸດ ມະຫາ-ວິສນຸ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີເຄື່ອງປະກອບພິທີຍັດຍະໃດໆ. ນອກຈາກອະວະຍະວະແຫ່ງພຣະວະກາຍຂອງພຣະບຸກຄົນສູງສຸດນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເປັນສິ່ງປະກອບຍັດຍະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.
Verse 24
तेषु यज्ञस्य पशव: सवनस्पतय: कुशा: । इदं च देवयजनं कालश्चोरुगुणान्वित: ॥ २४ ॥
ການປະກອບຍັດຍະຕ້ອງມີເຄື່ອງບູຊາ ເຊັ່ນ ສັດບູຊາ ພືດສໍາລັບສະໂມ ແລະ ຫຍ້າຄຸຊະ ພ້ອມທັງເວທີບູຊາເທວະ ແລະເວລາທີ່ເໝາະສົມອັນມີຄຸນ ເຊັ່ນ ລະດູໃບໄມ້ຜຸດ.
Verse 25
वस्तून्योषधय: स्नेहा रसलोहमृदो जलम् । ऋचो यजूंषि सामानि चातुर्होत्रं च सत्तम ॥ २५ ॥
ສິ່ງຈໍາເປັນອື່ນໆ ຄື ພາຊະນະ, ເຂົ້າແລະສົມຸນໄພ, ເນີຍໃສ(ກຣີ) ແລະນ້ໍາມັນບໍລິສຸດ, ນ້ໍາເຜິ້ງແລະລົດຫວານ, ຄໍາແລະໂລຫະ, ດິນ, ນ້ໍາ; ພ້ອມທັງ ຣິກເວດ, ຢະຈຸຣເວດ, ສາມະເວດ ແລະ ພຣາຫມັນ 4 ທ່ານ(ຣິຕະວິຈ) ເພື່ອປະກອບຍັດຍະ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດ.
Verse 26
नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च । देवतानुक्रम: कल्प: सङ्कल्पस्तन्त्रमेव च ॥ २६ ॥
ສິ່ງຈໍາເປັນອື່ນໆ ຄື ການເອີ້ນນາມເທວະດາ, ມັນຕຣາ, ດັກຊິນາ ແລະ ວຣະຕະ; ພ້ອມທັງ ລໍາດັບເທວະດາ, ກະລະປະ, ສັງກັນລະປະ(ຄໍາຕັ້ງໃຈ) ແລະ ຕັນຕຣະ(ວິທີການ) ດ້ວຍ.
Verse 27
गतयो मतयश्चैव प्रायश्चित्तं समर्पणम् । पुरुषावयवैरेते सम्भारा: सम्भृता मया ॥ २७ ॥
ທັງເປົ້າໝາຍແລະຄວາມຄິດ, ການໄຖ່ບາບ(ປຣາຍັດຈິຕຕະ) ແລະການຖວາຍມອບ—ເຄື່ອງປະກອບຍັດຍະທັງໝົດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮວບຮວມຈາກອະວະຍະວະຂອງພຣະປຸຣຸສະເຈົ້າ.
Verse 28
इति सम्भृतसम्भार: पुरुषावयवैरहम् । तमेव पुरुषं यज्ञं तेनैवायजमीश्वरम् ॥ २८ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຮວບຮວມເຄື່ອງປະກອບຍັດຍະຈາກອະວະຍະວະຂອງພຣະປຸຣຸສະແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າພຣະປຸຣຸສະອົງນັ້ນເອງແມ່ນຍັດຍະ ແລະໂດຍພຣະອົງນັ້ນເອງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະກອບຍັດຍະເພື່ອໃຫ້ພຣະເຈົ້າພໍພຣະໄທ.
Verse 29
ततस्ते भ्रातर इमे प्रजानां पतयो नव । अयजन् व्यक्तमव्यक्तं पुरुषं सुसमाहिता: ॥ २९ ॥
ຕໍ່ມາ ໂອ ລູກເອີຍ ພີ່ນ້ອງທັງ 9 ຂອງເຈົ້າ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ ໄດ້ປະກອບຍັດຍະດ້ວຍຈິດທີ່ຕັ້ງມັ່ນຢ່າງຍິ່ງ ເພື່ອໃຫ້ພຣະປຸຣຸສະພໍພຣະໄທ ທັງໃນພາວະທີ່ປາກົດ ແລະບໍ່ປາກົດ.
Verse 30
ततश्च मनव: काले ईजिरे ऋषयोऽपरे । पितरो विबुधा दैत्या मनुष्या: क्रतुभिर्विभुम् ॥ ३० ॥
ຕໍ່ມາຕາມການເວລາ ພວກມະນຸ, ຣິສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ປິຕຣະ(ບັນພະບຸລຸດ), ເທວະຜູ້ຮູ້, ໄດຕະຍະ ແລະ ມະນຸດ ໄດ້ປະກອບຍັດຍະຫຼາຍປະເພດເພື່ອໃຫ້ພຣະເຈົ້າສູງສຸດພໍພຣະໄທ
Verse 31
नारायणे भगवति तदिदं विश्वमाहितम् । गृहीतमायोरुगुण: सर्गादावगुण: स्वत: ॥ ३१ ॥
ສັບພະຈັກກະວານນີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະນາຣາຍະນະຜູ້ເປັນພຣະພະຄະວານ ພຣະອົງຮັບເອົາພະລັງມາຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ດ້ວຍພຣະອົງເອງ; ແມ່ນແຕ່ໃນຕອນເລີ່ມສ້າງຈະເຫັນຄືກັບກ່ຽວກັບຄຸນະ ແຕ່ໂດຍສະພາບແທ້ພຣະອົງເປັນນິຣຄຸນະຕະຫຼອດການ
Verse 32
सृजामि तन्नियुक्तोऽहं हरो हरति तद्वश: । विश्वं पुरुषरूपेण परिपाति त्रिशक्तिधृक् ॥ ३२ ॥
ດ້ວຍພຣະປະສົງຂອງພຣະອົງ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງສ້າງ; ຫະຣະ (ພຣະສິວະ) ທຳລາຍພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງພຣະອົງ; ແລະພຣະອົງເອງໃນຮູບປຸຣຸສະ ຜູ້ຖືພະລັງສາມ ທຳນຸບຳລຸງສັບພະສິ່ງ
Verse 33
इति तेऽभिहितं तात यथेदमनुपृच्छसि । नान्यद्भगवत: किंचिद्भाव्यं सदसदात्मकम् ॥ ३३ ॥
ລູກເອີຍ ຕາມທີ່ເຈົ້າຖາມ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອະທິບາຍໝົດແລ້ວ ຈົ່ງຮູ້ແນ່ນອນວ່າ ບໍ່ວ່າເປັນເຫດຫຼືຜົນ ໃນໂລກວັດຖຸຫຼືໂລກວິນຍານ ທຸກສິ່ງລ້ວນພຶ່ງພາພຣະຜູ້ເປັນບຸກຄົນສູງສຸດ
Verse 34
न भारती मेऽङ्ग मृषोपलक्ष्यते न वै क्वचिन्मे मनसो मृषा गति: । न मे हृषीकाणि पतन्त्यसत्पथे यन्मे हृदौत्कण्ठ्यवता धृतो हरि: ॥ ३४ ॥
ໂອ ນາຣະດະ ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າຍຶດໝັ້ນພຣະບາດດອກບົວຂອງພຣະຫຣິດ້ວຍຄວາມອາວອນອັນແຮງກ້າ ຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍຖືກພິສູດວ່າເປັນເທັດ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງໃຈກໍບໍ່ເຄີຍຖືກຂັດຂວາງ ແລະອິນທຣີຍະກໍບໍ່ຕົກໄປສູ່ທາງອະສັດເນື່ອງຈາກຄວາມຍຶດຕິດວັດຖຸຊົ່ວຄາວ
Verse 35
सोऽहं समाम्नायमयस्तपोमय: प्रजापतीनामभिवन्दित: पति: । आस्थाय योगं निपुणं समाहित- स्तं नाध्यगच्छं यत आत्मसम्भव: ॥ ३५ ॥
ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນພຣະພຣົມ ຜູ້ສົມບູນໃນສາຍສືບທອດແຫ່ງພຣະເວດ ເຕັມໄປດ້ວຍຕະປະ ແລະຊໍານານໂຍຄະ; ແມ່ນແຕ່ຖືກປຣະຊາປະຕິທັງຫຼາຍນົບນ້ອມ ກໍຍັງບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈພຣະອົງ ຜູ້ເປັນຕົ້ນກໍາເນີດການເກີດຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້।
Verse 36
नतोऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् । यो ह्यात्ममायाविभवं स्म पर्यगाद् यथा नभ: स्वान्तमथापरे कुत: ॥ ३६ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ດີທີ່ສຸດສໍາລັບຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນຂໍພຶ່ງພາພຣະບາດຂອງພຣະອົງ ຜູ້ຕັດທຸກຂ໌ແຫ່ງການເກີດແລະຕາຍຊໍ້າໆ; ການຍອມຈໍານົນນີ້ເປັນມົງຄຸນສູງ ແລະນໍາໄປສູ່ຄວາມສຸກ. ແມ່ນແຕ່ຟ້າກໍຍັງວັດຂອບເຂດຂອງຕົນບໍ່ໄດ້; ແລ້ວຜູ້ອື່ນຈະວັດຂອບເຂດພຣະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ?
Verse 37
नाहं न यूयं यदृतां गतिं विदु- र्न वामदेव: किमुतापरे सुरा: । तन्मायया मोहितबुद्धयस्त्विदं विनिर्मितं चात्मसमं विचक्ष्महे ॥ ३७ ॥
ເມື່ອແມ່ນແຕ່ພຣະສິວະ (ວາມເທວະ) ທັງພວກເຈົ້າແລະຂ້າພະເຈົ້າ ຍັງບໍ່ອາດຮູ້ຂອບເຂດແຫ່ງຄວາມປິຕິທາງວິນຍານໄດ້ ແລ້ວເທວະອື່ນໆຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດ? ເນື່ອງຈາກປັນຍາຂອງພວກເຮົາຖືກມາຍາພາຍນອກຂອງພຣະເຈົ້າຫຼອກລວງ ຈຶ່ງເຫັນໄດ້ພຽງແຕ່ຈັກກະວານທີ່ປາກົດນີ້ຕາມກໍາລັງຂອງແຕ່ລະຄົນ।
Verse 38
यस्यावतारकर्माणि गायन्ति ह्यस्मदादय: । न यं विदन्ति तत्त्वेन तस्मै भगवते नम: ॥ ३८ ॥
ຂໍໃຫ້ພວກເຮົານົບນ້ອມແດ່ພຣະພະຄະວານຜູ້ສູງສຸດ ຜູ້ທີ່ອະວະຕານແລະກິດຈະກໍາຂອງພຣະອົງ ພວກເຮົາຂັບຮ້ອງເພື່ອສັນລະເສີນ ແມ່ນແຕ່ກໍຍັງຮູ້ພຣະອົງຕາມຄວາມເປັນຈິງບໍ່ໄດ້ຄົບຖ້ວນ।
Verse 39
स एष आद्य: पुरुष: कल्पे कल्पे सृजत्यज: । आत्मात्मन्यात्मनात्मानं स संयच्छति पाति च ॥ ३९ ॥
ພຣະອົງນັ້ນແມ່ນປຸຣຸສະດັ່ງເດີມ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍເກີດ; ໃນທຸກກັລປະ ພຣະອົງສ້າງຈັກກະວານທີ່ປາກົດນີ້. ການສ້າງເກີດຂຶ້ນໃນພຣະອົງເອງ; ສານວັດຖຸແລະຮູບປາກົດທັງປວງລ້ວນແມ່ນພຣະອົງ. ພຣະອົງຄ້ຳຈຸນໄວ້ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວດູດກັບເຂົ້າສູ່ພຣະອົງອີກຄັ້ງ।
Verse 40
विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् । सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ४० ॥ ऋषे विदन्ति मुनय: प्रशान्तात्मेन्द्रियाशया: । यदा तदेवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४१ ॥
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຊົງບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ປາດສະຈາກມົນທິນວັດຖຸ; ຊົງເປັນຄວາມຈິງສູງສຸດ ແລະຮູບແຫ່ງປັນຍາອັນສົມບູນ—ບໍ່ມີຕົ້ນບໍ່ມີປາຍ ນິຣກຸນ ນິລັນດອນ ແລະເອກະບໍ່ມີຄູ່
Verse 41
विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यगवस्थितम् । सत्यं पूर्णमनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यमद्वयम् ॥ ४० ॥ ऋषे विदन्ति मुनय: प्रशान्तात्मेन्द्रियाशया: । यदा तदेवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम् ॥ ४१ ॥
ໂອ ຣິຊີ ນາຣະດາ! ມຸນີຜູ້ມີໃຈແລະອິນທຣີຍະສະຫງົບ ພົ້ນຈາກຄວາມປາຖະໜາວັດຖຸ ຈຶ່ງຮູ້ຈັກພຣະອົງໄດ້; ແຕ່ດ້ວຍຕຣະກະອັນບໍ່ມີຖານ ທຸກຢ່າງບິດເບືອນ ແລະພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກໍຫາຍຈາກສາຍຕາ
Verse 42
आद्योऽवतार: पुरुष: परस्य काल: स्वभाव: सदसन्मनश्च । द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि विराट् स्वराट् स्थास्नु चरिष्णु भूम्न: ॥ ४२ ॥
ວິສນຸ ກາຣະນາຣະນະວະຊາຍີ ແມ່ນອະວະຕານທຳອິດຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສູງສຸດ; ພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງການເວລານິລັນດອນ ທຳມະຊາດ ເຫດ-ຜົນ ຈິດ ທາດວັດຖຸ ການແປປ່ຽນ ກຸນະ ອິນທຣີຍະ ຮູບສາກົນ (ວິຣາດ) ວິສນຸກັຣພໂພທະກະຊາຍີ ແລະສັດມີຊີວິດທັງເຄື່ອນໄຫວແລະຢຸດນິ່ງທັງປວງ
Verse 43
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदादयश्च । स्वर्लोकपाला: खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकपाला: ॥ ४३ ॥ गन्धर्वविद्याधरचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथा: । ये वा ऋषीणामृषभा: पितृणां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्रा: । अन्ये च ये प्रेतपिशाचभूत- कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशा: ॥ ४४ ॥ यत्किंच लोके भगवन्महस्व- दोज:सहस्वद् बलवत् क्षमावत् । श्रीह्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रूपवदस्वरूपम् ॥ ४५ ॥
ຂ້າພະເຈົ້າ (ພຣະພຣົມ), ພະວະ (ພຣະສິວະ), ຢັຊຍະ (ພຣະວິສນຸ), ປຣະຊາປະຕິເຊັ່ນ ທັກສະ, ພວກທ່ານເຊັ່ນ ນາຣະດາ, ແລະຜູ້ປົກຄອງໂລກສະຫວັນ-ອາກາດ-ແຜ່ນດິນ-ໂລກໃຕ້—ລ້ວນແຕ່ເປັນພຽງປະກາຍສ່ວນເສັ້ນຂອງພະລັງອັນລ້ຳເລີດຂອງພຣະອົງ
Verse 44
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदादयश्च । स्वर्लोकपाला: खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकपाला: ॥ ४३ ॥ गन्धर्वविद्याधरचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथा: । ये वा ऋषीणामृषभा: पितृणां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्रा: । अन्ये च ये प्रेतपिशाचभूत- कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशा: ॥ ४४ ॥ यत्किंच लोके भगवन्महस्व- दोज:सहस्वद् बलवत् क्षमावत् । श्रीह्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रूपवदस्वरूपम् ॥ ४५ ॥
ຈອມເຈົ້າແຫ່ງຄັນທັຣວະ ວິທຍາທະຣະ ແລະຈາຣະນະ; ນາທແຫ່ງຢັກ ຣາກຊະສະ ອຸຣະກະ ແລະນາກ; ຣິຊີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະຈອມເຈົ້າແຫ່ງປິຕຣະ; ກະສັດໄດຕະຍະ ເຈົ້າແຫ່ງສິດທະ ແລະຜູ້ນຳດານະວະ; ພ້ອມທັງເປຣດ ປິຊາດ ພູດ ກູຊະມານຑະ ສັດນ້ຳ ສັດປ່າ ແລະນົກ—ທັງໝົດນີ້ກໍເປັນພຽງສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງພະລັງຂອງພຣະອົງ
Verse 45
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदादयश्च । स्वर्लोकपाला: खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकपाला: ॥ ४३ ॥ गन्धर्वविद्याधरचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथा: । ये वा ऋषीणामृषभा: पितृणां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्रा: । अन्ये च ये प्रेतपिशाचभूत- कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशा: ॥ ४४ ॥ यत्किंच लोके भगवन्महस्व- दोज:सहस्वद् बलवत् क्षमावत् । श्रीह्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रूपवदस्वरूपम् ॥ ४५ ॥
ຂ້າພະເຈົ້າເອງ (ພຣະພຣະຫມາ) ພະພະວະ(ສິວະ) ຍັດຍະ ແລະ ປຣະຊາປະຕິເຊັ່ນ ທັກສະ, ພວກທ່ານນາຣະດະ ແລະ ກຸມາຣ, ເທວະຜູ້ປົກຄອງສະຫວັນເຊັ່ນ ອິນທຣະ ແລະ ຈັນທຣະ, ຜູ້ນຳແຫ່ງ ພູຣໂລກ ນຶຣໂລກ ແລະ ຕະລະໂລກ, ຜູ້ນຳກັນທັຣວະ-ວິທຍາທຣ-ຈາຣະນ, ນາຖແຫ່ງ ຢັກສະ-ຣາກສະ-ອຸຣະກ-ນາກ, ມະຫາຣິສີ, ປິຕຣຶ, ດາຍຕະ-ດານະວະ-ສິດທະ, ພ້ອມທັງ ເປຣດ-ປິສາດ-ພູດ-ກູສະມານຑະ, ສັດນ້ຳ ສັດປ່າ ແລະ ນົກ—ສິ່ງໃດໆໃນໂລກທີ່ເຫັນວ່າມີອຳນາດ ສະຫງ່າງາມ ກຳລັງ ຄວາມອົດທົນ ແລະ ສົມບັດ, ຈະມີຮູບຫຼືບໍ່ມີຮູບ ກໍບໍ່ແມ່ນສັດຈະສູງສຸດຂອງພຣະພະຄະວານໂດຍຕົວມັນເອງ; ມັນເປັນພຽງເສດສ່ວນນ້ອຍໆຂອງພຣະສັກຕິເຫນືອໂລກຂອງພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ.
Verse 46
प्राधान्यतो यानृष आमनन्ति लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्न: । आपीयतां कर्णकषायशोषा- ननुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशान् ॥ ४६ ॥
ໂອ ນາຣະດະ, ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງລີລາ-ອະວະຕາຣຂອງພຣະບຸຣຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຕາມທີ່ຣິສີໄດ້ກ່າວໄວ້ເປັນຫຼັກ, ໂດຍຈະລຽນລຳດັບໄປ. ການສະດັບກິດຂອງພຣະອົງຊ່ວຍໃຫ້ຄວາມເສົ້າໝອງທີ່ສະສົມໃນຫູແຫ້ງຫາຍ; ລີລາເຫຼົ່ານີ້ພິເສດ ໄພເຣາະນ່າຟັງ ແລະຄວນລິ້ມລອງ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຢູ່ໃນໃຈຂ້າພະເຈົ້າ.
Frequently Asked Questions
SB 2.6 presents a correspondential cosmology where each organ of the virāṭ serves as a ‘generating center’ (yoni) for a function (e.g., speech, breath, sound) and is governed by an adhi-devatā (e.g., Agni for speech). This teaches that perception and nature are not independent mechanisms but coordinated energies within the Lord’s universal body, meant to be recognized as His arrangement rather than as autonomous material causes.
The narrative establishes that yajña is not a human invention but a cosmic principle grounded in the Lord Himself. Since Brahmā, at the dawn of creation, has no external resources, he ‘constructs’ the sacrificial system from the Lord’s limbs—signifying that all materials, mantras (Ṛg/Yajur/Sāma), priests, timings, and offerings ultimately belong to Viṣṇu and culminate in Viṣṇu as the final goal (yajñārtha).
Kāraṇārṇavaśāyī Viṣṇu (Mahā-Viṣṇu) is described as the first puruṣa-expansion related to cosmic manifestation, presiding over kāla (time), space, causality, mind, elements, the guṇas, the senses, and the totality of living beings. From Him proceed further expansions such as Garbhodakaśāyī Viṣṇu, through whom the universe becomes organized for Brahmā’s secondary creation.
Because the cosmos contains many entities with extraordinary opulence—devas, sages, rulers of lokas, and subtle beings—there is a risk of confusing delegated potency with ultimate divinity. SB 2.6 clarifies that such greatness is only a fragment of the Lord’s transcendental energy; Bhagavān alone is the source and controller, while all others are dependent manifestations within His potency.