Shloka 32

Duryodhana’s Envy at Yudhiṣṭhira’s Rājasūya and the Avabhṛtha Festival

Devanagari script

यस्मिन् नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मी- र्नाना विभान्ति किल विश्वसृजोपक्लृप्ता: । ताभि: पतीन् द्रुपदराजसुतोपतस्थे यस्यां विषक्तहृदय: कुरुराडतप्यत् ॥ ३२ ॥

Transliteration

yasmiṁs narendra-ditijendra-surendra-lakṣmīr nānā vibhānti kila viśva-sṛjopakḷptāḥ tābhiḥ patīn drupada-rāja-sutopatasthe yasyāṁ viṣakta-hṛdayaḥ kuru-rāḍ atapyat

Translation

ໃນພະລາຊວັງນັ້ນ ມາຍາດານະວະ ຜູ້ເປັນຊ່າງປະດິດແຫ່ງຈັກກະວານ ໄດ້ນໍາສິຣິແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີຂອງກະສັດມະນຸດ ຈອມອະສູຣ ແລະ ຈອມເທວະ ມາຮວບຮວມໄວ້ ໃຫ້ສ່ອງປະກາຍຫຼາຍປະການ. ດ້ວຍຊັບນັ້ນ ນາງດຣໍປະດີ ທິດາຂອງກະສັດດຣຸປະດະ ໄດ້ປະນົມບໍລິການສາມີທັງຫຼາຍ; ແຕ່ ດຸຣໂຢທະນະ ເຈົ້າຊາຍກຸຣຸຜູ້ຫົວໃຈຕິດນາງ ກໍຄຳ່ຄວນຮ້ອນໃນໃຈ.

Synonyms

• यस्मिन्: in which (assembly)
• यस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मीः: the fortunes/glories of kings, demon-kings, and god-kings
• नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर-इन्द्र + दितिज-इन्द्र + सुर-इन्द्र + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष-समाहारः (नरेन्द्रस्य/दितिजेन्द्रस्य/सुरेन्द्रस्य लक्ष्म्यः)

• नाना: variously
• नाना: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘variously’)

• विभान्ति: shine forth/appear splendid
• विभान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः—वि

• किल: indeed/it is said
• किल: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: निपात (particle: emphasis/report)

• विश्वसृजा: by the creator of the universe (Brahmā)
• विश्वसृजा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विश्व-सृज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषः (‘विश्वं सृजति’ = Brahmā)

• उपक्लृप्ताः: arranged/provided
• उपक्लृप्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप + कृप्/कॢप् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘well-arranged/provided’

• ताभिः: by those (splendors)
• ताभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सर्वनाम

• पतीन्: husbands/lords
• पतीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• द्रुपदराजसुत: the daughter of King Drupada (Draupadī)
• द्रुपदराजसुत: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्रुपद + राज + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (सम्बोधनार्थं न); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘द्रुपदराजस्य सुता’ = Draupadī)

• उपतस्थे: attended/served
• उपतस्थे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘approached/attended’

• यस्याम्: in whom (in her)
• यस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• विषक्तहृदयः: whose heart was attached
• विषक्तहृदयः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विषक्त + हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विषक्तं हृदयं यस्य’

• कुरुराट्: the Kuru king (Duryodhana)
• कुरुराट्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरु + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कुरूणां राजा’)

• अतप्यत्: burned with envy/was distressed
• अतप्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Characters & Entities

• Draupadī
• Drupada
• Duryodhana
• Brahmā

FAQs

Why was Duryodhana upset in the Rājasūya assembly (Bhagavatam 10.75)?

He became inwardly tormented because he was infatuated with Draupadī and could not tolerate seeing her honor and service to her husbands amid the assembly’s splendor.

Who is speaking this verse in Srimad Bhagavatam 10.75.32?

Śukadeva Gosvāmī is narrating these events to King Parīkṣit.

What is the practical lesson from Bhagavatam 10.75.32 for modern life?

Unchecked attraction and envy can make a person suffer even in the midst of beauty and prosperity; cultivating humility and devotion prevents the heart from burning in jealousy.