Adhyaya 61
Kṛṣṇa’s Queens, Their Sons, and Balarāma’s Victory over Rukmī at Dice (Aniruddha–Rocanā Marriage Context)
ບົດນີ້ສືບຕໍ່ລີລາໃນເມືອງດວາຣະກາ ໂດຍຂະຫຍາຍຈາກເລື່ອງການແຕ່ງງານແຕ່ລະຄັ້ງໄປສູ່ການເຕີບໃຫຍ່ຂອງລາຊະວົງ: ມະເຫສີຂອງພຣະກຣິດສະນະແຕ່ລະພຣະອົງ ປະສູດພຣະໂອຣສ 10 ພຣະອົງ ທຸກພຣະອົງມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສົມກັບພຣະບິດາຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າ. ມະເຫສີທັງຫຼາຍຫຼົງໃນຄວາມງາມ ແລະຄວາມເມດຕາຂອງພຣະອົງ ແຕ່ລະພຣະນາງຮູ້ສຶກວ່າຕົນໄດ້ຮັບຄວາມໂປດປານເປັນພິເສດ—ສະແດງອະຈິນຕະຍະ-ສັກຕິ ທີ່ພຣະອົງສາມາດຕອບຮັບພ້ອມກັນໄດ້ຫຼາຍຄົນ. ສຸກະເທວະໄດ້ລຽນນາມພຣະໂອຣສຂອງມະເຫສີຫຼັກ (ເຊັ່ນ ປຣະດຍຸມນະ ແລະ ສາມບະ) ແລະກ່າວໂດຍຫຍໍ້ເຖິງການແຜ່ຂະຫຍາຍອັນມະຫາສານຂອງວົງຢາດະວະ. ພຣະປາຣີກຊິດຖາມວ່າ ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຣຸກມີ ຜູ້ເປັນສັດຕູ ຍອມໃຫ້ລູກສາວແຕ່ງກັບປຣະດຍຸມນະ; ສຸກະເທວະຕອບວ່າ ຣຸກມະວະຕີເລືອກປຣະດຍຸມນະໃນພິທີສະວະຍັມວະຣະ ແລະຣຸກມີຍອມເພາະຄວາມຮັກຕໍ່ຣຸກມິນີ. ຕໍ່ມາໃນງານແຕ່ງຂອງອະນິຣຸດທະ–ໂຣຈະນາ ທີ່ເມືອງໂພຊະກະຕະ ກະສັດຜູ້ຈອງຫອງຍຸຍົງໃຫ້ຣຸກມີທ້າບະລະຣາມະຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ. ຣຸກມີໂກງ ຖືກສຽງທິບຕຳນິ ແລະຍັງດ່າບະລະຣາມະ ຈົນຖືກຄອນຂອງພຣະອົງຟາດສັງຫານ; ກະສັດກະລິງກະຖືກລົງໂທດ ແລະທີ່ປະຊຸມແຕກກະຈາຍ. ພຣະກຣິດສະນະຢືນກາງເພື່ອຮັກສາຄວາມກົມກຽວ ແລະຄະນະກໍກັບຄືນດວາຣະກາ ພ້ອມບົດຮຽນເຖິງຜົນຂອງຄວາມຈອງຫອງ ແລະການຫລອກລວງ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच एकैकशस्ता: कृष्णस्य पुत्रान् दश दशाबला: । अजीजनन्ननवमान्पितु: सर्वात्मसम्पदा ॥ १ ॥
ພຣະສຸກເທວາກ່າວວ່າ—ພຣະມະເຫສີແຕ່ລະອົງຂອງພຣະກຣິດສະນະ ໄດ້ປະສູດພຣະໂອຣສອົງລະສິບ; ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ດ້ອຍກວ່າພຣະບິດາ ເພາະມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແລະອຳນາດສ່ວນພຣະອົງຂອງພຣະບິດາຄົບຖ້ວນ.
Verse 2
गृहादनपगं वीक्ष्य राजपुत्र्योऽच्युतं स्थितम् । प्रेष्ठं न्यमंसत स्वं स्वं न तत्तत्त्वविद: स्त्रिय: ॥ २ ॥
ເມື່ອເຈົ້າຍິງທັງຫຼາຍເຫັນວ່າ ພຣະອະຈະຍຸຕະ ບໍ່ເຄີຍອອກຈາກພະລາຊວັງຂອງແຕ່ລະນາງ ແຕ່ລະຄົນຈຶ່ງຄິດວ່າຕົນເອງແມ່ນຜູ້ທີ່ພຣະອົງຮັກທີ່ສຸດ; ແຕ່ນາງໆ ບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມຈິງອັນລຶກຊຶ້ງກ່ຽວກັບພຣະອົງ.
Verse 3
चार्वब्जकोशवदनायतबाहुनेत्र- सप्रेमहासरसवीक्षितवल्गुजल्पै: । सम्मोहिता भगवतो न मनो विजेतुं स्वैर्विभ्रमै: समशकन् वनिता विभूम्न: ॥ ३ ॥
ພຣະມະເຫສີທັງຫຼາຍຖືກຫຼົງໄຫຼໂດຍພຣະພັກດຸດດອກບົວ ແຂນຍາວ ດວງຕາໃຫຍ່ ສາຍຕາປົນຮອຍຍິ້ມແຫ່ງຄວາມຮັກ ແລະຖ້ອຍຄຳອ່ອນຫວານ; ແຕ່ດ້ວຍເສນ່ຫາທັງໝົດກໍບໍ່ອາດຊະນະພຣະຫົວໃຈຂອງພຣະຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດໄດ້।
Verse 4
स्मायावलोकलवदर्शितभावहारि- भ्रूमण्डलप्रहितसौरतमन्त्रशौण्डै: । पत्न्यस्तु षोडशसहस्रमनङ्गबाणै- र्यस्येन्द्रियं विमथितुं करणैर्न शेकु: ॥ ४ ॥
ຄິ້ວໂຄ້ງຂອງພຣະມະເຫສີຫນຶ່ງໝື່ນຫົກພັນ ເຜີຍເຈດຕະນາລັບຜ່ານຮອຍຍິ້ມອາຍໆ ແລະສາຍຕາຂ້າງໆ ດຸດສົ່ງຂ່າວສານແຫ່ງຄູ່ຄອງ; ແຕ່ແມ່ນແຕ່ “ລູກສອນຂອງກາມເທວ” ແລະວິທີອື່ນໆ ກໍບໍ່ອາດກະທົບອິນທຣີຂອງພຣະກຣິດສະນາໄດ້।
Verse 5
इत्थं रमापतिमवाप्य पतिं स्त्रियस्ता ब्रह्मादयोऽपि न विदु: पदवीं यदीयाम् । भेजुर्मुदाविरतमेधितयानुराग- हासावलोकनवसङ्गमलालसाद्यम् ॥ ५ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ນາງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ພຣະລັກສະມີປະຕິເປັນສາມີ—ຜູ້ທີ່ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣົມແລະເທວະຍິ່ງໃຫຍ່ກໍບໍ່ຮູ້ວິທີເຂົ້າເຖິງ. ດ້ວຍຄວາມປິຕິທີ່ເພີ່ມພູນ ພວກນາງເກີດຄວາມຮັກ ແລກປ່ຽນຮອຍຍິ້ມແລະສາຍຕາ ປາຖະໜາຄວາມສະໜິດສະໜົມໃໝ່ໆ ແລະຊື່ນຊົມອີກຫຼາຍປະການ।
Verse 6
प्रत्युद्गमासनवरार्हणपादशौच- ताम्बूलविश्रमणवीजनगन्धमाल्यै: । केशप्रसारशयनस्नपनोपहार्यै- र्दासीशता अपि विभोर्विदधु: स्म दास्यम् ॥ ६ ॥
ແມ່ນແຕ່ພຣະມະເຫສີແຕ່ລະພຣະອົງມີນາງຮັບໃຊ້ນັບຮ້ອຍ ແຕ່ພວກນາງກໍເລືອກຮັບໃຊ້ພຣະອົງດ້ວຍຕົນເອງ: ອອກໄປຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ຖວາຍອາສນະ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນປະນີດ ຊຳລະແລະນວດພຣະບາດ ຖວາຍຕາມບູລາ ພັດວີ ທາຈັນທະນາຫອມ ປະດັບມາລາດອກໄມ້ ຈັດຜົມ ຈັດທີ່ບັນທົມ ອາບນ້ຳ ແລະຖວາຍຂອງກຳນັນຫຼາຍຢ່າງ—ດັ່ງນີ້ເຂົາເຈົ້າບຳເລີງດ້ວຍໃຈເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ।
Verse 7
तासां या दशपुत्राणां कृष्णस्त्रीणां पुरोदिता: । अष्टौ महिष्यस्तत्पुत्रान् प्रद्युम्नादीन् गृणामि ते ॥ ७ ॥
ໃນບັນດາພຣະມະເຫສີຂອງພຣະກຣິດສະນາ—ແຕ່ລະພຣະອົງມີພຣະໂອຣສສິບພຣະອົງ—ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວເຖິງພຣະມະເຫສີເອກ 8 ພຣະອົງແລ້ວ. ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະຂານນາມພຣະໂອຣສຂອງພຣະມະເຫສີທັງ 8 ນັ້ນ ໂດຍມີພຣະປຣັດຍຸມນາ (Pradyumna) ເປັນຕົ້ນ
Verse 8
चारुदेष्ण: सुदेष्णश्च चारुदेहश्च वीर्यवान् । सुचारुश्चारुगुप्तश्च भद्रचारुस्तथापर: ॥ ८ ॥ चारुचन्द्रो विचारुश्च चारुश्च दशमो हरे: । प्रद्युम्नप्रमुखा जाता रुक्मिण्यां नावमा: पितु: ॥ ९ ॥
ພຣະຣາຊະບຸດອົງທໍາອິດຂອງນາງຣຸກມິນີແມ່ນ ປຣັດຍຸມນະ. ຈາກນາງຍັງເກີດ ຈາຣຸເດດຊະນະ, ສຸເດດຊະນະ, ຈາຣຸເດຫະຜູ້ກ້າຫານ, ສຸຈາຣຸ, ຈາຣຸກຸບຕະ, ພັດຣະຈາຣຸ, ຈາຣຸຈັນທຣະ, ວິຈາຣຸ ແລະ ຈາຣຸ ອົງທີສິບ. ບຸດຂອງພຣະຫຣິເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ມີໃຜຕໍ່າກວ່າພຣະບິດາເລີຍ.
Verse 9
चारुदेष्ण: सुदेष्णश्च चारुदेहश्च वीर्यवान् । सुचारुश्चारुगुप्तश्च भद्रचारुस्तथापर: ॥ ८ ॥ चारुचन्द्रो विचारुश्च चारुश्च दशमो हरे: । प्रद्युम्नप्रमुखा जाता रुक्मिण्यां नावमा: पितु: ॥ ९ ॥
ຈາກນາງຣຸກມິນີ ໄດ້ເກີດບຸດຂອງພຣະຫຣິ ໂດຍມີ ປຣັດຍຸມນະ ເປັນຜູ້ນໍາ: ຈາຣຸເດດຊະນະ, ສຸເດດຊະນະ, ຈາຣຸເດຫະຜູ້ກ້າຫານ, ສຸຈາຣຸ, ຈາຣຸກຸບຕະ, ພັດຣະຈາຣຸ, ຈາຣຸຈັນທຣະ, ວິຈາຣຸ ແລະ ຈາຣຸ ອົງທີສິບ. ບໍ່ມີໃຜຕໍ່າກວ່າພຣະບິດາເລີຍ.
Verse 10
भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥
ບຸດສິບຄົນຂອງນາງສັດຍະພາມາ ແມ່ນ ພານຸ, ສຸພານຸ, ສະວັຣພານຸ, ປຣະພານຸ, ພານຸມານ, ຈັນທຣະພານຸ, ບຣຶຫັດພານຸ, ອະຕິພານຸເປັນຄົນທີ 8, ສຣີພານຸ ແລະ ປຣະຕິພານຸ. ບຸດຂອງນາງຈາມບະວະຕີ ແມ່ນ ສາມບະ, ສຸມິຕຣະ, ປຸຣຸຈິດ, ສະຕະຈິດ, ສະຫັດສະຣະຈິດ, ວິຊະຍະ, ຈິດຣະເກຕຸ, ວະສຸມານ, ດຣະວິດ ແລະ ກຣະຕຸ. ບຸດທັງສິບນີ້ ນໍາໂດຍສາມບະ ເປັນທີ່ຮັກແລະເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງພຣະບິດາ.
Verse 11
भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥
ບຸດສິບຄົນຂອງນາງສັດຍະພາມາ: ພານຸ, ສຸພານຸ, ສະວັຣພານຸ, ປຣະພານຸ, ພານຸມານ, ຈັນທຣະພານຸ, ບຣຶຫັດພານຸ, ອະຕິພານຸເປັນຄົນທີ 8, ສຣີພານຸ ແລະ ປຣະຕິພານຸ. ບຸດສິບຄົນຂອງນາງຈາມບະວະຕີ: ສາມບະ, ສຸມິຕຣະ, ປຸຣຸຈິດ, ສະຕະຈິດ, ສະຫັດສະຣະຈິດ, ວິຊະຍະ, ຈິດຣະເກຕຸ, ວະສຸມານ, ດຣະວິດ ແລະ ກຣະຕຸ. ທຸກຄົນລ້ວນເປັນທີ່ຮັກແລະເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງພຣະບິດາ.
Verse 12
भानु: सुभानु: स्वर्भानु: प्रभानुर्भानुमांस्तथा । चन्द्रभानुर्बृहद्भानुरतिभानुस्तथाष्टम: ॥ १० ॥ श्रीभानु: प्रतिभानुश्च सत्यभामात्मजा दश । साम्ब: सुमित्र: पुरुजिच्छतजिच्च सहस्रजित् ॥ ११ ॥ विजयश्चित्रकेतुश्च वसुमान् द्रविड: क्रतु: । जाम्बवत्या: सुता ह्येते साम्बाद्या: पितृसम्मता: ॥ १२ ॥
ບຸດຂອງນາງຈາມບະວະຕີ ແມ່ນ ສາມບະ, ສຸມິຕຣະ, ປຸຣຸຈິດ, ສະຕະຈິດ, ສະຫັດສະຣະຈິດ, ວິຊະຍະ, ຈິດຣະເກຕຸ, ວະສຸມານ, ດຣະວິດ ແລະ ກຣະຕຸ. ບຸດທັງສິບນີ້ ນໍາໂດຍສາມບະ ເປັນທີ່ຮັກແລະເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງພຣະບິດາ.
Verse 13
वीरश्चन्द्रोऽश्वसेनश्च चित्रगुर्वेगवान् वृष: । आम: शङ्कुर्वसु: श्रीमान् कुन्तिर्नाग्नजिते: सुता: ॥ १३ ॥
ບຸດຂອງນາງນາກນະຈິຕີ ຄື—ວີຣະ, ຈັນທຣະ, ອັດສະວະເສນ, ຈິດຕຣະກຸ, ເວກະວານ, ວຣິສະ, ອາມະ, ຊັງກຸ, ວະສຸ ແລະ ກຸນຕີຜູ້ມີສິຣີ।
Verse 14
श्रुत: कविर्वृषो वीर: सुबाहुर्भद्र एकल: । शान्तिर्दर्श: पूर्णमास: कालिन्द्या: सोमकोऽवर: ॥ १४ ॥
ບຸດຂອງນາງກາລິນດີ ຄື—ຊຣຸຕະ, ກະວິ, ວຣິສະ, ວີຣະ, ສຸບາຫຸ, ພັດຣະ, ເອກະລະ, ຊານຕິ, ດັຣຊະ, ແລະ ປູຣະນະມາສ; ຜູ້ນ້ອຍສຸດແມ່ນ ໂສມະກະ।
Verse 15
प्रघोषो गात्रवान्सिंहो बल: प्रबल ऊर्धग: । माद्रया: पुत्रा महाशक्ति: सह ओजोऽपराजित: ॥ १५ ॥
ບຸດຂອງນາງມາດຣາ ຄື—ປຣະໂຆສະ, ກາຕຣະວານ, ສິງຫະ, ບະລະ, ປຣະບະລະ, ອູຣະທະກະ, ມະຫາຊັກຕິ, ສະຫະ, ໂອຊະ ແລະ ອະປະຣາຊິຕະ।
Verse 16
वृको हर्षोऽनिलो गृध्रो वर्धनोन्नाद एव च । महांस: पावनो वह्निर्मित्रविन्दात्मजा: क्षुधि: ॥ १६ ॥
ບຸດຂອງນາງມິດຣະວິນດາ ຄື—ວຣຶກະ, ຫັຣສະ, ອະນິລ, ກຣຶດຣະ, ວັຣທະນະ, ອຸນນາດະ, ມະຫາງສະ, ປາວະນະ, ວະຫນິ ແລະ ກະຊຸທິ।
Verse 17
सङ्ग्रामजिद् बृहत्सेन: शूर: प्रहरणोऽरिजित् । जय: सुभद्रो भद्राया वाम आयुश्च सत्यक: ॥ १७ ॥
ບຸດຂອງນາງພັດຣາ ຄື—ສັງກຣາມະຈິດ, ບຣຶຫັດເສນ, ຊູຣະ, ປຣະຫະຣະນະ, ອະຣິຈິດ, ຊະຍະ ແລະ ສຸພັດຣະ; ພ້ອມທັງ ວາມະ, ອາຍຸ ແລະ ສັດຕະຍະກະ।
Verse 18
दीप्तिमांस्ताम्रतप्ताद्या रोहिण्यास्तनया हरे: । प्रद्यम्नाच्चानिरुद्धोऽभूद्रुक्मवत्यां महाबल: । पुत्र्यां तु रुक्मिणो राजन् नाम्ना भोजकटे पुरे ॥ १८ ॥
ດີບຕິມານ, ຕາມຣະຕັບຕະ ແລະອື່ນໆ ແມ່ນພຣະຣາຊບຸດຂອງພຣະສຣີກຣິດສະນະກັບໂຣຫິນີ. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນເມືອງໂພຊະກະຕະ, ຈາກພຣະປຣັດຍຸມນະ ໄດ້ເກີດອະນິຣຸດທະຜູ້ມີພະລັງຍິ່ງ ໃນຄັນຂອງຣຸກມະວະຕີ ທິດາຂອງຣຸກມີ.
Verse 19
एतेषां पुत्रपौत्राश्च बभूवु: कोटिशो नृप । मातर: कृष्णजातीनां सहस्राणि च षोडश ॥ १९ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາ, ລູກແລະຫຼານຂອງພວກເຂົາມີຈໍານວນເປັນຫຼາຍສິບລ້ານ. ມານດາຜູ້ໃຫ້ກໍ່ກໍາເນີດວົງສາຂອງກຣິດສະນະມີສິບຫົກພັນນາງ.
Verse 20
श्रीराजोवाच कथं रुक्म्यरीपुत्राय प्रादाद् दुहितरं युधि । कृष्णेन परिभूतस्तं हन्तुं रन्ध्रं प्रतीक्षते । एतदाख्याहि मे विद्वन् द्विषोर्वैवाहिकं मिथ: ॥ २० ॥
ພຣະຣາຊາປຣິກຊິດກ່າວວ່າ: ຣຸກມີຜູ້ຖືກພຣະກຣິດສະນະຊະນະໃນສົງຄາມ ແລະຄອຍຫາໂອກາດຈະຂ້າພຣະອົງ ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຈະຍົກທິດາໃຫ້ແກ່ບຸດຂອງສັດຕູ? ໂອ ນັກປັນຍາ, ຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງວ່າ ສອງຝ່າຍທີ່ເປັນສັດຕູນີ້ ມາຮ່ວມກັນດ້ວຍການແຕ່ງງານໄດ້ແນວໃດ.
Verse 21
अनागतमतीतं च वर्तमानमतीन्द्रियम् । विप्रकृष्टं व्यवहितं सम्यक् पश्यन्ति योगिन: ॥ २१ ॥
ໂຍຄີຜູ້ມີິດທິສາມາດເຫັນໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ທັງສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ອະດີດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ອັນເກີນກວ່າປະສາດສຳຜັດ; ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ຢູ່ໄກ ຫຼືຖືກກີດຂວາງດ້ວຍອຸປະສັກທາງກາຍ.
Verse 22
श्रीशुक उवाच वृत: स्वयंवरे साक्षादनङ्गोऽङ्गयुतस्तया । राज्ञ: समेतान् निर्जित्य जहारैकरथो युधि ॥ २२ ॥
ສຣີຊຸກະເດວ ໂກສວາມີ ກ່າວວ່າ: ໃນພິທີສະວະຍັມວະຣະ ຣຸກມະວະຕີໄດ້ເລືອກພຣະປຣັດຍຸມນະດ້ວຍຕົນເອງ ຜູ້ເປັນອະວະຕານຄືນຂອງອະນັງກະ (ເທວະແຫ່ງຄວາມຮັກ). ແລ້ວພຣະປຣັດຍຸມນະຢູ່ຄົນດຽວໃນລົດຮົບຄັນດຽວ ໄດ້ຊະນະບັນດາກະສັດທີ່ມາຊຸມນຸມ ແລະນໍານາງໄປ.
Verse 23
यद्यप्यनुस्मरन् वैरं रुक्मी कृष्णावमानित: । व्यतरद् भागिनेयाय सुतां कुर्वन् स्वसु: प्रियम् ॥ २३ ॥
ແມ່ນແທ້ວ່າ ຣຸກມີ ຈື່ຈຳຄວາມອາຄາດຕໍ່ພຣະກຣິດສະນາຜູ້ເຄີຍຫຍັບຫຍາມເຂົາ ແຕ່ເພື່ອໃຫ້ນ້ອງສາວພໍໃຈ ເຂົາກໍອະນຸຍາດໃຫ້ລູກສາວແຕ່ງງານກັບຫລານຊາຍຂອງຕົນ
Verse 24
रुक्मिण्यास्तनयां राजन् कृतवर्मसुतो बली । उपयेमे विशालाक्षीं कन्यां चारुमतीं किल ॥ २४ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ບາລີ ບຸດຂອງ ກຣິຕະວັຣມາ ໄດ້ແຕ່ງງານກັບ ຈາຣຸມະຕີ ທິດາຂອງ ຣຸກມິນີ ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງງາມ
Verse 25
दौहित्रायानिरुद्धाय पौत्रीं रुक्म्याददाद्धरे: । रोचनां बद्धवैरोऽपि स्वसु: प्रियचिकीर्षया । जानन्नधर्मं तद् यौनं स्नेहपाशानुबन्धन: ॥ २५ ॥
ແມ່ນແທ້ວ່າ ຣຸກມີ ຜູກເວນກັບພຣະຫຣິຢ່າງບໍ່ຄາຍ ແຕ່ກໍໄດ້ຍົກຫລານສາວ ໂຣຈະນາ ໃຫ້ແກ່ ອະນິຣຸດທະ ລູກຊາຍຂອງລູກສາວຕົນ ທັງທີ່ຮູ້ວ່າເປັນການແຕ່ງງານບໍ່ຖືກທຳ ແຕ່ເພື່ອໃຫ້ນ້ອງສາວພໍໃຈ ຈຶ່ງຖືກຜູກໄວ້ດ້ວຍບ່ວງແຫ່ງຄວາມຮັກ
Verse 26
तस्मिन्नभ्युदये राजन् रुक्मिणी रामकेशवौ । पुरं भोजकटं जग्मु: साम्बप्रद्युम्नकादय: ॥ २६ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ໃນໂອກາດມົງຄົນແຫ່ງພິທີແຕ່ງງານນັ້ນ ຣຸກມິນີ ພຣະບະລະຣາມ ພຣະກຣິດສະນາ ແລະພຣະໂອຣສຫຼາຍພຣະອົງ ເຊັ່ນ ສາມບະ ແລະ ປຣະດຍຸມນະ ໄດ້ໄປຍັງນະຄອນ ໂພຊະກະຕະ
Verse 27
तस्मिन् निवृत्त उद्वाहे कालिङ्गप्रमुखा नृपा: । दृप्तास्ते रुक्मिणं प्रोचुर्बलमक्षैर्विनिर्जय ॥ २७ ॥ अनक्षज्ञो ह्ययं राजन्नपि तद्व्यसनं महत् । इत्युक्तो बलमाहूय तेनाक्षैर्रुक्म्यदीव्यत ॥ २८ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ຫຼັງຈາກພິທີແຕ່ງງານສິ້ນສຸດ ບັນດາກະສັດຜູ້ຫຍິ່ງຜະຍອງ ນຳໂດຍກະສັດກາລິງຄະ ໄດ້ກ່າວກັບຣຸກມີວ່າ “ຈົ່ງຊະນະພຣະບະລະຣາມດ້ວຍການຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ; ພຣະອົງບໍ່ຊຳນານ ແຕ່ກໍຕິດໃຈຫນັກ” ເມື່ອຖືກຍຸຍົງແບບນັ້ນ ຣຸກມີຈຶ່ງທ້າພຣະບະລະຣາມ ແລະເລີ່ມພະນັນລູກເຕົ໋າກັບພຣະອົງ
Verse 28
तस्मिन् निवृत्त उद्वाहे कालिङ्गप्रमुखा नृपा: । दृप्तास्ते रुक्मिणं प्रोचुर्बलमक्षैर्विनिर्जय ॥ २७ ॥ अनक्षज्ञो ह्ययं राजन्नपि तद्व्यसनं महत् । इत्युक्तो बलमाहूय तेनाक्षैर्रुक्म्यदीव्यत ॥ २८ ॥
ຫຼັງພິທີແຕ່ງງານສິ້ນສຸດ ບັນດາກະສັດຜູ້ຫຍິ່ງຜະຍອງ ມີກະສັດແຫ່ງກາລິງກະເປັນຫົວໜ້າ ໄດ້ກ່າວກັບຣຸກມີວ່າ “ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊະນະພຣະບະລະຣາມໃນການຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ; ພຣະອົງບໍ່ຊໍານານ ແຕ່ກໍຕິດໃຈຫນັກ.” ເມື່ອຖືກຍຸຍົງດັ່ງນັ້ນ ຣຸກມີຈຶ່ງທ້າພຣະບະລະຣາມ ແລະເລີ່ມການພະນັນກັບພຣະອົງ
Verse 29
शतं सहस्रमयुतं रामस्तत्राददे पणम् । तं तु रुक्म्यजयत्तत्र कालिङ्ग: प्राहसद् बलम् । दन्तान् सन्दर्शयन्नुच्चैर्नामृष्यत्तद्धलायुध: ॥ २९ ॥
ໃນການຫຼິ້ນນັ້ນ ພຣະບະລະຣາມຮັບພະນັນກ່ອນ 100 ແລ້ວ 1,000 ແລ້ວ 10,000 ເຫຼຽນ। ຮອບທໍາອິດ ຣຸກມີຊະນະ; ກະສັດກາລິງກະຫົວເຮາະດັງໆ ພ້ອມອວດຟັນ ເຢາະເຍີ້ຍພຣະບະລະຣາມ। ພຣະບະລະຣາມຜູ້ຖືຄັນໄຖບໍ່ອາດທົນໄດ້
Verse 30
ततो लक्षं रुक्म्यगृह्णाद्ग्लहं तत्राजयद् बल: । जितवानहमित्याह रुक्मी कैतवमाश्रित: ॥ ३० ॥
ຕໍ່ມາ ຣຸກມີຮັບພະນັນໜຶ່ງແສນເຫຼຽນ ແລະພຣະບະລະຣາມຊະນະດາວນັ້ນ। ແຕ່ຣຸກມີອາໄສກົນລະຍຸດ ຮ້ອງວ່າ “ຂ້າເປັນຜູ້ຊະນະ!”
Verse 31
मन्युना क्षुभित: श्रीमान् समुद्र इव पर्वणि । जात्यारुणाक्षोऽतिरुषा न्यर्बुदं ग्लहमाददे ॥ ३१ ॥
ດ້ວຍໂທສະທີ່ກະທົບໃຈ ພຣະບະລະຣາມຜູ້ສົງ່າງາມສັ່ນໄຫວ ດຸດດັ່ງສະມຸດໃນວັນເພັງ. ດວງຕາທີ່ແດງເລືອດໂດຍທໍາມະຊາດ ຍິ່ງແດງຈັດດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະພຣະອົງຮັບພະນັນໜຶ່ງຮ້ອຍລ້ານເຫຼຽນຄໍາ
Verse 32
तं चापि जितवान् रामो धर्मेण छलमाश्रित: । रुक्मी जितं मयात्रेमे वदन्तु प्राश्निका इति ॥ ३२ ॥
ພຣະບະລະຣາມກໍຊະນະດາວນັ້ນອີກດ້ວຍຄວາມຍຸດຕິທໍາຕາມທຳມະ; ແຕ່ຣຸກມີກັບອາໄສການໂກງ ແລະກ່າວວ່າ “ຂ້າຊະນະຢູ່ນີ້; ໃຫ້ພະຍານເຫຼົ່ານີ້ເວົ້າຕາມທີ່ເຂົາເຫັນ!”
Verse 33
तदाब्रवीन्नभोवाणी बलेनैव जितो ग्लह: । धर्मतो वचनेनैव रुक्मी वदति वै मृषा ॥ ३३ ॥
ໃນຂະນະນັ້ນ ມີສຽງຈາກຟ້າປະກາດວ່າ “ພຣະບະລະຣາມ ຊະນະການພະນັນນີ້ຢ່າງຍຸດຕິທຳຕາມທັມມະ; ຣຸກມີກໍກຳລັງໂກຫລກ”
Verse 34
तामनादृत्य वैदर्भो दुष्टराजन्यचोदित: । सङ्कर्षणं परिहसन् बभाषे कालचोदित: ॥ ३४ ॥
ຣຸກມີແຫ່ງວິດັຣພະ ບໍ່ໃສ່ໃຈຕໍ່ສຽງທິບນັ້ນ ຖືກກະສັດຊົ່ວຍຸຍົງ ແລະດຸຈຖືກຊະຕາກຳຜັກດັນ ຈຶ່ງເຢາະເຍີ້ຍພຣະສັງກະຣະຊະນະ (ພຣະບະລະຣາມ) ແລ້ວກ່າວດັ່ງນີ້
Verse 35
नैवाक्षकोविदा यूयं गोपाला वनगोचरा: । अक्षैर्दीव्यन्ति राजानो बाणैश्च न भवादृशा: ॥ ३५ ॥
[ຣຸກມີກ່າວ:] “ພວກເຈົ້າຄົນລ້ຽງງົວທີ່ທ່ອງປ່າ ບໍ່ຮູ້ເລື່ອງລູກເຕົ໋າເລີຍ. ການຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ ແລະການຄືນຄວາມສະໜຸກດ້ວຍທະນູ-ລູກສອນ ເປັນຂອງກະສັດ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກເຈົ້າ”
Verse 36
रुक्मिणैवमधिक्षिप्तो राजभिश्चोपहासित: । क्रुद्ध: परिघमुद्यम्य जघ्ने तं नृम्णसंसदि ॥ ३६ ॥
ເມື່ອຖືກຣຸກມີດູໝິ່ນ ແລະຖືກກະສັດທັງຫຼາຍເຢາະເຍີ້ຍ ພຣະບະລະຣາມກໍໂກດກະຫນັກ. ໃນກາງສະພາພິທີແຕ່ງງານອັນມົງຄຸນ ພຣະອົງຍົກຄອນຂຶ້ນ ແລ້ວຟາດຣຸກມີຈົນຕາຍ
Verse 37
कलिङ्गराजं तरसा गृहीत्वा दशमे पदे । दन्तानपातयत् क्रुद्धो योऽहसद् विवृतैर्द्विजै: ॥ ३७ ॥
ກະສັດແຫ່ງກະລິງຄະ ຜູ້ເຄີຍຫົວເຮາະເຢາະເຍີ້ຍພຣະບະລະຣາມພ້ອມໂຊວ໌ຟັນ ພະຍາຍາມຫນີ. ແຕ່ພຣະອົງຜູ້ໂກດໄດ້ຈັບເຂົາຢ່າງວ່ອງໄວໃນກ້າວທີ່ສິບ ແລ້ວທຳໃຫ້ຟັນຂອງເຂົາຫຼຸດອອກໝົດ
Verse 38
अन्ये निर्भिन्नबाहूरुशिरसो रुधिरोक्षिता: । राजानो दुद्रवर्भीता बलेन परिघार्दिता: ॥ ३८ ॥
ກະສັດອົງອື່ນໆ ຖືກກະບອງຂອງພະບalarama ທຸບຕີ ຈົນແຂນ ຂາ ແລະ ຫົວແຕກ ຮ່າງກາຍຊຸ່ມໄປດ້ວຍເລືອດ ຕ່າງພາກັນແລ່ນໜີດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ.
Verse 39
निहते रुक्मिणि श्याले नाब्रवीत् साध्वसाधु वा । रक्मिणीबलयो राजन् स्नेहभङ्गभयाद्धरि: ॥ ३९ ॥
ເມື່ອຣຸກມີ ອ້າຍເຂີຍຂອງພະອົງຖືກຂ້າ ພະກຣິດສະນະ ບໍ່ໄດ້ຍ້ອງຍໍ ຫຼື ຄັດຄ້ານແຕ່ຢ່າງໃດ ໂອ້ ພະຣາຊາ ເພາະພະອົງຢ້ານວ່າຈະກະທົບກະເທືອນຄວາມຮັກທີ່ມີຕໍ່ ນາງຣຸກມິນີ ຫຼື ພະບalarama.
Verse 40
ततोऽनिरुद्धं सह सूर्यया वरं रथं समारोप्य ययु: कुशस्थलीम् । रामादयो भोजकटाद् दशार्हा: सिद्धाखिलार्था मधुसूदनाश्रया: ॥ ४० ॥
ຈາກນັ້ນ ລູກຫຼານຂອງຣາຊະວົງທະສາຣະຫະ ນຳໂດຍພະບalarama ໄດ້ເຊີນພະອະນິຣຸດ ແລະ ເຈົ້າສາວຂຶ້ນປະທັບເທິງລົດເສິກອັນງົດງາມ ແລະ ອອກເດີນທາງຈາກ ໂພຊະກະຕະ ໄປຍັງ ທວາຣະກາ ຫຼັງຈາກໄດ້ເພິ່ງພິງພະມະທຸສູດົນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍທັງປວງ.
Frequently Asked Questions
Śukadeva explains that at the svayaṁvara Rukmavatī herself chose Pradyumna (Kāma’s re-embodiment), who then defeated rival kings and took her. Although Rukmī maintained enmity toward Kṛṣṇa, he sanctioned the marriage to please his sister Rukmiṇī—showing how familial affection can override political hatred, even when the heart remains hostile.
Rukmī repeatedly cheated after losing fair wagers, appealed to biased witnesses, ignored the ākāśa-vāṇī affirming Balarāma’s victory, and publicly insulted Him as an unqualified cowherd. In kṣatriya etiquette, cheating and humiliating a noble opponent—especially in a sacred wedding assembly—constitutes grave adharma and aparādha, provoking Balarāma’s decisive punishment.
It illustrates the Lord’s acintya-śakti: He can be fully present and reciprocally intimate with each devotee without division. The queens’ perception underscores His personalism—bhakti is relational—and simultaneously warns that finite minds cannot measure the Infinite by ordinary assumptions of exclusivity.
The text states Kṛṣṇa remained neutral to avoid rupturing affectionate ties with either Rukmiṇī (Rukmī’s sister) or Balarāma (His elder brother). The episode highlights dharma’s complexity in family systems: even when justice is enacted, speech and social response must consider relational duties and the prevention of further discord.
Principal names include Pradyumna (Rukmiṇī’s first son) and Sāmba (noted among Jāmbavatī’s sons), alongside many others from the chief queens. Such lists serve vaṁśānucarita: they anchor later narratives, establish the Yādava dynasty’s scale, and reinforce the theme that Kṛṣṇa’s household opulence is not mundane fertility but an expansion of divine sovereignty within human social forms.