Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ນາຣະດາກ່າວວ່າ—ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ຄັ້ງໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາປຸຣັນຊະນະຜູ້ຊຳນານຄັນທະນູ ສວມເກາະຄຳ ແລະມີກະບອກລູກສອນທີ່ບໍ່ໝົດ ຂຶ້ນລົດຮົບປະດັບຄຳ ທີ່ມີມ້າໄວຫ້າຕົວລາກ ແລ້ວໄປຫາປ່າຊື່ ‘ປັນຈະປຣັສຖະ’ ພ້ອມດ້ວຍແມ່ທັບສິບເອັດນາຍ. ລົດນັ້ນມີລໍ້ສອງ ແລະແກນໝຸນໜຶ່ງ; ມີທຸງສາມ, ບັງເຫຽນໜຶ່ງ, ສາຣະຖີໜຶ່ງ, ບ່ອນນັ່ງໜຶ່ງ, ໄມ້ຄານສອງ, ອາວຸດຫ້າ, ເຄື່ອງຄຸ້ມກັນເຈັດ; ເຄື່ອນໄຫວຫ້າແບບ ແລະມີອຸປະສັກຫ້າຢູ່ຂ້າງໜ້າ

Verse 2

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ນາຣະດາກ່າວວ່າ—ໂອ ພະຣາຊາ, ຄັ້ງໜຶ່ງ ພະຣາຊາປຸຣັນຊະນະ ຜູ້ເປັນນັກທະນູຍິງຍິ່ງໃຫຍ່ ສວມເກາະຄໍາ ແລະຖືກະບອກລູກສອນທີ່ບໍ່ໝົດ ພ້ອມນາຍທັບ 11 ຄົນ ຂຶ້ນລົດສົງຄາມປະດັບຄໍາ ທີ່ມ້າໄວ 5 ຕົວລາກ ໄປຫາປ່າຊື່ ‘ປັນຈະປຣັສຖະ’ ລົດນັ້ນມີລໍ້ 2 ລໍ້ ແກນ 1 ອັນ ທຸງ 3 ຜືນ ບັງເຫຍືອກ 1 ສາຍ ສາຣະຖີ 1 ຄົນ ບ່ອນນັ່ງ 1 ບ່ອນ ຄານຍົກ 2 ອັນ ອາວຸດ 5 ຢ່າງ ຜ້າຄຸມ 7 ຊັ້ນ ການເຄື່ອນ 5 ແບບ ແລະອຸປະສັກ 5 ປະການ

Verse 3

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ນາຣະດາກ່າວວ່າ—ໂອ ພະຣາຊາ, ປຸຣັນຊະນະໄດ້ຂຶ້ນລົດສົງຄາມປະດັບຄໍາ ທີ່ມ້າໄວ 5 ຕົວລາກ. ພຣະອົງສວມເກາະຄໍາ ແລະຖືກະບອກລູກສອນບໍ່ໝົດ ພ້ອມນາຍທັບ 11 ຄົນ ແລ້ວອອກໄປຫາປ່າ ‘ປັນຈະປຣັສຖະ’; ລາຍລະອຽດຂອງລົດ—ລໍ້ 2, ແກນ 1, ທຸງ 3, ບັງເຫຍືອກ 1 ແລະອື່ນໆ—ເປັນຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ

Verse 4

चचार मृगयां तत्र द‍ृप्त आत्तेषुकार्मुक: । विहाय जायामतदर्हां मृगव्यसनलालस: ॥ ४ ॥

ທີ່ນັ້ນ ລາວຖືຄັນທະນູແລະລູກສອນດ້ວຍຄວາມທະນົງ ແລ້ວອອກໄປລ່າສັດ. ເນື່ອງຈາກຄວາມຫຼົງໃນກິເລດແຫ່ງການລ່າ ລາວບໍ່ໃສ່ໃຈແມ່ນແຕ່ພຣະມະເຫສີ—ຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກທິ້ງ—ແລ້ວເຂົ້າສູ່ປ່າ

Verse 5

आसुरीं वृत्तिमाश्रित्य घोरात्मा निरनुग्रह: । न्यहनन्निशितैर्बाणैर्वनेषु वनगोचरान् ॥ ५ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ລາວຖືກອິດທິພົນແຫ່ງນິໄສອະສູຣ ເຮັດໃຫ້ໃຈໂຫດຮ້າຍ ແລະບໍ່ມີເມດຕາ. ດ້ວຍລູກສອນຄົມ ລາວສັງຫານສັດປ່າຜູ້ບໍ່ຜິດຫຼາຍຕົວໃນປ່າ

Verse 6

तीर्थेषु प्रतिद‍ृष्टेषु राजा मेध्यान् पशून् वने । यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

ຄໍາສອນໃນຄຳພີກໍານົດວ່າ: ຖ້າກະສັດຫຼົງໃນການກິນເນື້ອຫຼາຍ ກໍອາດຕາມພິທີຍັຊະນະໃນຄໍາພີ ໄປປ່າຫຼັງຈາກນະມັດສະການສະຖານທີ່ສັກສິດ ແລ້ວຂ້າໄດ້ພຽງແຕ່ສັດ ‘ເມດຫຍະ’ (ເໝາະສໍາລັບຍັຊະນະ) ເທົ່າທີ່ຈໍາເປັນ; ຫ້າມຂ້າສັດໂດຍບໍ່ຈໍາເປັນ ຫຼືບໍ່ມີຂໍ້ຈໍາກັດ. ພຣະເວດວາງລະບຽບນີ້ເພື່ອຢຸດການຟຸ່ມເຟືອຍຂອງຜູ້ເຂົາລາທີ່ຖືກຄອບງໍາໂດຍຣະຈັສ ແລະ ຕະມັສ

Verse 7

य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत मानव: । कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन न स लिप्यते ॥ ७ ॥

ພຣະນාරົດມຸນີ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ກະສັດ ປຣາຈີນບາຣິສັດ ວ່າ: ຂ້າແດ່ພຣະລາຊາ, ຜູ້ໃດທີ່ປະຕິບັດຕາມຄຳສອນຂອງພຣະເວດ ຍ່ອມບໍ່ຕິດຢູ່ໃນບ່ວງກຳ.

Verse 8

अन्यथा कर्म कुर्वाणो मानारूढो निबध्यते । गुणप्रवाहपतितो नष्टप्रज्ञो व्रजत्यध: ॥ ८ ॥

ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ກະທຳຕາມໃຈມັກ ຍ່ອມຕົກຕ່ຳລົງຍ້ອນຄວາມຖືຕົວ. ລາວຈະຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງກິເລດ, ສູນເສຍປັນຍາ ແລະ ວຽນວາຍຕາຍເກີດຢ່າງບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.

Verse 9

तत्र निर्भिन्नगात्राणां चित्रवाजै: शिलीमुखै: । विप्लवोऽभूद्दु:खितानां दु:सह: करुणात्मनाम् ॥ ९ ॥

ເມື່ອກະສັດ ປຸຣັນຊະນະ ອອກລ່າສັດແບບນີ້, ສັດປ່າຈຳນວນຫຼາຍຕ້ອງຕາຍດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດທໍລະມານຈາກການຖືກລູກທະນູແຫຼມຄົມແທງ. ຜູ້ທີ່ມີຈິດໃຈເມດຕາຕ່າງຮູ້ສຶກສະຫຼົດໃຈເມື່ອໄດ້ເຫັນການກະທຳອັນໂຫດຮ້າຍນີ້.

Verse 10

शशान् वराहान् महिषान् गवयान् रुरुशल्यकान् । मेध्यानन्यांश्च विविधान् विनिघ्नन् श्रममध्यगात् ॥ १० ॥

ດ້ວຍເຫດນີ້ ກະສັດ ປຸຣັນຊະນະ ຈຶ່ງໄດ້ຂ້າສັດຈຳນວນຫຼາຍ ທັງກະຕ່າຍ, ໝູປ່າ, ຄວາຍ, ກະທິງ, ກວາງດຳ, ເໝັ້ນ ແລະ ສັດອື່ນໆ. ຫຼັງຈາກຂ້າສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະອົງກໍຊົງເມື່ອຍລ້າຢ່າງແຮງ.

Verse 11

तत: क्षुत्तृट्परिश्रान्तो निवृत्तो गृहमेयिवान् । कृतस्‍नानोचिताहार: संविवेश गतक्लम: ॥ ११ ॥

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ກະສັດຜູ້ຊົງເມື່ອຍລ້າ, ຫິວເຂົ້າ ແລະ ຫິວນ້ຳຢ່າງແຮງ ກໍໄດ້ກັບຄືນສູ່ພຣະລາຊະວັງ. ເມື່ອກັບມາຮອດ, ພຣະອົງໄດ້ອາບນ້ຳ ແລະ ສະເຫວີຍອາຫານທີ່ເໝາະສົມ. ຈາກນັ້ນຈຶ່ງພັກຜ່ອນ ແລະ ຫາຍຈາກຄວາມອິດເມື່ອຍ.

Verse 12

आत्मानमर्हयां चक्रे धूपालेपस्रगादिभि: । साध्वलङ्कृतसर्वाङ्गो महिष्यामादधे मन: ॥ १२ ॥

ຕໍ່ມາ ກະສັດປຸຣັນຈະນະ ໄດ້ປະດັບກາຍດ້ວຍທູບ, ທາຈັນທະນາຫອມ, ແລະພວງມາລາດອກໄມ້. ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງສົດຊື່ນ ແລະເລີ່ມຊອກຫາພຣະມະເຫສີ.

Verse 13

तृप्तो हृष्ट: सुद‍ृप्तश्च कन्दर्पाकृष्टमानस: । न व्यचष्ट वरारोहां गृहिणीं गृहमेधिनीम् ॥ १३ ॥

ເມື່ອສະເວີຍອາຫານຈົນອິ່ມແລ້ວ ກະສັດປຸຣັນຈະນະມີຄວາມຍິນດີແຕ່ກໍມີຄວາມທະນົງ. ແທນທີ່ຈະຍົກຈິດໃຫ້ສູງ ພຣະອົງກັບຖືກກາມເທບດຶງດູດ ແລະຢາກພົບພຣະມະເຫສີຜູ້ໃຫ້ຄວາມພໍໃຈໃນຊີວິດເຮືອນ.

Verse 14

अन्त:पुरस्त्रियोऽपृच्छद्विमना इव वेदिषत् । अपि व: कुशलं रामा: सेश्वरीणां यथा पुरा ॥ १४ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ກະສັດປຸຣັນຈະນະມີຄວາມກັງວົນນ້ອຍໆ ແລະຖາມສະຕຣີໃນວັງວ່າ “ໂອ ນາງຜູ້ງາມ, ພວກເຈົ້າແລະນາຍຍິງຂອງເຈົ້າ (ພຣະມະເຫສີ) ຍັງສຸກສະບາຍເຫມືອນເກົ່າບໍ?”

Verse 15

न तथैतर्हि रोचन्ते गृहेषु गृहसम्पद: । यदि न स्याद्गृहे माता पत्नी वा पतिदेवता । व्यङ्गे रथ इव प्राज्ञ: को नामासीत दीनवत् ॥ १५ ॥

ກະສັດປຸຣັນຈະນະກ່າວວ່າ “ບັດນີ້ ຊັບສິນແລະເຄື່ອງໃນເຮືອນບໍ່ດຶງດູດໃຈຂ້ອຍເຫມືອນເກົ່າ. ຖ້າໃນເຮືອນບໍ່ມີແມ່ ຫຼືບໍ່ມີເມຍຜູ້ນັບຖືຜົວເປັນເທບ (ປະຕິເທວະຕາ) ເຮືອນນັ້ນກໍເຫມືອນລົດຮົບບໍ່ມີລໍ້; ຜູ້ໂງ່ຄົນໃດຈະໄປນັ່ງໃນລົດທີ່ໃຊ້ການບໍ່ໄດ້?”

Verse 16

क्‍व वर्तते सा ललना मज्जन्तं व्यसनार्णवे । या मामुद्धरते प्रज्ञां दीपयन्ती पदे पदे ॥ १६ ॥

ນາງຜູ້ງາມນັ້ນຢູ່ໃສ ຜູ້ທີ່ຄອຍຊ່ວຍຂ້ອຍເມື່ອຂ້ອຍກຳລັງຈົມໃນທະເລແຫ່ງອັນຕະລາຍ? ນາງຈຸດແສງປັນຍາໃຫ້ຂ້ອຍທຸກກ້າວ ແລະຍົກຂ້ອຍຂຶ້ນ—ກະລຸນາບອກທີ່ຢູ່ຂອງນາງ.

Verse 17

रामा ऊचु: नरनाथ न जानीमस्त्वत्प्रिया यद्वय‍वस्यति । भूतले निरवस्तारे शयानां पश्य शत्रुहन् ॥ १७ ॥

ບັນດານາງກ່າວວ່າ—“ໂອ ພະຣາຊາເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າເປັນຫຍັງພຣະມະເຫສີອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອົງຈຶ່ງຮັບສະພາບແບບນີ້. ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຂໍທອດພຣະເນດເບິ່ງ—ນາງນອນຢູ່ເທິງດິນໂດຍບໍ່ມີຜ້າປູ; ພວກເຮົາບໍ່ເຂົ້າໃຈເຫດຜົນ”

Verse 18

नारद उवाच पुरञ्जन: स्वमहिषीं निरीक्ष्यावधुतां भुवि । तत्सङ्गोन्मथितज्ञानो वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ १८ ॥

ນາຣະດາກ່າວວ່າ—“ໂອ ພະຣາຊາປຣາຈີນະບັຣຫິ, ເມື່ອປຸຣັນຊະນະເຫັນພຣະມະເຫສີຂອງຕົນນອນຢູ່ເທິງດິນດຸຈຜູ້ບວດຈອນ, ປັນຍາຂອງເຂົາຖືກຄວາມຍຶດຕິດກະທົບ ແລະເຂົາຕົກຢູ່ໃນຄວາມວຸ້ນວາຍຢ່າງຫນັກ”

Verse 19

सान्‍त्वयन् श्लक्ष्णया वाचा हृदयेन विदूयता । प्रेयस्या: स्‍नेहसंरम्भलिङ्गमात्मनि नाभ्यगात् ॥ १९ ॥

ກະສັດມີໃຈເຈັບປວດ ແຕ່ກໍເລີ່ມເວົ້າກັບພຣະມະເຫສີດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນຫວານເພື່ອປອບໃຈ। ແມ່ນແຕ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສຳນຶກຜິດ ລາວກໍບໍ່ເຫັນເຄື່ອງໝາຍໃດໆຂອງຄວາມຂຸ່ນເຄືອງທີ່ເກີດຈາກຄວາມຮັກໃນໃຈນາງ

Verse 20

अनुनिन्येऽथ शनकैर्वीरोऽनुनयकोविद: । पस्पर्श पादयुगलमाह चोत्सङ्गलालिताम् ॥ २० ॥

ຕໍ່ມາ ກະສັດຜູ້ກ້າຫານ ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນການປອບໃຈ ໄດ້ຄ່ອຍໆເຮັດໃຫ້ພຣະມະເຫສີສະຫງົບລົງ। ກ່ອນອື່ນເຂົາແຕະພຣະບາດທັງສອງ, ແລ້ວອ້ອມກອດຢ່າງອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ນາງນັ່ງໃນຕັກ ແລະເລີ່ມເວົ້າດັ່ງນີ້

Verse 21

पुरञ्जन उवाच नूनं त्वकृतपुण्यास्ते भृत्या येष्वीश्वरा: शुभे । कृताग:स्वात्मसात्कृत्वा शिक्षादण्डं न युञ्जते ॥ २१ ॥

ປຸຣັນຊະນະກ່າວວ່າ—“ໂອ ນາງຜູ້ງາມແລະມີມົງຄຸນ! ຖ້ານາຍຮັບບ່າວເປັນຄົນຂອງຕົນ ແຕ່ບໍ່ລົງໂທດເພື່ອສັ່ງສອນເມື່ອເຂົາຜິດ ບ່າວນັ້ນຄວນຖືວ່າເປັນຜູ້ອັບໂຊກ ບຸນນ້ອຍ”

Verse 22

परमोऽनुग्रहो दण्डो भृत्येषु प्रभुणार्पित: । बालो न वेद तत्तन्वि बन्धुकृत्यममर्षण: ॥ २२ ॥

ໂອ ນາງຜູ້ອ່ອນຊ້ອຍ, ເມື່ອນາຍລົງໂທດຜູ້ຮັບໃຊ້ ຄວນຮັບໄວ້ເປັນພຣະເມດຕາອັນຍິ່ງ. ຜູ້ໂກດແມ່ນໂງ່ ເພາະໜ້າທີ່ຂອງມິດຄືການຕັກເຕືອນ.

Verse 23

सा त्वं मुखं सुदति सुभ्र्‌वनुरागभार व्रीडाविलम्बविलसद्धसितावलोकम् । नीलालकालिभिरुपस्कृतमुन्नसं न: स्वानां प्रदर्शय मनस्विनि वल्गुवाक्यम् ॥ २३ ॥

ໂອ ພັນລະຍາຜູ້ມີຟັນງາມ ແລະຄິ້ວງາມ, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າສະແດງໃຫ້ຂ້ອຍເຫັນໃບໜ້າທີ່ຍິ້ມພ້ອມສາຍຕາ ທີ່ຊ້າລົງເນື່ອງຈາກຄວາມອາຍ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ, ປະດັບດ້ວຍຜົມສີນ້ຳເງິນດຳ ແລະດັ່ງສູງ; ຈົ່ງລະຄວາມໂກດ ແລະເວົ້າຄຳຫວານໃຫ້ຂ້ອຍຟັງ.

Verse 24

तस्मिन्दधे दममहं तव वीरपत्नि योऽन्यत्र भूसुरकुलात्कृतकिल्बिषस्तम् । पश्ये न वीतभयमुन्मुदितं त्रिलोक्या- मन्यत्र वै मुररिपोरितरत्र दासात् ॥ २४ ॥

ໂອ ເມຍຂອງວີຣະບຸລຸດ, ຖ້າມີໃຜລ່ວງເກີນເຈົ້າ ຈົ່ງບອກຂ້ອຍ. ຕາບໃດທີ່ລາວບໍ່ແມ່ນພຣາຫມັນ ຂ້ອຍພ້ອມລົງໂທດ. ແຕ່ໃນເລື່ອງຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງມຸຣາຣິປຸ—ພຣະກຣິດສະນະ—ໃນສາມໂລກ ຂ້ອຍບໍ່ອະໄພໃຜເລີຍ.

Verse 25

वक्त्रं न ते वितिलकं मलिनं विहर्षं संरम्भभीममविमृष्टमपेतरागम् । पश्ये स्तनावपि शुचोपहतौ सुजातौ बिम्बाधरं विगतकुङ्कुमपङ्करागम् ॥ २५ ॥

ທີ່ຮັກ, ຈົນເຖິງມື້ນີ້ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນໃບໜ້າຂອງເຈົ້າບໍ່ມີຕິລະກະ; ບໍ່ເຄີຍເຫັນມັນຫມອງໝົດ ເສົ້າ ນ່າຢ້ານເນື່ອງຈາກຄວາມໂກດ ບໍ່ມີການປະດັບ ແລະບໍ່ມີຄວາມຮັກ. ຂ້ອຍກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນອົງອົບອັນງາມຂອງເຈົ້າຊຸ່ມນ້ຳຕາ ຫຼືຮິມຝີປາກແດງດັ່ງຜົນບິມບະທີ່ຂາດສີກຸມກຸມ.

Verse 26

तन्मे प्रसीद सुहृद: कृतकिल्बिषस्य स्वैरं गतस्य मृगयां व्यसनातुरस्य । का देवरं वशगतं कुसुमास्त्रवेग विस्रस्तपौंस्‍नमुशती न भजेत कृत्ये ॥ २६ ॥

ໂອ ພຣະມະເຫສີ, ເນື່ອງຈາກຄວາມປາຖະໜາອັນເປັນບາບ ຂ້ອຍໄດ້ໄປລ່າສັດໃນປ່າໂດຍບໍ່ຂໍອະນຸຍາດເຈົ້າ; ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍຍອມຮັບວ່າໄດ້ລ່ວງເກີນເຈົ້າ. ແຕ່ຂໍໃຫ້ເຈົ້າພໍໃຈຕໍ່ຂ້ອຍ ໂດຍເຫັນຂ້ອຍເປັນຜູ້ຂຶ້ນກັບທີ່ໃກ້ຊິດທີ່ສຸດ. ແທ້ຈິງຂ້ອຍເສົ້າໂສກ, ແຕ່ເມື່ອຖືກລູກສອນດອກໄມ້ຂອງກາມເທບທະລຸ ຂ້ອຍກໍຮ້ອນແຮງດ້ວຍກາມ; ນາງງາມຄົນໃດຈະປະຕິເສດການຮ່ວມຮັກກັບຜົວຜູ້ກາມາກຸນ ແລະຢູ່ໃນອຳນາດນາງ?