Adhyaya 20
Lord Viṣṇu Instructs Pṛthu: Forgiveness, Ātmā-Deha Viveka, and the Bhakti Ideal of Kingship
ຫຼັງຈາກຄວາມຕຶງຕຽນທີ່ອິນດຣາໄດ້ລົບກວນພິທີອັສວເມດະຄັ້ງທີ 100 ຂອງພຣະປຣຶຖຸ ພຣະພະຄະວານ ວິສນຸ ປາກົດພຣະອົງດ້ວຍອິນດຣາເພື່ອຢຸດຄວາມຂັດແຍ້ງ ແລະປົກປ້ອງທັມມະ. ພຣະວິສນຸຂໍໃຫ້ພຣະປຣຶຖຸອະໄພອິນດຣາ ແລະສອນວ່າຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ຄື ບໍ່ມີຈິດປອງຮ້າຍ ມີຄວາມສະເໝີພາບ ແລະຮູ້ແຈ້ງແຍກອາດມາອອກຈາກຮ່າງກາຍ. ພຣະອົງກ່າວວ່າກະສັດຜູ້ອຸທິດຕົນໃນພຣະອົງ ເຮັດໜ້າທີ່ໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນ ຈະພໍໃຈພາຍໃນ ເຫັນທຸກຄົນເທົ່າກັນ ແລະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຕໍ່ສຸກທຸກ. ຈາກນັ້ນພຣະວິສນຸກຳນົດທັມມະຂອງກະສັດ: ປົກປ້ອງປະຊາຊົນພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງພຣາຫມະນ ແລະທັມມະຕາມປະເພນີສາຍສືບ; ການເກັບພາສີໂດຍບໍ່ປົກປ້ອງຖືກຕຳນິ. ພຣະວິສນຸພໍໃຈຈະປະທານພອນ ແຕ່ພຣະປຣຶຖຸປະຕິເສດພອນວັດຖຸ ແລະແມ່ນກະທັ້ງສາຍຸຊະ ຂໍແຕ່ຄວາມສາມາດບໍ່ສິ້ນສຸດໃນການຟັງກຽດຕິຄຸນພຣະອົງຈາກສາວົກບໍລິສຸດ. ພຣະວິສນຸອວຍພອນບັກຕິອັນໝັ້ນຄົງ ແລະສອນໃຫ້ເຊື່ອຟັງພຣະບັນຊາຢ່າງລະມັດລະວັງ. ບົດຈົບດ້ວຍການນະມັດສະການ ການປອງດອງ ແລະພຣະວິສນຸເສດັດຈາກໄປ ປູທາງໃຫ້ການປົກຄອງຂອງພຣະປຣຶຖຸດຳເນີນຕໍ່ໄປດ້ວຍບັກຕິ ແລະຄວາມຖ່ອມຕົນ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच । भगवानपि वैकुण्ठः साकं मघवता विभुः । यज्ञैर्यज्ञपतिस्तुष्टो यज्ञभुक् तमभाषत ॥ १ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ວິດູຣາ, ເມື່ອພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໄວກຸນຖະ ພຣະວິສນຸ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຍັດ ພໍໃຈດ້ວຍການປະກອບອັດສະວະເມດະ 99 ຄັ້ງ ພຣະອົງໄດ້ປາກົດ ແລະມີອິນທຣາ (ມະຄະວາ) ມາດ້ວຍ; ແລ້ວພຣະອົງຈຶ່ງຕັດຕອບ.
Verse 2
श्रीभगवानुवाच एष तेऽकार्षीद्भङ्गं हयमेधशतस्य ह । क्षमापयत आत्मानममुष्य क्षन्तुमर्हसि ॥ २ ॥
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຕັດວ່າ: ໂອ ກະສັດປຣຶຖຸຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ອິນທຣາ ຈອມກະສັດແຫ່ງສະຫວັນ ໄດ້ລົບກວນການປະກອບຍັດຄົບຮ້ອຍຂອງເຈົ້າ. ບັດນີ້ເຂົາມາກັບເຮົາເພື່ອຂໍອະໄພ; ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງອະໄພໃຫ້ເຂົາ.
Verse 3
सुधिय: साधवो लोके नरदेव नरोत्तमा: । नाभिद्रुह्यन्ति भूतेभ्यो यर्हि नात्मा कलेवरम् ॥ ३ ॥
ໂອ ນະຣະເທວາ, ຜູ້ມີປັນຍາດີ ແລະເປັນສາທຸ ມຸ່ງເຮັດປະໂຫຍດໃຫ້ຜູ້ອື່ນ ແມ່ນຖືກນັບວ່າເປັນຍອດແຫ່ງມະນຸດ. ເຂົາບໍ່ຄິດຮ້າຍຕໍ່ສັດທັງປວງ ເພາະຮູ້ວ່າກາຍນີ້ບໍ່ແມ່ນອາຕະມັນ.
Verse 4
पुरुषा यदि मुह्यन्ति त्वादृशा देवमायया । श्रम एव परं जातो दीर्घया वृद्धसेवया ॥ ४ ॥
ຖ້າແມ່ນບຸລຸດເຊັ່ນເຈົ້າ ຜູ້ກ້າວໜ້າໂດຍປະຕິບັດຕາມຄຳສອນຂອງອາຈານເກົ່າ ຍັງຖືກເດວະມາຍາຂອງເຮົາພາໃຫ້ຫຼົງ, ຄວາມກ້າວໜ້າທີ່ໄດ້ຈາກການຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ດົນນານ ກໍຈະເຫຼືອແຕ່ຄວາມເຫນື່ອຍເປົ່າ.
Verse 5
अत: कायमिमं विद्वानविद्याकामकर्मभि: । आरब्ध इति नैवास्मिन्प्रतिबुद्धोऽनुषज्जते ॥ ५ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ທີ່ເຫັນວ່າກາຍນີ້ເກີດຈາກອະວິຊາ ຄວາມປາຖະໜາ ແລະກຳອັນເກີດຈາກມາຍາ ຈຶ່ງບໍ່ຍຶດຕິດກັບກາຍ।
Verse 6
असंसक्त: शरीरेऽस्मिन्नमुनोत्पादिते गृहे । अपत्ये द्रविणे वापि क: कुर्यान्ममतां बुध: ॥ ६ ॥
ຜູ້ມີປັນຍາທີ່ບໍ່ຕິດກັບຄວາມເປັນກາຍເລີຍ ຈະເຮັດຄວາມເປັນ “ຂອງຂ້ອຍ” ຕໍ່ເຮືອນ ລູກ ຊັບສິນ ແລະສິ່ງທີ່ເກີດຈາກກາຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ?
Verse 7
एक: शुद्ध: स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रय: । सर्वगोऽनावृत: साक्षी निरात्मात्मात्मन: पर: ॥ ७ ॥
ວິນຍານປະຈຳຕົວເປັນໜຶ່ງ ບໍລິສຸດ ບໍ່ເປັນວັດຖຸ ແລະສ່ອງສວ່າງດ້ວຍຕົນເອງ। ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງຄຸນດີທັງປວງ ແຜ່ໄປທົ່ວ ບໍ່ມີສິ່ງປົກຄຸມ ແລະເປັນພະຍານຕໍ່ກິດທັງຫມົດ; ແຕກຕ່າງຈາກສັດອື່ນ ແລະຢູ່ເຫນືອວິນຍານທີ່ມີຮ່າງກາຍທັງປວງ।
Verse 8
य एवं सन्तमात्मानमात्मस्थं वेद पूरुष: । नाज्यते प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणै: स मयि स्थित: ॥ ८ ॥
ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນທໍາມະຊາດວັດຖຸ ຜູ້ທີ່ຮູ້ອາຕະມັນ ແລະປະຣະມາຕະມັນທີ່ສະຖິດໃນຕົນ ຈະບໍ່ຖືກກຸນະຂອງປະກຣະຕິຄອບງໍາ ເນື່ອງຈາກເຂົາຕັ້ງມັ່ນໃນຂ້ອຍ ດ້ວຍການຮັບໃຊ້ພັກຕິອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ।
Verse 9
य: स्वधर्मेण मां नित्यं निराशी: श्रद्धयान्वित: । भजते शनकैस्तस्य मनो राजन् प्रसीदति ॥ ९ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ ຜູ້ໃດຢືນຢັນໃນສະວະທັມຂອງຕົນ ບໍ່ຫວັງຜົນ ແລະມີສັດທາ ບູຊາພະອົງດ້ວຍພະຈັນຕໍ່ຂ້ອຍເປັນນິດ ໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຈະຄ່ອຍໆ ຜ່ອງໃສສະງົບລົງ।
Verse 10
परित्यक्तगुण: सम्यग्दर्शनो विशदाशय: । शान्तिं मे समवस्थानं ब्रह्म कैवल्यमश्नुते ॥ १० ॥
ເມື່ອຫົວໃຈຖືກຊໍາລະຈາກມົນທິນທາງວັດຖຸທັງປວງ ຈິດຂອງຜູ້ພັກຕະຈະກວ້າງໃສ ແລະເຫັນສິ່ງທັງຫມົດຢ່າງເທົ່າທຽມ. ໃນຂັ້ນນັ້ນມີສັນຕິ ແລະເຂົາຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບເຮົາໃນສັດ-ຈິດ-ອານັນດ ແລ້ວບັນລຸພຣະຫມັນ-ໄກວັນຍະ.
Verse 11
उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् । कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ ११ ॥
ຜູ້ໃດຮູ້ວ່າຮ່າງກາຍນີ້ທີ່ປະກອບດ້ວຍທາດໃຫຍ່ຫ້າ ອິນທຣີ ອະວະການກະທໍາ ແລະໃຈ ແທ້ຈິງມີອາດມັນຜູ້ຄົງທີ່ເປັນແຕ່ຜູ້ກໍາກັບດູແບບບໍ່ຍຶດຕິດ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຄວນໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍຈາກພັນທະວັດຖຸ ແລະໄດ້ໂມກສະອັນງາມ.
Verse 12
भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहो द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मन: । दृष्टासु सम्पत्सु विपत्सु सूरयो न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदा: ॥ १२ ॥
ພຣະວິສນຸກ່າວແກ່ພຣະຣາຊາປຣຶຖຸ: ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ຄວາມປ່ຽນແປງບໍ່ຢຸດຂອງໂລກນີ້ເກີດຈາກການປະສານກັນຂອງສາມກຸນ. ທາດຫ້າ, ອິນທຣີ, ເທວະຜູ້ຄຸ້ມຄອງອິນທຣີ, ແລະໃຈທີ່ຖືກກະທົບໂດຍວິນຍານ—ທັງໝົດນີ້ຮວມກັນເປັນຮ່າງກາຍ; ແຕ່ອາດມັນແຕກຕ່າງຈາກສ່ວນປະສົມຫຍາບ-ລະອຽດນີ້ໂດຍສິ້ນເຊີງ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ພັກຕະຂອງເຮົາຜູ້ຜູກພັນກັບເຮົາດ້ວຍມິດຕະພາບແລະຄວາມຮັກອັນແຮງກ້າ ມີປັນຍາສົມບູນ ຈຶ່ງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຕໍ່ສຸກແລະທຸກຂ໌ທາງວັດຖຸ.
Verse 13
सम: समानोत्तममध्यमाधम: सुखे च दु:खे च जितेन्द्रियाशय: । मयोपक्लृप्ताखिललोकसंयुतो विधत्स्व वीराखिललोकरक्षणम् ॥ १३ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ກ້າ, ຈົ່ງຢູ່ໃນຄວາມສະເໝີພາບເສມອ ແລະປະພຶດຕໍ່ຄົນທີ່ສູງກວ່າ ປານກາງ ແລະຕໍ່າກວ່າຢ່າງເທົ່າທຽມ. ຢ່າຖືກກວນໃຈໂດຍສຸກຫຼືທຸກຂ໌ຊົ່ວຄາວ; ຈົ່ງຄວບຄຸມໃຈແລະອິນທຣີໃຫ້ສົມບູນ. ໃນສະພາບໃດກໍຕາມທີ່ເຮົາຈັດວາງໃຫ້ເຈົ້າ, ຈົ່ງປະຕິບັດທຳຂອງກະສັດ—ໜ້າທີ່ຫຼັກຂອງເຈົ້າຄືການປົກປ້ອງປະຊາຊົນ.
Verse 14
श्रेय: प्रजापालनमेव राज्ञो यत्साम्पराये सुकृतात् षष्ठमंशम् । हर्तान्यथा हृतपुण्य: प्रजाना- मरक्षिता करहारोऽघमत्ति ॥ १४ ॥
ຄວາມດີສູງສຸດຂອງກະສັດຄືການປົກປ້ອງປະຊາຊົນ ເພາະໃນພົບໜ້າເຂົາຈະໄດ້ຮັບໜຶ່ງໃນຫົກຂອງຜົນບຸນຈາກຄວາມດີຂອງປະຊາ. ແຕ່ກະສັດທີ່ເກັບພາສີຢ່າງດຽວແລະບໍ່ໃຫ້ການຄຸ້ມຄອງທີ່ສົມຄວນແກ່ປະຊາໃນຖານະມະນຸດ ບຸນຂອງຕົນຈະຖືກປະຊາພາກໄປ ແລະແທນການບໍ່ປົກປ້ອງນັ້ນ ເຂົາຈະຕ້ອງຮັບໂທດຈາກບາບຂອງຜູ້ຢູ່ໃຕ້ປົກຄອງ.
Verse 15
एवं द्विजाग्र्यानुमतानुवृत्त धर्मप्रधानोऽन्यतमोऽवितास्या: । ह्रस्वेन कालेन गृहोपयातान् द्रष्टासि सिद्धाननुरक्तलोक: ॥ १५ ॥
ພຣະວິສນຸຕັດວ່າ—ໂອ ກະສັດພຣຶທຸ! ຖ້າເຈົ້າປົກປ້ອງປະຊາຊົນຕາມຄໍາສອນຂອງພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສືບທອດໃນສາຍຄູ-ສິດໂດຍການຟັງ ແລະປະຕິບັດຕາມທໍາທີ່ພວກເຂົາວາງໄວ້ໂດຍບໍ່ຕິດຄວາມຄິດປຸງແຕ່ງຂອງຕົນ ປະຊາຊົນທັງປວງຈະມີຄວາມສຸກ ແລະຮັກເຈົ້າ; ແລະໃນໄມ່ດົນ ເຈົ້າຈະໄດ້ເຫັນຜູ້ສໍາເລັດຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ ເຊັ່ນ ກຸມານສີ່ອົງ (ສນກະ ແລະອື່ນໆ)
Verse 16
वरं च मत्कञ्चन मानवेन्द्र वृणीष्व तेऽहं गुणशीलयन्त्रित: । नाहं मखैर्वै सुलभस्तपोभि- र्योगेन वा यत्समचित्तवर्ती ॥ १६ ॥
ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ສູງສຸດໃນຫມູ່ມະນຸດ! ຄຸນຄ່າແລະຄວາມປະພຶດອັນດີຂອງເຈົ້າໄດ້ດຶງດູດໃຈເຮົາ; ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງຂໍພອນໃດກໍໄດ້ຕາມປາຖະໜາ. ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີຄຸນທຳແລະສີນດີ ບໍ່ອາດໄດ້ຮັບຄວາມໂປດປານຂອງເຮົາໂດຍພຽງຍັນພິທີ ຕະບະອັນເຂັ້ມງວດ ຫຼື ໂຍຄະ. ແຕ່ເຮົາສະຖິດຢູ່ຢ່າງສົມດຸນໃນໃຈຂອງຜູ້ທີ່ມີຈິດເສມອພາກໃນທຸກສະພາບ
Verse 17
मैत्रेय उवाच स इत्थं लोकगुरुणा विष्वक्सेनेन विश्वजित् । अनुशासित आदेशं शिरसा जगृहे हरे: ॥ १७ ॥
ພຣະິສີໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ—ໂອ ວິດຸຣະ! ດັ່ງນັ້ນ ມະຫາຣາຊາພຣຶທຸ ຜູ້ພິຊິດໂລກທັງປວງ ເມື່ອໄດ້ຮັບການຊີ້ນໍາຈາກພຣະຫຣິ ຜູ້ເປັນຄູຂອງໂລກ ຄື ວິສວັກເສນ ແລ້ວ ກໍຮັບພຣະບັນຊານັ້ນໄວ້ເໜືອສີສະ
Verse 18
स्पृशन्तं पादयो: प्रेम्णा व्रीडितं स्वेन कर्मणा । शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १८ ॥
ເມື່ອພຣະອິນທຣາຢືນຢູ່ ພຣະອົງລະອາຍຕໍ່ການກະທໍາຂອງຕົນ ແລະລົ້ມລົງເພື່ອແຕະພຣະບາດດອກບົວຂອງພຣະຣາຊາພຣຶທຸດ້ວຍຄວາມຮັກ. ແຕ່ພຣຶທຸມະຫາຣາຊາໄດ້ກອດພຣະອິນທຣາຜູ້ເປັນສະຕະກຣະຕຸດ້ວຍຄວາມປິຕິ ແລະປ່ອຍວາງຄວາມອິດສາທັງປວງເນື່ອງຈາກການຂໂມຍມ້າຍັນພິທີ
Verse 19
भगवानथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हण: । समुज्जिहानया भक्त्या गृहीतचरणाम्बुज: ॥ १९ ॥
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ເປັນອາຕະມັນແຫ່ງສາກົນ ໄດ້ຮັບການບູຊາທີ່ພຣຶທຸຖວາຍ ແລະມີພຣະເມດຕາຕໍ່ເຂົາ. ພຣຶທຸມະຫາຣາຊາໄດ້ບູຊາພຣະບາດດອກບົວຂອງພຣະອົງຢ່າງອຸດົມ; ແລະໃນຂະນະບູຊາ ຄວາມປິຕິໃນການຮັບໃຊ້ດ້ວຍພັກຕິກໍຄ່ອຍໆເພີ່ມພູນຂຶ້ນ
Verse 20
प्रस्थानाभिमुखोऽप्येनमनुग्रहविलम्बित: । पश्यन् पद्मपलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत्सताम् ॥ २० ॥
ພຣະເຈົ້າກຳລັງຈະເສດຈໄປ ແຕ່ເນື່ອງຈາກພຣະກະລຸນາຕໍ່ຄວາມປະພຶດອັນດີຂອງພຣະຣາຊາປຶຖຸ ຈຶ່ງຊະລໍ້າຢູ່. ດ້ວຍນັຍນາດຸຈໃບບົວ ພຣະອົງເປັນຜູ້ປາດຖະນາດີແກ່ພວກພັກຕະ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເສດຈໄປ
Verse 21
स आदिराजो रचिताञ्जलिर्हरिं विलोकितुं नाशकदश्रुलोचन: । न किञ्चनोवाच स बाष्पविक्लवो हृदोपगुह्यामुमधादवस्थित: ॥ २१ ॥
ພຣະຣາຊາປຶຖຸ ຜູ້ເປັນກະສັດດັ້ງເດີມ ຢືນພນົມມື ແຕ່ນ້ຳຕາເຕັມຕາຈົນມອງພຣະຫຣິບໍ່ຊັດ. ສຽງສັ່ນສະທ້ານຈົນບໍ່ອາດເວົ້າ; ເພີ່ງແຕ່ກອດພຣະອົງໄວ້ໃນໃຈ ແລະຢືນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ
Verse 22
अथावमृज्याश्रुकला विलोकयन्- नतृप्तदृग्गोचरमाह पूरुषम् । पदा स्पृशन्तं क्षितिमंस उन्नते विन्यस्तहस्ताग्रमुरङ्गविद्विष: ॥ २२ ॥
ແລ້ວກະສັດໄດ້ເຊັດນ້ຳຕາ ແລະຈ້ອງມອງພຣະບຸຣຸສໂຕຕະມະ ແຕ່ສາຍຕາຍັງບໍ່ອິ່ມໃຈ. ພຣະອົງຢືນໂດຍພຣະບາດດຸຈດອກບົວຮາວຈະແຕະພື້ນ ແລະວາງສ່ວນໜ້າຂອງພຣະຫັດໄວ້ເທິງບ່າສູງຂອງກະຣຸດາ ສັດຕູແຫ່ງພວກງູ. ດັ່ງນັ້ນ ປຶຖຸຈຶ່ງຖວາຍຄຳອະທິຖານຕໍ່ໄປນີ້
Verse 23
पृथुरुवाच वरान्विभो त्वद्वरदेश्वराद् बुध: कथं वृणीते गुणविक्रियात्मनाम् । ये नारकाणामपि सन्ति देहिनां तानीश कैवल्यपते वृणे न च ॥ २३ ॥
ປຶຖຸກ່າວວ່າ: “ໂອ ວິພູ! ພຣະອົງເປັນຜູ້ປະທານພອນສູງສຸດໃນບັນດາຜູ້ໃຫ້ພອນ. ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຄົນມີປັນຍາຈະຂໍພອນສຳລັບສັດທີ່ຫຼົງໄຫຼດ້ວຍຄຸນແຫ່ງປະກຣິຕິ? ພອນແບບນັ້ນແມ່ນມີໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທຸກທໍລະມານໃນນະຣົກ. ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງໄກວັນຍະ! ແມ່ນແຕ່ພອນແຫ່ງການຮ່ວມເປັນໜຶ່ງກັບພຣະອົງ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ປາດຖະນາ”
Verse 24
न कामये नाथ तदप्यहं क्वचिन् न यत्र युष्मच्चरणाम्बुजासव: । महत्तमान्तर्हृदयान्मुखच्युतो विधत्स्व कर्णायुतमेष मे वर: ॥ २४ ॥
ໂອ ນາຖາ! ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາແມ່ນແຕ່ສາຍຸຊະຍະ ຖ້າທີ່ນັ້ນບໍ່ມີນ້ຳອະມຣິດແຫ່ງພຣະບາດດຸຈດອກບົວຂອງພຣະອົງ. ພອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄື ຂໍປະທານຫູເປັນລ້ານໆ ເພື່ອຈະໄດ້ຟັງກຽດຕິຄຸນແຫ່ງພຣະບາດດຸຈດອກບົວຈາກປາກຂອງພວກພັກຕະຜູ້ບໍລິສຸດ
Verse 25
स उत्तमश्लोक महन्मुखच्युतो भवत्पदाम्भोजसुधा कणानिल: । स्मृतिं पुनर्विस्मृततत्त्ववर्त्मनां कुयोगिनां नो वितरत्यलं वरै: ॥ २५ ॥
ໂອ ພຣະອົງອຸດຕະມະສະໂລກະ! ສຽງສັນລະເສີນຈາກປາກຂອງພະພັກຕະຜູ້ໃຫຍ່ ທີ່ພາກິ່ນຫອມດັ່ງຝຸ່ນຊາຟຣອນແຫ່ງດອກບົວພຣະບາດຂອງພຣະອົງ ຊ່ວຍໃຫ້ສັດຜູ້ຫຼົງລືມຄ່ອຍໆ ລະລຶກຄວາມສຳພັນນິລັນດອນ; ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະອົງບໍ່ຂໍພອນອື່ນ ນອກຈາກໂອກາດໄດ້ຟັງຈາກປາກພະພັກຕະຜູ້ບໍລິສຸດ
Verse 26
यश: शिवं सुश्रव आर्यसङ्गमे यदृच्छया चोपशृणोति ते सकृत् । कथं गुणज्ञो विरमेद्विना पशुं श्रीर्यत्प्रवव्रे गुणसङ्ग्रहेच्छया ॥ २६ ॥
ໂອ ພຣະອົງຜູ້ມີຍົດຍິ່ງ! ຜູ້ໃດຢູ່ໃນສັງຄົມສາທຸ ແມ່ນແຕ່ບັງເອີນໄດ້ຟັງພຣະກຽດອັນເປັນມົງຄຸນຂອງພຣະອົງພຽງຄັ້ງດຽວ ຜູ້ນັ້ນ—ນອກເສຍແຕ່ຈິດເປັນດັ່ງສັດ—ຈະບໍ່ລະທິ້ງສັງຄົມພະພັກຕະ; ແມ່ນແຕ່ພຣະນາງລັກສະມີກໍຍອມຮັບຄວາມສົມບູນແຫ່ງການສວດແລະການຟັງ ເພາະປາຖະໜາຈະຟັງລີລາແລະກຸນອັນອະນັນຕະຂອງພຣະອົງ
Verse 27
अथाभजे त्वाखिलपूरुषोत्तमं गुणालयं पद्मकरेव लालस: । अप्यावयोरेकपतिस्पृधो: कलि- र्न स्यात्कृतत्वच्चरणैकतानयो: ॥ २७ ॥
ບັດນີ້ຂ້າພະອົງປາຖະໜາຈະບຳເນົາພະອົງ ຜູ້ເປັນປຸຣຸໂສຕຕະມະ ແລະເປັນຄັງແຫ່ງຄຸນທັງປວງ ໂດຍຮັບໃຊ້ດອກບົວພຣະບາດຂອງພຣະອົງ ເຫມືອນພຣະນາງລັກສະມີຜູ້ຖືດອກບົວ; ແຕ່ຂ້າພະອົງກັງວົນວ່າ ເມື່ອເຮົາທັງສອງຈົ່ງໃຈຢູ່ໃນການຮັບໃຊ້ດຽວກັນ ອາດເກີດການແຂ່ງຂັນກັນ
Verse 28
जगज्जनन्यां जगदीश वैशसं स्यादेव यत्कर्मणि न: समीहितम् । करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल: स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २८ ॥
ໂອ ພຣະອົງເຈົ້າແຫ່ງຈັກກະວານ! ພຣະນາງລັກສະມີ ຜູ້ເປັນແມ່ຂອງໂລກ ອາດຈະໂກດເພາະຂ້າພະອົງເຂົ້າໄປແຊກແຊງໃນການຮັບໃຊ້ທີ່ນາງຜູກພັນຫນັກ; ແຕ່ໂອ ຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ທຸກຍາກ ຂ້າພະອົງຫວັງວ່າພຣະອົງຈະເອົາຂ້າພະອົງເປັນຝ່າຍ ເພາະພຣະອົງຍົກຍ້ອງແມ່ນແຕ່ການຮັບໃຊ້ນ້ອຍໆໃຫ້ໃຫຍ່; ແລະພຣະອົງພໍພຽງໃນພຣະອົງເອງ—ນາງໂກດແລ້ວພຣະອົງຈະເສຍຫາຍອັນໃດ
Verse 29
भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् । भवत्पदानुस्मरणादृते सतां निमित्तमन्यद्भगवन्न विद्महे ॥ २९ ॥
ດັ່ງນັ້ນເຫຼົ່າສາທຸຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມຫຼອກລວງຂອງຄຸນແຫ່ງມາຍາອອກໄປແລ້ວ ຈຶ່ງບຳເນົາພຣະອົງ; ມີແຕ່ພະພັກຕິເທົ່ານັ້ນທີ່ກຳຈັດຄວາມຫຼົງວັດຖຸ. ໂອ ພຣະພະຄະວານ! ສຳລັບຜູ້ບໍລິສຸດຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ເຫດອື່ນໃດ ນອກຈາກການລະລຶກດອກບົວພຣະບາດຂອງພຣະອົງຢູ່ເສມອ
Verse 30
मन्ये गिरं ते जगतां विमोहिनीं वरं वृणीष्वेति भजन्तमात्थ यत् । वाचा नु तन्त्या यदि ते जनोऽसित: कथं पुन: कर्म करोति मोहित: ॥ ३० ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະເຈົ້າ ພຣະວາຈາຂອງພຣະອົງເຮັດໃຫ້ໂລກຫຼົງໄຫຼ; ການຕັດກັບຜູ້ພັກດີບໍລິສຸດວ່າ “ຈົ່ງຂໍພອນ” ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າບໍ່ເໝາະ. ຊົນທົ່ວໄປຖືກຜູກມັດດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາຫວານຂອງເວດ ຈຶ່ງເຮັດກຳເພື່ອຜົນຊ້ຳໆ ແລະຫຼົງໃນຜົນກຳນັ້ນ.
Verse 31
त्वन्माययाद्धा जन ईश खण्डितो यदन्यदाशास्त ऋतात्मनोऽबुध: । यथा चरेद् बालहितं पिता स्वयं तथा त्वमेवार्हसि न: समीहितुम् ॥ ३१ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະອີສະ ເນື່ອງຈາກມາຍາຂອງພຣະອົງ ສັດທັງຫຼາຍລືມສະພາບແທ້ ແລະດ້ວຍອະວິຊາຈຶ່ງປາຖະໜາສຸກທາງໂລກ. ເຫມືອນພໍ່ເຮັດເພື່ອປະໂຫຍດລູກໂດຍບໍ່ລໍຖ້າໃຫ້ຂໍ ຂໍພຣະອົງປະທານໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຕາມທີ່ພຣະອົງເຫັນວ່າດີທີ່ສຸດ.
Verse 32
मैत्रेय उवाच इत्यादिराजेन नुत: स विश्वदृक् तमाह राजन्मयि भक्तिरस्तु ते । दिष्ट्येदृशी धीर्मयि ते कृता यया मायां मदीयां तरति स्म दुस्त्यजाम् ॥ ३२ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ—ເມື່ອພຣະອົງຜູ້ເຫັນສະພາບທັງປວງໄດ້ຟັງຄໍາສັນລະເສີນຂອງພຣະມະຫາຣາຊາປຣຶຖຸ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ໂອ້ ກະສັດ, ຂໍໃຫ້ພັກຕິຕໍ່ເຮົາຢູ່ໃນເຈົ້າເສມອ. ເປັນມົງຄຸນທີ່ເຈົ້າມີປັນຍາບໍລິສຸດແບບນີ້; ດ້ວຍມັນຈຶ່ງຂ້າມພົ້ນມາຍາຂອງເຮົາທີ່ລະທິ້ງຍາກ.”
Verse 33
तत्त्वं कुरु मयादिष्टमप्रमत्त: प्रजापते । मदादेशकरो लोक: सर्वत्राप्नोति शोभनम् ॥ ३३ ॥
ໂອ້ ຜູ້ຄຸ້ມຄອງປະຊາ ຈົ່ງປະຕິບັດຕາມຄໍາສັ່ງຂອງເຮົາດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ ແລະຢ່າໃຫ້ສິ່ງໃດຫຼອກລວງ. ຜູ້ໃດທີ່ຊື່ສັດປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາຂອງເຮົາ ຈະພົບຄວາມມົງຄຸນທົ່ວໂລກ.
Verse 34
मैत्रेय उवाच इति वैन्यस्य राजर्षे: प्रतिनन्द्यार्थवद्वच: । पूजितोऽनुगृहीत्वैनं गन्तुं चक्रेऽच्युतो मतिम् ॥ ३४ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ—ພຣະອະຈຸຕະໄດ້ຊື່ນຊົມຄໍາອະທິຖານອັນມີໃຈຄວາມຂອງພຣະມະຫາຣາຊາປຣຶຖຸ. ຫຼັງຈາກຮັບການບູຊາຈາກກະສັດ ພຣະອົງໄດ້ປະທານພອນແລະຄວາມເມດຕາ ແລ້ວຕັ້ງໃຈຈະເສດຈາກໄປ.
Verse 35
देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥
ພະຣາຊາປຣຶຖຸໄດ້ບູຊາເທວະ, ດະເວຣິສີ, ປິຕຣະ, ຄັນທະວະ, ສິດທະ, ຈາຣະນະ, ພັນນະກະ, ກິນນະຣະ, ອັບສະຣາ, ມະນຸດ, ນົກ ແລະສັດມີຊີວິດອື່ນໆທີ່ມາຍັງມະນທົນຍັດ ດ້ວຍພິທີອັນຄວນແລະດ້ວຍພັກຕິ।
Verse 36
देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥
ດ້ວຍປັນຍາທີ່ຮູ້ວ່າພຣະວິສນຸແມ່ນຍັດເຍສະວະຣະ ພະຣາຊາໄດ້ນະມັດສະການພຣະອົງແລະບໍລິວານສ່ວນພຣະອົງ ດ້ວຍຄໍາອ່ອນຫວານ ທຣັບຕາມກໍາລັງ ແລະພັກຕິດ້ວຍມືປະນົມ; ແລ້ວທຸກຫມູ່ກໍກັບໄປຍັງທີ່ພໍ່ອາໄສຂອງຕົນ ຕາມຮອຍພຣະວິສນຸສູ່ວັຍກຸນຖະ।
Verse 37
भगवानपि राजर्षे: सोपाध्यायस्य चाच्युत: । हरन्निव मनोऽमुष्य स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ ३७ ॥
ພຣະອະຈະຍຸຕະ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໄດ້ດຶງດູດໃຈຂອງພະຣາຊາ ແລະພຣາຫມະນ໌ຜູ້ປະກອບພິທີ ແລ້ວກໍກັບໄປຍັງທາມອັນທິບຂອງພຣະອົງໃນຟ້າວິນຍານ।
Verse 38
अदृष्टाय नमस्कृत्य नृप: सन्दर्शितात्मने । अव्यक्ताय च देवानां देवाय स्वपुरं ययौ ॥ ३८ ॥
ພະຣາຊາປຣຶຖຸໄດ້ນະມັດສະການພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າອັນອະວະຍັກຕະ ຜູ້ເປັນເທວະແຫ່ງເທວະທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ບໍ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍສາຍຕາວັດຖຸ ແຕ່ພຣະອົງໄດ້ສຳແດງພຣະອົງໃຫ້ເຫັນ; ແລ້ວພະຣາຊາກໍກັບໄປຍັງນະຄອນຂອງຕົນ।
Frequently Asked Questions
Viṣṇu’s intervention protects both the sacrificial order and the devotee’s character. He teaches that true advancement is marked by kṣamā, absence of malice, and steady intelligence rooted in ātmā-deha viveka. If Pṛthu—an exemplary king following ācārya-instructions—were to be carried away by anger and rivalry, even religious success (yajña) could become spiritually hollow. Forgiveness thus preserves bhakti and public dharma simultaneously.
The chapter defines protection of citizens as the king’s primary occupational duty. A ruler who protects under brāhmaṇical guidance and paramparā-based principles shares in citizens’ piety, whereas one who merely collects taxes without protection incurs liability for their impiety and loses his own merit. The teaching frames governance as service-accountability before Bhagavān, not as entitlement.
Pṛthu identifies material boons as automatically available within saṁsāra and therefore unworthy of a learned devotee’s request. He also rejects sāyujya because it lacks the ‘nectar’ of devotion—service and relish of the Lord’s lotus feet. By asking for limitless capacity to hear from pure devotees, he chooses śravaṇa-bhakti as the enduring benediction that awakens one’s forgotten relationship with Bhagavān and sustains liberated devotion.
Sanaka, Sanātana, Sanandana, and Sanat-kumāra are eternally liberated sages associated with pristine jñāna and devotion. Viṣṇu indicates that when Pṛthu rules according to brāhmaṇa guidance and avoids mental concoction, such liberated personalities become accessible—signaling that righteous governance aligned with bhakti attracts the highest spiritual association and instruction.