Adhyaya 18
Pṛthu Mahārāja Milks the Earth (Bhūmi-dugdha) and Organizes Human Settlement
ພະແມ່ທໍລະນີ (Bhūmi-devī) ໄດ້ຮ້ອງຂໍໃຫ້ພະເຈົ້າ Pṛthu ລະງັບຄວາມໂກດແຄ້ນ ແລະ ອະທິບາຍວ່າການຂາດແຄນອາຫານແມ່ນຍ້ອນການລະເລີຍພິທີບູຊາ (yajña). ພະອົງໄດ້ນຳໃຊ້ Svāyambhuva Manu ເປັນລູກງົວ ເພື່ອຮີດເອົານ້ຳນົມຈາກແຜ່ນດິນ ເຊິ່ງກາຍເປັນພືດພັນທັນຍາຫານ. ກຸ່ມອື່ນໆ ກໍໄດ້ປະຕິບັດຕາມເພື່ອສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ຊັບສົມບັດ. ຈາກນັ້ນ, ພະອົງໄດ້ປັບພື້ນທີ່ໃຫ້ຮາບພຽງ ແລະ ສ້າງຕັ້ງບ້ານເມືອງເພື່ອຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຕາມຫຼັກທຳ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच इत्थं पृथुमभिष्टूय रुषा प्रस्फुरिताधरम् । पुनराहावनिर्भीता संस्तभ्यात्मानमात्मना ॥ १ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ—ໂອ ວິດຸຣາ ເມື່ອແຜ່ນດິນສັນລະເສີນພຣະຣາຊາພຣຶຖຸແລ້ວ ພຣະອົງຍັງບໍ່ສະງົບ; ຮິມຝີປາກສັ່ນດ້ວຍຄວາມໂກດ. ແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນຈະຢ້ານ ນາງກໍຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນ ແລະກ່າວອີກເພື່ອເກົ່າກ່ອມພຣະຣາຊາດັ່ງນີ້.
Verse 2
सन्नियच्छाभिभो मन्युं निबोध श्रावितं च मे । सर्वत: सारमादत्ते यथा मधुकरो बुध: ॥ २ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະເຈົ້າ! ຂໍໃຫ້ພຣະອົງລະງັບຄວາມໂກດໃຫ້ໝົດສິ້ນ ແລະຟັງສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະທູນດ້ວຍຄວາມອົດທົນ. ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະຍາກຈົນ ແຕ່ບັນດິດຍ່ອມເອົາສານະສຳຄັນຈາກທຸກແຫ່ງ ເຫມືອນພຶ້ງເກັບນ້ຳເຜິ້ງຈາກດອກໄມ້ທຸກດອກ.
Verse 3
अस्मिँल्लोकेऽथवामुष्मिन्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभि: । दृष्टा योगा: प्रयुक्ताश्च पुंसां श्रेय:प्रसिद्धये ॥ ३ ॥
ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ມະນຸດ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ບັນດາມຸນີຜູ້ເຫັນສັດທຳໄດ້ເຫັນ ແລະກຳນົດວິທີໂຍຄະຫຼາຍປະການ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມຈະເລີນແລະຄວາມດີຂອງຊົນທົ່ວໄປເກີດຂຶ້ນ.
Verse 4
तानातिष्ठति य: सम्यगुपायान् पूर्वदर्शितान् । अवर: श्रद्धयोपेत उपेयान् विन्दतेऽञ्जसा ॥ ४ ॥
ຜູ້ໃດປະພຶດຕາມວິທີການທີ່ມະຫາຣິສີໃນອະດີດໄດ້ຊີ້ນຳ ດ້ວຍສັດທາ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນທີ່ປາດຖະໜາ ແລະຄວາມສຸກໃນຊີວິດໂດຍງ່າຍ
Verse 5
ताननादृत्य योऽविद्वानर्थानारभते स्वयम् । तस्य व्यभिचरन्त्यर्था आरब्धाश्च पुन: पुन: ॥ ५ ॥
ຄົນໂງ່ທີ່ບໍ່ເຄົາລົບຄຳຊີ້ນຳອັນແນ່ນອນຂອງຣິສີ ແລະສ້າງວິທີຂອງຕົນດ້ວຍການຄາດເດົາ ຍ່ອມລົ້ມເຫຼວຊ້ຳໆ
Verse 6
पुरा सृष्टा ह्योषधयो ब्रह्मणा या विशाम्पते । भुज्यमाना मया दृष्टा असद्भिरधृतव्रतै: ॥ ६ ॥
ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ເມັດພືດ ຮາກ ສະຫມຸນໄພ ແລະທັນຍະພືດທີ່ພຣະພຣົມສ້າງໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ບັດນີ້ຖືກຜູ້ບໍ່ມີພັກຕິ ແລະຂາດຄວາມເຂົ້າໃຈທາງວິນຍານນຳໄປໃຊ້
Verse 7
अपालितानादृता च भवद्भिर्लोकपालकै: । चोरीभूतेऽथ लोकेऽहं यज्ञार्थेऽग्रसमोषधी: ॥ ७ ॥
ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ບັນດາຜູ້ປົກຄອງບໍ່ໄດ້ບຳລຸງຮັກສາຂ້າຢ່າງສົມຄວນ; ຜູ້ຄົນໃຊ້ທັນຍະພືດເພື່ອສະໜອງກາມອິນທຣີຈົນກາຍເປັນໂຈນ ແລະບໍ່ຖືກລົງໂທດ. ດັ່ງນັ້ນຂ້າຈຶ່ງຊ່ອນເມັດພັນທີ່ຄວນໃຊ້ໃນຍັດຍະໄວ້
Verse 8
नूनं ता वीरुध: क्षीणा मयि कालेन भूयसा । तत्र योगेन दृष्टेन भवानादातुमर्हति ॥ ८ ॥
ເນື່ອງຈາກຖືກເກັບໄວ້ດົນນານ ເມັດທັນຍະພືດພາຍໃນຂ້າຍ່ອມເສື່ອມລົງແນ່ນອນ; ດັ່ງນັ້ນທ່ານຄວນຮີບຈັດການນຳອອກຕາມວິທີມາດຕະຖານທີ່ຊາສຕຣາ ແລະອາຈານແນະນຳ
Verse 9
वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥
ໂອ ວີຣະບຸລຸດ ຜູ້ອຸປະຖຳສັດທັງປວງ! ຖ້າທ່ານປາດຖະນາໃຫ້ທັນຍາຫານແກ່ສັດໂລກ ແລະຈະດອຍນ້ຳນົມຈາກຂ້ອຍ ຈົ່ງຈັດລູກງົວທີ່ເໝາະ ພາຊະນະຮັບນ້ຳນົມ ແລະຜູ້ດອຍນ້ຳນົມ. ຂ້ອຍມີຄວາມວາດສະລະຕໍ່ລູກງົວ ດັ່ງນັ້ນຄວາມປາດຖະນາຂອງທ່ານຈະສຳເລັດ.
Verse 10
वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव । धोक्ष्ये क्षीरमयान्कामाननुरूपं च दोहनम् ॥ ९ ॥ दोग्धारं च महाबाहो भूतानां भूतभावन । अन्नमीप्सितमूर्जस्वद्भगवान् वाञ्छते यदि ॥ १० ॥
ໂອ ຜູ້ມີແຂນໃຫຍ່ ຜູ້ບຳລຸງສັດໂລກ! ຖ້າຕາມພຣະປະສົງຂອງພະພະຄະວານ ທ່ານປາດຖະນາອາຫານທັນຍາທີ່ໃຫ້ພະລັງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດໂລກ ຈົ່ງແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ດອຍນ້ຳນົມ; ດ້ວຍການດອຍທີ່ເໝາະສົມ ທຸກຜູ້ຈະໄດ້ຮັບການຫຼ້ຽງດູ.
Verse 11
समां च कुरु मां राजन्देववृष्टं यथा पय: । अपर्तावपि भद्रं ते उपावर्तेत मे विभो ॥ ११ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ຈົ່ງເຮັດໃຫ້ພື້ນໂລກຂອງຂ້ອຍຮາບສະເໝີ ເພື່ອໃຫ້ນ້ຳຝົນທີ່ອິນທຣະເທວະປະທານ ຄົງຢູ່ເທິງດິນດັ່ງນ້ຳນົມ. ແມ່ນແຕ່ພົ້ນລະດູຝົນ ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນກໍຈະຍັງຢູ່; ນັ້ນເປັນມົງຄຸນແກ່ທ່ານ.
Verse 12
इति प्रियं हितं वाक्यं भुव आदाय भूपति: । वत्सं कृत्वा मनुं पाणावदुहत्सकलौषधी: ॥ १२ ॥
ເມື່ອຟັງຖ້ອຍຄຳອັນນ່າພໍໃຈແລະເປັນປະໂຫຍດຂອງແມ່ທຣະນີ ພຣະຣາຊາກໍຮັບໄວ້. ແລ້ວພຣະອົງເຮັດໃຫ້ສະວາຍັມພູວະ ມະນຸ ເປັນລູກງົວ ແລະດອຍຈາກແມ່ທຣະນີຜູ້ເປັນດັ່ງງົວ ເອົາສະໝຸນໄພແລະທັນຍາທັງປວງລົງໃນຝາມືທີ່ຮອງຮັບໄວ້.
Verse 13
तथापरे च सर्वत्र सारमाददते बुधा: । ततोऽन्ये च यथाकामं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ १३ ॥
ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ ບັນດິດອື່ນໆກໍໄດ້ເອົາແກ່ນສານຈາກໂລກທຸກແຫ່ງ. ຕໍ່ມາເມື່ອໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈຈາກແບບຢ່າງຂອງພຣະຣາຊາປຣຶຖຸ ທຸກຄົນກໍດອຍເອົາຈາກແຜ່ນດິນຕາມຄວາມປາດຖະນາຂອງຕົນ.
Verse 14
ऋषयो दुदुहुर्देवीमिन्द्रियेष्वथ सत्तम । वत्सं बृहस्पतिं कृत्वा पयश्छन्दोमयं शुचि ॥ १४ ॥
ໂອ ຜູ້ປະເສີດ! ບັນດາຣິສີໄດ້ໃຫ້ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິເປັນລູກງົວ ແລະໃຫ້ອິນທຣີຍເປັນພາຊະນະ ແລ້ວດູດນ້ຳນົມແຫ່ງຄວາມຮູ້ເວດອັນບໍລິສຸດແບບສັນທະ ເພື່ອຊຳລະຄຳເວົ້າ ໃຈ ແລະການຟັງໃຫ້ຜ່ອງໃສ
Verse 15
कृत्वा वत्सं सुरगणा इन्द्रं सोममदूदुहन् । हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यमोजो बलं पय: ॥ १५ ॥
ພວກເທວະໄດ້ໃຫ້ພຣະອິນທຣເປັນລູກງົວ ແລະໃຊ້ພາຊະນະຄຳຮີດຈາກແຜ່ນດິນນ້ຳນົມຄື “ໂສມະ” ດຸດດັ່ງອະມຣິຕ; ດ້ວຍນັ້ນ ພະລັງເດດ ໂອຊະ ແລະກຳລັງຂອງເຂົາເພີ່ມພູນ
Verse 16
दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादमसुरर्षभम् । विधायादूदुहन् क्षीरमय:पात्रे सुरासवम् ॥ १६ ॥
ພວກໄດຕະຍະ ແລະດານະວະ ລູກຂອງທິຕິ ໄດ້ໃຫ້ພຣະປຣະຫລາດ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງອະສຸຣ ເປັນລູກງົວ ແລ້ວຮີດຈາກແຜ່ນດິນເປັນສຸຣາ-ອາສະວະຫຼາຍຊະນິດ ໃສ່ໃນພາຊະນະເຫຼັກ
Verse 17
गन्धर्वाप्सरसोऽधुक्षन् पात्रे पद्ममये पय: । वत्सं विश्वावसुं कृत्वा गान्धर्वं मधु सौभगम् ॥ १७ ॥
ຊາວກັນທຣະວະ ແລະອັບສະຣາ ໄດ້ໃຫ້ວິຊວາວະສຸເປັນລູກງົວ ແລະດູດນ້ຳນົມໃສ່ພາຊະນະດອກບົວ; ນ້ຳນົມນັ້ນກາຍເປັນສິລະປະກັນທຣະວະອັນຫວານໄພເຣາະ ແລະຄວາມງາມອັນເປັນສິຣິມົງຄຸນ
Verse 18
वत्सेन पितरोऽर्यम्णा कव्यं क्षीरमधुक्षत । आमपात्रे महाभागा: श्रद्धया श्राद्धदेवता: ॥ १८ ॥
ບັນດາປິຕຣະໃນປິຕຣະໂລກ ຜູ້ເປັນເທວະແຫ່ງພິທີສຣາດທະ ໄດ້ໃຫ້ອາຣຍະມາເປັນລູກງົວ ແລະດ້ວຍສັດທາໄດ້ດູດ “ນ້ຳນົມ” ຄືກາວຍະ—ອາຫານຖວາຍແດ່ບັນພະບຸຣຸດ—ໃສ່ໃນພາຊະນະດິນດິບທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ເຜົາ
Verse 19
प्रकल्प्य वत्सं कपिलं सिद्धा: सङ्कल्पनामयीम् । सिद्धिं नभसि विद्यां च ये च विद्याधरादय: ॥ १९ ॥
ຕໍ່ມາ ຊາວສິດທະໂລກ ແລະ ຊາວວິດຍາທະຣະໂລກ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມະຫາຣິຊິ ກະປິລະ ເປັນລູກງົວ ແລະໃຫ້ຟ້າເປັນພາຊະນະ ແລ້ວຮີດເອົາສິດທິໂຢກະອັນເກີດຈາກສັງກັນ ເລີ່ມຈາກ ອະນິມາ. ວິດຍາທະຣະຍັງໄດ້ວິຊາບິນໃນຟ້າອີກດ້ວຍ.
Verse 20
अन्ये च मायिनो मायामन्तर्धानाद्भुतात्मनाम् । मयं प्रकल्प्य वत्सं ते दुदुहुर्धारणामयीम् ॥ २० ॥
ອື່ນໆອີກ ພວກຜູ້ມີມາຍາ—ຊາວກິມປຸຣຸສະໂລກ—ເພື່ອໄດ້ມາຍາອັນອັດສະຈັນເຊັ່ນ ການຫາຍລັບຕາ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ອະສຸຣະ «ມາຍະ» ເປັນລູກງົວ ແລ້ວຮີດເອົາສິດທິແບບທາຣະນາ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຫາຍຈາກສາຍຕາທັນທີ ແລະປາກົດຄືນໃນຮູບອື່ນ।
Verse 21
यक्षरक्षांसि भूतानि पिशाचा: पिशिताशना: । भूतेशवत्सा दुदुहु: कपाले क्षतजासवम् ॥ २१ ॥
ຕໍ່ມາ ພວກຢັກ ຣາກຊະສະ ພູດ ແລະ ປິສາດກິນເນື້ອ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ຣຸດຣະ «ພູຕະນາຖະ» (ປາງຂອງພຣະຊິວະ) ເປັນລູກງົວ ແລ້ວຮີດເອົານ້ຳດື່ມຈາກເລືອດ ໃສ່ໃນພາຊະນະກະໂຫຼກ
Verse 22
तथाहयो दन्दशूका: सर्पा नागाश्च तक्षकम् । विधाय वत्सं दुदुहुर्बिलपात्रे विषं पय: ॥ २२ ॥
ຕໍ່ມາ ພວກນາກມີແຜ່ ງູບໍ່ມີແຜ່ ງູໃຫຍ່ ແມງປ່ອງ ແລະສັດມີພິດອື່ນໆ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ຕັກສະກະ ເປັນລູກງົວ ແລ້ວຮີດເອົາພິດຈາກແຜ່ນດິນດຸດນ້ຳນົມ ແລະເກັບໄວ້ໃນໂພງງູ
Verse 23
पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥
ສັດສີ່ຂາເຊັ່ນໂຄ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ນັນທິພຶສະພະ (ງົວພາຫະນະຂອງພຣະຊິວະ) ເປັນລູກງົວ ແລະໃຫ້ປ່າເປັນພາຊະນະ ແລ້ວຮີດເອົາຫຍ້າຂຽວສົດເປັນນ້ຳນົມ. ສັດດຸຮ້າຍມີເຂົ້ຍເຮັດໃຫ້ສິງໂຕເປັນລູກງົວ ແລະເອົາຮ່າງກາຍຕົນເປັນພາຊະນະ ຮີດເອົາເນື້ອ. ນົກທັງຫຼາຍເຮັດໃຫ້ຄຣຸດເປັນລູກງົວ ແລ້ວຮີດເອົາທັງແມງໄມ້ທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະພືດຫຍ້າທີ່ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວຈາກແຜ່ນດິນ
Verse 24
पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गोवृषम् । अरण्यपात्रे चाधुक्षन्मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिण: ॥ २३ ॥ क्रव्यादा: प्राणिन: क्रव्यं दुदुहु: स्वे कलेवरे । सुपर्णवत्सा विहगाश्चरं चाचरमेव च ॥ २४ ॥
ສັດສີ່ຂາໄດ້ເຮັດໂຄພຶດສະພະ ຜູ້ເປັນພາຫະນະຂອງພຣະສິວະ ເປັນລູກວົວ ແລະໃຊ້ປ່າເປັນພາຊະນະ ດອຍນົມເອົາຫຍ້າຂຽວສົດຈາກແຜ່ນດິນ. ສັດດຸຮ້າຍມີເຂົາຟັນໄດ້ເຮັດສິງເປັນລູກວົວ ແລະໄດ້ເນື້ອເປັນນົມ. ຝູງນົກເຮັດກຣຸດເປັນລູກວົວ ດອຍນົມເອົາທັງສິ່ງເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນ—ແມງໄມ້ ພືດ ແລະຫຍ້າ—ຈາກແຜ່ນດິນ
Verse 25
वटवत्सा वनस्पतय: पृथग्रसमयं पय: । गिरयो हिमवद्वत्सा नानाधातून् स्वसानुषु ॥ २५ ॥
ພືດພັນທັງຫຼາຍເຮັດຕົ້ນໄທ (ວັດ) ເປັນລູກວົວ ແລ້ວດອຍນົມເອົານ້ຳຫວານແລະນ້ຳຍາງຫຼາຍຊະນິດຈາກແຜ່ນດິນ. ພູເຂົາທັງຫຼາຍເຮັດຫິມາລະຍະເປັນລູກວົວ ແລະດອຍນົມເອົາແຮ່ທາດນານາຊະນິດໃສ່ພາຊະນະຄືຍອດພູຂອງຕົນ
Verse 26
सर्वे स्वमुख्यवत्सेन स्वे स्वे पात्रे पृथक् पय: । सर्वकामदुघां पृथ्वीं दुदुहु: पृथुभाविताम् ॥ २६ ॥
ທຸກພວກໄດ້ໃຊ້ລູກວົວຫຼັກຂອງຕົນ ດອຍນົມ “ນ້ຳນົມ” ທີ່ແຕກຕ່າງກັນລົງໃນພາຊະນະຂອງຕົນ ຄືອາຫານທີ່ເໝາະກັບແຕ່ລະພວກ. ໃນສະໄໝພຣະຣາຊາປຶຖຸ ແຜ່ນດິນຢູ່ໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງພຣະອົງ ແລະເປັນຜູ້ປະທານຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ ຈຶ່ງໃຫ້ທຸກຊີວິດໄດ້ເສບຽງຕາມຄວາມຕ້ອງການ
Verse 27
एवं पृथ्वादय: पृथ्वीमन्नादा: स्वन्नमात्मन: । दोहवत्सादिभेदेन क्षीरभेदं कुरूद्वह ॥ २७ ॥
ໂອ ວິດຸຣະ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າແຫ່ງກຸຣຸ! ດັ່ງນີ້ ພຣະປຶຖຸ ແລະຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍອາຫານ ໄດ້ແບ່ງຄວາມແຕກຕ່າງໃນການດອຍນົມ ລູກວົວ ແລະພາຊະນະ ແລ້ວໄດ້ “ນ້ຳນົມ” ຫຼາຍຊະນິດຈາກແຜ່ນດິນ ຄືອາຫານຂອງຕົນທີ່ຖືກກ່າວເປັນນ້ຳນົມ
Verse 28
ततो महीपति: प्रीत: सर्वकामदुघां पृथु: । दुहितृत्वे चकारेमां प्रेम्णा दुहितृवत्सल: ॥ २८ ॥
ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາປຶຖຸ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ ມີຄວາມປິຕິຍິນດີຕໍ່ແມ່ທໍຣະນີ ເພາະນາງໄດ້ປະທານອາຫານຢ່າງພໍພຽງແກ່ສັດທັງປວງ ແລະເປັນຜູ້ປະທານຄວາມປາດຖະໜາທັງຫມົດ. ດ້ວຍຄວາມຮັກດຸຈບິດາຜູ້ເອັນດູບຸດສາວ ພຣະອົງຈຶ່ງຖືແຜ່ນດິນເປັນດຸດບຸດສາວຂອງຕົນ
Verse 29
चूर्णयन् स्वधनुष्कोट्या गिरिकूटानि राजराट् । भूमण्डलमिदं वैन्य: प्रायश्चक्रे समं विभु: ॥ २९ ॥
ຕໍ່ມາ ພະມະຫາຣາຊາ ປຣຶຖຸ ຜູ້ເປັນກະສັດເໜືອກະສັດທັງປວງ ໄດ້ໃຊ້ພະລັງປາຍຄັນທະນູບົດຂີ້ຍອດພູ ແລະປັບພື້ນໂລກທີ່ຂຸລຂະໃຫ້ຮາບ; ດ້ວຍພຣະກະລຸນາ ຜິວໂລກເກືອບຈະເສມກັນ।
Verse 30
अथास्मिन् भगवान् वैन्य: प्रजानां वृत्तिद: पिता । निवासान् कल्पयां चक्रे तत्र तत्र यथार्हत: ॥ ३० ॥
ຕໍ່ມາ ພະວາຍນະປຣຶຖຸ ຜູ້ເປັນດັ່ງບິດາຂອງປະຊາ ໄດ້ຈັດຫາປັດໃຈດຳລົງຊີວິດ ແລະວຽກງານອັນເໝາະສົມໃຫ້ເຂົາເຈົ້າ। ຫຼັງຈາກປັບພື້ນດິນໃຫ້ຮາບແລ້ວ ພຣະອົງກໍກຳນົດບ່ອນຢູ່ອາໄສຕາມຄວາມເໝາະຄວນໃນແຕ່ລະແຫ່ງ।
Verse 31
ग्रामान् पुर: पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च । घोषान् व्रजान् सशिबिरानाकरान् खेटखर्वटान् ॥ ३१ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ສ້າງຕັ້ງບ້ານ ເມືອງ ແລະເມືອງທ່າຫຼາຍຮູບແບບ ພ້ອມທັງສ້າງປ້ອມປະການ; ຍັງຈັດບ່ອນຢູ່ຂອງຄົນລ້ຽງງົວ, ຄອກສັດ, ບ່ອນຕັ້ງຄ່າຍຫຼວງ, ແຫຼ່ງເຫຼັກແຮ່, ເມືອງກະສິກຳ ແລະບ້ານພູເຂົາອີກດ້ວຍ।
Verse 32
प्राक्पृथोरिह नैवैषा पुरग्रामादिकल्पना । यथासुखं वसन्ति स्म तत्र तत्राकुतोभया: ॥ ३२ ॥
ກ່ອນສະໄໝຂອງພະຣາຊາປຣຶຖຸ ບໍ່ມີການຈັດຜັງເມືອງ ບ້ານ ຫຼືທົ່ງຫຍ້າລ້ຽງສັດແບບແນ່ນອນ; ຜູ້ຄົນຢູ່ກະຈາຍຕາມຄວາມສະດວກໂດຍບໍ່ຫວາດກົວ. ແຕ່ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝພະປຣຶຖຸ ຈຶ່ງເລີ່ມມີການວາງແຜນເມືອງແລະບ້ານ।
Frequently Asked Questions
Pṛthu’s anger arises from famine-like conditions—earth’s produce is withheld. Bhūmi-devī explains the moral cause: when rulers and people become nondevotees and consume grains for sense gratification, neglecting yajña and dharma, they effectively become thieves of nature’s gifts. Since grains were meant to support sacrifice and regulated living, she concealed seeds to prevent further misuse. The episode teaches that prosperity is not merely a natural accident but a dharma-governed trust.
The earth is portrayed as a cow whose yield depends on the correct relationship: a calf (object of affection), a pot (capacity/discipline), and a milker (qualified agent). Symbolically, it means nature yields abundance when approached through proper adhikāra and śāstric method—regulated extraction, gratitude, and yajña—rather than exploitation. Different beings obtain different ‘milks’ because each has distinct desires and karmic dispositions, yet all depend on the same earth.
Pṛthu Mahārāja uses Svāyambhuva Manu as the calf when milking grains and herbs. Manu represents lawful human order (Manvantara-dharma). The teaching is that human prosperity should be anchored in Manu’s dharmic framework—social regulation, sacrifice, and responsibility—so that the earth’s resources become sustaining rather than corrupting.
The sages, with Bṛhaspati as calf, extract Vedic knowledge to purify speech, mind, and hearing. The ‘pot of senses’ indicates that learning is received through disciplined sense engagement—especially śravaṇa (hearing). When senses are made fit vessels (controlled and sanctified), Vedic wisdom becomes nourishing rather than merely informational.
Leveling the earth enables stable agriculture and water retention after rains, supporting reliable food production. Founding planned settlements—villages, forts, pastures, mining and agricultural towns—shows rājadharma in practice: governance includes infrastructure, land use planning, and equitable livelihood systems. The Bhāgavatam presents civilization-building as sacred service when it protects beings and supports yajña and ethical prosperity.