Adhyaya 16

Verse 1

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं गायका मुनिचोदिता: । तुष्टुवुस्तुष्टमनसस्तद्वागमृतसेवया ॥ १ ॥

ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະຣາຊາປຣຶຖຸກ່າວດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຂັບຮ້ອງທີ່ໄດ້ຮັບການຊີ້ນຳຈາກມະຫາມຸນີ ກໍພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນໃນຖ້ອຍຄຳດຸດນ້ຳອະມິດຂອງພຣະອົງ; ແລ້ວພວກເຂົາຈຶ່ງສືບຕໍ່ສັນລະເສີນພຣະຣາຊາດ້ວຍບົດສວດອັນສູງສົ່ງອີກຄັ້ງ.

Verse 2

नालं वयं ते महिमानुवर्णने यो देववर्योऽवततार मायया । वेनाङ्गजातस्य च पौरुषाणि ते वाचस्पतीनामपि बभ्रमुर्धिय: ॥ २ ॥

ພວກສູຕະກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ພຣະອົງແມ່ນອະວະຕານໂດຍກົງຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສູງສຸດ ພຣະວິສນຸ; ໂດຍພຣະກະລຸນາອັນບໍ່ມີເຫດ ພຣະອົງໄດ້ເສດຈລົງສູ່ໂລກນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຮົາບໍ່ອາດສັນລະເສີນພຣະມະຫິມາ ແລະ ກິດຈະກຳອັນສູງສົ່ງໄດ້ຄົບຖ້ວນ. ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ແລະ ເທວະທັງຫຼາຍ ກໍຍັງບໍ່ອາດພັນນາພຣະກຽດຂອງພຣະອົງໄດ້ໝົດສິ້ນ”

Verse 3

अथाप्युदारश्रवस: पृथोर्हरे: कलावतारस्य कथामृताद‍ृता: । यथोपदेशं मुनिभि: प्रचोदिता: श्लाघ्यानि कर्माणि वयं वितन्महि ॥ ३ ॥

ແຕ່ກໍຕາມ, ພວກເຮົາມີລົດຊາດອັນເຫນືອໂລກຕໍ່ “ອະມຣິດແຫ່ງກະຖາ” ຂອງພຣະປຣຶຖຸ ຜູ້ເປັນກະລາອະວະຕານຂອງພຣະຫຣິຜູ້ມີກຽດສູງ. ໂດຍຖືຕາມຄຳສອນຂອງມຸນີຜູ້ເປັນອາຈານ ພວກເຮົາຈະພະຍາຍາມຂະຫຍາຍການພັນນາກິດຈະກຳອັນນ່າສັນລະເສີນ; ແຕ່ຖ້ອຍຄຳຂອງພວກເຮົາກໍຍັງບໍ່ພໍຢູ່ດີ।

Verse 4

एष धर्मभृतां श्रेष्ठो लोकं धर्मेऽनुवर्तयन् । गोप्ता च धर्मसेतूनां शास्ता तत्परिपन्थिनाम् ॥ ४ ॥

ພຣະປຣຶຖຸມະຫາຣາຊາອົງນີ້ ແມ່ນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ຖືທຳມະ. ພຣະອົງຈະນຳພາປະຊາຊົນໃຫ້ດຳເນີນຕາມທຳມະ, ປົກປ້ອງຫຼັກທຳມະ, ແລະລົງໂທດຜູ້ຕໍ່ຕ້ານທຳມະ ແລະຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ।

Verse 5

एष वै लोकपालानां बिभर्त्येकस्तनौ तनू: । काले काले यथाभागं लोकयोरुभयोर्हितम् ॥ ५ ॥

ກະສັດອົງນີ້ພຽງຜູ້ດຽວ ໃນພຣະວິຫານກາຍຂອງພຣະອົງເອງ ຈະປະກົດເປັນບົດບາດຂອງໂລກະປານໃນເວລາຕ່າງໆ ໂດຍສະແດງຮູບຫຼາຍຢ່າງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ທັງສອງໂລກ ຕາມສ່ວນຫນ້າທີ່ທີ່ເໝາະສົມ।

Verse 6

वसु काल उपादत्ते काले चायं विमुञ्चति । सम: सर्वेषु भूतेषु प्रतपन् सूर्यवद्विभु: ॥ ६ ॥

ພຣະປຣຶຖຸຈະມີອຳນາດດຸດດັ່ງພຣະສຸລິຍະເທວ. ເຊັ່ນດຽວກັບດວງອາທິດທີ່ແຜ່ແສງຢ່າງເທົ່າເທົ່າໃຫ້ທຸກຄົນ, ພຣະອົງຈະແຜ່ພຣະເມດຕາຢ່າງເທົ່າທຽມແກ່ສັດທັງປວງ. ແລະເຊັ່ນດຽວກັບດວງອາທິດທີ່ລະເຫຍີຍນ້ຳຫຼາຍເດືອນແລ້ວຄືນກັບຢ່າງອຸດົມໃນລະດູຝົນ, ພຣະອົງຈະເກັບພາສີຈາກປະຊາຊົນ ແລະຄືນໃຫ້ໃນຍາມຈຳເປັນ।

Verse 7

तितिक्षत्यक्रमं वैन्य उपर्याक्रमतामपि । भूतानां करुण: शश्वदार्तानां क्षितिवृत्तिमान् ॥ ७ ॥

ພະຣາຊາປຣຶຖຸ ຜູ້ສືບສາຍໄວນະ ຈະເປັນຜູ້ເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ປະຊາຊົນທັງປວງຢ່າງຍິ່ງ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທຸກຍາກລະເມີດກົດລະບຽບຮາວກັບຂຶ້ນເຫຍີບເທິງພະເສົາ, ພະອົງດ້ວຍພຣະກະລຸນາອັນບໍ່ມີເຫດ ຈະລືມແລະອະໄພ. ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງໂລກ ພະອົງຈະອົດທົນດຸດດິນແດນ.

Verse 8

देवेऽवर्षत्यसौ देवो नरदेववपुर्हरि: । कृच्छ्रप्राणा: प्रजा ह्येष रक्षिष्यत्यञ्जसेन्द्रवत् ॥ ८ ॥

ເມື່ອເທວະດາບໍ່ໃຫ້ຝົນ ແລະປະຊາຊົນຕົກຢູ່ໃນອັນຕະລາຍເນື່ອງຈາກຂາດນ້ຳ, ພະຣາຊານີ້—ຫຣິໃນຮູບນະຣເທວ—ຈະສາມາດຈັດຫາຝົນໄດ້ດຸດອິນທຣະ. ດັ່ງນັ້ນພະອົງຈະປົກປ້ອງປະຊາຊົນຈາກຄວາມແຫ້ງແລ້ງໄດ້ໂດຍງ່າຍ.

Verse 9

आप्याययत्यसौ लोकं वदनामृतमूर्तिना । सानुरागावलोकेन विशदस्मितचारुणा ॥ ९ ॥

ພະຣາຊາປຣຶຖຸ ດ້ວຍພະພັກຕຣ໌ດຸດຮູບແຫ່ງອະມຣິຕ, ສາຍພະເນດອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະຮອຍຍິ້ມອັນໃສງາມ, ຈະຫຼໍ່ລ້ຽງໂລກໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ. ການເບິ່ງດ້ວຍອນຸຣາກຂອງພະອົງ ຈະເພີ່ມພູນຊີວິດອັນສະຫງົບຂອງທຸກຄົນ.

Verse 10

अव्यक्तवर्त्मैष निगूढकार्योगम्भीरवेधा उपगुप्तवित्त: । अनन्तमाहात्म्यगुणैकधामापृथु: प्रचेता इव संवृतात्मा ॥ १० ॥

ຜູ້ສະທອດສວດກ່າວຕໍ່ວ່າ: ບໍ່ມີໃຜຈະເຂົ້າໃຈເສັ້ນທາງນະໂຍບາຍຂອງພະຣາຊານີ້. ກິດຈະກຳຂອງພະອົງຈະລັບລຶກແລະຫນັກແນ່ນ; ບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ວ່າພະອົງເຮັດໃຫ້ທຸກວຽກສຳເລັດແນວໃດ. ຄັງຊັບກໍຈະຢູ່ນອກສາຍຕາຂອງທຸກຄົນ. ພຣຶຖຸເປັນທີ່ພັກພິງແຫ່ງມະຫິມາແລະຄຸນຄ່າອັນບໍ່ມີຂອບເຂດ, ແລະດຸດວຣຸນະຜູ້ຖືກນ້ຳຫ້ອມລ້ອມທຸກທິດ, ພະອົງຈະຮັກສາສະຖານະໃຫ້ຖືກປົກຄຸມ ດຸດປຣເຈຕັສຜູ້ສຳຮວມຕົນ.

Verse 11

दुरासदो दुर्विषह आसन्नोऽपि विदूरवत् । नैवाभिभवितुं शक्यो वेनारण्युत्थितोऽनल: ॥ ११ ॥

ພະຣາຊາປຣຶຖຸ ຈະເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງຍາກ ແລະຕ້ານທານຍາກສຳລັບສັດຕູ. ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃກ້ກໍດຸດຢູ່ໄກ. ພະອົງເກີດຈາກຮ່າງທີ່ຕາຍຂອງກະສັດເວນ ດຸດໄຟທີ່ເກີດຈາກໄມ້ອະຣະນິ; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ມີໃຜຈະຊະນະພະລັງຂອງພະອົງໄດ້ ແລະສັດຕູຈະບໍ່ອາດເຂົ້າໃກ້ໄດ້ເລີຍ.

Verse 12

अन्तर्बहिश्च भूतानां पश्यन् कर्माणि चारणै: । उदासीन इवाध्यक्षो वायुरात्मेव देहिनाम् ॥ १२ ॥

ພຣະຣາຊາປຣຶຖຸຈະເຫັນກິດຈະກໍາທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຂອງປະຊາຊົນທຸກຄົນຜ່ານສາຍລັບ ແຕ່ບໍ່ມີໃຜຮູ້ລະບົບສອດແນມຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງຈະເປັນກາງຕໍ່ຄໍາສັນລະເສີນແລະຄໍາຕໍານິ ເຫມືອນລົມປຣານໃນກາຍທີ່ແຜ່ທັງໃນແລະນອກແຕ່ບໍ່ເອີ້ນເອງໃນກິດໃດໆ.

Verse 13

नादण्ड्यं दण्डयत्येष सुतमात्मद्विषामपि । दण्डयत्यात्मजमपि दण्ड्यं धर्मपथे स्थित: ॥ १३ ॥

ເນື່ອງຈາກພຣະຣາຊານັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນທາງທຳ ຖ້າບຸດຂອງສັດຕູບໍ່ຄວນຖືກລົງໂທດ ພຣະອົງກໍຈະບໍ່ລົງໂທດ; ແຕ່ຖ້າບຸດຂອງພຣະອົງເອງຄວນຖືກລົງໂທດ ພຣະອົງຈະລົງໂທດທັນທີ. ພຣະອົງຍຸດຕິທຳ ແລະບໍ່ລໍາເອີຍ.

Verse 14

अस्याप्रतिहतं चक्रं पृथोरामानसाचलात् । वर्तते भगवानर्को यावत्तपति गोगणै: ॥ १४ ॥

ເຫມືອນພຣະເທວະສຸລິຍະແຜ່ຮັດສະມີໄປຮອດແດນອາກຕິກໂດຍບໍ່ມີອຸປະສັກ ອິດທິພົນອັນບໍ່ອາດຂັດຂວາງຂອງພຣະຣາຊາປຣຶຖຸກໍຈະຄຸ້ມຄອງຜືນດິນທັງປວງໄປຮອດແດນອາກຕິກ ແລະຈະດໍາລົງຢ່າງບໍ່ຖືກລົບກວນຕາມທີ່ພຣະອົງຍັງມີຊີວິດ.

Verse 15

रञ्जयिष्यति यल्लोकमयमात्मविचेष्टितै: । अथामुमाहू राजानं मनोरञ्जनकै: प्रजा: ॥ १५ ॥

ພຣະຣາຊານີ້ຈະເຮັດໃຫ້ຊາວໂລກທັງປວງຍິນດີດ້ວຍການກະທໍາທີ່ເປັນຈິງຂອງພຣະອົງ ແລະປະຊາຊົນຈະພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ເພາະຄຸນທຳອັນຊວນຊື່ນໃຈນັ້ນ ປະຊາຊົນຈະຮັບພຣະອົງດ້ວຍຄວາມຍິນດີເປັນກະສັດຜູ້ປົກຄອງ.

Verse 16

द‍ृढव्रत: सत्यसन्धो ब्रह्मण्यो वृद्धसेवक: । शरण्य: सर्वभूतानां मानदो दीनवत्सल: ॥ १६ ॥

ພຣະຣາຊາຈະເປັນຜູ້ມີປະຕິຍານແນ່ນອນ ຍຶດສັດຈະ ຮັກແລະຄຸ້ມຄອງວັດທະນະທຳພຣາຫມັນ ຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າແກ່. ພຣະອົງເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງສັດທັງປວງ ໃຫ້ກຽດແກ່ທຸກຄົນ ແລະເມດຕາຕໍ່ຜູ້ທຸກຍາກແລະຜູ້ບໍລິສຸດເສມອ.

Verse 17

मातृभक्ति: परस्त्रीषु पत्‍न्यामर्ध इवात्मन: । प्रजासु पितृवत्स्‍निग्ध: किङ्करो ब्रह्मवादिनाम् ॥ १७ ॥

ກະສັດນັ້ນຈະເຄົາລົບຍິງອື່ນໆເຫມືອນແມ່ ແລະຖືພັນລະຍາຂອງຕົນເປັນດັ່ງຄື່ງໜຶ່ງຂອງຮ່າງກາຍ. ພຣະອົງຈະເມດຕາປະຊາດັ່ງພໍ່ ແລະເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ນອບນ້ອມຕໍ່ບັກຕະຜູ້ສັນລະເສີນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ.

Verse 18

देहिनामात्मवत्प्रेष्ठ: सुहृदां नन्दिवर्धन: । मुक्तसङ्गप्रसङ्गोऽयं दण्डपाणिरसाधुषु ॥ १८ ॥

ກະສັດນັ້ນຈະເຫັນສັດມີກາຍທັງປວງເປັນທີ່ຮັກເທົ່າກັບຕົນ ແລະຈະເພີ່ມພູນຄວາມຍິນດີໃຫ້ມິດສະຫາຍເສມອ. ພຣະອົງຈະຄົບຫາຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຢ່າງໃກ້ຊິດ ແລະເປັນມືແຫ່ງການລົງໂທດຕໍ່ຄົນອະທຳ.

Verse 19

अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीश:कूटस्थ आत्मा कलयावतीर्ण: । यस्मिन्नविद्यारचितं निरर्थकंपश्यन्ति नानात्वमपि प्रतीतम् ॥ १९ ॥

ກະສັດນີ້ເປັນອະທິປະຕີແຫ່ງສາມໂລກ ແລະໄດ້ຮັບພະລັງຈາກພຣະພະຄະວານໂດຍກົງ; ພຣະອົງເປັນອາດມັນຜູ້ບໍ່ແປປ່ຽນ ແລະລົງມາເປັນສັກຕະຍາເວດອະວະຕານ. ເພາະເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລະຮູ້ແຈ້ງ ຈຶ່ງເຫັນຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງວັດຖຸທີ່ເກີດຈາກອະວິດຍາ ແມ່ນແຕ່ປາກົດກໍໄຮ້ຄວາມໝາຍ.

Verse 20

अयं भुवो मण्डलमोदयाद्रे-र्गोप्तैकवीरो नरदेवनाथ: । आस्थाय जैत्रं रथमात्तचाप:पर्यस्यते दक्षिणतो यथार्क: ॥ २० ॥

ກະສັດນີ້ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງພື້ນພິພົບ ເປັນວີລະບຸລຸດຜູ້ດຽວບໍ່ມີຄູ່ແຂ່ງ. ພຣະອົງຈະຂຶ້ນລົດແຫ່ງໄຊຊະນະ ຖືຄັນທະນູອັນບໍ່ອາດພ່າຍ ແລະເດີນທາງວຽນຮອບໂລກ ດັ່ງດວງອາທິດທີ່ໂຄຈອນຕາມວົງໂຄຈອນຂອງຕົນຈາກທິດໃຕ້.

Verse 21

अस्मै नृपाला: किल तत्र तत्रबलिं हरिष्यन्ति सलोकपाला: । मंस्यन्त एषां स्त्रिय आदिराजंचक्रायुधं तद्यश उद्धरन्त्य: ॥ २१ ॥

ເມື່ອກະສັດນັ້ນເດີນທາງໄປທົ່ວໂລກ ບັນດາກະສັດອື່ນໆ ແລະເທວະໂລກະປານຈະນໍາບັນນາການແລະຂອງກໍານັນມາຖວາຍພຣະອົງທຸກແຫ່ງ. ມະເຫສີຂອງພວກເຂົາກໍຈະຖືພຣະອົງເປັນອາດິຣາຊຜູ້ຖືຄະທາແລະຈັກຣາ ແລະຈະຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນກຽດຕິຍົດຂອງພຣະອົງ ເພາະຊື່ສຽງຂອງພຣະອົງຈະເລື່ອງລືດຸຈພຣະພະຄະວານ.

Verse 22

अयं महीं गां दुदुहेऽधिराज:प्रजापतिर्वृत्तिकर: प्रजानाम् । यो लीलयाद्रीन् स्वशरासकोट्याभिन्दन् समां गामकरोद्यथेन्द्र: ॥ २२ ॥

ພະມະຫາກະສັດນີ້ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງປະຊາ ເທົ່າທຽມພຣະປຣະຊາປະຕິ. ເພື່ອຄວາມຢູ່ດີຂອງປະຊາ ພຣະອົງຈະ “ດູດນ້ຳນົມ” ຈາກແຜ່ນດິນດຸດງົວ ແລະດຸດພຣະອິນທຣາຈະໃຊ້ປາຍຄັນທະນູທຳລາຍພູເຂົາໃຫ້ພື້ນດິນຮາບພຽງ

Verse 23

विस्फूर्जयन्नाजगवं धनु: स्वयंयदाचरत्क्ष्मामविषह्यमाजौ । तदा निलिल्युर्दिशि दिश्यसन्तोलाङ्गूलमुद्यम्य यथा मृगेन्द्र: ॥ २३ ॥

ເມື່ອພຣະອົງສັ່ນສາຍທະນູ “ອະຊະກະວະ” ໃຫ້ກ້ອງກັງວານ ແລະເປັນຜູ້ຕ້ານບໍ່ໄດ້ໃນສົງຄາມ ພາລະດົມທ່ອງໄປໃນອານາຈັກ ພວກຄົນຊົ່ວມີນິໄສອະສຸຣະແລະໂຈນຈະຫລົບຊ່ອນທຸກທິດ ເຫມືອນສັດນ້ອຍຫລົບເມື່ອເຫັນສິງໂຕຍົກຫາງເດີນໃນປ່າ

Verse 24

एषोऽश्वमेधाञ् शतमाजहारसरस्वती प्रादुरभावि यत्र । अहार्षीद्यस्य हयं पुरन्दर:शतक्रतुश्चरमे वर्तमाने ॥ २४ ॥

ທີ່ແຫຼ່ງກຳເນີດແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີ ພະລາຊານີ້ຈະປະກອບພິທີອັດສະວະເມທະ 100 ຄັ້ງ ແລະໃນພິທີຄັ້ງສຸດທ້າຍ ພຣະອິນທຣາ ຜູ້ເປັນສະຕະກຣະຕຸ (ປຸຣັນທຣະ) ຈະລັກມ້າບູຊາຍັນ

Verse 25

एष स्वसद्मोपवने समेत्यसनत्कुमारं भगवन्तमेकम् । आराध्य भक्त्यालभतामलं तज्ज्ञानं यतो ब्रह्म परं विदन्ति ॥ २५ ॥

ພະລາຊານີ້ຈະໄດ້ພົບພຣະສະນັດກຸມາຣ ໜຶ່ງໃນສີ່ກຸມາຣ ໃນສວນໃນເຂດພະລາຊະວັງ. ດ້ວຍພັກຕິພຣະອົງຈະບູຊາ ແລະໄດ້ຮັບປັນຍາອັນບໍລິສຸດ ທີ່ນຳໃຫ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ ແລະເສວຍສຸກທາງວິນຍານ

Verse 26

तत्र तत्र गिरस्तास्ता इति विश्रुतविक्रम: । श्रोष्यत्यात्माश्रिता गाथा: पृथु: पृथुपराक्रम: ॥ २६ ॥

ດັ່ງນີ້ເມື່ອກິດຕິສຽງແຫ່ງວີລະກຳຂອງພຣະປຣຶຖຸແຜ່ກະຈາຍໄປທົ່ວ, ພຣະປຣຶຖຸຜູ້ມີພະລັງອັນກວ້າງໃຫຍ່ຈະຟັງຢູ່ເສມອນິທານແລະບົດຂັບຮ້ອງທີ່ອ້າງອີງພຣະນາມຂອງພຣະອົງ ແລະສັນລະເສີນວີລະກຳຂອງພຣະອົງ

Verse 27

दिशो विजित्याप्रतिरुद्धचक्र:स्वतेजसोत्पाटितलोकशल्य: । सुरासुरेन्द्रैरुपगीयमानमहानुभावो भविता पतिर्भुव: ॥ २७ ॥

ບໍ່ມີໃຜຈະຂັດຂືນຄໍາສັ່ງຂອງພຣະມະຫາຣາຊາປຣຶທຸໄດ້. ຫຼັງຈາກຊະນະໂລກ ພຣະອົງຈະໃຊ້ພຣະເດດຂັບໄລ່ທຸກຂ໌ສາມປະການຂອງປະຊາຊົນໃຫ້ໝົດ. ແລ້ວພຣະນາມຈະໂດງດັງທົ່ວໂລກ ແລະທັງຈອມເທວະກັບຈອມອະສຸຣະຈະສັນລະເສີນພຣະກິດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງແນ່ນອນ