Adhyaya 14
King Vena’s Tyranny, the Sages’ Counsel, and the Birth of Niṣāda
ເມື່ອພະຣາຊາ ອັງກະ ບໍ່ຢູ່ ແລະລະບຽບສັງຄົມອ່ອນແອ ພຣະິສີ ພຣຶກຸ ແລະິສີອື່ນໆ ໄດ້ສະຖາປະນາ ເວນະ ເປັນກະສັດ ໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງພຣະມະເຫສີ ສຸນີຖາ ແມ່ນແມ່ນວ່າມີຄວາມກັງວົນຈາກຂຸນນາງ. ການປົກຄອງອັນໂຫດຮ້າຍຂອງເວນະເຮັດໃຫ້ອາຊະຍາກອນຢ້ານກົວໃນຕອນຕົ້ນ ແຕ່ເມື່ອມີຄວາມຟຸ່ມເຟືອຍ ຄວາມຈອງຫອງເກີດຂຶ້ນ ແລະລາວຫ້າມຍັດຍະຍາ ແລະທານ ເຮັດໃຫ້ຍັດຍະຍາທົ່ວອານາຈັກຢຸດລົງ. ພຣະິສີເຫັນປະຊາຊົນຕິດຢູ່ລະຫວ່າງກະສັດທີ່ບໍ່ຮັບຜິດຊອບ ແລະໂຈນທີ່ກັບຄືນ ຈຶ່ງປຶກສາກັນວ່າ ພວກເຂົາຕັ້ງເວນະເພື່ອປົກປ້ອງ ແຕ່ລາວກາຍເປັນໄພ. ພວກເຂົາເຂົ້າໄປຕັກເຕືອນຢ່າງສຸພາບ ສອນວ່າກະສັດໄດ້ຄວາມຊອບທຳໂດຍການຄຸ້ມຄອງປະຊາ ແລະສົ່ງເສີມວັນນາສຣະມ ກັບການບູຊາພຣະວິສນຸຜ່ານຍັດຍະຍາ. ເວນະປະຕິເສດ ອ້າງວ່າກະສັດແມ່ນຜູ້ຄວນບູຊາສູງສຸດ ແລະດູໝິ່ນພຣະວິສນຸກັບເທວະ. ພຣະິສີເຫັນວ່າລາວຈະເຜົາໂລກດ້ວຍອະທັມ ຈຶ່ງສັງຫານລາວດ້ວຍພະລັງມັນຕຣາ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄວາມວຸ້ນວາຍເກີດຂຶ້ນ ໂຈນລຸກລາວ. ເພື່ອໃຫ້ການປົກຄອງສືບຕໍ່ຕາມສາຍອັງກະ ພຣະິສີໄດ້ກວນຮ່າງຂອງເວນະ ເກີດຄົນເຕັ້ຍຜິວຄ່ຳ ບາຫຸກະ ຊື່ ນິສາດາ ຜູ້ຮັບຊຶມບາບຂອງເວນະ ເປັນສະພານໄປສູ່ການປາກົດຂອງຜູ້ສືບທີ່ຊອບທຳ (ພຣຶຖຸ) ແລະການຟື້ນຟູທັມມະ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच भृग्वादयस्ते मुनयो लोकानां क्षेमदर्शिन: । गोप्तर्यसति वै नृणां पश्यन्त: पशुसाम्यताम् ॥ १ ॥
ໄມເຕຣຍະກ່າວວ່າ—ໂອ ວີຣະບຸລຸດ ວິດູຣາ! ບັນດາມະຫາຣິສີນຳໂດຍ ພຣຶກຸ ຄິດເຖິງຄວາມສຸກສະຫວັດດີຂອງປະຊາຊົນເສມອ. ເມື່ອເຫັນວ່າໃນການຂາດຫາຍຂອງພະຣາຊາອັງກະ ບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງປະໂຫຍດຂອງປະຊາ ພວກທ່ານຈຶ່ງເຂົ້າໃຈວ່າບໍ່ມີຜູ້ປົກຄອງແລ້ວ ຄົນຈະໄຮ້ລະບຽບດຸຈສັດ.
Verse 2
वीरमातरमाहूय सुनीथां ब्रह्मवादिन: । प्रकृत्यसम्मतं वेनमभ्यषिञ्चन् पतिं भुव: ॥ २ ॥
ຕໍ່ມາ ບັນດາມຸນີຜູ້ກ່າວພຣະພຣົມໄດ້ເຊີນ ສຸນີຖາ ມານາງມານດາຂອງວີຣະບຸລຸດ. ດ້ວຍການອະນຸຍາດຂອງນາງ ພວກທ່ານໄດ້ອະພິເສກ ເວນະ ຜູ້ທີ່ປະຊາຍອມຮັບ ໃຫ້ຂຶ້ນສູ່ບັນລັງເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ.
Verse 3
श्रुत्वा नृपासनगतं वेनमत्युग्रशासनम् । निलिल्युर्दस्यव: सद्य: सर्पत्रस्ता इवाखव: ॥ ३ ॥
ເປັນທີ່ຮູ້ກັນແລ້ວວ່າ ເວນະ ເປັນຜູ້ປົກຄອງທີ່ເຂັ້ມງວດແລະໂຫດຮ້າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອພວກໂຈນແລະຄົນຊົ່ວໄດ້ຍິນວ່າລາວຂຶ້ນນັ່ງບັນລັງ ພວກເຂົາກໍ່ຢ້ານກົວທັນທີ ແລະຫລົບຊ່ອນໄປທົ່ວ ເຫມືອນໜູທີ່ຫລົບງູ.
Verse 4
स आरूढनृपस्थान उन्नद्धोऽष्टविभूतिभि: । अवमेने महाभागान् स्तब्ध: सम्भावित: स्वत: ॥ ४ ॥
ເມື່ອຂຶ້ນສູ່ບັນລັງ ລາວເມົາມົນດ້ວຍອິດທິລິດ 8 ປະການ। ດ້ວຍຄວາມຍິ່ງຍໂສປອມ ລາວດູຖູກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່।
Verse 5
एवं मदान्ध उत्सिक्तो निरङ्कुश इव द्विप: । पर्यटन् रथमास्थाय कम्पयन्निव रोदसी ॥ ५ ॥
ເມື່ອເມົາມົນດ້ວຍອຳນາດ ພະເວນາຂຶ້ນລົດສົງຄາມ ແລ້ວທ່ອງໄປດຸຈຊ້າງບໍ່ມີການຄວບຄຸມ ຮາວກັບເຮັດໃຫ້ຟ້າດິນສັ່ນໄຫວ।
Verse 6
न यष्टव्यं न दातव्यं न होतव्यं द्विजा: क्वचित् । इति न्यवारयद्धर्मं भेरीघोषेण सर्वश: ॥ ६ ॥
ລາວປະກາດວ່າ “ໂອ ດວິຈະທັງຫຼາຍ ຫ້າມເຮັດຍັດຍະ ຫ້າມໃຫ້ທານ ແລະຫ້າມຖວາຍເນີຍໃສເປັນອາຫຸຕິ” ແລ້ວຕີກອງປະກາດຢຸດພິທີທຳທັງປວງ।
Verse 7
वेनस्यावेक्ष्य मुनयो दुर्वृत्तस्य विचेष्टितम् । विमृश्य लोकव्यसनं कृपयोचु: स्म सत्रिण: ॥ ७ ॥
ເມື່ອບັນດາມຸນີຜູ້ປະກອບຍັດຍະເຫັນການກະທຳອັນຊົ່ວຂອງເວນາ ພວກເຂົາພິຈາລະນາວ່າໄພພິບັດໃຫຍ່ກຳລັງມາຫາປະຊາຊົນ ແລ້ວດ້ວຍເມດຕາຈຶ່ງປຶກສາກັນ।
Verse 8
अहो उभयत: प्राप्तं लोकस्य व्यसनं महत् । दारुण्युभयतो दीप्ते इव तस्करपालयो: ॥ ८ ॥
ອ້າວ! ປະຊາຊົນຕົກຢູ່ໃນອັນຕະລາຍໃຫຍ່ຈາກທັງສອງດ້ານ—ເຫມືອນມົດຢູ່ກາງທ່ອນໄມ້ທີ່ໄຟລຸກທີ່ປາຍທັງສອງ; ດ້ານໜຶ່ງແມ່ນກະສັດບໍ່ຮັບຜິດຊອບ ອີກດ້ານແມ່ນໂຈນຜູ້ຮ້າຍ।
Verse 9
अराजकभयादेष कृतो राजातदर्हण: । ततोऽप्यासीद्भयं त्वद्य कथं स्यात्स्वस्ति देहिनाम् ॥ ९ ॥
ດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍ, ບັນດາລືສີຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງເວນະຜູ້ບໍ່ມີຄຸນສົມບັດໃຫ້ເປັນກະສັດ. ແຕ່ດຽວນີ້ໄພອັນຕະລາຍກັບມາຈາກກະສັດເອງ. ປະຊາຊົນຈະມີຄວາມສຸກໄດ້ແນວໃດ?
Verse 10
अहेरिव पय:पोष: पोषकस्याप्यनर्थभृत् । वेन: प्रकृत्यैव खल: सुनीथागर्भसम्भव: ॥ १० ॥
ການລ້ຽງດູກະສັດຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍນີ້ ປຽບເໝືອນການລ້ຽງງູດ້ວຍນ້ຳນົມ, ເຊິ່ງນຳໄພມາສູ່ຜູ້ລ້ຽງດູເອງ. ຍ້ອນເກີດຈາກທ້ອງຂອງນາງ ສຸນີທາ, ເວນະຈຶ່ງມີນິດໄສຊົ່ວຮ້າຍໂດຍກຳເນີດ.
Verse 11
निरूपित: प्रजापाल: स जिघांसति वै प्रजा: । तथापि सान्त्वयेमामुं नास्मांस्तत्पातकं स्पृशेत् ॥ ११ ॥
ພວກເຮົາໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງເວນະໃຫ້ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງປະຊາຊົນ, ແຕ່ດຽວນີ້ລາວກັບຕ້ອງການທຳລາຍປະຊາຊົນເສຍເອງ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພວກເຮົາຄວນພະຍາຍາມເຮັດໃຫ້ລາວສະຫງົບລົງ ເພື່ອທີ່ບາບກຳຂອງລາວຈະບໍ່ມາແປດເປື້ອນພວກເຮົາ.
Verse 12
तद्विद्वद्भिरसद्वृत्तो वेनोऽस्माभि: कृतो नृप: । सान्त्वितो यदि नो वाचं न ग्रहीष्यत्यधर्मकृत् । लोकधिक्कारसन्दग्धं दहिष्याम: स्वतेजसा ॥ १२ ॥
ພວກເຮົາຮູ້ດີເຖິງນິດໄສຊົ່ວຮ້າຍຂອງລາວ ແຕ່ກໍຍັງຍົກເວນະຂຶ້ນເປັນກະສັດ. ຖ້າລາວບໍ່ຍອມຮັບຄຳແນະນຳຂອງພວກເຮົາ, ພວກເຮົາຈະໃຊ້ພະລັງຕົບະເຜົາຜານລາວໃຫ້ເປັນເຖົ່າຖ່ານ ເພາະລາວຖືກປະຊາຊົນສາບແຊ່ງຢູ່ແລ້ວ.
Verse 13
एवमध्यवसायैनं मुनयो गूढमन्यव: । उपव्रज्याब्रुवन् वेनं सान्त्वयित्वा च सामभि: ॥ १३ ॥
ຫຼັງຈາກຕັດສິນໃຈດັ່ງນັ້ນ, ບັນດາລືສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາກະສັດເວນະ. ໂດຍການເຊື່ອງຄວາມໂກດແຄ້ນໄວ້, ພວກເຂົາໄດ້ເວົ້າຈາຫວ່ານລ້ອມດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ອອນຊອນ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວດັ່ງນີ້.
Verse 14
मुनय ऊचु: नृपवर्य निबोधैतद्यत्ते विज्ञापयाम भो: । आयु:श्रीबलकीर्तीनां तव तात विवर्धनम् ॥ १४ ॥
ພວກມຸນີກ່າວວ່າ: “ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ ຂໍໃຫ້ຟັງຄໍາແນະນໍາອັນເປັນມົງຄຸນຂອງພວກເຮົາດ້ວຍໃຈຈົ່ງຮັບ. ເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ອາຍຸ ສິຣິ ກໍາລັງ ແລະ ກຽດຕິຍົດຂອງທ່ານຈະເພີ່ມພູນ”
Verse 15
धर्म आचरित: पुंसां वाङ्मन:कायबुद्धिभि: । लोकान् विशोकान् वतरत्यथानन्त्यमसङ्गिनाम् ॥ १५ ॥
ຜູ້ໃດປະພຶດທຳດ້ວຍຄໍາເວົ້າ ໃຈ ກາຍ ແລະ ປັນຍາ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ໄປສູ່ໂລກທີ່ປາດຈາກຄວາມໂສກ. ເມື່ອພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດຕິດວັດຖຸ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກອັນບໍ່ມີຂອບເຂດ
Verse 16
स ते मा विनशेद्वीर प्रजानां क्षेमलक्षण: । यस्मिन् विनष्टे नृपतिरैश्वर्यादवरोहति ॥ १६ ॥
ໂອ ວີຣະບຸລຸດ ດັ່ງນັ້ນຢ່າໃຫ້ທ່ານເປັນເຫດໃຫ້ທຳອັນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມສຸກສະຫງົບຂອງປະຊາຊົນເສື່ອມສູນ. ຖ້າມັນຖືກທຳລາຍ ກະສັດຈະຕົກຈາກອໍານາດແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແນ່ນອນ
Verse 17
राजन्नसाध्वमात्येभ्यश्चोरादिभ्य: प्रजा नृप: । रक्षन्यथा बलिं गृह्णन्निह प्रेत्य च मोदते ॥ १७ ॥
ໂອ ກະສັດ, ເມື່ອກະສັດປົກປ້ອງປະຊາຊົນຈາກລັດຖະມົນຕີຊົ່ວ ແລະ ຈາກໂຈນ-ຄົນພານ, ແລ້ວຮັບບະລິ (ພາສີ) ດ້ວຍຄວາມຍຸດຕິທຳ, ພຣະອົງຈະຊື່ນບານທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ
Verse 18
यस्य राष्ट्रे पुरे चैव भगवान् यज्ञपूरुष: । इज्यते स्वेन धर्मेण जनैर्वर्णाश्रमान्वितै: ॥ १८ ॥
ກະສັດຜູ້ມີທຳ ແມ່ນຜູ້ທີ່ໃນປະເທດແລະນະຄອນຂອງພຣະອົງ ປະຊາຊົນຜູ້ດໍາລົງຕາມລະບົບວັນນະ-ອາສຣົມ ບູຊາພຣະຜູ້ເປັນຍັດຍະບຸຣຸດ (ສຣີຫຣິ) ດ້ວຍໜ້າທີ່ຂອງຕົນ
Verse 19
तस्य राज्ञो महाभाग भगवान् भूतभावन: । परितुष्यति विश्वात्मा तिष्ठतो निजशासने ॥ १९ ॥
ໂອ ຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ! ຖ້າກະສັດເຫັນວ່າໃນອານາຈັກຂອງຕົນມີການບູຊາພຣະພະຄະວານ ຜູ້ເປັນວິສະວາດມັນ ແລະເປັນເຫດດັ້ງເດີມຂອງຈັກກະວານ ພຣະອົງຈະພໍພຣະໄທ
Verse 20
तस्मिंस्तुष्टे किमप्राप्यं जगतामीश्वरेश्वरे । लोका: सपाला ह्येतस्मै हरन्ति बलिमादृता: ॥ २० ॥
ເມື່ອພຣະພະຄະວານ ຜູ້ເປັນຈອມແຫ່ງຈອມຂອງທຸກໂລກ ພໍພຣະໄທ ສິ່ງໃດຈະບໍ່ອາດໄດ້? ເພາະສະນັ້ນ ເທວະລົກບານ ແລະຊາວໂລກຂອງເຂົາ ຈຶ່ງນຳບັນນາການແລະເຄື່ອງບູຊາມາຖວາຍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ
Verse 21
तं सर्वलोकामरयज्ञसङ्ग्रहं त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् । यज्ञैर्विचित्रैर्यजतो भवाय ते राजन् स्वदेशाननुरोद्धुमर्हसि ॥ २१ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ! ພຣະພະຄະວານພ້ອມດ້ວຍເທວະຜູ້ຄອງໂລກ ແມ່ນຜູ້ເສວຍຜົນຂອງຍັນທັງປວງໃນທຸກໂລກ ພຣະອົງເປັນສາລະຂອງໄຕຣເວດ ເປັນເຈົ້າຂອງທຸກສິ່ງ ແລະເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດແຫ່ງຕະບະ ດັ່ງນັ້ນເພື່ອຄວາມເຈີຣິນຂອງພຣະອົງ ຈົ່ງນຳຊາວແຜ່ນດິນໃຫ້ປະກອບຍັນຫຼາກຫຼາຍ ແລະນຳເຂົາໄປສູ່ການຖວາຍຍັນເສມອ
Verse 22
यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि- र्वितायमानेन सुरा: कला हरे: । स्विष्टा: सुतुष्टा: प्रदिशन्ति वाञ्छितं तद्धेलनं नार्हसि वीर चेष्टितुम् ॥ २२ ॥
ເມື່ອພຣາຫມັນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງໃນອານາຈັກຂອງທ່ານ ປະກອບຍັນຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນພາກສ່ວນຂອງພຣະຫຣິ ຈະພໍໃຈຍິ່ງ ແລະປະທານຜົນທີ່ທ່ານປາດຖະໜາ ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ວີຣະບຸລຸດ ຢ່າຢຸດຍັນເລີຍ; ການຢຸດນັ້ນເປັນການລົບຫຼູ່ເທວະ
Verse 23
वेन उवाच बालिशा बत यूयं वा अधर्मे धर्ममानिन: । ये वृत्तिदं पतिं हित्वा जारं पतिमुपासते ॥ २३ ॥
ເວນກ່າວວ່າ: ອະນິຈາ! ພວກເຈົ້າຊ່າງໂງ່ ຖືອະທັມເປັນທັມ ເຫມືອນຜູ້ທີ່ປະຖິ້ມຜົວຜູ້ລ້ຽງດູ ແລ້ວໄປບູຊາຊູ້ຮັກເຫມືອນເປັນຜົວ
Verse 24
अवजानन्त्यमी मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् । नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥
ຜູ້ໃດດ້ວຍຄວາມໂງ່ຂອງຕົນ ດູໝິ່ນພຣະເຈົ້າຜູ້ສະຖິດໃນຮູບພຣະຣາຊາ ແລະບໍ່ບູຊາ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ
Verse 25
को यज्ञपुरुषो नाम यत्र वो भक्तिरीदृशी । भर्तृस्नेहविदूराणां यथा जारे कुयोषिताम् ॥ २५ ॥
ຜູ້ທີ່ພວກເຈົ້າເອີ້ນວ່າ ‘ຍັດຍະປຸຣຸສະ’ ແມ່ນໃຜ? ຄວາມພັກດີຕໍ່ເທວະດາຂອງພວກເຈົ້າ ເຫມືອນຄວາມຮັກຂອງຍິງບໍ່ຊື່ສັດທີ່ລະທິ້ງຜົວແລ້ວໄປຫາຊູ້
Verse 26
विष्णुर्विरिञ्चो गिरिश इन्द्रो वायुर्यमो रवि: । पर्जन्यो धनद: सोम: क्षितिरग्निरपाम्पति: ॥ २६ ॥ एते चान्ये च विबुधा: प्रभवो वरशापयो: । देहे भवन्ति नृपते: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २७ ॥
ພຣະວິສນຸ, ພຣະພຣົມ, ພຣະສິວະ, ພຣະອິນ, ວາຍຸ, ຍົມ, ພຣະອາທິດ, ປັຣຊັນຍະຜູ້ບັນດານຝົນ, ກຸເວຣ, ໂສມ (ຈັນທຣະ), ເທວະດາຜູ້ຄອງແຜ່ນດິນ, ອັກນີ, ວຣຸນ ແລະເທວະດາອື່ນຜູ້ໃຫ້ພອນຫຼືສາບໄດ້—ລ້ວນສະຖິດໃນກາຍຂອງພຣະຣາຊາ; ດັ່ງນັ້ນພຣະຣາຊາຈຶ່ງເອີ້ນວ່າຜູ້ປະກອບດ້ວຍເທວະທັງປວງ
Verse 27
विष्णुर्विरिञ्चो गिरिश इन्द्रो वायुर्यमो रवि: । पर्जन्यो धनद: सोम: क्षितिरग्निरपाम्पति: ॥ २६ ॥ एते चान्ये च विबुधा: प्रभवो वरशापयो: । देहे भवन्ति नृपते: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २७ ॥
ພຣະວິສນຸ, ພຣະພຣົມ, ພຣະສິວະ, ພຣະອິນ, ວາຍຸ, ຍົມ, ພຣະອາທິດ, ປັຣຊັນຍະຜູ້ບັນດານຝົນ, ກຸເວຣ, ໂສມ (ຈັນທຣະ), ເທວະດາຜູ້ຄອງແຜ່ນດິນ, ອັກນີ, ວຣຸນ ແລະເທວະດາອື່ນຜູ້ໃຫ້ພອນຫຼືສາບໄດ້—ລ້ວນສະຖິດໃນກາຍຂອງພຣະຣາຊາ; ດັ່ງນັ້ນພຣະຣາຊາຈຶ່ງເອີ້ນວ່າຜູ້ປະກອບດ້ວຍເທວະທັງປວງ
Verse 28
तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सरा: । बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्य: कोऽग्रभुक्पुमान् ॥ २८ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ຈົ່ງລະຄວາມອິດສາຕໍ່ເຮົາ ແລ້ວໃຫ້ບູຊາເຮົາດ້ວຍພິທີກຳຂອງພວກເຈົ້າ ແລະນຳບັນນາການກັບເຄື່ອງບູຊາມາຖວາຍເຮົາ; ຜູ້ໃດຈະສູງກວ່າເຮົາແລະຮັບອາຫຸຕິຊຸດທຳອິດໄດ້?—ພຣະເຈົ້າເວນະກ່າວ
Verse 29
मैत्रेय उवाच इत्थं विपर्ययमति: पापीयानुत्पथं गत: । अनुनीयमानस्तद्याच्ञां न चक्रे भ्रष्टमङ्गल: ॥ २९ ॥
ພຣະຣືສີ ໄມເຕຣຍະ ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຜູ້ໂງ່ຈ້າ ຍ້ອນຊີວິດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍບາບ ແລະ ການຫັນປ່ຽນຈາກເສັ້ນທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ ຈຶ່ງສູນເສຍໂຊກລາບທັງປວງ. ພຣະອົງບໍ່ຍອມຮັບຄຳຂໍຂອງເຫຼົ່າຣືສີ.
Verse 30
इति तेऽसत्कृतास्तेन द्विजा: पण्डितमानिना । भग्नायां भव्ययाच्ञायां तस्मै विदुर चुक्रुधु: ॥ ३० ॥
ໂອ ວິທຸຣະ ທີ່ຮັກແພງ. ກະສັດຜູ້ໂງ່ຈ້າ ທີ່ຄິດວ່າຕົນມີຄວາມຮູ້ຫຼາຍ ໄດ້ດູໝິ່ນເຫຼົ່າຣືສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ແລະ ເຫຼົ່າຣືສີທີ່ເສຍໃຈກັບຄຳເວົ້າຂອງກະສັດ ຈຶ່ງຄຽດແຄ້ນພຣະອົງຫຼາຍ.
Verse 31
हन्यतां हन्यतामेष पाप: प्रकृतिदारुण: । जीवञ्जगदसावाशु कुरुते भस्मसाद् ध्रुवम् ॥ ३१ ॥
ເຫຼົ່າຣືສີຜູ້ສັກສິດ ຕ່າງກໍຮ້ອງຂຶ້ນທັນທີວ່າ: ຂ້າມັນ! ຂ້າມັນ! ມັນເປັນຄົນບາບທີ່ໜ້າຢ້ານກົວທີ່ສຸດ. ຖ້າມັນຍັງມີຊີວິດຢູ່, ມັນຈະເຮັດໃຫ້ໂລກທັງໝົດກາຍເປັນຂີ້ເຖົ່າໃນບໍ່ຊ້າ.
Verse 32
नायमर्हत्यसद्वृत्तो नरदेववरासनम् । योऽधियज्ञपतिं विष्णुं विनिन्दत्यनपत्रप: ॥ ३२ ॥
ເຫຼົ່າຣືສີຜູ້ສັກສິດກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ: ຊາຍຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍ ແລະ ໜ້າດ້ານຜູ້ນີ້ ບໍ່ສົມຄວນນັ່ງເທິງບັລລັງເລີຍ. ລາວບໍ່ມີຄວາມລະອາຍໃຈ ຈົນກ້າດູໝິ່ນພຣະວິຊະນຸ ຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ.
Verse 33
को वैनं परिचक्षीत वेनमेकमृतेऽशुभम् । प्राप्त ईदृशमैश्वर्यं यदनुग्रहभाजन: ॥ ३३ ॥
ນອກຈາກກະສັດເວນະຜູ້ເປັນອັບປະມຸງຄຸນແລ້ວ ໃຜເລົ່າຈະກ້າດູໝິ່ນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ຜູ້ເຊິ່ງປະທານຄວາມໂຊກດີ ແລະ ຄວາມຮັ່ງມີທັງປວງດ້ວຍຄວາມເມດຕາຂອງພຣະອົງ?
Verse 34
इत्थं व्यवसिता हन्तुमृषयो रूढमन्यव: । निजघ्नुर्हुङ्कृतैर्वेनं हतमच्युतनिन्दया ॥ ३४ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ບັນດາລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ເຜີຍຄວາມໂກດທີ່ຊ່ອນໄວ້ ແລະຕັດສິນໃຈທັນທີຈະປະຫານກະສັດ. ເພາະວ່າເວນາໄດ້ຫມິ່ນປະມາດອັຈຍຸຕະ ຈຶ່ງເປັນເຫມືອນຕາຍແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ໃຊ້ອາວຸດ ລະສີທັງຫຼາຍສັງຫານເຂົາດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຮຸນແຮງທີ່ກັງວານເທົ່ານັ້ນ
Verse 35
ऋषिभि: स्वाश्रमपदं गते पुत्रकलेवरम् । सुनीथा पालयामास विद्यायोगेन शोचती ॥ ३५ ॥
ເມື່ອລະສີທັງຫຼາຍກັບໄປອາສຣົມຂອງຕົນແລ້ວ ສຸນີຖາ ແມ່ຂອງເວນາ ໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກເນື່ອງຈາກການຕາຍຂອງລູກ. ນາງຕັດສິນໃຈຮັກສາຮ່າງຂອງລູກໄວ້ດ້ວຍສ່ວນຜະສົມບາງຢ່າງ ແລະດ້ວຍມັນຕຣະໂຍຄະ (ການສວດມັນຕຣະ)
Verse 36
एकदा मुनयस्ते तु सरस्वत्सलिलाप्लुता: । हुत्वाग्नीन् सत्कथाश्चक्रुरुपविष्टा: सरित्तटे ॥ ३६ ॥
ຄັ້ງໜຶ່ງ ມຸນີເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ອາບນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີ ແລ້ວຖວາຍເຄື່ອງບູຊາລົງໃນໄຟຍັດຍະ ເຮັດກິດປະຈຳວັນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ນັ່ງຢູ່ຝັ່ງນ້ຳ ພວກເຂົາໄດ້ສົນທະນາເຖິງບຸຣຸດສູງສຸດ ແລະລີລາອັນປະເສີດຂອງພຣະອົງ
Verse 37
वीक्ष्योत्थितांस्तदोत्पातानाहुर्लोकभयङ्करान् । अप्यभद्रमनाथाया दस्युभ्यो न भवेद्भुव: ॥ ३७ ॥
ໃນເວລານັ້ນ ມີຄວາມວຸ້ນວາຍຫຼາຍຢ່າງໃນປະເທດ ທຳໃຫ້ສັງຄົມຕື່ນຕະໜົກ. ພວກລະສີຈຶ່ງພາກັນກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດສິ້ນແລ້ວ ໂລກກໍໄຮ້ຜູ້ປົກປ້ອງ; ຂໍຢ່າໃຫ້ຄວາມອັບມົງຄົນຕົກໃສ່ປະຊາຊົນເນື່ອງຈາກໂຈນແລະຜູ້ຮ້າຍ
Verse 38
एवं मृशन्त ऋषयो धावतां सर्वतोदिशम् । पांसु: समुत्थितो भूरिश्चोराणामभिलुम्पताम् ॥ ३८ ॥
ໃນຂະນະທີ່ລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກຳລັງປຶກສາກັນຢູ່ນັ້ນ ພວກເຂົາເຫັນພາຍຸຝຸ່ນລຸກຂຶ້ນຈາກທຸກທິດ. ຝຸ່ນນັ້ນເກີດຈາກພວກໂຈນແລະຜູ້ຮ້າຍທີ່ວິ່ງວຸ້ນ ຂະນະກຳລັງປົ້ນຊາວເມືອງ
Verse 39
तदुपद्रवमाज्ञाय लोकस्य वसु लुम्पताम् । भर्तर्युपरते तस्मिन्नन्योन्यं च जिघांसताम् ॥ ३९ ॥ चोरप्रायं जनपदं हीनसत्त्वमराजकम् । लोकान्नावारयञ्छक्ता अपि तद्दोषदर्शिन: ॥ ४० ॥
ພວກລະສີຜູ້ບໍລິສຸດໄດ້ຮູ້ວ່າ ຫຼັງຈາກພຣະຣາຊາເວນະສິ້ນພຣະຊົນ ຄວາມວຸ່ນວາຍໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ. ເມື່ອບໍ່ມີການປົກຄອງ ບ້ານເມືອງຂາດລະບຽບ ໂຈນແລະຄົນຊົ່ວລຸກຂຶ້ນ ຂ້າຟັນກັນແລະປົ້ນຊັບຂອງປະຊາຊົນ; ແມ່ນວ່າລະສີມີິດປາບໄດ້ ແຕ່ເຫັນວ່າບໍ່ສົມຄວນ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຫ້າມ.
Verse 40
तदुपद्रवमाज्ञाय लोकस्य वसु लुम्पताम् । भर्तर्युपरते तस्मिन्नन्योन्यं च जिघांसताम् ॥ ३९ ॥ चोरप्रायं जनपदं हीनसत्त्वमराजकम् । लोकान्नावारयञ्छक्ता अपि तद्दोषदर्शिन: ॥ ४० ॥
ໃນແຜ່ນດິນທີ່ບໍ່ມີກະສັດ ປະຊາຊົນອ່ອນແອ ແລະທົ່ວປະເທດຄືຈະເຕັມໄປດ້ວຍໂຈນ. ລະສີສາມາດຫ້າມໄດ້ດ້ວຍິດ ແຕ່ເຫັນໂທດແລະຄຳນຶງຖຶງທຳຂອງຕົນ ຈຶ່ງເຫັນວ່າບໍ່ສົມຄວນ
Verse 41
ब्राह्मण: समदृक् शान्तो दीनानां समुपेक्षक: । स्रवते ब्रह्म तस्यापि भिन्नभाण्डात्पयो यथा ॥ ४१ ॥
ພຣາຫມັນແມ່ນຜູ້ສະຫງົບ ແລະເຫັນທຸກຄົນເທົ່າກັນ ແຕ່ການເມີນເຉີຍຄົນທຸກຍາກບໍ່ແມ່ນທຳຂອງລາວ. ດ້ວຍການເມີນເຉີຍ ພະລັງບຣະຫມະຂອງລາວຈະຫຼຸດລົງ ເຫມືອນນ້ຳນົມຮົ່ວຈາກພາຊະນະທີ່ແຕກ
Verse 42
नाङ्गस्य वंशो राजर्षेरेष संस्थातुमर्हति । अमोघवीर्या हि नृपा वंशेऽस्मिन् केशवाश्रया: ॥ ४२ ॥
ພວກລະສີຕັດສິນວ່າ ບໍ່ຄວນຢຸດສາຍວົງຂອງຣາຊະຣິຊີ ອັງກະ ເພາະກະສັດໃນວົງນີ້ມີພະລັງສືບສາຍອັນບໍ່ເສຍເປົ່າ ແລະເປັນຜູ້ອາໄສເກສະວະ ຈຶ່ງໂນ້ມໄປສູ່ພັກຕິຕໍ່ພຣະເຈົ້າ
Verse 43
विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपते: । ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद्बाहुको नर: ॥ ४३ ॥
ເມື່ອຕັດສິນແລ້ວ ພວກລະສີໄດ້ມະທະຕົ້ນຂາຂອງສົບພຣະຣາຊາເວນະດ້ວຍແຮງຫນັກ ຕາມວິທີການທີ່ກຳນົດ. ຈາກການມະທະນັ້ນ ບຸລຸດຮ່າງເຕັ້ຍນາມ “ບາຫຸກ” ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ
Verse 44
काककृष्णोऽतिह्रस्वाङ्गो ह्रस्वबाहुर्महाहनु: । ह्रस्वपान्निम्ननासाग्रो रक्ताक्षस्ताम्रमूर्धज: ॥ ४४ ॥
ຜູ້ທີ່ເກີດຈາກຕົ້ນຂາຂອງພະຣາຊາເວນານັ້ນ ມີນາມວ່າ “ບາຫຸກ” ຜິວດຳດັ່ງກາ ອະໄວຍະວະສັ້ນຫຼາຍ ແຂນຂາສັ້ນ ຄາງໃຫຍ່ ດັ່ງຈົມູກແບນ ຕາແດງ ແລະຜົມສີທອງແດງ.
Verse 45
तं तु तेऽवनतं दीनं किं करोमीति वादिनम् । निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४५ ॥
ລາວນອບນ້ອມແລະຖ່ອມຕົນ ກ້ມລົງຖາມວ່າ “ທ່ານທັງຫຼາຍ ຂ້ອຍຄວນເຮັດຫຍັງ?” ພວກິສີຕອບວ່າ “ຈົ່ງນັ່ງລົງ (ນິສີດ)” ດັ່ງນັ້ນລາວຈຶ່ງໄດ້ນາມ “ນິສາດ” ແລະເປັນບິດາແຫ່ງຊົນນາຍສາດ.
Verse 46
तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचरा: । येनाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४६ ॥
ເມື່ອນິສາດເກີດຂຶ້ນ ລາວໄດ້ຮັບພາລະແຫ່ງຜົນກຳຈາກບາບອັນໜັກຂອງພະຣາຊາເວນາໄວ້. ດັ່ງນັ້ນຊົນນາຍສາດຈຶ່ງມັກກະທຳບາບເຊັ່ນ ລັກຂໂມຍ ປົ້ນສະດົມ ແລະລ່າສັດ ແລະຖືກອະນຸຍາດໃຫ້ຢູ່ແຕ່ຕາມພູເຂົາແລະປ່າໄມ້.
Frequently Asked Questions
The sages perceived that without a ruler, society would become unregulated and vulnerable to thieves and rogue elements—an anarchy that would rapidly destroy dharma. In rāja-dharma terms, imperfect kingship can seem preferable to no kingship. Their later regret underscores a Bhāgavatam principle: political necessity cannot override moral qualification for leadership, because an adharmic ruler can become a greater calamity than external criminals.
In the Bhāgavatam’s framework, yajña is not mere ritualism; it sustains reciprocal harmony between humans, devas (as administrative powers), and the Supreme Lord as the ultimate enjoyer of sacrifice. By stopping sacrifice, charity, and offerings, Vena severed the religious economy that stabilizes varṇāśrama duties and divine satisfaction. The result is both inner decline (loss of spiritual culture) and outer breakdown (law-and-order deterioration and fear-driven social unrest).
Vena’s claim is the theological error of conflating delegated authority with the Absolute. While śāstra describes the king as embodying administrative aspects of various devas (a functional representation of cosmic governance), this does not make him Bhagavān. Vena turns a symbolic principle into self-worship, rejects Viṣṇu-yajña, and commits blasphemy—thereby violating the Bhāgavatam’s central axiom that all power is subordinate to the Supreme Lord.
The text presents brāhmaṇa-śakti: the potency of truth-aligned speech and mantra, rooted in tapas (austerity), purity, and realization. Their “high-sounding words” function as a sanctioned spiritual force, not personal vengeance. The narrative also implies a moral jurisprudence: when a ruler becomes a systemic threat to dharma and blasphemes the Lord, saintly authority may enact extraordinary correction to prevent wider catastrophe.
Niṣāda (first named Bāhuka) emerges when the sages churn Vena’s thigh, producing a being who immediately takes on the karmic residue of Vena’s sins. Symbolically, the “thigh” indicates a lower, supporting stratum of the social body, and the resulting Naiṣāda lineage is described as inclined toward activities like hunting and plundering. The episode frames a purification mechanism: extracting sin before generating a righteous successor, thereby preparing the state for restoration of dharma.