Adhyaya 14
Manvantara Administration: Appointment of Manus, Indras, and the Restoration of Dharma
ຫຼັງຈາກອະທິບາຍເລື່ອງອະວະຕາຣ ແລະ ການຈັດລະບຽບມັນວັນຕະຣະ ພຣະປາຣີກຊິດຖາມວ່າ ມະນຸ ແລະ ຜູ້ບໍລິຫານຈັກກະວານອື່ນໆ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ດ້ວຍຄໍາສັ່ງຂອງໃຜ. ຊຸກະເທວະອະທິບາຍວ່າ ພຣະບຸກຄົນສູງສຸດ (ຮະຣິ/ກຣິຊນະ) ຜ່ານອະວະຕາຣພິເສດ ເຊັ່ນ ຍັດຍະ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງມະນຸ, ລູກຫຼານ, ຣິຊີໃຫຍ່, ອິນທຣະ ແລະ ເທວະດາ ໃຫ້ຄຸ້ມຄອງກິດການສາກົນ. ເມື່ອທໍາມະເສື່ອມໃນຈຸດຕໍ່ຍຸກ ບັນດາຜູ້ບຸນຈະຟື້ນຟູຫຼັກທໍາມະ; ຈາກນັ້ນມະນຸພາຍໃຕ້ພຣະບັນຊາ ຟື້ນຟູວັຣນາຊຣະມະ 4 ພາກໃຫ້ຄົບຖ້ວນ. ກະສັດສາຍມະນຸປະກອບຍັດຍະ ແບ່ງຜົນໃຫ້ເທວະດາ ແລະ ຮັກສາລະບຽບຕາມພຣະປະສົງ; ອິນທຣະຜູ້ໄດ້ພຣະພອນ ສົ່ງຝົນຕາມເວລາ ຄ້ຳຈຸນໂລກສາມ. ບົດນີ້ຍັງຂະຫຍາຍວ່າ ສິດທະຜູ້ສອນປັນຍາ, ຜູ້ສອນກັມມະ, ຄູຍົກະ, ປຣາຈາປະຕິ, ອໍານາດກະສັດ ແລະ ເວລາ ລ້ວນເປັນການປາກົດຂອງຮະຣິ. ທ້າຍສຸດກ່າວວ່າ ຜູ້ຄາດເດົາຖືກມາຍາຫຼອກ ຈຶ່ງບໍ່ເຫັນພຣະອົງ ແລະ ກໍານົດເວລາຈັກກະວານວ່າ ໃນມື້ໜຶ່ງຂອງພຣະພຣະຫມາ ມີມະນຸ 14 ອົງ.
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच मन्वन्तरेषु भगवन्यथा मन्वादयस्त्विमे । यस्मिन्कर्मणि ये येन नियुक्तास्तद्वदस्व मे ॥ १ ॥
ພະຣາຊາປະຣິກຊິດທູນຖາມວ່າ: ໂອ ຊຸກະເດວ ໂກສະວາມີ ຜູ້ມີສິຣິສົມບູນ! ໃນແຕ່ລະມັນວັນຕະຣະ ມະນູ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນແນວໃດ ແລະໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງຕາມຄໍາສັ່ງຂອງໃຜ? ຂໍໃຫ້ອະທິບາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.
Verse 2
श्रीऋषिरुवाच मनवो मनुपुत्राश्च मुनयश्च महीपते । इन्द्रा: सुरगणाश्चैव सर्वे पुरुषशासना: ॥ २ ॥
ຊຸກະເດວ ໂກສະວາມີ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ບັນດາມະນູ, ລູກຫຼານຂອງມະນູ, ມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ອິນທຣະ ແລະເທວະທັງປວງ ລ້ວນຖືກແຕ່ງຕັ້ງຕາມພຣະບັນຊາຂອງພະພຣະບຸກຄົນສູງສຸດ (ພະພຣະພາກວານ) ຜ່ານອະວະຕານເຊັ່ນ ຢັຊຍະ.
Verse 3
यज्ञादयो या: कथिता: पौरुष्यस्तनवो नृप । मन्वादयो जगद्यात्रां नयन्त्याभि: प्रचोदिता: ॥ ३ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລົ່າແລ້ວເຖິງອະວະຕານຂອງພຣະເຈົ້າ ເຊັ່ນ ຢັຊຍະ. ດ້ວຍການຊັກນໍາຈາກອະວະຕານເຫຼົ່ານັ້ນ ມະນູ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ຈຶ່ງຖືກເລືອກ ແລະພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງເຂົາເຈົ້າ ກິດການຂອງຈັກກະວານຈຶ່ງດໍາເນີນໄປ.
Verse 4
चतुर्युगान्ते कालेन ग्रस्ताञ्छ्रुतिगणान्यथा । तपसा ऋषयोऽपश्यन्यतो धर्म: सनातन: ॥ ४ ॥
ໃນທ້າຍຂອງທຸກໆສີ່ຍຸກ, ເມື່ອນັກບຸນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫັນວ່າ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການເວລາ ຄໍາສອນສຣຸຕິ ແລະທໍາມະນິຣັນດອນຖືກນໍາໃຊ້ຜິດ, ພວກເຂົາຈຶ່ງອາໄສຕະປະ ຟື້ນຟູແລະສະຖາປະນາຫຼັກທໍາມະຂຶ້ນໃໝ່.
Verse 5
ततो धर्मं चतुष्पादं मनवो हरिणोदिता: । युक्ता: सञ्चारयन्त्यद्धा स्वे स्वे काले महीं नृप ॥ ५ ॥
ຈາກນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ, ບັນດາມະນູຜູ້ໄດ້ຮັບການຊັກນໍາຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະຫຣິ ໃນເວລາຂອງຕົນໆ ຈະອຸທິດຕົນຢ່າງເຕັມທີ່ ແລະສະຖາປະນາທໍາມະຂຶ້ນໃໝ່ໂດຍກົງ ໃຫ້ຄົບທັງສີ່ສ່ວນ.
Verse 6
पालयन्ति प्रजापाला यावदन्तं विभागश: । यज्ञभागभुजो देवा ये च तत्रान्विताश्च तै: ॥ ६ ॥
ເພື່ອເສບສົມຜົນແຫ່ງຍັດຍາ ຜູ້ປົກຄອງປະຊາ—ບຸດແລະຫຼານຂອງມະນູ—ປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະພະຄະວານຕາມສ່ວນ ຈົນສິ້ນສຸດສະໄໝຂອງມະນູ; ເທວະຜູ້ຮັບສ່ວນຍັດຍາກໍໄດ້ຮ່ວມຮັບຜົນນັ້ນດ້ວຍ
Verse 7
इन्द्रो भगवता दत्तां त्रैलोक्यश्रियमूर्जिताम् । भुञ्जान: पाति लोकांस्त्रीन् कामं लोके प्रवर्षति ॥ ७ ॥
ພຣະອິນທຣາ ກະສັດແຫ່ງສະຫວັນ ໄດ້ຮັບພອນຈາກພຣະພະຄະວານ ແລະເສບສົມສິຣິອັນຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງໄຕໂລກ ຈຶ່ງປົກປ້ອງສາມໂລກໂດຍໃຫ້ຝົນຕົກພຽງພໍໃນທຸກດາວໂລກ
Verse 8
ज्ञानं चानुयुगं ब्रूते हरि: सिद्धस्वरूपधृक् । ऋषिरूपधर: कर्म योगं योगेशरूपधृक् ॥ ८ ॥
ໃນທຸກຍຸກ ພຣະພະຄະວານ ຫຣິ ຊົງຮັບຮູບເປັນສິດທະ (ເຊັ່ນ ສະນະກະ) ເພື່ອສອນປັນຍາເຫນືອໂລກ; ຊົງຮັບຮູບເປັນຣິຊິ (ເຊັ່ນ ຢາຊະນະວັນກະຍະ) ເພື່ອສອນທາງແຫ່ງກຳ; ແລະຊົງຮັບຮູບເປັນໂຢຄີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ (ເຊັ່ນ ທັດຕາເຕຣຍະ) ເພື່ອເຜີຍແຜ່ລະບົບໂຢຄະອັນລຶກລັບ
Verse 9
सर्गं प्रजेशरूपेण दस्यून्हन्यात् स्वराड्वपु: । कालरूपेण सर्वेषामभावाय पृथग्गुण: ॥ ९ ॥
ໃນຮູບຂອງປຣະຊາປະຕິ ມະຣີຈິ ພຣະພະຄະວານຊົງສ້າງສາຍພັນ; ເປັນກະສັດຊົງປາບປະຫານໂຈນແລະຄົນພານ; ແລະໃນຮູບແຫ່ງການເວລາຊົງທຳໃຫ້ທຸກສິ່ງລະລາຍສູນ. ຄຸນລັກສະນະທັງຫມົດໃນພາວະວັດຖຸພຶງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຄຸນຂອງພຣະພະຄະວານເອງ
Verse 10
स्तूयमानो जनैरेभिर्मायया नामरूपया । विमोहितात्मभिर्नानादर्शनैर्न च दृश्यते ॥ १० ॥
ປະຊາຊົນຖືກມາຍາແຫ່ງນາມແລະຮູບຫຼອກລວງ ຈຶ່ງສັນລະເສີນແລະສືບຄົ້ນຜ່ານທັດສະນະຫຼາກຫຼາຍ ແລະການຄາດເດົາທາງປັດຊະຍາ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ອາດເຫັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສູງສຸດໄດ້
Verse 11
एतत् कल्पविकल्पस्य प्रमाणं परिकीर्तितम् । यत्र मन्वन्तराण्याहुश्चतुर्दश पुराविद: ॥ ११ ॥
ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ໃນ 1 ກັລປະ ຄື 1 ວັນຂອງພຣະພຣົມ ມີການປ່ຽນແປງຫຼາຍຢ່າງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ວິກັລປະ”; ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວຫຼັກຖານໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮູ້ປຸຣານະກໍກຳນົດວ່າ ໃນ 1 ວັນຂອງພຣະພຣົມ ມີ 14 ມັນວັນຕະຣະ.
Frequently Asked Questions
Śukadeva states that the Supreme Personality of Godhead appoints them through His incarnations (such as Yajña). Under the Lord’s direction, Manus, Indras, sages, and devas administer universal affairs, making cosmic governance ultimately a delegated function of Hari.
At yuga transitions, saintly authorities reestablish religious principles; then the Manus, acting fully under the Lord’s instructions, restore occupational duty in its complete fourfold form. This presents dharma not as a merely social convention but as a divinely supervised system meant to guide human life toward purification and devotion.
Indra’s rains represent a key administrative service: empowered by the Lord’s benedictions, Indra maintains living beings across the three worlds by providing sufficient rainfall. The text links ecological stability and prosperity to divine order mediated through appointed devas.
It attributes their institutional teaching to the Lord’s functional manifestations: Hari appears as siddhas (e.g., Sanaka) to teach transcendental knowledge, as sages (e.g., Yājñavalkya) to teach karma, and as great yogīs (e.g., Dattātreya) to teach mystic yoga—integrating diverse disciplines under one supreme source.
The chapter states that the Lord, as time, annihilates everything; similarly, as king He punishes rogues, and as prajāpati He generates progeny. This frames creation, governance, and destruction as coordinated divine functions rather than independent material forces.
Because people are bewildered by māyā (illusory energy). The verse implies that purely speculative or empirical approaches, lacking divine grace and proper devotional orientation, fail to reveal the personal Absolute Truth who stands behind cosmic functions and administrators.
There are fourteen Manus in one kalpa (one day of Brahmā). This anchors manvantara history within Purāṇic cosmology, explaining how repeated administrative cycles occur within a larger temporal framework and preparing the reader for subsequent manvantara-specific accounts.