Sutra 1
Devanagari script
कृत्याकृत्यपक्षोपग्रहः स्वविषये व्याख्यातः परविषये वाच्यः ॥ कZ_०१.१४.०१ ॥
Transliteration
kṛtyākṛtya-pakṣopagrahaḥ svaviṣaye vyākhyātaḥ paraviṣaye vācyaḥ
Translation
ວິທີການໃນການຄວບຄຸມ/ຮັບໄວ້ຊຶ່ງພັກພວກ—ທັງຜູ້ທີ່ນໍາໃຊ້ໄດ້ ແລະ ຜູ້ທີ່ນໍາໃຊ້ບໍ່ໄດ້—ໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວສໍາລັບດິນແດນຂອງຕົນ; ບັດນີ້ຄວນນໍາໄປໃຊ້ກັບດິນແດນຂອງຜູ້ອື່ນ (ລັດຕ່າງປະເທດ).
Word by Word
कृत्य-अकृत्य-पक्ष-उपग्रहःthe adoption/espousal of the side of what is to be done and what is not to be done (i.e., deciding between the two)
कृत्य-अकृत्य-पक्ष-उपग्रहः:
TypeNoun
Rootउप√ग्रह् (ग्रह्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; समासः: कृत्य + अकृत्य (द्वन्द्वः) → कृत्याकृत्य; कृत्याकृत्य + पक्ष (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः) → कृत्याकृत्यपक्ष; कृत्याकृत्यपक्ष + उपग्रह (षष्ठी-तत्पुरुषः) → कृत्याकृत्यपक्षोपग्रहः
स्व-विषयेin one’s own subject/context (in the present topic)
स्व-विषये:
TypeNoun (locative phrase)
Rootविषय
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-द्विवचनम् (विषय-द्वय-निर्देशः); समासः: स्व + विषय (षष्ठी-तत्पुरुषः)
व्याख्यातःhas been explained
व्याख्यातः:
TypeVerb (past passive participle used predicatively)
Rootवि-आ-√ख्या
Formकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कर्मणि-भावः: ‘has been explained’
पर-विषयेin another subject/context (elsewhere)
पर-विषये:
TypeNoun (locative phrase)
Rootविषय
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-एकवचनम्; समासः: पर + विषय (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वाच्यःis to be stated / should be stated
वाच्यः:
TypeVerb (gerundive)
Root√वच्
Formकृदन्तः (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विधेयार्थः: ‘is to be stated/should be stated’
Entities Mentioned
F
foreign statesF
factionsFAQs
Faction management and coalition manipulation—co-opting, splitting, or neutralizing groups inside another polity to shape outcomes.