Sutra 14
Devanagari script
मन्दापराधं बालं वृद्धं व्याधितं मत्तमुन्मत्तं क्षुत्पिपासाध्वक्लान्तमत्याशितमामकाशितं दुर्बलं वा न कर्म कारयेत् ॥ कZ_०४.८.१४ ॥
Transliteration
mandāparādhaṃ bālaṃ vṛddhaṃ vyādhitaṃ mattam unmattaṃ kṣutpipāsādhvaklāntam atyāśitam āmakāśitam durbalaṃ vā na karma kārayet
Translation
ບໍ່ຄວນບັງຄັບໃຫ້ເຮັດແຮງງານ (ເປັນມາດຕະການລົງໂທດ ຫຼືສືບສວນ) ຈາກຜູ້ກະທຳຜິດເບົາ, ເດັກນ້ອຍ, ຄົນເຖົ້າ, ຄົນເຈັບ, ຄົນເມົາ, ຄົນບ້າ, ຜູ້ເມື່ອຍລ້າຈາກຄວາມຫິວ, ຄວາມກະຫາຍ, ຫຼືການເດີນທາງ, ຜູ້ກິນຫຼາຍເກີນ, ຜູ້ຍັງຍ່ອຍອາຫານບໍ່ທັນ, ຫຼືຜູ້ອ່ອນແອໃດໆ।
Word by Word
मन्द-अपराधम्one whose offence is minor
मन्द-अपराधम्:
TypeNoun (with adjective)
Rootअपराध
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम्: मन्द-
बालम्a child / minor
बालम्:
TypeNoun
Rootबाल
Formपुंलिङ्ग (प्रायः), एकवचन, द्वितीया
वृद्धम्an old person
वृद्धम्:
TypeNoun/Adjective used substantively
Rootवृद्ध
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
व्याधितम्a sick person
व्याधितम्:
TypeAdjective used substantively
Rootव्याधित
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; (व्याधि-ग्रस्तः)
मत्तम्an intoxicated person
मत्तम्:
TypeAdjective used substantively
Rootमत्त
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
उन्मत्तम्a mad/insane person
उन्मत्तम्:
TypeAdjective used substantively
Rootउन्मत्त
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
क्षुत्-पिपासा-अध्व-क्लान्तम्one exhausted by hunger, thirst, and travel
क्षुत्-पिपासा-अध्व-क्लान्तम्:
TypeAdjective used substantively (compound)
Rootक्लान्त
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; क्षुत्(भूख) + पिपासा(तृष्णा) + अध्व(मार्ग/यात्रा) इत्येतैः क्लान्तः
अति-अशितम्one who has overeaten
अति-अशितम्:
TypeAdjective used substantively
Rootअशित
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; अति + अशित (अधिकं भुक्तवान्)
आम-आकाशितम्one suffering indigestion (raw/undigested belching)
आम-आकाशितम्:
TypeAdjective used substantively
Rootआकाशित
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम्: आम- (अपरिपक्व/कच्च)
दुर्बलम्a weak person
दुर्बलम्:
TypeAdjective used substantively
Rootदुर्बल
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्यय
कर्मwork / task
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; (कार्य/श्रम)
कारयेत्should cause (someone) to do / should make (them) work
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative): ‘to cause to do’
Entities Mentioned
C
childrenE
elderlyS
sick personsI
intoxicated personsM
mentally ill personsM
minor offendersFAQs
Administrative measures must be proportional and reliable; coercing the unfit increases harm and produces unreliable outcomes (including false admissions).