Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 13

Devanagari script

तस्याः पञ्चपलिकं मण्डलं बद्ध्वा समकरणं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१३ ॥

Transliteration

tasyāḥ pañcapalikaṃ maṇḍalaṃ baddhvā samakaraṇaṃ kārayet

Translation

ເທິງນັ້ນ ຫຼັງຈາກຍຶດແຜ່ນວົງມົນນ້ຳໜັກ 5 ປາລາ (pala) ແລ້ວ ຄວນໃຫ້ເຮັດອຸປະກອນໃຫ້ລະດັບ/ສົມດຸນ (ໃຫ້ເທົ່າທຽມຖືກຕ້ອງ)។

Word by Word

• तस्याः: of that (female/it)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: षष्ठी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पञ्चपलिकम्: (a piece/quantity) of five palas
• Type: Adjective (measure-based)
• Root: पल
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-एकवचनम्; ‘पञ्च पल’ परिमाणयुक्तम्

• मण्डलम्: a disc/circular piece
• Type: Noun
• Root: मण्डल
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-एकवचनम्

• बद्ध्वा: having bound/fastened
• Type: Verb (absolutive)
• Root: बन्ध्
• Form: क्त्वान्त (अव्यय), पूर्वकाले; ‘having bound/fastened’

• समकरणम्: levelling; making even
• Type: Noun (action noun)
• Root: सम् + कृ
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-एकवचनम्; भाववाचक-प्रातिपदिक (‘समकरण’ = समं करणम्)

• कारयेत्: should cause (it) to be done; should have (it) done
• Type: Verb
• Root: कृ (णिच्)
• Form: लोट्/विधिलिङ्?—विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative) ‘cause to be done’

Entities Mentioned

• calibrators/inspectors (implied)
• state workshop

More Details

FAQs

What does ‘samakaraṇa’ indicate in an administrative context?

A mandated calibration step—an explicit procedure to ensure the tool reads correctly before it is used for public transactions.