Sutra 15
Devanagari script
पुत्रं भ्रातरमन्यं वा कुल्यं राजग्राहिणमुत्साहेन साधयेत् उत्साहाब्भावे गृहीतानुवर्तनसंधिकर्मभ्यामरिसंधानभयात् ॥ कZ_०९.३.१५ ॥
Transliteration
putraṃ bhrātaram anyaṃ vā kulyaṃ rāja-grāhiṇam utsāhena sādhayet; utsāhābhāve gṛhītānuvartana-sandhi-karmabhyām ari-sandhāna-bhayāt
Translation
ລູກຊາຍ ອ້າຍນ້ອງ ຫຼື ຍາດພີ່ນ້ອງອື່ນໃດກໍຕາມທີ່ຫາກປາດຖະໜາຈະຍຶດອຳນາດກະສັດ ຄວນຈັດການຢ່າງເດັດຂາດ (ດ້ວຍພະລັງແຫ່ງຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ). ຖ້າຂາດຄວາມມຸ່ງໝັ້ນນັ້ນ ກໍຄວນຄວບຄຸມເຂົາໂດຍການປະນີປະນອມກັບຜູ້ທີ່ຖືກຈັບແລ້ວ ແລະ ໂດຍການເຮັດຂໍ້ຕົກລົງ—ເນື່ອງຈາກຢ້ານວ່າເຂົາອາດຈະໄປສົມພັນກັບສັດຕູ.
Word by Word
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
भ्रातरम्a brother
भ्रातरम्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषण (अव्यक्त-प्रत्यय)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
कुल्यम्a kinsman (clan-relative)
कुल्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootकुल्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
राजग्राहिणम्one who is inclined to seize the king/kingdom (a would-be usurper/claimant)
राजग्राहिणम्:
TypeNoun/Adjective
Rootराजग्राहिन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; राज्ञः ग्राहिन् = राजग्राहिन् (राजानं/राज्यं गृह्णाति/आकर्षति इति)
उत्साहेनby energy/initiative; with vigorous effort
उत्साहेन:
TypeNoun
Rootउत्साह
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
साधयेत्he should accomplish/bring (him) under control
साधयेत्:
TypeVerb
Rootसाध्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; वर्तमान-प्रसङ्गे विधिः
उत्साहात्from/through (lack of) energy; on account of energy
उत्साहात्:
TypeNoun
Rootउत्साह
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; अपादान/हेतौ
भावेin the absence (of) / when there is no (such)
भावे:
TypeNoun
Rootभाव
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; सति/अभावे इत्यर्थे (अभावे सति)
गृहीतtaken/secured; already won over
गृहीत:
TypeVerbal derivative (Participle)
Rootग्रह्
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय; भूतकर्मणि; (समासपूर्वपद-रूपेण)
अनुवर्तनfollowing; compliance; keeping (him) aligned
अनुवर्तन:
TypeNoun (action noun)
Rootअनु-वृत्
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
संधिalliance/treaty; peace-compact
संधि:
TypeNoun
Rootसंधि
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
कर्मभ्याम्by the two actions/measures
कर्मभ्याम्:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-द्विवचन
अरिenemy (king/state)
अरि:
TypeNoun
Rootअरि
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
संधानjoining/combination; making an arrangement
संधान:
TypeNoun (action noun)
Rootसम्-धा
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद-रूपेण)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; हेतौ/अपादाने
Entities Mentioned
S
sonB
brotherK
kinsmanE
enemy (ari)FAQs
He may seek external backing and form an alliance with the enemy, converting an internal dispute into a combined threat.