Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Cosmic Appointments, Viṣṇu’s Vibhūtis, Fourfold Operation, and the Symbolism of Ornaments and Weapons

विष्णुर् मन्वादयः कालः सर्वभूतानि च द्विज स्थितेर् निमित्तभूतस्य विष्णोर् एता विभूतयः

viṣṇur manvādayaḥ kālaḥ sarvabhūtāni ca dvija sthiter nimittabhūtasya viṣṇor etā vibhūtayaḥ

ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ವಿಷ್ಣು, ಮನುಗಳಾದಿ, ಕಾಲವೇ, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳು—ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣಭೂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಭೂತಿಗಳಿವು।

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
मन्वादयःManus and others
मन्वादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु-आदि (प्रातिपदिक; मनु + आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
कालःTime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक; सर्व + भूत)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Neuter, Nominative, Plural
and
:
Coordination (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक; Indeclinable conjunction
द्विजO twice-born
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Vocative, Singular
स्थितेःof maintenance/continuance
स्थितेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Genitive, Singular
निमित्तभूतस्यof (him) who is the instrumental cause
निमित्तभूतस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिमित्त-भूत (प्रातिपदिक; निमित्त + भूत)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Genitive, Singular (agreeing with विष्णोः)
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Genitive, Singular
एताःthese
एताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Demonstrative pronoun used adjectivally, Feminine, Nominative, Plural (agreeing with विभूतयः)
विभूतयःmanifestations/powers
विभूतयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Feminine, Nominative, Plural

Sage Parāśara

V
Vishnu
M
Manu (Manus/Manvantara rulers)
K
Kāla (Time)
S
Sarvabhūta (all beings)

FAQs

This verse frames the Manus—who preside over each Manvantara—as vibhūtis of Vishnu, implying that cosmic administration across cycles is an extension of the Lord’s sustaining sovereignty.

Parāśara identifies Vishnu as the nimitta (instrumental cause) behind the world’s continuance, presenting order, governance, and preservation as grounded in the Supreme rather than as independent forces.

Vishnu is presented as the Supreme Reality whose vibhūtis include Time, rulers of ages, and all beings—supporting a Vaishnava view in which every sustaining power ultimately belongs to Him.