Adhyaya 1: Narada Questions Pulastya: The Vamana Purana Begins and Satī’s Monsoon Lament

Verse 1

त्रैलोक्यराज्यमाक्षिप्य बलेरिन्द्राय यो ददौ श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे

ಬಲಿಯ ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನೀಡಿದ, ಛದ್ಮ ವಾಮನರೂಪಧಾರಿ ಶ್ರೀಧರ (ವಿಷ್ಣು)ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 2

पुलस्त्यमुषिमासीनमाश्रमे वाग्विदां वरम् नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्

ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ, ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯನ್ನು ನಾರದನು ವಾಮನಾಶ್ರಿತ ಪುರಾಣದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 3

कथं भगवता ब्रह्मन् विष्णुना प्रभविष्णुना वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಪರಮಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಮನತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿದನು? ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 4

कथं च वैष्णवनो भूत्वा प्रह्लादो दैत्यसत्तमः त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्

ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ವೈಷ್ಣವನಾಗಿದ್ದರೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು? ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸಂಶಯವಿದೆ.

Verse 5

श्रूयते च द्विजश्रेष्ठ दक्षस्य दुहिता सती शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी

ಮತ್ತು ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿ ಸತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣವಳಿಯಾದವಳು, ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದಳು ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 6

किमर्थं सा परित्यज्य स्वरीरं वरानना जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः

ಆ ಸುಂದರಮುಖಿಯು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಗಿರಿರಾಜ ಹಿಮವತನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು?

Verse 7

पुनश्च देवदेववस्य पत्नीत्वमगमच्छुभा एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे

ಮತ್ತೆ ಆ ಶುಭದೇವಿ ದೇವದೇವನ ಪತ್ನೀತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಳು? ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು; ನೀನು ನನಗೆ ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 8

तीर्थानां चैव माहात्म्यं दानानां चैव सत्तम व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज

ಹೇ ಸತ್ತಮ! ನನಗೆ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ದಾನಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವ್ರತಗಳ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸು, ಓ ದ್ವಿಜ.

Verse 9

एवभुक्तो नारदेन पुलस्त्यो सुनिसत्तमः प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम

ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಸದ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಮಾತಾಡಿದನು; ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ನಾರದನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 10

पुलस्त्य उवाच पुराणं वामनं वक्ष्ये क्रमान्निखिलमादितः अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ವಾಮನಪುರಾಣವನ್ನು ಆದಿಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಸ್ಥಿರವಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೇಳು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 11

पुरा हैमवती देवी मन्दरस्थं महेश्वरम् उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೈಮವತೀ ದೇವಿ (ಪಾರ್ವತಿ) ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲವು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮಂದರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 12

ग्रीष्मः प्रवृत्तो देवेश न च ते विद्यते गृहम् यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಗ್ರೀಷ್ಮವು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ, ನಿಮಗೆ ಗೃಹವೇ ಇಲ್ಲ; ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ದಹಿಸುವ ಬಿಸಿಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆವು?

Verse 13

एवमुक्तो भवान्या तु शङ्करो वाक्यमब्रवीत् निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे

ಭವಾನಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಶಂಕರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು— ಹೇ ಸುದತೀ, ಹೇ ಶುಭೆ! ನಾನು ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನು; ನಾನು ಸದಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು।

Verse 14

इत्युक्ता शङ्करेणाथ वृक्षच्छायासु नारद निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती

ಹೇ ನಾರದ! ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಸತೀ (ಪಾರ್ವತಿ) ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನೊಂದಿಗೆ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿತು।

Verse 15

निदाघान्ते समुद्रभूतो निर्जनाचरितो ऽद्भुतः घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्

ಗ್ರೀಷ್ಮಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಳೆಗಾಲವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತಿತ್ತು; ಘನಮೇಘಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಗೊಳಿಸಿತು, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 16

तं दृष्ट्वा दक्षतनुजा प्रावृट्कालमुपस्थितम् प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा

ಪ್ರಾವೃಟ್ ಋತು ಸಮೀಪಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡು, ದಕ್ಷಕನ್ಯೆ ಸತಿ ಆಗ ಸಪ್ರೇಮವಾಗಿ ದೇವೇಶ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 17

विवान्ति वाता हृदयावदारणा गर्जन्त्यमी लोयधरा महेश्वर स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

ಹೃದಯವನ್ನು ಚೀರುವಂತೆ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸುತ್ತಿವೆ; ಓ ಮಹೇಶ್ವರ, ಈ ಜಲಧರ ಮೇಘಗಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ನೀಲಮೇಘಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತದೆ; ನವಿಲುಗಳು ಕೇಕಾರವ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ।

Verse 18

पतन्ति धारा गगनात् परिच्युता बका बलाकाश्च सरन्ति तोयदान् कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः

ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿಡಿದು ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿವೆ. ಬಕಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಾಕಗಳು ಜಲದ ಮೇಘಗಳ ಸಮೀಪ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕದಂಬ, ಸರ್ಜ್ಜ/ಶಾಲ, ಅರ್ಜುನ, ಕೇತಕೀ ಮರಗಳು ಮೃದುವಾಯುವಿಗೆ ತಾಕಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 19

श्रुत्वैव मघस्य दृढं तु गर्जितं त्यजन्ति हंसाश्च सरांसि तत्क्षणात् यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति

ಮಘ ಮೇಘದ ದೃಢ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಹಂಸಗಳು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು—ಬಲವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ—ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತವೆ।

Verse 20

इमानि यूथानि वने मृगाणां चरन्ति धावन्ति रमन्ति शंभो तथाचिराभाः सुतरां स्फुरन्ति पश्येह नीलेषु घनेषु देव नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु

ಓ ಶಂಭೋ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳ ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಓಡುತ್ತಾ, ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಓ ದೇವಾ, ನೀಲವಾದ ದಟ್ಟ ಮೇಘಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ನೀರಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಯುವ ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ।

Verse 21

उद्वत्त्वेगाः सहसैव निम्नगा जाताः शशङ्काङ्कितचारुमैले किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಿದ ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸುಂದರ ಶ್ಯಾಮಲ ಜಲದ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತವಾಗಿ ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ. ನಿಸ್ತೇಜನ ಸಂಗದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀ ದುಶ್ಶೀಲಳಾಗುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ವಿಚಿತ್ರ?

Verse 22

नीलैश्च मेघैश्च समावृतं नभः पुष्षैश्च सर्ज्जा मुकुलैश्च नीपाः फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि

ಆಕಾಶವು ನೀಲಿ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಸರ್ಜ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ನೀಪ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷಗಳು ಫಲಗಳಿಂದ ಭಾರವಾಗಿವೆ; ನದಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಮಹಾಸರೋವರಗಳು ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.

Verse 23

काले सुरौद्रे ननु ते ब्रवीमि गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो

ಈ ತೀವ್ರ ಉಷ್ಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಓ ಶಂಭೋ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ, ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸಬಲ್ಲೆ.

Verse 24

इत्थं त्रिनेत्रः श्रुतिरामणीयकं श्रुत्वा वचो वाक्यमिदं बभाषे न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये

ಹೀಗೆ ತ್ರಿನೇತ್ರನು ಆಕೆಯ ಮನೋಹರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಈ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಿಯೆ, ಗೃಹಸಂಚಯಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿ ಧನವಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಆವರಣವು ಮೃಗಚರ್ಮವೇ.

Verse 25

ममोपवीतं भुजगेश्वरः शुभे कर्णे ऽपि पद्मश्च तथैव पिङ्गलः केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः

ಓ ಶುಭೆ, ಭುಜಗೇಶ್ವರನೇ ನನ್ನ ಉಪವೀತ; ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಪಿಂಗಲ ಇದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಒಂದು ಕೇಯೂರವು ಕಂಬಲ ಎಂಬ ಸರ್ಪ; ಎರಡನೆಯ ಕೇಯೂರವು ಧನಂಜಯ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸರ್ಪ.

Verse 26

सव्येतरे तक्षक उत्तरे तथा नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः

ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ತಕ್ಷಕನು ಇದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಲನಿದ್ದಾನೆ—ಅವನ ವರ್ಣ ನೀಲಾಂಜನದಂತೆ ಗಾಢ. ಶ್ರೋಣಿ-ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 28

पुलस्त्य उवाच इति वचनमथोग्रं शङ्करात्सा मृडानी ऋतमपि तदसत्यं श्रीमदाकर्ण्य भीता अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म् वम्प्_1.27 देव्युवाच कथं हि देवदेवेश प्रावट्कालो गमिष्यति वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಶಂಕರನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಕಠೋರ ವಚನಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೃಡಾನಿ ಭಯಭೀತಳಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು. ನೆಲದ ಕಡೆ ದೃಷ್ಟಿ ತಗ್ಗಿಸಿ, ವಾಸದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಬಿಸಿ ಉಸಿರೆಳೆದಂತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದಳು. ದೇವಿ ಹೇಳಿದಳು—ಓ ದೇವದೇವೇಶ! ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಇರುವ ನನಗೆ ಮಳೆಗಾಲ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯುವುದು? ನಾನು ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

शङ्कर उवाच घनावस्थितदेहायाः प्रावृट्घनखण्डमुन्नतमारुह्य तस्थौ सह दक्षकन्यया ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಘನಮೇಘದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ದೇಹವಳಾದ ಅವಳು, ಎತ್ತರವಾದ ಮಳೆಮೇಘಖಂಡವನ್ನು ಏರಿ, ದಕ್ಷಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು. ಆಗ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಕ್ಕೆ ‘ಜೀಮೂತಕೇತು’ ಎಂಬ ನಾಮ ದೊರಕಿತು; ಅದು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.