Adhyaya 9

Verse 1

ब्रह्मोवाच । यदि सृष्टं मया सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तदा मूर्तिमिमां त्यक्त्वा भवः सृष्टो मयाऽधुना

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ತ್ರಿಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಾದರೆ, ಈ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಭವ (ಶಿವ) ಸೃಷ್ಟನಾಗಲಿ.

Verse 2

पितामहमहत्त्वं स्यात्तथा शीघ्रं विधीयताम् । ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा विष्णुना स प्रमोदितः

‘ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂಬ ಮಹತ್ವವೂ ಪದವಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿ—ಇದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿ. ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾದನು.

Verse 3

महदाश्चर्यजनके संप्राप्तो गिरिमूर्द्धनि । न विचारस्त्वयाकार्यः कर्त्तव्यं ब्रह्मभाषितम्

ಈ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಜನಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ನೀನು ವಿಚಾರಿಸಬಾರದು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದುದನ್ನೇ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 4

तथेत्युक्त्वा शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । ब्रह्मा ययौ मेरुशृंगं मनसः शिरसि स्थितम्

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇವ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೇರುವಿನ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅದು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದಂತೆ—ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುದು.

Verse 5

तपस्तेपे प्रजानाथो वेदोच्चारणतत्परः । अथर्ववेदोच्चरणं यावच्चक्रे पितामहः

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಪಿತಾಮಹನು ವೇದೋಚ್ಚಾರಣಕ್ಕೆ ತತ್ಪರನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅವನು ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 6

मुखाद्रुद्रः समभवद्रौद्ररूपो भवापहः । अर्द्धनारीनरवपुर्दुष्प्रेक्ष्योऽतिभयंकरः

ಅವನ (ಬ್ರಹ್ಮನ) ಮುಖದಿಂದ ರೌದ್ರರೂಪನಾಗಿ, ಭವಬಂಧನವನ್ನು ಹರಿಸುವ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಅವನ ದೇಹ ಅರ್ಧನಾರಿ-ಅರ್ಧನರ; ನೋಡಲು ದುಷ್ಕರ, ಅತಿಭಯಂಕರ.

Verse 7

विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चांतर्दधे भयात् । तथोक्तोसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाऽकरोत्

“ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ವಿಭಜಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಯದಿಂದ ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು. ಆ ಆದೇಶದಿಂದ ರುದ್ರನು ದ್ವಿಧಾ ಆಯಿತು—ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ಮತ್ತು ಪುರುಷತ್ವವಾಗಿ.

Verse 8

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः । एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः

ಅವನು ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಒಂದೇ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿದನು. ಇವರೇ ತ್ರಿಭುವನಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ‘ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 9

कृत्वा नामानि सर्वेषां देवकार्ये नियोजिताः । विभज्य पुनरीशानी स्वात्मानं शंकराद्विभोः

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ದೇವಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಶಂಕರನಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಈಶಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತಳು.

Verse 10

महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता । तामाह भगवान्ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव

ಮಹಾದೇವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವಳು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಳು. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳಿಗೆ— “ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಭವ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 11

सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत्प्रजापतेः । नियोगाद्ब्रह्मणो दक्षो ददौ रुद्राय तां सतीम्

ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಆ ಸತಿಯನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 12

दाक्षीं रुद्रोऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत् । अथ ब्रह्मा बभाषे तं सृष्टिं कुरु सतीपते

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ರುದ್ರನು ದಾಕ್ಷೀ (ಸತಿ)ಯನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ— “ಹೇ ಸತೀಪತೇ, ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 13

रुद्र उवाच । सृष्टिर्मया न कर्त्तव्या कर्त्तव्या भवता स्वयम् । पालनं विष्णुना कार्यं संहर्ताऽहं व्यवस्थितः

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— “ಸೃಷ್ಟಿ ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನೀವು ಸ್ವಯಂ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾಲನೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಾರ್ಯ; ನಾನು ಸಂಹಾರಕನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 14

स्थाणुवत्संस्थितो यस्मा त्तस्मात्स्थाणुर्भवाम्यहम्

ನಾನು ಅಚಲ ಸ್ತಂಭದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ, ಆದಕಾರಣ ನಾನು ‘ಸ್ಥಾಣು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 15

रजोरूपाः सत्त्वरूपास्तमोरूपाश्च ये नराः । सर्वे ते भवता कार्या गुणत्रयविभागतः

ರಜೋಗುಣಸ್ವಭಾವದವರು, ಸತ್ತ್ವಗುಣಸ್ವಭಾವದವರು, ತಮೋಗುಣಸ್ವಭಾವದವರು ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತ್ರಿಗುಣ ವಿಭಾಗದಂತೆ ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಸು.

Verse 16

यदा ते तामसैः कार्यं तदा रौद्रो भव स्वयम् । यदा ते राजसैः कार्यं तदा त्वं राजसो भव । सात्त्विकैस्ते यदा कार्यं तदा त्वं सात्त्विको भव

ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ತಮೋಗುಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ ನೀನೇ ಸ್ವಯಂ ರೌದ್ರ (ಉಗ್ರ)ನಾಗು; ರಾಜಸ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದಾಗ ರಾಜಸನಾಗು; ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದಾಗ ಸಾತ್ತ್ವಿಕನಾಗು.

Verse 17

ईश्वर उवाच । इत्याज्ञाप्य च ब्रह्माणं स्वयं सृष्ट्यादिकर्मसु । गृहीत्वा तां सतीं रुद्रः कैलासमधितिष्ठति

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ, ರುದ್ರನು ಸತಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 18

दक्षः कालेन महता हरस्यालयमाययौ

ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಹರನ (ಶಿವನ) ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 19

अथ रुद्रः समुत्थाय कृतवान्गौरवं बहु । ततो यथोचितां पूजां न दक्षो बहु मन्यते

ನಂತರ ರುದ್ರನು ಎದ್ದು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಬಹಳ ಗೌರವ ತೋರಿದನು; ಆದರೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ದಕ್ಷನು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯವನ್ನೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 20

तदा वै तमसाविष्टः सोऽधिकं ब्राह्मणः शुभः । पूजामनर्घ्यामन्विच्छञ्जगाम कुपितो गृहम्

ಆ ವೇಳೆ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಆ ಶುಭಸ್ವಭಾವದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಅಪೂರ್ವ ಮಾನ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು।

Verse 21

कदाचित्तां गृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः । भर्त्रा सह विनिंद्यैनां भर्त्सयामास वै रुषा

ಒಮ್ಮೆ ಸತಿ ಅವನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದ ದಕ್ಷನು ಅವಳನ್ನು ಪತಿಯೊಡನೆ ನಿಂದಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಗದರಿಸಿದನು।

Verse 22

पंचवक्त्रो दशभुजो मुखे नेत्रत्रयान्वितः । कपर्द्दी खंडचंद्रोसौ तथासौ नीललोहितः

“ಅವನು ಪಂಚವಕ್ತ್ರ, ದಶಭುಜ; ಮುಖದಲ್ಲಿ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಹೊಂದಿದವನು. ಅವನು ಕಪರ್ದೀ, ಖಂಡಿತ ಚಂದ್ರಧಾರಿ; ಅವನೇ ನೀಲಲೋಹಿತನೂ ಹೌದು.”

Verse 23

कपाली शूलहस्तोऽसौ गजचर्मावगुंठितः । नास्य माता न च पिता न भ्राता न च बान्धवः

“ಅವನು ಕಪಾಲೀ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ; ಗಜಚರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತ. ಅವನಿಗೆ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲ, ತಂದೆ ಇಲ್ಲ, ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲ, ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲ.”

Verse 24

सर्पास्थिमंडितग्रीवस्त्यक्त्वा हेमविभूषणम् । भिक्षया भोजनं यस्य कथमन्नं प्रदास्यति

“ಅವನ ಕಂಠವು ಸರ್ಪಗಳೂ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದದು; ಅವನು ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ ಭೋಜನ ಮಾಡುವವನು, ಇತರರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡುವನು?”

Verse 25

कदाचित्पूर्वतो याति गच्छन्याति स पश्चिमे । दक्षिणस्यां वृषो याति स्वयं याति स चोत्तरे

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ವೃಷಭ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆತನು ಸ್ವತಃ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ॥

Verse 26

तिर्यगूर्ध्वमधो याति नैव याति न तिष्ठति । इति चित्रं चरित्रं ते भर्त्तुर्नान्यस्य दृश्यते

ಅವನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ’, ಎಂದಿಗೂ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಿನ್ನ ಪ್ರಭುವಿನ ಅದ್ಭುತ, ವಿರೋಧಾಭಾಸಮಯ ಲೀಲೆ—ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಾಣದು॥

Verse 27

निर्गुणः स गुणातीतो निःस्नेहो मूकवत्स्थितः । सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः पठ्यते भुवनत्रये

ಅವನು ನಿರ್ಗುಣ, ಗುಣಾತೀತ; ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿ ಮೌನಿಯಂತೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವಸ್ವರೂಪಿ—ಎಂದು ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದಾನೆ॥

Verse 28

कदाचिन्नैव जानाति न शृणोति न पश्यति । दैत्यानां दानवानां च राक्षसानां ददाति यः

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವನೇ ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೂ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನು॥

Verse 29

न चास्य च पिता कश्चिन्न च भ्रातास्ति कश्चन । एक एव वृषारूढो नग्नो भ्रमति भूतले

ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ತಂದೆಯಿಲ್ಲ, ಸಹೋದರನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ, ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ದಿಗಂಬರನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ॥

Verse 30

न गृहं न धनं गोत्रमनादिनिधनोव्ययः । स्थिरबुद्धिर्न चैवासौ क्रीडते भुवनत्रये

ಅವನಿಗೆ ಮನೆ ಇಲ್ಲ, ಧನ ಇಲ್ಲ, ಗೋತ್ರವೂ ಇಲ್ಲ—ಅವನು ಅನಾದಿ, ಅನಂತ, ಅವ್ಯಯನು. ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

कदाचित्सत्यलोके सौ पातालमधितिष्ठति । गिरिसानुषु शेतेऽसावशिवोपि शिवः स्मृतः

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಶಿವನಂತೆ ಕಂಡರೂ ‘ಶಿವ’ ಎಂದೇ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

श्रीखंडादीनि संत्यज्य सदा भस्मावगुंठितः । सर्वदेति वचः सत्यं किमन्यत्स प्रदास्यति

ಚಂದನಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಸದಾ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ‘ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬ ವಚನ ಸತ್ಯ; ಅವನು ಕೊಡದದೇನು?

Verse 33

धिक्त्वां जामातरं धिक्तं ययोः स्नेहः परस्परम् । तस्य त्वं वल्लभा भार्या स च प्राणाधिकस्तव

ನಿನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಆ ಅಳಿಯನಿಗೂ ಧಿಕ್ಕಾರ—ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲೇ ಸ्नेಹವಿಟ್ಟಿರುವ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ! ನೀ ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ; ಅವನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯನು.

Verse 34

न च पित्रास्ति ते कार्यं न मात्रा न सखीषु च । केवलं भर्तृभक्ता त्वं तस्माद्गच्छ गृहान्मम

ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ನೀ ಕೇವಲ ಭರ್ತೃಭಕ್ತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಈಗ ಹೋಗು.

Verse 35

अन्ये जामातरः सर्वे भर्तुस्तव पिनाकिनः । त्वमद्यैवाशु चास्माकं गृहाद्गच्छ वरं प्रति

ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಅಳಿಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪತಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರು; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಪತಿ ಪಿನಾಕಿ ಶಂಭು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದುಲೇ ಬೇಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ನಿನ್ನ ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು।

Verse 36

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शंकरप्रिया । विनिंद्य पितरं दक्षं ध्यात्वा देवं महेश्वरम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರಪ್ರಿಯ ದೇವಿಯು ತಂದೆ ದಕ್ಷನನ್ನು ಗರ್ಹಿಸಿ, ಮಹೇಶ್ವರನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇವಲ ಶಿವನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 37

श्वेतवस्त्रा जले स्नात्वा ददाहात्मानमात्मना । याचितस्तु शिवो भर्त्ता पुनर्जन्मांतरे तया

ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಅವಳು ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ದೇಹವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಭರ್ತಾರನಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು।

Verse 38

पिता मे हिमवानस्तु मेनागर्भे भवाम्यहम् । अत्रांतरे हिमवता तपसा तोषितो हरः । प्रत्यक्षं दर्शनं दत्त्वा हिमवंतं वचोऽब्रवीत्

“ಹಿಮವಾನನು ನನ್ನ ತಂದೆಯಾಗಲಿ; ನಾನು ಮೇನಾದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಲಿ.” ಈ ನಡುವೆ ಹಿಮವಾನದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರ (ಶಿವ) ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಹಿಮವಾನನಿಗೆ ವಚನ ಹೇಳಿದರು।

Verse 39

एषा दत्ता सुता तुभ्यं परिणेष्यामि तामहम् । देवानां कार्य्यसिद्ध्यर्थं गिरिराजो भविष्यसि

“ಈ ಪುತ್ರಿ ನಿನಗೆ ದತ್ತವಾಗಿದೆ; ನಾನು ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀನು ಗಿರಿರಾಜ—ಪರ್ವತರಾಜ—ಆಗುವೆ.”

Verse 40

आत्ममूर्त्तौ प्रविष्टां तां ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

ಅವಳು ತನ್ನ ಆತ್ಮಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ದಕ್ಷನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು.

Verse 41

त्यक्त्वा देहमिमं ब्राह्म्यं क्षत्रियाणां कुले भव । स्वायंभुवत्वं संत्यज्य दक्ष प्राचेतसो भव

“ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸು. ಸ್ವಾಯಂಭುವತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೇ ದಕ್ಷ, ಪ್ರಾಚೇತಸನಾಗು.”

Verse 42

स्वस्यां सुतायामूढायां पुत्रमुत्पादयिष्यसि । एवं शप्त्वा महादेवो ययौ कैलासपर्वतम्

“ನಿನ್ನದೇ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತ ಪುತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ನೀ ಪುತ್ರನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವೆ.” ಹೀಗೆ ಶಪಿಸಿ ಮಹಾದೇವನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 43

स्वायभुवोऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । भवानीं स सुतां लब्ध्वा गिरिस्तुष्टो हिमा लयः

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ದಕ್ಷನೂ ಪ್ರಾಚೇತಸನಾದನು. ಹಿಮಾಲಯನು ಭವಾನಿಯನ್ನು ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ ಪರ್ವತರಾಜನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

Verse 44

मेनापि तां सुतां लब्ध्वा धन्यं मेने गृहाश्रमम् । तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम्

ಮೇನಾದೇವಿಯೂ ಆ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಗೃಹಾಶ್ರಮವನ್ನು ಧನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು. ಸುಮುಖಿಯಾದ ಆಕೆಯ ಜನನವನ್ನು ನೋಡಿ—ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಬಂದಂತೆ—ಅತೀವ ಹರ್ಷಪಟ್ಟಳು.

Verse 45

मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम् । पश्य बालामिमां राजन्राजीवसदृशाननाम्

ಹಿಮವಾನನ ಪತ್ನಿ ಮೇನಾ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡು; ಅವಳ ಮುಖ ಕಮಲದಂತೆ ಇದೆ.”

Verse 46

हिताय सर्वभूतानां जातां च तपसा शुभाम् । सोऽपि दृष्ट्वा महादेवीं तरुणादित्यसन्निभाम्

ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಶುಭ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಜನ್ಮವಾಯಿತು. ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು.

Verse 47

कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम् । अष्टहस्तां विशालाक्षीं चंद्रावयवभूषणाम्

ಅವನು ಜಟಾಧಾರಿಣಿ, ಚತುರ್ಮುಖಿ, ತ್ರಿನೇತ್ರಿ, ಅತಿಶಯ ಕాంతಿಮತಿ—ಅಷ್ಟಭುಜಾ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 48

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा तु सुविह्वलः । भीतः कृतांजलिः स्तब्धः प्रोवाच परमेश्वरीम्

ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು; ಅವಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಹ್ವಲನಾದನು. ಭೀತನಾಗಿ, ಸ್ಥಬ್ಧನಾಗಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಪರಮೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 49

हिमवानुवाच । का त्वं देवि विशालाक्षि शंस मे संशयो महान्

ಹಿಮವಾನನು ಹೇಳಿದರು— “ಓ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಿ, ನೀನು ಯಾರು? ನನಗೆ ಹೇಳು; ನನ್ನ ಸಂಶಯ ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ.”

Verse 50

देव्युवाच । मां विद्धि परमां शक्तिं महेश्वरसमाश्रयाम् । अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यंति मुमुक्षवः

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರಾಶ್ರಿತ ಪರಮಶಕ್ತಿಯೆಂದು ತಿಳಿ. ನಾನು ಏಕೈಕ, ಅವ್ಯಯ, ಅದ್ವಿತೀಯೆ; ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳು ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम् । एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम्

ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯರೂಪವನ್ನು ನೋಡು. ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿ, ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಹಿಮವಾನಿಗೆ ಸತ್ಯವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದಳು.

Verse 52

सूर्यकोटिप्रतीकाशं तेजोबिंबं निराकुलम् । ज्वाला मालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम्

ಅವನು ಸೂರ್ಯಕೋಟಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ನಿರಾಕುಲವಾದ ಶಾಂತ ತೇಜೋಬಿಂಬವನ್ನು ಕಂಡನು; ಸಹಸ್ರ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯ ಶತೋಪಮ.

Verse 53

दंष्ट्राकरालमुद्धर्षं जटामंडलमंडितम् । प्रशांतं सौम्यवदनमनंताश्चर्यसंयुतम्

ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭೀಕರವೂ ಉಗ್ರೋದ್ದರ್ಷಯುಕ್ತವೂ ಆಗಿ, ಜಟಾಮಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಆದರೂ ಪ್ರಶಾಂತ, ಸೌಮ್ಯಮುಖ, ಅನಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಸಂಯುತ.

Verse 54

चंद्रावयवलक्ष्माणं चंद्रकोटिसमप्रभम् । किरीटिनं गदाहस्तं नुपुरैरुपशोभितम्

ಚಂದ್ರಸಮಾನ ಅವಯವಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಚಂದ್ರಕೋಟಿಸಮ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ; ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ನೂಪುರಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿತ.

Verse 55

दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । शंखचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम्

ದಿವ್ಯ ಮಾಲ್ಯ-ಅಂಬರಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಅನುಲೇಪಿತನಾಗಿ; ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ, ಮನೋಹರನಾಗಿ—ತ್ರಿನೇತ್ರನಾಗಿ, ಕೃತ್ತಿವಾಸವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 56

अंडस्थं चांडबाह्यस्थं बाह्यमभ्यंतरं परम् । सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वालंकारसंयुतम्

ಅವನು ಪರಮನನ್ನು ಕಂಡನು—ಅಂಡದೊಳಗೂ ಇರುವವನನ್ನು, ಅಂಡದ ಹೊರಗೂ ಇರುವವನನ್ನು; ಬಾಹ್ಯವೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯೂ, ಸರ್ವಾತೀತನನ್ನು—ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಯ, ಶುಭ್ರ-ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಮತ್ತು ಸರ್ವ ದಿವ್ಯ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತನನ್ನು.

Verse 57

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमान पदांबुजम् । सर्वतः पाणिपादांतं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्

ಯಾರ ಪದ್ಮಪಾದಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಯೋಗೀಂದ್ರರಿಂದ ವಂದಿತವಾಗಿವೆ; ಯಾರ ಕೈ-ಕಾಲುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುವು, ಮತ್ತು ಯಾರ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಶಿರಸ್ಸುಗಳು, ಮುಖಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುವು.

Verse 58

सर्वमावृत्य तिष्ठंतं ददर्श परमेश्वरम् । दृष्ट्वा नन्दीश्वरं देवं देव्या महेश्वरं परम्

ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ನಿಂತಿರುವ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡನು. ನಂದೀಶ್ವರ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ದೇವಿಯೊಡನೆ ಇರುವ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 59

भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः । आत्मन्याधाय चात्मानमोंकारं समनुस्मरन्

ಭಯದಿಂದ ಆವೃತನಾದರೂ ಆ ರಾಜನು ಹರ್ಷಭರಿತಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದನು; ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 60

नाम्नामष्टसहस्रेण स्तुत्वाऽसौ हिम वान्गिरिः

ಆಗ ಗಿರಿರಾಜ ಹಿಮವಾನ್ ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರ ನಾಮಗಳಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 61

भूयः प्रणम्य भूतात्मा प्रोवाचेदं कृतांजलिः । यदेतदैश्वरं रूपं जातं ते परमेश्वरि

ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ನಿನ್ನ ಈ ಐಶ್ವರ್ಯರೂಪವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ—”

Verse 62

भीतोऽस्मि सांप्रतं दृष्ट्वा तत्त्वमन्यत्प्रदर्शय । एवमुक्ता च सा देवी तेन शैलेन पार्वती

“ಇದನ್ನು ಈಗ ನೋಡಿದಾಗ ನಾನು ಭೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನೊಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು (ಬೇರೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು) ತೋರಿಸು.” ಎಂದು ಆ ಶೈಲನು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಳು)।

Verse 63

संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं परम् । नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगंधिकम्

ಆ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದೇವಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು— ನೀಲೋತ್ಪಲದ ದಳದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ನೀಲೋತ್ಪಲದಂತೆ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ।

Verse 64

द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम् । रक्तपादांबुजतलं सुरक्तकरपल्लवम्

ಆ ಸೌಮ್ಯರೂಪವು ದ್ವಿನೇತ್ರ, ದ್ವಿಭುಜ; ನೀಲ ಅಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ತಳಗಳು ರಕ್ತವರ್ಣ, কোমಲ ಕರಪಲ್ಲವಗಳು ಸುರುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 65

श्रीमद्विशालसद्वृत्तं ललाटतिलकोज्ज्वलम् । भूषितं चारुसर्वांगं भूषणैरतिकोमलम्

ಅವಳು ಶ್ರೀಮಯಿ, ವಿಶಾಲವೂ ಸುಸಂಘಟಿತವೂ ಆಗಿ, ಲಲಾಟದ ತಿಲಕಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಮನೋಹರ ಸರ್ವಾಂಗವು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕುಮಾರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 66

दधानं चोरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम् । ईषत्स्मितं सुबिंबोष्ठं नूपुरारावशोभितम्

ಅವಳು ಉರಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಿಶಾಲ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಸ್ವಲ್ಪ ನಗು, ಬಿಂಬಫಲದಂತಿರುವ ಅಧರಗಳು, ನೂಪುರಗಳ ಮಧುರ ನಾದದಿಂದ ಅವಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿಸಿದಳು.

Verse 67

प्रसन्नवदनं दिव्यं चारुभ्रूमहिमास्पदम् । तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः । भयं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम्

ಅವಳ ಮುಖ ಪ್ರಸನ್ನವೂ ದಿವ್ಯವೂ ಆಗಿ, ಸುಂದರ ಭ್ರೂಗಳ ಮಹಿಮೆಗೆ ಆಸ್ಪದವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಥ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಶೈಲಸತ್ತಮನು ಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತಾತ್ಮನಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 68

हिमवानुवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलाः क्रियाः । यन्मे साक्षात्त्वमव्यक्ता प्रसन्ना दृष्टिगोचरा । इदानीं किं मया कार्यं तन्मे ब्रूहि महेश्वरि

ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು, ಇಂದು ನನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳೂ ಫಲಿಸಿದವು; ಹೇ ಅವ್ಯಕ್ತೇ, ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸాక్షಾತ್ ಗೋಚರಳಾದೆ. ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 69

महेश्वर्युवाच । शिवपूजा त्वया कार्या ध्यानेन तपसा सदा । अहं तस्मै प्रदातव्या केनचित्कारणेन वै

ಮಹೇಶ್ವರಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಅವನಿಗೇ ಪ್ರದಾನವಾಗಬೇಕಾದವಳು.

Verse 70

यादृशस्तु त्वया दृष्टो ध्येयो वै तादृशस्त्वया । एक एव शिवो देवः सर्वाधारो धराधरः

ನೀನು ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು. ಶಿವನು ಏಕೈಕ ದೇವ—ಸರ್ವಾಧಾರ, ಹೇ ಧರಾಧರ.

Verse 71

सारस्वत उवाच । तपश्च कृतवान्रुद्रः समागम्य हिमाचलम् । तस्योमा परमां भक्तिं चकार शिवसंनिधौ

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು—ಹಿಮಾಚಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ರುದ್ರನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಉಮೆಯು ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.

Verse 72

देवकार्येण केनापि देवो वै ज्ञापितः प्रभुः । उपयेमे हरो देवीमुमां त्रिभुवनेश्वरीम्

ಯಾವುದೋ ದೈವಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭು ದೇವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು; ಆಗ ಹರನು ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಉಮೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 73

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः । विनिंद्य पूर्ववैरेण गंगाद्वारेऽयजद्धरिम्

ಪ್ರಾಚೇತಸಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ದಕ್ಷನು ಹಿಂದೆ ಶಂಭುವಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಪೂರ್ವವೈರದಿಂದ ನಿಂದಿಸಿ ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದನು.

Verse 74

देवाश्च यज्ञभागार्थमाहूता विष्णुना स्वयम् । सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुंगवाः

ಯಜ್ಞಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವೇ ಸ್ವತಃ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನಿಪುಂಗವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 75

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शंकरेण विनाऽगतम् । दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

ಶಂಕರನಿಲ್ಲದೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವಕುಲವು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ವಿಪ್ರಋಷಿಯು ಆಗ ಪ್ರಾಚೇತಸಪುತ್ರ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 76

दधीचिरुवाच । ब्रह्माद्यास्तु पिशाचांता यस्याज्ञानुविधायिनः । स हि वः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಯಿಂದ ಪಿಶಾಚಾಂತವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಾರು ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ರುದ್ರನೇ ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸಬಾರದು?

Verse 77

दक्ष उवाच । सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः । न मंत्रा भार्यया सार्द्धं शंकरस्येति नेष्यते

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಕರನನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆವಾಹಿಸುವುದೂ ಅಂಗೀಕಾರವಲ್ಲ.

Verse 78

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः । शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

ದಕ್ಷನನ್ನು ನಗೆಯಾಡಿಸಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾಮುನಿಯು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 79

यतः प्रवृत्तिर्विश्वात्मा यश्चासौ भुवनेश्वरः । न त्वं पूजयसे रुद्रं देवैः संपूज्यते हरः

ಯಾವನಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ, ಯಾರು ವಿಶ್ವಾತ್ಮನೂ ಭುವನೇಶ್ವರನೂ ಆಗಿರುವನೋ—ಆ ರುದ್ರನನ್ನು ನೀನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವತೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಹರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 80

दक्ष उवाच । अस्थिमालाधरो नग्नः संहर्ता तामसो हरः । विषकंठः शूलहस्तः कपाली नागवेष्टितः

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹರನು ಅಸ್ಥಿಮಾಲಾಧಾರಿ, ನಗ್ನ, ಸಂಹಾರಕ, ತಾಮಸಸ್ವಭಾವಿ; ವಿಷಕಂಠ, ಶೂಲಹಸ್ತ, ಕಪಾಲಿ ಮತ್ತು ನಾಗವೇಷ್ಠಿತನು.

Verse 81

ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्योऽसौ सनातनः । सत्त्वात्मकोऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

ಏಕೆಂದರೆ ಈಶ್ವರನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಅವನೇ ಸನಾತನ ಪ್ರಭು. ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಭಗವಾನ್ ಸರ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 82

दधीचिरुवाच । किं त्वया भगवानेष सहस्रांशुर्न दृश्यते । सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಈ ಸಹಸ್ರಾಂಶು ಭಗವಾನನನ್ನು ಏಕೆ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಅವನೇ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಸಂಹಾರಕ, ಕಾಲಸ್ವರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 83

एष रुद्रो महादेवः कपर्द्दी चाग्रणीर्हरः । आदित्यो भगवान्सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

ಇವನೇ ರುದ್ರ—ಮಹಾದೇವ—ಕಪರ್ದೀ ಮತ್ತು ಅಗ್ರಣಿ ಹರನು. ಇವನೇ ಆದಿತ್ಯ, ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯ; ನೀಲಗ್ರೀವ, ವಿಲೋಹಿತನು.

Verse 85

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः । बाढमित्यब्रुवन्दक्षं तस्य साहाय्यकारिणः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮುನಿಗಳು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ದಕ್ಷನಿಗೆ “ಬಾಢಮ್ (ತಥಾಸ್ತು)” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನ ಸಹಾಯಕರಾದರು.

Verse 86

तपसाविष्टमनसो न पश्यंति वृषध्वजम् । सहस्रशोऽथ शतशो बहुशोऽथ य एव हि

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವಿಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಕಾಣರು; ಆತನು ಸಹಸ್ರಶಃ, ಶತಶಃ, ಬಹುರೂಪವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 87

देवांश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः । नापश्यन्देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

ವಾಸವ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರು; ಆದರೆ ಈಶಾನ ದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ—ನಾರಾಯಣ ಹರಿ ಮಾತ್ರ ದರ್ಶನವಾಯಿತು।

Verse 88

रुद्रं क्रोधपरं दृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मासनाद्ययौ । अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम्

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉಗ್ರನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಾಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಹೊರಟನು; ಭಗವಾನ್ ಅಂತರ್ಹಿತನಾದಾಗ ದಕ್ಷನು ನಾರಾಯಣ ಹರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು।

Verse 89

रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम् । प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षोऽथ निर्भयः

ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕ ದೇವನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದನು; ನಂತರ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 90

रक्षको भगवान्विष्णुः शरणागतरक्षकः । पुनः प्राहाध्वरे दक्षं दधीचो भगवन्नृप

ರಕ್ಷಕನು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಶರಣಾಗತರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು; ನಂತರ ಆ ಅಧ್ವರದಲ್ಲಿ ದಧೀಚಿ—ಹೇ ರಾಜನೇ—ದಕ್ಷನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 91

निर्भयः शृणु दक्ष त्वं यज्ञभंगो भवि ष्यति । अपूज्यपूजनाद्दक्ष पूज्यस्य च विवर्जनात्

ದಕ್ಷನೇ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಕೇಳು—ಈ ಯಜ್ಞವು ಭಂಗವಾಗುವುದು; ಅಯೋಗ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಿಜ ಪೂಜ್ಯನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವದರಿಂದ।

Verse 92

नरः पापमवाप्नोति महद्वै नात्र संशयः । असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानता

ಮಾನವನು ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಎಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವಮಾನವೋ ಅಲ್ಲಿ।

Verse 93

दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः । एवमुक्त्वा स विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಕೃತವಾದ ಭೀಕರ ದಂಡವು ತಕ್ಷಣವೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಿಪ್ರಋಷಿಯು ಈಶ್ವರದ್ವೇಷಿಗಳಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು.

Verse 94

यस्माद्बहिष्कृतो देवो भवद्भिः परमेश्वरः । भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वेऽपीश्वरविद्विषः

ನೀವು ಪರಮೇಶ್ವರ ದೇವನನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ—ಈಶ್ವರದ್ವೇಷಿಗಳು—ತ್ರಯೀವೇದದಿಂದ ಹೊರಗಿನವರಾಗುವಿರಿ.

Verse 95

मिथ्यारीतिसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रभाषिणः । प्राप्ते कलियुगे घोरे कलिजैः किल पीडिताः

ಅವರು ಸುಳ್ಳು ಸಂಪ್ರದಾಯ-ಆಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕಪಟ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತಾಡುವರು; ಘೋರ ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ ಕಲಿಜನ್ಯ ದೋಷಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗುವರು.

Verse 96

कृत्वा तपोबलं घोरं गच्छध्वं नरकं पुनः । भविष्यति हृषीकेशः स्वामी वोऽपि पराङ्मुखः

ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ತಪೋಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೂ ನೀವು ಮತ್ತೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ಹೃಷೀಕೇಶ (ವಿಷ್ಣು) ಸಹ ನಿಮ್ಮಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗುವನು।

Verse 97

सारस्वत उवाच । एवमुक्त्वा स ब्रह्मर्षिर्विरराम तपोनिधिः । जगाम मनसा रुद्रमशेषाध्वरनाशनम्

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ತಪೋನಿಧಿ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಮೌನನಾದನು. ನಂತರ ಮನೋಬಲದಿಂದ, ದೂಷಿತ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 98

एतस्मिन्नंतरे देवी महादेवं महेश्वरम् । गत्वा विज्ञापयामास ज्ञात्वा दक्षमखं शिवा

ಈ ನಡುವೆ ದೇವಿ ಶಿವಾ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಿಳಿದು ಮಹಾದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದಳು।

Verse 99

देव्युवाच । दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि । तेन त्वं दूषितः पूर्वमहं चातीव दुःखिता । विनाशयस्व तं यज्ञं वरमेनं वृणोम्यहम्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ನಿಮಗೆ ಅವಮಾನವಾಯಿತು; ನಾನೂ ಅತಿದುಗ್ಧಳಾದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿರಿ—ಇದೇ ವರವನ್ನು ನಾನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 100

सारस्वत उवाच । एवं विज्ञापितो देव्या देवदेवो महेश्वरः । ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವಿಯ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ರುದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 101

सहस्रशिरसं क्रूरं सहस्राक्षं महाभुजम् । सहस्रपाणिं दुर्द्धर्षं युगांतानलसन्निभम्

ಅವನು ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಕ್ರೂರನು; ಸಹಸ್ರನೇತ್ರನು, ಮಹಾಬಾಹು; ಸಹಸ್ರಹಸ್ತನು, ದುರ್ಧರ್ಷ—ಯುಗಾಂತದ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಇದ್ದನು.

Verse 102

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शंखचक्रधरं प्रभुम् । दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭೀಕರ, ನೋಡಲು ದುರ್ಧರ್ಷ; ಶಂಖ-ಚಕ್ರಧಾರಿ ಪ್ರಭು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ, ಮಹಾನಾದ ಮಾಡುವವನು, ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿ, ವಿಭೂತಿಭೂಷಿತನು.

Verse 103

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् । स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृतांजलिः

ಅವನು ‘ವೀರಭದ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು, ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು. ಜನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ದೇವೇಶನ ಮುಂದೆ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 104

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शमस्तु तं । विनिन्द्य मां स यजते गंगाद्वारे गणेश्वर

ಅప్పుడు (ಶಿವನು) ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ದಕ್ಷನ ಮಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರು. ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಅವನು ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ—ಓ ಗಣೇಶ್ವರ!”

Verse 105

ततो बंधप्रमुक्तेन सिंहेनेव च लीलया । वीरभद्रेण दक्षस्य नाशार्थं रोम चोद्धुतम्

ನಂತರ ವೀರಭದ್ರನು—ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿಂಹದಂತೆ, ಲೀಲೆಯಂತೆ—ದಕ್ಷನ ನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ರೋಮಗಳನ್ನು ಝಟ್ಕಿಸಿದನು.

Verse 106

रोम्णा सहस्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता । रोमजा इति विख्यातास्तत्र साहाय्यकारिणः

ಆ ಧೀಮಂತನು ತನ್ನ ರೋಮಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ರುದ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರು ‘ರೋಮಜರು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹಾಯಕರಾದರು.

Verse 107

शूलशक्तिगदाहस्ता दण्डोपलकरास्तथा । कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

ಅವರು ತ್ರಿಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ, ಗದೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು; ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನಂತೆ ಭೀಕರರಾಗಿ ಅವರು ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾದಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 108

सर्वे वृषसमारूढाः सभा र्याश्चातिभीषणाः । समाश्रित्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಎತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಅತಿಭೀಕರರಾಗಿ, ಗಣಶ್ರೇಷ್ಠನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.

Verse 109

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगीतिनादितम् । वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभि नादितम्

ಆ ಸ್ಥಳವು ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಂಗನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗೀತಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಾದಿತವಾಗಿತ್ತು; ವೀಣೆ-ವೇಣುವಿನ ಮಧುರ ನಾದದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ವೇದಪಠಣದ ಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 110

दृष्ट्वा दक्षं समासीनं देवैब्रह्मर्षिभिः सह । उवाच स वृषारूढो दक्षं वीरः स्मयन्निव

ದೇವರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ದಕ್ಷನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ವೀರನು ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ, ನಗುವಂತೆ ದಕ್ಷನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 111

वयं ह्यचतुराः सर्वे शर्वस्यामितते जसः । भागार्थलिप्सया प्राप्ता भागान्यच्छ त्वमीप्सितान्

ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶರ್ವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚತುರರು. ಭಾಗವನ್ನು ಬಯಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ನಿಮಗೆ ಯಥೋಚಿತವೆನಿಸುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.

Verse 112

भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् । ततो वयं विनिश्चित्य करिष्यामो यथोचितम्

ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಿ—“ಭಾಗವು ನಿಮಗೇ ನೀಡಬೇಕು, ನಮಗೆ ಅಲ್ಲ.” ನಂತರ ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವೆವು.

Verse 113

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरःसराः

ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಗಣೇಶನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿ (ದಕ್ಷ) ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದರು.

Verse 114

देवा ऊचुः । प्रमाणं नो विजानीथ भागं मंत्रा इति धुवम्

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಯಜ್ಞಭಾಗದ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳೇ ತಿಳಿದಿವೆ; ಇದು ಧ್ರುವ.

Verse 115

मंत्रा ऊचुः । सुरा यूयं तमोभूतास्तमोपहतचेतसः । ये नाध्वरस्य राजानं पूजयेयुर्महेश्वरम्

ಮಂತ್ರಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವರೇ, ನೀವು ತಮಸ್ಸಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೀರಿ; ಮೋಹದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ತವು ಆವರಿತವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಧ್ವರದ ರಾಜನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೀವು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 116

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वदेवतनुर्हरः । गण उवाच । पूज्यते सर्वयज्ञेषु कथं दक्षो न पूजयेत्

ಈಶ್ವರನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಸ್ವಾಮಿ; ಹರನೇ ಸರ್ವದೇವತಾಮಯ ಸ್ವರೂಪ. ಗಣನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜಿತನು; ಹಾಗಿರಲು ದಕ್ಷನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸದೆ ಇರಬಲ್ಲ?

Verse 117

मंत्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः । यस्मादसह्यं तस्मान्नो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

ಬಲಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ನೀವು ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅಹಂಕಾರ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಗರ್ವವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು.

Verse 118

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां देवोऽहन्गणपुंगवः । गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವಗಣಗಳ ನಾಯಕನು ಆ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಕೋಪಗೊಂಡ ಗಣೇಶ್ವರರು ಯೂಪಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಎಸೆದರು.

Verse 119

प्रस्तोतारं सहोतारमध्वर्युं च गणेश्वरः । गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गंगास्रोतसि चिक्षिपुः

ಗಣೇಶ್ವರರು ಪ್ರಸ್ತೋತೃ, ಉದ್ಗಾತೃ ಮತ್ತು ಅಧ್ವರ್ಯುವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭೀಕರರೂಪದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗಂಗೆಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು.

Verse 120

वीरभद्रोऽपि दीप्तात्मा वज्रयुक्तं करं हरेः । व्यष्टंभयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

ವೀರಭದ್ರನೂ ದೀಪ್ತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಅಡಗದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಜ್ರಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಹರಿಯ ಕೈಯನ್ನು ತಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದಿವೌಕಸರ ಕೈಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು.

Verse 121

भगनेत्रे तथोत्पाट्य कराग्रेणैव लीलया । निहत्य मुष्टिना दंडैः सप्ताश्वं च न्यपातयत्

ಅವನು ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಿಂದಲೇ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಭಗನ ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ದಂಡನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸಪ್ತಾಶ್ವನನ್ನೂ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು।

Verse 122

तथा चंद्रमसं देवं पादांगुष्ठेन लीलया । धर्षयामास वलवान्स्मयमानो गणेश्वरः

ಅದೇ ರೀತಿ ನಗುತ್ತಾ ಬಲಿಷ್ಠ ಗಣೇಶ್ವರನು ಪಾದದ ಅಂಗುಠದಿಂದಲೇ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಚಂದ್ರದೇವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 123

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया । जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वरान्

ಅವನು ಅಗ್ನಿದೇವನ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಜಿಹ್ವೆಯನ್ನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ಕಿತ್ತು, ಪಾದದಿಂದ ಮುನಿಗಳೂ ಮುನೀಶ್ವರರೂ ಆಗಿರುವವರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು।

Verse 124

तथा विष्णुं सगरुडं समायातं महाबलः । विव्याध निशितैर्बाणैः स्तंभयित्वा सुदर्शनम्

ಅದೇ ರೀತಿ ಗರುಡನೊಡನೆ ಬಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆ ಮಹಾಬಲನು ಮೊದಲು ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಂಭಗೊಳಿಸಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 125

ततः सहस्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान्बहून् । वैनतेयादभ्यधिकान्गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

ನಂತರ ಭದ್ರನು ಸಾವಿರಾರು ಗರುಡರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಅನೇಕರು ವೈನತೇಯನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಬಲಿಷ್ಠರು; ಆ ಗರುಡರು ಗರುಡನ ಮೇಲೆಯೇ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 126

तान्दृष्ट्वा गरुडो धीमान्पलायनपरोऽभवत् । तत्स्थितो माधवो वेगाद्यथा गौः सिंहपीडिता

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಧೀಮಂತನಾದ ಗರುಡನು ಪಲಾಯನಕ್ಕೆ ತತ್ಪರನಾದನು; ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾಧವನು ಅಚಾನಕ ವೇಗದಿಂದ ಕಂಪಿಸಿದನು—ಸಿಂಹಪೀಡಿತ ಗೋವಿನಂತೆ।

Verse 127

अंतर्हिते वैनतेये विष्णौ च पद्मसंभवः । आगत्य वारयामास वीरभद्रं शिवप्रियम्

ಗರುಡಾರೂಢನಾದ ವಿಷ್ಣು ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಾಗ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಶಿವಪ್ರಿಯ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ತಡೆದನು।

Verse 128

प्रसादयामास स तं गौरवात्परमेष्ठिनः । तेऽदृश्यं नैव जानंति रुद्रं तत्रागतं सुराः

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಗೌರವದಿಂದ ಅವನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇವರುಗಳು ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ರುದ್ರನನ್ನು ಏನೂ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 129

स देवो विष्णुना ज्ञातो ब्रह्मणा च दधीचिना । तुष्टाव भगवान्ब्रह्मा दक्षो विष्णुदिवौकसः

ಆ ದೇವನನ್ನು ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದಧೀಚಿ ಗುರುತಿಸಿದರು; ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ದಿವೌಕಸರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 130

विशेषात्पार्वतीं देवीमीश्वरार्द्धशरीरिणीम् । स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷನು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಈಶ್ವರಾರ್ಧಶರೀರಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 131

ततो भगवती प्राह प्रहसंती महेश्वरम् । त्वमेव जगतः स्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः

ಆಗ ಭಗವತೀ ದೇವಿ ನಗುತ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ನೀನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸಂಹರ್ತಾ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕನು.”

Verse 132

अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौ कसः । ततः प्रहस्य भगवान्कर्पद्दी नीललोहितः । उवाच प्रणतान्देवान्दक्षं प्राचेतसं हरः

ದಕ್ಷನೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ನೀಲಲೋಹಿತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರನು ನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರಣತ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರಾಚೇತಸಪುತ್ರ ದಕ್ಷನಿಗೂ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 133

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् । संपूज्यः सर्वयज्ञेषु प्रथमं देवकर्मणि

“ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ಹೋಗಿರಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲೂ ದೇವಕರ್ಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಪೂಜೆಯೇ ಆಗಬೇಕು.”

Verse 134

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् । त्यक्त्वा लोकेषणामेनां मद्भक्तो भव यत्नतः

“ದಕ್ಷನೇ, ನೀನೂ ನನ್ನ ಸರ್ವರಕ್ಷಣಕರವಾದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು: ಈ ಲೋಕಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಆಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಯತ್ನದಿಂದ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು.”

Verse 135

भविष्यसि गणेशानः कल्पांतेऽनुग्रहान्मम । तावत्तिष्ठ ममादेशात्स्वाधिकारेषु निर्वृतः । इत्युक्त्वाऽदर्शनं प्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

“ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀನು ಗಣೇಶಾನನಾಗುವೆ. ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಇರು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಭು ದಕ್ಷನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.

Verse 136

दधीचिना शिवो दृष्टो विज्ञप्तः शापमोचने । कथं शापं मया दत्तं तरिष्यंति तवाज्ञया

ದಧೀಚಿಯು ಶಿವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಶಾಪವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿ—“ನಾನು ನೀಡಿದ ಶಾಪವನ್ನು ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ದಾಟುವರು?” ಎಂದನು.

Verse 137

शिव उवाच । भविष्यंति त्रयी बाह्याः संप्राप्ते तु कलौ युगे । पठिष्यंति च ये वेदास्ते विप्राः स्वर्गगामिनः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಕಲಿಯುಗವು ಬಂದಾಗ ತ್ರಯೀವೇದದ ಹೊರಗಿರುವವರು ಉಂಟಾಗುವರು; ಆದರೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಜಪಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿಗಳಾಗುವರು.

Verse 138

आगमा विष्णुरचिताः पठ्यन्ते ये द्विजातिभिः । तेपि स्वर्गं प्रयास्यंति मत्प्रसादान्न संशयः

ವಿಷ್ಣು ರಚಿಸಿದ ಆಗಮಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಪಠಿಸಿದರೆ, ಅವರೂ ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುವರು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 139

कलिकालप्रभावेन येषां पाठो न विद्यते । गृहस्थधर्माचरणं कर्तव्यं मम पूजनम्

ಕಲಿಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಪಠಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 140

अवश्यं च मया कार्यं तेषां पापविमोचनम् । भिक्षां भ्रमामि मध्याह्ने अतीते भस्मगुंठितः

ಅವರ ಪಾಪವಿಮೋಚನವನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 141

जटाजूटधरः शांतो भिक्षापात्रकरो द्विजः । यो ददाति च मे भिक्षां स्वर्गं याति स मानवः

ಜಟಾಜೂಟಧಾರಿ, ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾದ ದ್ವಿಜನು, ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು—ನನ್ನ ಈ ರೂಪಕ್ಕೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು.

Verse 142

उपानहौ वा च्छत्रं वा कौपीनं वा कमंडलुम् । यो ददाति तपस्विभ्यो नरो मुक्तः स पातकैः । दधीचेः स वरान्दत्त्वा वभाषे सह विष्णुना

ಪಾದುಕೆಯೋ ಛತ್ರವೋ, ಕೌಪೀನವೋ ಕಮಂಡಲುವೋ—ಇವುಗಳನ್ನು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು. ದಧೀಚಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 143

रुद्र उवाच । यस्ते मित्रं स मे मित्रं यस्ते रिपुः स मे रिपुः । यस्त्वां पूजयते विष्णो स मां पूजयते ध्रुवम्

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಮಿತ್ರನು ನನ್ನ ಮಿತ್ರನು; ನಿನ್ನ ಶತ್ರುವು ನನ್ನ ಶತ್ರುವು. ಓ ವಿಷ್ಣು, ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುವನು.

Verse 144

यः स्तौति त्वां स मां स्तौति प्रियो यस्ते स मे प्रियः । अहं यत्र च तत्र त्वं नास्ति भेदः परस्परम्

ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವನು ನನ್ನನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುವನು; ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ನನಗೂ ಪ್ರಿಯನು. ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೋ ಅಲ್ಲಿ ನೀನು—ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಭೇದವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 145

कृष्ण उवाच । एवमेतत्परं देव वक्तव्यं यत्तथैव तत् । अर्द्धनारीनरवपुर्यदा दृष्टो मया पुरा

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪರಮದೇವ, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾಗೆಯೇ; ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಯಥಾತಥವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ. ಹಿಂದೆ, ನಾನು ಆ ಅರ್ಧನಾರಿ-ಅರ್ಧನರ ದೇಹರೂಪವನ್ನು ಕಂಡಾಗ…

Verse 146

नेयं नारी मया दृष्टा दृष्टं रूपं किलात्मनः । शंखचक्रगदाहस्तं वनमालाविभूषितम्

ನಾನು ಕಂಡದ್ದು ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಧರಿಸಿ, ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ।

Verse 147

श्रीवत्सांकं पीतवस्त्रं कौस्तुभेन विराजि तम् । द्वितीयार्द्धं मया दृष्टं शूलहस्तं त्रिलोचनम्

ನಾನು ಒಂದು ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನಿತ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡೆನು; ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶೂಲ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಂಡೆನು।

Verse 148

चंद्रावयवसंयुक्तं जटाजूटकपालिनम् । एकीभावं प्रपन्नोहं यथा पूर्वं तथाऽधुना । न मां गौरी प्रपश्येत प्रपश्यामि तथैव च

ನಾನು ಆ ರೂಪವನ್ನು ಚಂದ್ರಕಲಾಯುಕ್ತ, ಜಟಾಜೂಟಧಾರಿ ಹಾಗೂ ಕಪಾಲಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡೆನು. ನಾನು ಈ ಏಕೀಭಾವದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಹಿಂದಿನಂತೆ ಈಗಲೂ. ಗೌರೀ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣದಿರಲಿ; ನಾನೂ ಅವಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುವೆನು।

Verse 149

ईश्वर उवाच । आवयोरंतरं नास्ति चैकरूपावुभावपि । यो जानाति स जानाति सत्यलोकं स गच्छति

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಏಕಸ್ವರೂಪರು. ಇದನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವನೋ ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು; ಅವನು ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು।

Verse 150

इत्युक्त्वा स ययौ तत्र कैलासं पर्वतोत्तमम् । कृष्णोपि मंदरं प्राप्तो देवकार्येण केनचित्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಕೃಷ್ಣನೂ ಯಾವುದೋ ದೇವಕಾರ್ಯನಿಮಿತ್ತ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।

Verse 151

अत्रांतरे दैत्यराजो महादेवप्रसादतः । हिरण्यनेत्रतनयो बाधतेसौ जगत्त्रयम्

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನ ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ದಾನವರಾಜನು—ಹಿರಣ್ಯನೇತ್ರನ ಪುತ್ರನು—ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಪೀಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 152

अमरत्वं हराल्लब्ध्वा कामांधो नैव पश्यति । हरांगधारिणीं देवीं दिव्यरूपां सुलोचनाम्

ಹರನಿಂದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಾಮಾಂಧನಾದ ಅವನು, ಹರನನ್ನೇ ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ದಿವ್ಯರೂಪಿಣಿ ಸுலೋಚನಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರನು।

Verse 153

ममेति स च जानाति याचते च हरं प्रति । हरोऽपि कार्यव्यसनस्त्यक्त्वा कैलासपर्वतम्

“ಅವಳು ನನ್ನದು” ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ಹರನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹರನೂ ಕಾರ್ಯದ ತುರಿತದಿಂದ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟನು।

Verse 154

मंदरं समनुप्राप्तो देवं द्रष्टुं जनार्द्दनम् । परस्परं समालोच्यामुंचद्देवीं स मंदरे

ಜನಾರ್ದನ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಅವನು ಮಂದರಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮಂದರದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋದನು।

Verse 155

नारायणगृहे देवी स्थिता देवीगणैर्वृता । अत्रांतरे गौतमस्तु गोवधान्मलिनीकृतः

ದೇವಿ ನಾರಾಯಣನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ದೇವೀಗಣಗಳಿಂದ ವೃತಳಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು; ಇತ್ತ ಗೌತಮನು ಗೋವಧದಿಂದ ಕಲ್ಮಷಿತನಾದನು।

Verse 156

पवित्रीकरणायास्य भिक्षुरूपधरो हरः । गौतमस्य गृहं प्राप्तो मंदरं चांधको गतः

ಪಾವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಹರನು ಭಿಕ್ಷುರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಗೌತಮನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಅಂಧಕನು ಮಂದರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 157

ययाचे पार्वतीं दुष्टो युद्धं चक्रे स विष्णुना । हारितं तु गणैः सर्वैर्देवीं दैत्यो न पश्यति

ಆ ದುಷ್ಟ ಅಂಧಕನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಗಣರು ದೇವಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದುದರಿಂದ ದೈತ್ಯನು ಅವಳನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 158

स्त्रीरूपधारी कृष्णोऽसौ गौरीं रक्षति मंदिरे । गौरीणां तु शतं चक्रे हरिस्तत्र स मायया

ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಕೃಷ್ಣನು ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಗೌರಿಯ ನೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 159

विष्णोर्देहसमुद्भूता दिव्यरूपा वरस्त्रियः । अन्धको नैव जानाति कैषा गौरी नु पार्वती

ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ದಿವ್ಯರೂಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು; ಯಾರು ಗೌರಿ, ಯಾರು ಪಾರ್ವತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂಧಕನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 160

विलंबस्तत्र सञ्जातो मोहितो विष्णुमायया । तावच्छिवः समायातः कृत्वा गौतमपावनम्

ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದುದರಿಂದ ವಿಳಂಬ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗೌತಮನನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸಿ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 161

भिक्षामात्रेण चान्नेन गौतमो निर्मलीकृतः । सोंधकेन तदा युद्धं चक्रे रुद्रोऽपि कोपितः

ಭಿಕ್ಷಾರೂಪವಾದ ಅಲ್ಪ ಅನ್ನಮಾತ್ರದಿಂದ ಗೌತಮನು ನಿರ್ಮಲನಾದನು. ಆಗ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ರುದ್ರನೂ ಅಂಧಕನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 162

अमरोऽसौ हराज्जातः शूले प्रोतः सुदारुणे । शूलस्थस्तु स्तुतिं चक्रे तस्य तुष्टो महेश्वरः

ಅವನು ಹರನಿಂದ ಜನಿಸಿ ‘ಅಮರ’ನಾದನು; ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ಶೂಲದಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟನು. ಶೂಲಸ್ಥನಾಗಿಯೂ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 163

गणेशत्वं ददौ तस्मै यावदाभूतसंप्लवम् । स्वसरूपामुमादेवीं कृष्णस्तस्मै ददौ स्वयम्

ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಗಣೇಶತ್ವವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವಯಂ ಉಮಾದೇವಿಯನ್ನು ಅವಳ ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 164

गौरीरूपाः स्त्रियश्चान्या धरित्र्यां तास्तु प्रेषिताः । कृत्वा नामानि सर्वासां लोके पूज्या भविष्यथ

ಗೌರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಆಗ ಭೂಮಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ನೀವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರಾಗುವಿರಿ.

Verse 165

एता ये पूजयिष्यंति पूजयिष्यन्ति ते शिवाम् । शिवां ये पूजयिष्यंति तेऽर्चयन्ते हरं हरिम्

ಈ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಶಿವೆಯನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುವರು. ಶಿವೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಹರನನ್ನೂ ಹರಿಯನ್ನೂ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅರ್ಚಿಸುವರು.

Verse 167

ब्रह्मेशनारायणपुण्यचेतसां शृण्वन्ति चित्रं चरितं महात्मनाम् । मुच्यंति पापैः कलिकालसंभवैर्यास्यंति नाकं गणवृन्दवंदिताः

ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ, ನಾರಾಯಣರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುಣ್ಯಚಿತ್ತರಾದವರು ಮಹಾತ್ಮರ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಕಲಿಯುಗಜನ್ಯ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಗಣವೃಂದಗಳಿಂದ ವಂದಿತರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 168

एवं काले वर्त्तमाने हरः कैलासपर्वते । रक्षोदानवदैत्यैस्तु गृह्यतेऽसौ वरान्बहून्

ಹೀಗೆ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಹರ (ಶಿವ) ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನಿಂದ ಅನೇಕ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 169

ब्रह्मदत्तवरो रौद्रस्तारकाख्यो महासुरः । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं तस्य नष्टा सुरा रणे

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರ ಪಡೆದ ರೌದ್ರಸ್ವಭಾವದ ‘ತಾರಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾಸುರನಿದ್ದನು. ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 170

महादेवसुतेनाजौ हंतव्योऽसौ ससर्ज तम् । कार्तिकेयमुमापुत्रं रुद्रवीर्यसमुद्भवम्

‘ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನ ಪುತ್ರನಿಂದಲೇ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು’ ಎಂದು ವಿಧಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ರುದ್ರವೀರ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಉಮಾಪುತ್ರ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನು ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 171

देवैरिन्द्रादिभिः सर्वैः सेनाध्यक्ष्येभिषेचितः । तेनापि दैवयोगेन तारकाख्यो निपातितः

ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು. ಅವನಿಂದಲೇ—ದೈವಯೋಗದಿಂದ—ತಾರಕನೆಂಬ ಅಸುರನು ನಿಪಾತಿತನಾದನು।

Verse 172

कैलासशिखरासीनो देवदेवो जगद्गुरुः । उमया सह संतुष्टो नन्दिभद्रादिभिर्वृतः

ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ದೇವದೇವ, ಜಗದ್ಗುರು, ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನಂದಿ, ಭದ್ರ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 173

स्कन्देन गजवक्त्रेण धनाध्यक्षेण संयुतः । अथ हासपरं देवं शनैः प्रोवाच तं शिवा

ಅವನು ಸ್ಕಂದ, ಗಜವಕ್ತ್ರ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ದೇವನು ಹಾಸ್ಯಪರನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿವಾ (ಉಮೆ) ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 174

केन देव प्रकारेण तोषं यास्यसि शंकर । मर्त्यानां केन दानेन तपसा नियमेन वा

ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಶಂಕರ! ನೀವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತೀರಿ? ಮನುಷ್ಯರ ಯಾವ ದಾನದಿಂದ—ಯಾವ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ನಿಯಮಾಚರಣೆಯಿಂದ—ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತೀರಿ?

Verse 175

केन वा कर्मणा देव केन मन्त्रेण वा पुनः । स्नानेन केन देवेश केन धूपेन तुष्यसि

ಅಥವಾ ಹೇ ದೇವ! ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಯಾವ ಮಂತ್ರದಿಂದ? ಹೇ ದೇವೇಶ! ಯಾವ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ಧೂಪದಿಂದ ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತೀರಿ?

Verse 176

पुष्पेण केन मे नाथ केन पत्रेण शंकर । कया संतुष्यसे स्तुत्या साहसेन च केन वै

ನನ್ನ ನಾಥ, ಹೇ ಶಂಕರ! ಯಾವ ಪುಷ್ಪದಿಂದ, ಯಾವ ಪತ್ರದಿಂದ? ಯಾವ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ನೀವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುತ್ತೀರಿ, ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ಸಾಹಸದಿಂದ?

Verse 177

नैवेद्येन च केन त्वं केन होमेन तुष्यसि । केन कष्टेन वा देव केनार्घेण मम प्रभो

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವೆ, ಯಾವ ಹೋಮದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುವೆ? ಹೇ ದೇವಾ! ಯಾವ ಕಷ್ಟತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ಅರ್ಘ್ಯಾರ್ಪಣದಿಂದ, ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ?

Verse 178

षोडशैते मया प्रश्नाः पृष्टा मे निर्णयं वद

ಈ ಹದಿನಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 179

शंकर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि कथयिष्ये मम प्रियम् । शिवपूजाप्रकारोऽयं क्रियते वचसा गुरोः

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೆ; ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆ. ಈ ಶಿವಪೂಜಾ ವಿಧಾನವು ಗುರುವಚನಾನುಸಾರ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 180

अभयं सर्वजंतूनां दानं देवि मम प्रियम् । सत्यं तपः समाख्यातं परदारविवर्जनम्

ಹೇ ದೇವಿ! ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವುದು—ಅದೇ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ದಾನ. ಸತ್ಯವನ್ನೇ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಪರಸ್ತ್ರೀ-ವರ್ಜನೆಯೇ ಸಂಯಮ.

Verse 181

प्रियो मे नियमो देवि कर्म तल्लोकरञ्जनम् । मयों नमः शिवायेति मन्त्रोऽयमुररीकृतः

ಹೇ ದೇವಿ! ನಿಯಮ-ಅನುಶಾಸನ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕವನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವ ಕರ್ಮವೂ. ‘ನಮೋ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’—ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 182

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम देवि स वल्लभः । पापत्यागो भवेत्स्नानं धूपो मे गौग्गुलः प्रियः

ಹೇ ದೇವಿ! ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನೇ ನನಗೆ ವಲ್ಲಭನು. ಪಾಪತ್ಯಾಗವೇ ನಿಜ ಸ್ನಾನ; ಗುಗ್ಗುಲು ಧೂಪ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ.

Verse 183

धत्तूरकस्य पुष्पं मे बिल्वपत्रं मम प्रियम् । स्तुतिः शिवशिवायेति साहसं रणकर्मणि

ಧತ್ತೂರದ ಪುಷ್ಪವೂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರವೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ‘ಶಿವ ಶಿವ’ ಎಂಬ ಸ್ತುತಿ ಹಾಗೂ ರಣಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾಹಸವೂ ನನಗೆ ಇಷ್ಟ.

Verse 184

न बिभेति नरो यस्तु तस्याग्रे संभवाम्यहम् । हंतकारो गवां यस्तु नैवेद्यं मम वल्लभम्

ಭಯಪಡದ ನರನ ಮುಂದೆ ನಾನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಗೋಹಂತಕನ ನೈವೇದ್ಯ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ.

Verse 185

पूर्णाहुत्या परा प्रीतिर्जायते मम सुन्दरि । शुश्रूषा वल्लभं कष्टं यतीनां च तपस्विनाम्

ಹೇ ಸುಂದರಿ! ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯತಿಗಳೂ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಪಡೆದ ಶ್ರಮ, ಅವರ ಶುಶ್ರೂಷೆಯೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ.

Verse 186

सूर्योदये महादेवि मध्याह्नेऽस्तमने तथा । अर्घो यो दीयते सूर्ये वल्लभोऽसौ मम प्रिये

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡುವವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ.

Verse 187

किं दानैः किं तपोभिर्वा किं यज्ञैर्भाववर्जितैः । दया सत्यं घृणाऽस्तेयं दंभपैशुन्यवर्जितम् । भक्त्या यद्दीयते स्तोकं देवि तद्वल्लभं मम

ಭಾವವಿಲ್ಲದ ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ದಯೆ, ಸತ್ಯ, ಕರుణೆ, ಅಸ್ತೇಯ ಮತ್ತು ದಂಭ-ಪೈಶುನ್ಯವರ್ಜಿತತೆ—ಹೇ ದೇವಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ।

Verse 188

एवं यावत्कथयति प्रश्नान्सूक्ष्मान्यथोदितान् । तावद्ब्रह्मादिभिर्देवैर्विष्णुस्तत्र ययौ स्वयम्

ಅವನು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 189

विष्णुरुवाच । नाहं पालयितुं शक्तस्त्वं ददासि वरान्बहून् । दैत्यानां दानवादीनां राक्षसानां महेश्वर

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ನಾನು ಲೋಕಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಯಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಅನೇಕ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀ।

Verse 190

विकृतिं यांति पश्चात्ते कष्टं वध्या भवंति मे । पत्रेण पुष्पमात्रेण ओंकारेण शिवेन च । मुक्तिं याति नरो देव भवभक्तिं करोतु कः

ನಂತರ ಅವರು ವಿಕೃತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನನಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿ, ವಧಯೋಗ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೇ ದೇವ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಎಲೆ, ಒಂದು ಹೂ, ‘ಓಂ’ಕಾರ ಮತ್ತು ‘ಶಿವ’ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಭವಭಕ್ತಿ (ಸಂಸಾರಾಸಕ್ತಿ) ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

Verse 191

इन्द्रादयोऽपि ये देवा यज्ञैराप्याययंति ते । न यजंति द्विजा यज्ञान्भिक्षादानेन तुष्यसि

ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನೀನು ದ್ವಿಜರು ಮಾಡುವ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ—ಭಿಕ್ಷಾದಾನದಿಂದಲೇ ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತೀ।

Verse 192

रुद्र उवाच । इन्द्रादिभिर्न मे कार्यं ब्रह्मा मे किं करिष्यति । येन केन प्रकारेण प्रजाः पाल्यास्त्वया ऽधुना

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು? ಯಾವ ವಿಧವಾದರೂ ಈಗ ನೀನೇ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 193

मदीया प्रकृतिस्त्वेषा तां कथं त्यक्तुमुत्सहे । त्वयाहं ब्रह्मणा देवैर्वरकर्मणि योजितः

ಇದು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವಪ್ರಕೃತಿ; ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲೆ? ನೀನು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ನನನ್ನು ವರಪ್ರದಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 194

इदानीमेव किं नष्टं मुक्त्वा देवीं तवाग्रतः । भूत्वा मूर्तिं परित्यज्य एकाकी विचराम्यहम्

ಈಗಲೇ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ದೇವಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರೆ ಏನು ನಷ್ಟ? ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಾನು ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವೆನು।

Verse 195

इत्युक्त्वा स शिवो देवस्तत्रैवांतरधीयत । गते तस्मिञ्छिवे तत्र संक्षोभः सुमहानभूत्

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಶಿವನು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾ ಸಂಕ್ಷೋಭ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 196

उमा प्रोवाच चेन्द्रादीन्ब्रह्मविष्णुगणांस्तथा । इदानीं किं मया कार्यं भवद्भिः शिववर्जितैः

ಉಮೆಯು ಇಂದ್ರಾದಿಗಳಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳ ಗಣಗಳಿಗೂ ಹೇಳಿದರು—ಈಗ ಶಿವವಿಲ್ಲದ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನನಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯ?

Verse 197

अत्रान्तरे च ये चान्ये देवास्तत्र समागताः । ऋषयश्चैव सिद्धाश्च तथा नारदपर्वतौ

ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇವರೂ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರೂ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಮುನಿಯರೂ ಬಂದರು।

Verse 198

गंगासरस्वतीनद्यो नागा यक्षाः समागताः । ब्रह्मादिभिः समालोच्य कथमेतद्भविष्यति

ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗಳು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ—“ಇದು ಹೇಗೆ ಆಗುವುದು, ಮುಂದೆ ಏನಾಗುವುದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು।

Verse 199

विष्णुरुवाच । सहैव गम्यतां तत्र यत्र देवो गतः शिवः । स्वल्पा यासेन ते यान्तु नराः स्वर्गं शिवाज्ञया

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ದೇವ ಶಿವನು ಹೋದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ. ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ನರರು ಸ್ವಲ್ಪ ಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.”

Verse 200

सत्यलोके नरा यान्तु देवा यान्तु धरातलम् । रक्षोदानवदैत्यानां वरान्यच्छतु शंकरः

“ನರರು ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ; ದೇವರು ಭೂತಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿ. ರಾಕ್ಷಸ, ದಾನವ, ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಶಂಕರನು ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.”

Verse 201

तेषां बाधा मया कार्या यै च स्युर्धर्मलोपकाः । हृष्टे शिवे मया कार्या व्यवस्था स्वर्गगामिनाम्

“ಧರ್ಮವನ್ನು ಲೋಪಗೊಳಿಸುವವರನ್ನು ನಾನು ತಡೆಯಲೇಬೇಕು. ಶಿವನು ಹರ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.”

Verse 202

त्रयीधर्मं परित्यज्य येऽन्यं धर्ममुपासते । ते नरा नरकं यांतु यावदाभूतसंप्लवम्

ತ್ರಿವೇದಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆ (ಕುಮಾರ್ಗದ) ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರು, ಸೃಷ್ಟಿಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.