Adhyaya 17

Verse 1

राजोवाच । विचित्रमिदमाख्यानं त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं मया । दृष्ट्वा नारायणं शक्रं नारदो मंदरे गिरौ

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಈ ವಿಚಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ನಾರಾಯಣನನ್ನೂ ಶಕ್ರನನ್ನೂ ನೋಡಿ ಮಂದರಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನಾರದನು ನಂತರ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

Verse 2

किं चकार मुनींद्रोऽथ तन्मे विस्तरतो मुने । वद संसारसरणोद्भूतमायाप्रपीडितम् । कथामृतजलौघेन वितृषं कुरु मां प्रभो

ನಂತರ ಮುನೀಂದ್ರನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಹೇ ಮುನೇ, ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ಸಂಸಾರಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಾನು ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಕಥಾಮೃತಜಲದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನನ್ನ ತೃಷೆಯನ್ನು ಶಮನಮಾಡು, ಪ್ರಭು.

Verse 3

सारस्वत उवाच । अथासौ नारदो देवं ज्ञात्वा शप्तं द्विजन्मना । भृगुणा च तथा पूर्वं नान्यथैतद्भविष्यति

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಂದು ನಾರದನು, ದೇವನು ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಭೃಗು ಹಾಗೆಯೇ ಶಪಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಿ, ‘ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 4

भविष्यं यद्भवं देव वर्तमानं विचिंत्यताम् । अयं च वामनो भूत्वा विष्णुर्यास्यति तां पुरीम्

ಓ ದೇವಾ! ಮುಂದೇನಾಗುವುದೋ ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ವರ್ತಮಾನವನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವಿಷ್ಣು ವಾಮನರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆ ಪುರಿಗೆ ಹೋಗುವನು।

Verse 5

निग्रहं स बलेः पश्चात्करिष्यति मम प्रियम् । युद्धं विना कथं स्थेयं वर्तमानं महोल्बणम्

ಅವನು ನಂತರ ಬಲಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವನು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ವರ್ತಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಾಳುವುದು?

Verse 6

देवदानवयुद्धानि दैत्यगन्धर्व रक्षसाम् । निवारितानि सर्वाणि सरीसृपपतत्रिणाम्

ದೇವ-ದಾನವರ, ದೈತ್ಯ-ಗಂಧರ್ವ-ರಾಕ್ಷಸರ ಎಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಗಳೂ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸರ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕಲಹಗಳೂ ಸಹ ನिवारಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 7

सापत्नजः कलिर्नास्ति मम भाग्यपरिक्षये । देवेन्द्रो गुरुणा पूर्वं वारितः किं करोम्यहम्

ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕಲಹವೇ ಇಲ್ಲ. ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಗುರು ತಡೆದಿದ್ದನು; ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 8

माननीयो गुरुर्मेऽयमतस्तं न शपाम्यहम् । युद्धार्थं तु ततो यत्नो न सिध्यति करोमि किम्

ಈ ನನ್ನ ಗುರು ಪೂಜ್ಯರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಶಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧಾರ್ಥದ ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 9

केनापि दैवयोगेन पुरुषार्थो न सिध्यति । तथापि यत्नः कर्तव्यः पुरुषार्थे विपश्चिता । दैवं पुरुषकारेण विनापि फलति क्वचित्

ಕೇವಲ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿವೇಕಿಗಳು ಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ದೈವ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆಯೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 10

यदुक्तं तद्वचो व्यर्थं यतः सिद्धिः प्रयत्नतः । बलिं गत्वा भणिष्यामि यथा युद्धं करिष्यति

ಹೇಳಿದ ಆ ವಚನ ವ್ಯರ್ಥ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಬಲಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 11

न श्रोष्यति स चेद्वाक्यं निश्चितं तं शपाम्यहम् । इत्युक्त्वा स ययौ वेगान्नारदो बलिमंदिरे । निमेषांतरमात्रेण शिष्याभ्यां गगने स्थितः

ಅವನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದಿದ್ದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸುವೆನು. ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾರದನು ವೇಗವಾಗಿ ಬಲಿಯ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಕಣ್ಣು ಮಿಟಕಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 12

प्रासादे शैलसंकाशे सप्तभौमे महोज्ज्वले । तस्योपरि सभा दिव्या निर्मिता विश्वकर्मणा

ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಏಳು ಮಹಡಿಗಳ, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆ ಪ್ರಾಸಾದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಸಭಾಮಂಟಪವಿತ್ತು.

Verse 13

तस्यां सिंहासनं दिव्यं तत्रासीनो बलिर्नृप । दैत्यैः परिवृतः सर्वैः प्रौढिहास्यकथापरैः

ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಬಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು; ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು, ಪ್ರೌಢ ಹಾಸ್ಯ-ಪರಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಗರ್ವೋಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 14

ऋषिभिर्ब्राह्मणैः शांतैस्त थैवोशनसा स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्रैश्च संवृतो दिव्यमन्दिरे

ಆ ದಿವ್ಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಸ್ವಯಂ ಉಶನಸನೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು; ಪುತ್ರರು, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ಅವನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು।

Verse 15

देवांगनाकरग्राहगृहीतैर्दिव्यचामरैः । संवीज्यमानो दैत्येन्द्रः स्तूयमानः स चारणैः

ದೇವಾಂಗನೆಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ದಿವ್ಯ ಚಾಮರಗಳಿಂದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನಿಗೆ ಗಾಳಿ ಬೀಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಚಾರಣರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 16

यावदास्ते मदोन्मत्ता मन्त्रयंति परस्परम् । दैत्यदानवमुख्या ये ते सर्वे युद्धकांक्षिणः

ಅವನು ಗರ್ವಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಿಸಿದರು; ಆ ಮುಖ್ಯ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರು।

Verse 17

उत्थायोत्थाय भाषंते प्रगल्भंते सुरैः सह । अस्मदीयमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सांप्रतं गतम्

ಅವರು ಮರುಮರು ಎದ್ದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದರು; ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇನ್ನಷ್ಟು ಧಿಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಳೆದರು—“ಈಗ ಈ ಸಮಸ್ತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ನಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ।”

Verse 18

शुक्रबुद्ध्या विना युद्धं प्राप्स्यते किं महोदयः । दैत्येन्द्रो देवराजेन स्नेहं च कुरुतो यदि

ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಮಹಾಯುದ್ಧಕಾರ್ಯ ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡುವುದಾದರೆ.

Verse 19

ऐरावणं सदा मत्तं कथं नो याचते बलिः । चतुरं तुरगं कस्मान्नार्पयति दिवाकरः

ಸದಾ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಐರಾವತವನ್ನು ಬಲಿ ನಮ್ಮಿಂದ ಏಕೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ? ಹಾಗೆಯೇ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ) ತನ್ನ ಚತುರ ಹಾಗೂ ವೇಗವಂತ ಅಶ್ವವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಏಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 20

यावन्नाक्रम्यते लुब्धो धनाध्यक्षो रणाजिरे । तावन्नार्पयते वित्तं यदा तत्संचितं सुरैः

ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಭಿ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನು ಧನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ—ಆ ನಿಧಿಗಳು ದೇವತೆಗಳೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವುಗಳಾದರೂ.

Verse 21

न दर्शयति रत्नानि जलराशी रसातलात् । यावन्न मन्दरं क्षिप्त्वा विमथ्नीमो वयं च तम्

ಜಲರಾಶಿಯಾದ ಸಮುದ್ರವು ರಸಾತಲದ ಆಳದಿಂದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾವು ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಸೆದು ಅದನ್ನು ಮಥನ ಮಾಡುವವರೆಗೆ.

Verse 22

यथामृतकलाश्चन्द्राद्भुज्यन्ते क्रमशः सुरैः । एवं भागं बलेः कस्मान्न ददाति जलात्मकः

ಚಂದ್ರನಿಂದ ಅಮೃತಕಲಶಗಳ ಪಾಲನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ, ಜಲಾತ್ಮಕನು (ಸಮುದ್ರ) ಬಲಿಗೆ ಅವನ ಪಾಲನ್ನು ಏಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 23

स्वर्धुनी शीतलो वातः पद्मर्किजल्कवासितः । स्वर्गे वाति शनैर्यद्वत्तथा न बलिमंदिरे

ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯ ಶೀತಲ ವಾಯು, ಸೂರ್ಯತಪ್ತ ಪದ್ಮಕೇಸರದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿತವಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೀಸುವಂತೆ—ಅಂತಹ ವಾಯು ಬಲಿಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬೀಸದು.

Verse 24

इन्द्रचापोद्यता मेघा जलं मुंचंति भूतले । बलिखङ्गोद्धुताः स्वर्गं पुनस्ते यांति भूतलात्

ಇಂದ್ರಚಾಪವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಮೇಘಗಳು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಬಲಿಯ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 25

अस्मदीये धरापृष्ठे यमो मारयते जनम् । नैवं स्वर्गे न पाताले पश्याहो कार्यकारणम्

ನಮ್ಮ ಈ ಧರಾಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಯಮನು ಜನರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ—ಅಹೋ, ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣಗಳ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ನಿಯಮವನ್ನು ನೋಡು!

Verse 26

आयुर्वृत्तिं सुतान्सौख्यमस्माकं लिखति स्वयम् । ललाटे चित्रगुप्तोऽसौ न देवानां तु तत्समम्

ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯ, ಜೀವನವೃತ್ತಿ, ಪುತ್ರರು, ಸುಖ—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಸ್ವತಃ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ.

Verse 27

वर्षाशीतातपाः काला वर्तंते भुवि सांप्रतम् । न स्वर्गे नैव पाताले भीता भूमौ भ्रमंति हि

ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ಚಳಿ, ಬಿಸಿಲಿನ ಕಾಲಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ—ಭೀತಿಯಿಂದ ಅವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಅಲೆದಾಡುತ್ತವೆ.

Verse 28

एकवीर्योद्भवा यूयं स्वस्रीया देवदानवाः । भूमौ स्थिता वयं कस्माद्देवाः केनोपरिकृताः

ನೀವು ದೇವರೂ ದಾನವರೂ ಒಂದೇ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು, ಸಹೋದರಿಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂಧುಗಳು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ದೇವರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?

Verse 29

समुद्रे मथ्यमाने तु दैत्येन्द्रो वंचितः सुरैः । एकतः सर्वदेवाश्च बलिश्चैवैकतः स्थितः

ಸಮುದ್ರ ಮಥನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಬಲಿ ಸುರರಿಂದ ವಂಚಿತನಾದನು. ಒಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಬಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 30

उत्पन्नेषु च रत्नेषु भाग्यं वै यस्य यादृशम् । गजाश्वकल्पवृक्षाद्याश्चंद्रगोगणदंतिनः

ರತ್ನಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಯಾರಿಗೆ ಹೇಗೋ ಭಾಗ್ಯವಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಲು ದೊರಕಿತು—ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಾದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಗಣ, ಗೋಗಣ, ದಂತಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಅದ್ಭುತ ಸಂಪತ್ತುಗಳು.

Verse 31

गृहीत्वा ह्यमृतं देवैर्वयं पाने नियोजिताः । एतया चूर्णिता यूयं न जानीथातिगर्विताः

ದೇವರುಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಕುಡಿಯಲು ಮಾತ್ರ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಅತಿಗರ್ವಿತರೇ, ಈ (ಮಾಯೆ/ವಂಚನೆ) ಯಿಂದ ನೀವು ಚೂರಣಗೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 32

पीतावशेषं पीयूषं सत्यलोके धृतं सुरैः । अहोतिकुटिला देवाः कस्माच्छेषं न दीयते

ಕುಡಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಪೀಯೂಷವನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಹೋ, ದೇವರುಗಳು ಎಷ್ಟು ಪರಮಕೂಟಿಲರು! ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನಮಗೆ ಏಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 33

सुरामृतमिति ज्ञात्वा पीयूषाद्वंचिता वयम् । तिलतैलमेवमिष्टं यैर्न दृष्टं घृतं क्वचित्

ಇದನ್ನು ‘ದೇವರ ಅಮೃತ’ವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಾವು ನಿಜವಾದ ಪೀಯೂಷದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದೆವು. ಎಂದಿಗೂ ತುಪ್ಪವನ್ನು ನೋಡದವರು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನೇ ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ, ನಾವು ಕೂಡ ಮೋಹಿತರಾದೆವು.

Verse 34

विष्णोर्वक्रचरित्राणां संख्या कर्तु न शक्यते । तथापि कथ्यते तुष्टैर्हृष्टैस्तैर्यदनुष्ठितम्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಚ್ಚರಿಯೂ ಕುಶಲವೂ ಆದ (ವಕ್ರ) ಲೀಲಾಚರಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 35

गौरांगी सुन्दरी सुभ्रूः पीनोन्नतपयोधरा । सुकेशा चंद्रवदना कर्णासक्तविलोचना

ಅವಳು ಗೌರಾಂಗೀ, ಸುಂದರೀ, ಸುಭ್ರೂ; ತುಂಬಿದ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸ್ತನಯುಗಲವತಿ. ಸುಕೇಶಿ, ಚಂದ್ರವದನೆ, ಕಿವಿವರೆಗೆ ಹರಡುವ ಮನೋಹರ ದೃಷ್ಟಿಯವಳು.

Verse 36

वलित्रयांकिता मध्ये बाला मुष्ट्यापि गृह्यते । स्थलारविंदचरणा लतेव भुजभूषिता

ಅವಳ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಮೂರು ಸುಂದರ ಮಡಚುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅವಳು ಅಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಇದ್ದಳು, ಮುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಪಾದಗಳು ಭೂಮಿಯ ಕಮಲಗಳಂತೆ, ಭುಜಗಳು ಲತೆಯಂತೆ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 37

सा सर्वाभरणोपेता सर्वलक्षणसंयुता । त्रैलोक्यमोहिनी देवी संजाताऽमृतमन्थने

ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು. ತ್ರಿಲೋಕಮೋಹಿನಿಯಾದ ಆ ದೇವಿ ಅಮೃತಮಥನದ ವೇಳೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.

Verse 38

अमृतादुत्थिता पूर्वं यस्य सा तस्य तद्ध्रुवम् । त्रैलोक्यं वशगं तस्य यस्य सा चारुलोचना

ಅಮೃತದಿಂದ ಮೊದಲಾಗಿ ಯಾರ ಕಡೆಗೆ ಅವಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಳೋ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವಳು ಅವನದೇ. ಆ ಚಾರುಲೋಚನಾ ದೇವಿ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಳೋ, ಅವನ ವಶಕ್ಕೆ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 39

तया संमोहिताः सर्वे देवदानवराक्षसाः । विमुच्य मन्थनं सर्वे तां ग्रहीतुं समुद्यताः

ಅವಳ ಮೋಹದಿಂದ ದೇವರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರಾದರು; ಮಥನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 40

एका स्त्री बहवो देवा दानवादैत्यराक्षसाः । विवादः सुमहाञ्जातः कथमत्र भविष्यति

ಒಬ್ಬೇ ಸ್ತ್ರೀ; ಆದರೆ ದೇವರು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಅನೇಕರು! ಮಹಾವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ತೀರ್ಮಾನವಾಗುವುದು?

Verse 41

आगत्य विष्णुना सर्वे भुजे धृत्वा निवारिताः । अस्यार्थे किमहो वादः क्रियते भोः परस्परम्

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಬಂದು ತನ್ನ ಭುಜಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಡೆದು, “ಓಹ್, ಈ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಪರಸ್ಪರ ಏಕೆ ಜಗಳ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 42

अमृतार्थे समारम्भो महिलार्थे विनश्यति । संकेतं प्रथमं कृत्वा विष्णुना चुंबिता पुनः

“ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವು ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮೊದಲು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿಂದ ಮತ್ತೆ ಚುಂಬಿತಳಾದಳು.

Verse 43

दिव्यरूपधरः स्रग्वी वनमालाविभूषितः । कौस्तुभोद्द्योतिततनुः शंखचक्रगदाधरः

ಅವನು ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ರಗ್ವಿಯಾಗಿ ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯ ಕಿರಣದಿಂದ ದೇಹ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು.

Verse 44

तस्या हस्ते शुभां मालां दत्त्वा विष्णुः पुरः स्थितः । उद्धृत्य बाहुं सर्वेषां बभाषे वचनं हरिः

ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶುಭಮಾಲೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ವಿಷ್ಣು ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು. ನಂತರ ಹರಿ ಎಲ್ಲರ ಭುಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಸಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 45

कुर्वंतु कुण्डलं सर्वे तिष्ठन्तु स्वयमासने । विलोक्य स्वेच्छया लक्ष्मीर्वरमालां प्रयच्छतु

‘ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ವಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ನೋಡಿ, ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಬಯಸುವಳೋ ಅವರಿಗೆ ವರಮಾಲೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿ.’

Verse 46

स्वयंवरविभेदं यः करिष्यत्यतिलंपटः । स वध्यः सहितैः सर्वैः परस्त्रीलुब्धको यथा

‘ಲೋಭದಿಂದ ಈ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯಾರು ಯತ್ನಿಸುವರೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ವಧಿಸಬೇಕಾದವನು—ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ಮೇಲೆ ಲುಭಿಸುವವನಂತೆ.’

Verse 47

परदारकृतं पापं स्त्रीवध्या तस्य जायताम् । अन्योऽपि यः करोत्येवमेवमस्तु तदुच्यताम्

‘ಪರದಾರಾಪರಾಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪವು, ಸ್ತ್ರೀಹಿಂಸೆಗೆ ದಂಡನೀಯನಾದ ಅವನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳಲಿ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೂ ಇದೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಲಿ.’

Verse 48

साधारणं हरिं ज्ञात्वा तथेत्युक्त्वा तथा कृतम् । देवदानवदैत्यानां गंधर्वोरगरक्षसाम् । मध्ये योऽभिमतो भर्ता स ते सत्यं भवेदिति

ಹರಿಯನ್ನು ಸಮದರ್ಶಿ ನ್ಯಾಯಕರ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು ಎಲ್ಲರೂ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. “ದೇವ, ದಾನವ, ದೈತ್ಯ, ಗಂಧರ್ವ, ನಾಗ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯೆ ನೀನು ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾಗಲಿ.”

Verse 49

तेनासौ मोहिता पूर्वं दृष्टिदानेन कर्षिता । आद्यं संमोहनं स्त्रीणां चक्रे दृष्टिनिरीक्षणम्

ಅವನ ‘ದೃಷ್ಟಿದಾನ’ದಿಂದ ಅವಳು ಮೊದಲೇ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸಂಮೋಹಿಸುವ ಮೊದಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿದನು.

Verse 50

एवमेवेति तत्कर्णे हस्तं दत्त्वा यदुच्यते । दधाति हृदि यं नारी कामबाणप्रपीडिता

ಕಿವಿಗೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ‘ಏವಮೇವ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಏನು ಹೇಳಲಾಗುವುದೋ, ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಅದನ್ನೇ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 51

तमेव वरयेदत्र कश्चिन्नास्त्येव संशयः । संजाते कलहे पूर्वं हरिणा तं निवर्तितुम्

ಇಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅವನನ್ನೇ ವರಿಸುತಿದ್ದಳು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಕಲಹ ಉಂಟಾದಾಗ, ಹರಿಯು ಅದನ್ನು ತಡೆದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡನು.

Verse 52

यदा गृहीता सर्वैः सा हरिं नैव विमुंचति । त्वमेव भर्ता साऽचष्टे मुंच मां व्रज दूरतः

ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಡಿದರೂ ಅವಳು ಹರಿಯನ್ನು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ—“ನೀನೇ ನನ್ನ ಭರ್ತ; ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಿ, ನೀವು ದೂರ ಹೋಗಿರಿ.”

Verse 53

मुक्त्वा दूरं ततो विष्णुः प्रविष्टः सुरमण्डले । तदा सर्वे च मामुक्त्वा यथास्थानं स्वयं गताः

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ದೂರ ಹೋಗಿ ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

Verse 54

आचष्ट विजया पूर्वं सर्वान्देवान्यथाक्रमम् । सा च निरीक्षते पश्चात्तं विचार्य विमुञ्चति

ವಿಜಯಾ ಮೊದಲು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 55

उदासीनः शिवः शांतो गौरीकांतस्त्रिलोचनः । नान्यां निरीक्षते नित्यं ध्यानासक्तस्त्रिलोचनः

ಶಿವನು ಉದಾಸೀನ, ಶಾಂತ, ಗೌರೀಕಾಂತ, ತ್ರಿನೇತ್ರ. ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ಕಡೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಸದಾ ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 56

पितामहोयमित्युक्तं यदा सख्या तदा तया । नमस्कृत्य गतं दूरे कृत्वा मौनं न पश्यति

ಸಖಿ ‘ಇವನು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು. ಅವನು ದೂರ ಹೋದ ಬಳಿಕ ಅವಳು ಮೌನ ವಹಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 57

आदित्यं पद्मकं मुञ्च दहनं दहनात्मकम् । वाति वातो गता दूरे वरुणो मे पिता यतः

‘ಆದಿತ್ಯನನ್ನು, ಪದ್ಮಕನನ್ನು, ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ ದಹನನನ್ನು ಬಿಡು. ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ದೂರ ಹೋಗಿದೆ—ಏಕೆಂದರೆ ವರುಣನು ನನ್ನ ತಂದೆ.’

Verse 58

पौलोमीवदनासक्तो देवेन्द्रो मे न रोचते

ಪೌಲೋಮಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಚಿತ್ತನಾದ ದೇವೇಂದ್ರನು ನನಗೆ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 59

वधबंधकृतच्छेदभेददण्डविकर्ष णम् । कुर्वन्न कुरुते सौम्यं रूपं वैवस्वतो यमः

ಹೇ ಸೌಮ್ಯನೇ! ವಧೆ, ಬಂಧನ, ಛೇದನ, ಭೇದನ, ದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನು ಸೌಮ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 60

देवदानवगंधर्वदैत्यपन्नगराक्षसान्

ದೇವರು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೈತ್ಯರು, ಪನ್ನಗರು (ನಾಗರು) ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು—

Verse 61

दृष्ट्वात्युग्रांस्ततो याति दृष्टोऽसौ पुरुषो त्तमः । कर्णांतलोचनभ्रांतवक्त्रं दृष्ट्यावलोक्य तम्

ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರರಾದವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅವರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮುಖಗಳು ವಿಕೃತವಾಗಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಿವಿಯ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ.

Verse 62

सौभाग्यातिशयाक्रांतं रम्यं काममनोहरम् । संजातपुलकोद्भेदस्वेदवारिकणांकितम्

ಅವನು ಅಪಾರ ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತ—ರಮ್ಯನೂ ಮನೋಹರನೂ; ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪುಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ವೇದ-ಜಲಕಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.

Verse 63

देवदानवदैत्येन्द्रक्रोधदृष्टिनिरीक्षितम् । रम्यं रामा वरं चक्रे ददौ मालां ततः स्वयम्

ದೇವ, ದಾನವ, ದೈತ್ಯೇಂದ್ರರ ಕ್ರೋಧದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅವಲೋಕಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನೋಹರ ರಾಮಾ ಅವನನ್ನೇ ವರನಾಗಿ ವರಣಮಾಡಿ, ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಅವನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಳು।

Verse 64

दैत्याः परस्परं प्रोचुः प्रेक्ष्य तत्सुरचेष्टितम् । विभागं पश्य देवानां स्वर्गे सर्वे स्वयं गताः

ದೇವರ ಆ ಚೇಷ್ಟೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದೈತ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು— ‘ದೇವರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡು; ಎಲ್ಲರೂ ತಾವೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ!’

Verse 65

पातालस्य तले यूयं मानवा धरणीतले । देवास्त्रिभुवने यांतु न वयं स्वर्गगामिनः

‘ನೀವು ಪಾತಾಳದ ತಳದಲ್ಲಿರುವವರು; ಮಾನವರು ಧರಣೀತಲದವರು. ದೇವರು ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ— ಆದರೆ ನಾವು ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿಗಳಲ್ಲ।’

Verse 66

मानवाः क्षत्रिया राज्यं कुर्वंतु पृथिवीतले । पातालं तु परित्यज्य धात्री यदि तु रक्ष्यते

‘ಮಾನವ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಾಡಲಿ. ಆದರೆ ಪಾತಾಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧಾತ್ರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದರೆ—’

Verse 67

दैत्यदानवजैः कैश्चिद्राक्षसैस्तन्न शोभनम् । अथ किं बहुनोक्तेन राजा त्रिभुवने बलिः

‘ಕೆಲವು ದೈತ್ಯ-ದಾನವ-ರಾಕ್ಷಸರ ಕೈಯಿಂದ ಧಾತ್ರಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೇನು ಬಹಳ ಹೇಳುವುದು? ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಬಲಿಯೇ.’

Verse 68

संविभज्याथ रत्नानि समं राज्यं विधीयताम् । यावदेवं प्रगल्भंते तावत्पश्यंति नारदम्

ಅವರು—“ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಹಂಚಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ವಿಧಿಸೋಣ” ಎಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ತಕ್ಷಣ ನಾರದರನ್ನು ಕಂಡರು।

Verse 69

गगनात्समुपायांतं द्वितीयमिव भास्करम् । ब्रह्मदंडकरासक्तयुद्धपुस्तकधारिणम्

ಅವರು ಆಕಾಶದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದು ಎರಡನೇ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದಂಡ, ಧರ್ಮಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ, ಜ್ಞಾನಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು।

Verse 70

कृष्णाजिनधरं शांतं छत्रवीणाकमण्डलून् । मौंजीगुणत्रयासक्तग्रंथिप्रवरमेखलम्

ಅವರು ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ, ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಧರಿಸಿದವರು; ಛತ್ರ, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಹೊತ್ತವರು; ನಡುಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾ-ತಂತುವಿನ ತ್ರಿಗುಣ ಬಿಗಿದ ಗಾಂಠಗಳಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೇಖಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 71

ब्रह्मरूपधरं शांतं दिव्यरुद्राक्षभूषितम् । गत कल्पकृतग्रंथिसूत्रमालावलंबितम्

ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ; ಪುರಾತನ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಗಾಂಠಗಳಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸೂತ್ರಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು।

Verse 72

विरंचिहरसंवादो जन्माहंकारगर्वितः । संक्रुद्धैः क्रियते कोऽद्य चिंतातत्परमानसम्

ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮತ್ತು ಹರ (ಶಿವ)ರ ನಡುವಿನ, ಜನ್ಮಗರ್ವ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಆ ವಿವಾದವನ್ನು—ಇಂದು ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಯಾರು ಕೆದಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲೇ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿದೆ?

Verse 73

आयातं नारदं दृष्ट्वा विस्मिताः समुपस्थिताः । प्रभो प्रसादः क्रियतामागंतव्यं गृहे मम

ನಾರದರು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರಭೋ, ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ; ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿರಿ.”

Verse 74

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वं गृहागतः । इत्युक्तो बलिना विप्रो विवेशासुरमंदिरे । आसनं पाद्यमर्घ्यं च दत्त्वा संपूजितो द्विजः

“ನಾನು ಧನ್ಯನು, ನಾನು ಕೃತಪುಣ್ಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ” ಎಂದು ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಸುರಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 75

प्रविश्य सहिताः सर्वे संविष्टा दैत्यदानवाः । शुक्रेण सहितो दैत्यो बभाषे नारदं बलिः

ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯದಾನವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ದೈತ್ಯರಾಜ ಬಲಿ ನಾರದರಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 76

इदं राज्यमिमे दारा इमे पुत्रा अहं बलिः । ब्रूहि येनात्र ते कार्यं दानं मे प्रथमं व्रतम्

“ಇದು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯ, ಇವರು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯರು, ಇವರು ನನ್ನ ಪುತ್ರರು—ನಾನು ಬಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯವಿದೆಯೋ ಹೇಳಿರಿ; ದಾನವೇ ನನ್ನ ಪ್ರಥಮ ವ್ರತ.”

Verse 77

नारद उवाच । भक्त्या तुष्यंति ये विप्रास्ते विप्रा भूमिदेवताः । न तु ये पूजिताः शक्त्या पुनर्याचंति तेऽधमाः

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—“ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಭೂಮಿದೇವತೆಗಳು. ಆದರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಮತ್ತೆ ಬೇಡುವವರು ಅಧಮರು.”

Verse 78

त्वयाऽहं पूजितो हृष्टो न वित्तैर्मे प्रयोजनम् । हृष्टोऽहं तव राज्येन यज्ञैर्दानैर्व्रतैस्तथा

ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದ್ದೀ; ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಧನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೂ ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ವ್ರತಗಳಿಂದಲೂ ನಾನು ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 79

देवैः कृतं विप्रियं ते किंचित्पश्याम्यहं बले । त्वया संपूज्यमानोऽपि देवराजो न तुष्यति

ಓ ಬಲಿ, ದೇವರುಗಳು ನಿನಗೆ ಏನೋ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೂ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 80

न क्षमंति सुराः सर्वे तव राज्यं धरातले । स्वर्गे मे तापको जातो देवानां तव विग्रहे

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಸಹಿಸಲಾರರು. ದೇವರುಗಳ ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ವೈರವಿನಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ದಹಿಸುವ ಚಿಂತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ।

Verse 81

संनह्य प्रथमं याति यः सैन्यं शत्रुभूमिषु । स क्षत्रियो विजयते तस्य राज्यं च वर्धते

ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಮೊದಲು ಆಯುಧಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿ ಶತ್ರುಭೂಮಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ರಾಜ್ಯವೂ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 82

उच्छेदस्तव राज्यस्य भविष्यति श्रुतं मया । एवं ज्ञात्वा यथायुक्तं तच्छीघ्रं तु विधीयताम्

ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಉಚ್ಛೇದ ಸಂಭವಿಸುವುದೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು।

Verse 83

बलिरुवाच । यैर्गुणैः कुरुते राज्यं राजा तान्वद मे विभो । दानं पात्रे प्रदातव्यं मया त्वमपि तं वद

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಭೋ! ಯಾವ ಗುಣಗಳಿಂದ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ದಾನವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಪાત્રನೆಂದು ನೀಡಿ ಬೇಕೋ ಅದನ್ನೂ ನೀವೇ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 84

नारद उवाच । षड्विंशद्गुणसंपन्नो राजा राज्यं करोति च । स राज्यफलमाप्नोति शृणु तत्कथयाम्यहम्

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾದ ರಾಜನೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ರಾಜಧರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕೇಳು, ಆ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 85

चरेद्धर्मानकटुको मुंचेत्स्नेहमनास्तिके । अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः

ಅವನು ಕಠೋರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ; ನಾಸ್ತಿಕನ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡಲಿ. ಕ್ರೂರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲಿ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಕಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿ.

Verse 86

प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः । दाता चाऽयामवर्जः स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः

ಅವನು ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಿ, ಕೃಪಣನಾಗಿರಬಾರದು. ಶೂರನಾಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ಡಂಗುರ ಹೊಡೆಯಬಾರದು. ದಾತನಾಗಿರಲಿ, ಶ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಧೈರ್ಯವಂತನಾಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ನಿಷ್ಠುರನಾಗಿರಬಾರದು.

Verse 87

संदधीत न चानार्यान्विगृह्णीयान्न बंधुभिः । नानाप्तैश्चारयेच्चारान्कुर्यात्कार्यमपीडयन्

ಅವನು ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಿ, ಆದರೆ ಅನಾರ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಹಿಸಬಾರದು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರ ಮೂಲಕ ಗುಪ್ತಚರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಯಾರಿಗೂ ಪೀಡೆ ನೀಡದೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ.

Verse 88

अर्थान्ब्रूयान्न चापत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः । आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत्

ಅರ್ಥ-ನೀತಿಯ ಮಾತು ಹೇಳಲಿ, ಆದರೆ ಆಪತ್ತಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಗುಣಗಳ ಮಾತು ಹೇಳಲಿ, ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಗುಣಗಳಲ್ಲ. ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ದುಷ್ಟನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆಯಬಾರದು.

Verse 89

नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मंत्रं प्रकाशयेत् । विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु

ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬಾರದು; ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು. ಲೋಭಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬಾರದು; ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು.

Verse 90

आप्तैः सुगुप्तदारः स्याद्रक्ष्यश्चान्यो घृणी नृपः । स्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुंजीत नाऽहितम्

ರಾಜನು ಆಪ್ತರಿಂದ ತನ್ನ ಗೃಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಕರುಣೆಯಿಂದ ಇತರರನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಲಿ. ಸ್ತ್ರೀಭೋಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಬಾರದು; ಶುದ್ಧ-ಹಿತಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿ, ಅಹಿತಕರವನ್ನು ಅಲ್ಲ.

Verse 91

अस्तेयः पूजयेन्मान्यान्गुरुं सेवेदमायया । अर्च्यो देवो न दम्भेन श्रियमिच्छेदकुत्सिताम्

ಅವನು ಅಸ್ತೇಯನಾಗಿರಲಿ; ಮಾನ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ; ಗುರುಸೇವೆಯನ್ನು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಲಿ. ದಂಭದಿಂದ ದೇವಾರಾಧನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ನಿಂದನೀಯವಲ್ಲದ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಲಿ.

Verse 92

सेवेत प्रणयं कृत्वा दक्षः स्यादथ कालवित् । सांत्ववाक्यं सदा वाच्यमनुगृह्णन्न चाक्षिपेत्

ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ; ಅವನು ದಕ್ಷನಾಗಿರಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಜ್ಞನಾಗಿರಲಿ. ಸದಾ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಿ, ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ, ಕಠೋರವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಬಾರದು.

Verse 93

प्रहरेन्न च विप्राय हत्वा शत्रून्न शेषयेत् । क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬಾರದು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಏಳುವಂತೆ ಉಳಿಸಬಾರದು. ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರೋಧಿಸಬಾರದು; ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಅತಿಮೃದುತನವೂ ಇರಬಾರದು।

Verse 94

एवं राज्ये चिरं स्थेयं यदि श्रेय इहेच्छसि । तपःस्वाध्यायदानानि तीर्थयात्राऽश्रमाणि च

ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು. ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡು; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಮದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸು।

Verse 95

योगेनात्मप्रबोधस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । त्वया संसारवैराग्यं कर्त्तव्यं विप्रपूजनम्

ಯೋಗದಿಂದ ಅವರು ಆತ್ಮಪ್ರಬೋಧದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸಂಸಾರವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 96

यष्टव्यं विविधैर्यज्ञैर्ध्येयो नारायणो हरिः । प्रसंगेन समायातो यास्ये रैवतके गिरौ

ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ನಾರಾಯಣ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಶುಭಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ರೈವತಕ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 97

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्नदी त्रैलोक्यपावनी । तत्रास्ते च शिवावृक्षो बहुपुष्पफलान्वितः । तत्र गत्वा करिष्यामि व्रतं तद्विष्णुवल्लभम्

ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ನದಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಪುಷ್ಪ-ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಶಿವಾ ವೃಕ್ಷವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ವ್ರತವನ್ನು ನಾನು ಆಚರಿಸುವೆನು।

Verse 98

बलिरुवाच । कोऽयं रैवतकोनाम व्रतं किं विष्णुवल्लभम् । शिवावृक्षास्तु के प्रोक्तास्तत्कथं कथयस्व मे

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು— ‘ರೈವತಕ’ ಎಂಬ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವೇನು? ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ವ್ರತ ಯಾವುದು? ‘ಶಿವವೃಕ್ಷ’ ಎಂದು ಯಾವ ಮರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ।

Verse 99

नारद उवाच । पुरा युगादौ दैत्येन्द्र सपक्षाः पर्वताः कृताः । संचिंत्य ब्रह्मणा पश्चादचलास्ते कृताः पुनः

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ! ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುಗಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಅವೇ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ರೆಕ್ಕೆರಹಿತವಾಗಿಯೂ ಅಚಲವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿದನು।

Verse 100

उत्पतंति महाकाया निपतंति यदृच्छया । मेरुमंदरकैलासा वचसा संस्थिताः स्थिराः

ಆ ಮಹಾಕಾಯ ಪರ್ವತಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿ, ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದವು. ಆದರೆ ಮೇರು, ಮಂದರ, ಕೈಲಾಸಗಳು ದಿವ್ಯ ವಚನದ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು।

Verse 101

वारिता न स्थिता ये तु त इंद्रेण स्थिरीकृताः । मेरोर्दक्षिण शृंगे तु कुमुदेति स पर्वतः

ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದನು. ಮೇರುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮುದ’ ಎಂಬ ಆ ಪರ್ವತವಿದೆ।

Verse 102

दिव्यः सपक्षः सौवर्णो दिव्यवृक्षैः समावृतः । तस्योपरि पुरी दिव्या वैष्णवी विष्णुना कृता

ಅದು ದಿವ್ಯ, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ, ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ‘ವೈಷ್ಣವೀ’ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಪುರಿಯಿದೆ।

Verse 103

तस्या मध्ये गृहं दिव्यं यस्मिल्लंक्ष्मीः सदा स्थिता । मेरोः शृंगे पुरी रम्या गृहं तत्र मनोरमम्

ಆ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾದ ಗೃಹವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಮೇರುವಿನ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರ ಪುರಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾದ ನಿವಾಸವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 104

तत्रास्ते स भवो देवो भवानी यत्र संस्थिता । सभा माहेश्वरी रम्या सौवर्णी रत्नमंडिता

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭವದೇವ (ಶಿವ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಭವಾನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾದ ಮಾಹೇಶ್ವರಿ ಸಭೆ ಇದೆ—ಸುವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 105

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्देवैर्ब्रह्मादिभिर्वृतः । तस्यां विष्णुः सदा याति देवं द्रष्टुं महेश्वरम्

ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ಮಹೇಶ್ವರ ದೇವ (ಶಿವ)ನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 106

सौवर्णैः कुमुदैर्यस्मादसौ सर्वत्र मंडितः । कुमुदेति कृतं नाम देवैस्तत्र समागतैः

ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುವರ್ಣ ಕுமುದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ದೇವರುಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ‘ಕುಮುದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.

Verse 107

एकदा भगवान्रुद्रो गिरौ तस्मिन्समागतः । द्रष्टुं तच्छिखरे रम्ये तां पुरीं विष्णुपालिताम्

ಒಮ್ಮೆ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಅದರ ರಮ್ಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಂದ ಪಾಲಿತವಾದ ಆ ಪುರಿಯನ್ನು ನೋಡಲು.

Verse 108

गृहागतं हरं दृष्ट्वा हरिणा स तु पूजितः । लक्ष्म्या संपूजिता गौरी हर्षिता तत्र संस्थिता

ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ನೋಡಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಅವರು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸತ್ಕೃತಳಾದ ಗೌರಿ (ಪಾರ್ವತಿ) ಹರ್ಷಿತಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಳು.

Verse 109

एकासनोपविष्टौ तौ मंत्रयंतौ परस्परम् । हरेण कारणं ज्ञात्वा तत्सर्वं कथितं हरेः

ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಹರ (ಶಿವ)ನಿಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಆ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯವನ್ನು ಹರನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 110

त्वयेयं नगरी कार्या मंदरे पर्वतोत्तमे । प्रष्टव्यः कारणं नाहमवश्यं तद्भविष्यति

“ಹೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಮಂದರಾ! ಈ ನಗರಿಯನ್ನು ನೀನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಡ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.”

Verse 111

हर एव विजानाति कारणं कतमोऽपि न । एवं तथेति तौ प्रोक्त्वा संस्थितौ पर्वतोऽपि सः

“ಕಾರಣವನ್ನು ಹರು (ಶಿವ) ಒಬ್ಬನೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ—“ಎವಮಸ್ತು” (ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ)—ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ಆ ಪರ್ವತವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.

Verse 112

तं दृष्ट्वा संगतं रुद्रं कुमुदः स्वयमाययौ । धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे गृहमागतौ

ರುದ್ರನು ಸಂಗಡ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕುಮುದನು ಸ್ವತಃ ಮುಂದೆ ಬಂದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು, “ನಾನು ಧನ್ಯನು, ಕೃತಪುಣ್ಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದೀರಿ.”

Verse 113

द्वाभ्यामुक्तो गिरिवरो ददाव किं वरं तव । इत्युक्तः पर्वतस्ताभ्यां वरं वव्रे स मूढधीः

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಸಂಬೋಧಿತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತನು— “ನಿಮಗೆ ಯಾವ ವರವನ್ನು ನೀಡಲಿ?” ಎಂದನು. ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮೋಹಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಆ ಪರ್ವತನು ಒಂದು ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 114

भविष्यत्कार्यहेतुत्वाद्भविष्यति न तद्वृथा । यत्राहं तत्र वस्तव्यं भवद्भ्यामस्तु मे वरः

ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ್ದರಿಂದ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು. ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೋ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ವಾಸಿಸಬೇಕು— ಇದೇ ನನ್ನ ವರ.

Verse 116

मत्सन्निधौ समागत्य स्थातव्यं ब्रह्मवासरम् । तथेत्युक्त्वा सपत्नीकौ गतौ हरिहरावुभौ

ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನಪರ್ಯಂತ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಹರಿ-ಹರರು ಇಬ್ಬರೂ ಹೊರಟರು.

Verse 117

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः

ಋತವಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಋಷಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಪುತ್ರನಿರಲಿಲ್ಲದರೂ, ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 118

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनाद्याश्च स चाशीलोऽभवन्नृप

ಅವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಉಪನಯನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೂ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಬಾಲಕ ದುಶೀಲನಾದನು.

Verse 119

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृत्यसावृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवापातीव दुर्द्धरम्

ಆ ಬಾಲಕನು ಜನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ, ಆ ಋಷಿ ದೀರ್ಘರೋಗದ ದುರ್ಧರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನಂತೆ ಆಯಿತ್ತನು।

Verse 120

माता चास्य परामार्तिं कुष्ठरोगाभिपीडिता । जगाम चिन्तां स ऋषिः किमेतदिति दुःखितः

ಅವನ ತಾಯಿಯೂ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಮಹಾವ್ಯಥೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿ ದುಃಖಿಸಿ ‘ಇದೇನು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 121

मूर्खस्तु मंदधीः पुत्रो दुःखं जनयते पितुः । अमार्गगो विशेषेण दुःखाद्दुःखतरं हि तत्

ಮೂರ್ಖನೂ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯೂ ಆದ ಪುತ್ರನು ತಂದೆಗೆ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಆ ದುಃಖ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 122

अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता । सुहृदां नोपकाराय पितॄणां नापि तृप्तये

ಮಾನವರ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ಕುಪುತ್ರನಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಪುತ್ರತೆಯೇ ಮೇಲು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 123

सुपुत्रो हृदयेऽभ्येति मातापित्रोर्दिनेदिने । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः

ಸತ್ಪುತ್ರನು ದಿನೇದಿನೇ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೆಲಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ದುಷ್ಕರ್ಮಿ ಅವರ ದುಃಖಕಾರಣನಾದರೆ, ಅವನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ।

Verse 124

धन्यास्ते तनया ये स्युः सवर्लोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शांताः साधुकर्मण्यनुव्रताः

ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸಮ್ಮತಿಯಾದ ಪುತ್ರರು ಧನ್ಯರು—ಪರೋಪಕಾರಿಗಳು, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಗಳು, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಅನುವ್ರತರಾಗಿರುವವರು।

Verse 125

अनिर्वृतं निरानंदं दुःखशोकपरिप्लुतम् । नरकाय न स्वर्गाय कुपुत्रत्वं हि जन्मिनः

ಆನಂದವಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ದುಃಖ-ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು—ಕುಪುತ್ರತ್ವವು ಜೀವಿಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ, ನರಕದತ್ತವೇ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ।

Verse 126

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले तु जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते किल

ಕುಪುತ್ರನು ಸುಹೃದರಿಗೆ ದೈನ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ತಂದೆತಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಲಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ವೃದ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 127

नारद उवाच । एवं सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनोवृत्तिर्वृद्धगर्गमपृच्छत

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯು ವೃದ್ಧ ಗರ್ಗರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 128

ऋतवागुवाच । सुव्रतेन पुरा वेदा अधीता विधिना मया । समाप्य विद्या विधवत्कृतो दारपरिग्रहः

ಋತವಾಕ್ ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆ ಸುವ್ರತದಿಂದ ನಾನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ।

Verse 129

सदारेण हि याः कार्याः श्रौतस्मार्त्तादिकाः क्रियाः । ताः कृताश्च विधानेन कामं समनुरुध्य च

ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದ ಶ್ರೌತ, ಸ್ಮಾರ್ತಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದೆ; ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಗಳ ಯುಕ್ತ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿದೆ।

Verse 130

पुत्रार्थं जनितश्चायं पुंनाम्नो विच्युतौ मुने । सोऽयं किमात्मदोषेण मातुर्दोषेण किं मम । अस्मद्दुःखावहो जातो दौःशील्याद्वद कोविद

ಓ ಮುನೇ! ಪುತ್ರಾರ್ಥಕ್ಕೂ ‘ಪುಂ-ನಾಮ’ ನರಕದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೂ ಈ ಮಗು ಜನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಯಾವ ದೋಷದಿಂದ, ಅಥವಾ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಯಾವ ದೋಷದಿಂದ, ಇವನು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ದುಃಖಕಾರಕನಾದನು? ಓ ಜ್ಞಾನಿ, ಈ ದುಶ್ಶೀಲತೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಹೇಳು।

Verse 131

गर्ग उवाच । रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत

ಗರ್ಗನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಿನ್ನ ಈ ಪುತ್ರನು ರೇವತೀ ಅಂತ್ಯಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶುಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ನಿನಗೆ ದುಃಖಕಾರಣನಾದನು।

Verse 132

तवापचारो नैवास्य मातुर्नापि कुलस्य च । अन्यद्दौःशील्यहेतुत्वं रेवत्यंत उपागतम्

ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅಪಚಾರವಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯದಲ್ಲ, ಕುಲದದಲ್ಲ. ಈ ದುಶ್ಶೀಲತೆಯ ಕಾರಣ ರೇವತೀ ಅಂತ್ಯಸಂಧಿ (ಕಾಲ)ದಿಂದಲೇ ಬಂದದ್ದು।

Verse 133

रेवती अश्विनोर्मध्यमाश्लेषामघयोस्तथा । ज्येष्ठामूलर्क्षयोः प्रोक्तं गंडांतं तु भयावहम्

ರೇವತೀ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನೀ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಶ್ಲೇಷಾ–ಮಘಾ ನಡುವೆ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ–ಮೂಲ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಭಯಂಕರ ‘ಗಂಡಾಂತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 134

गंडत्रये तु ये जाता नरनारीतुरंगमाः । तिष्ठंति न चिरं गेहे तिष्ठन्तोऽपि भयंकराः । एवमुक्तोऽथ गर्गेण चुक्रोधातीव कोपनः

ಆ ಮೂರು ಗಂಡಾಂತ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುರುಷರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯರು; ಉಳಿದರೂ ಭಯಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಗನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಕೋಪಿಷ್ಠನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

Verse 135

ऋतवागुवाच । यस्मान्ममैक पुत्रस्य रेवत्यन्ते समुद्भवः

ಋತವಾಗು ಹೇಳಿದರು— ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನು ರೇವತಿಯ ಅಂತ್ಯಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದುದರಿಂದ…

Verse 136

रेवती किं न जानाति मां विप्रः शापयिष्यति । जाज्वल्यमाना गगनात्तस्मात्पततु रेवती

ರೇವತಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆಯೇ— ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವನು ಎಂದು? ಆದ್ದರಿಂದ ರೇವತಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳಲಿ!

Verse 137

नारद उवाच । तेनैवं व्याहृते वाक्ये रेवत्यृक्षं पपात ह पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು— ಆ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ರೇವತಿಯ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಿದ್ದಿತು; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾದವು.

Verse 138

ईश्वरेच्छाप्रभावेन पतिता गिरिमूर्द्धनि । रेवत्यृक्षं निपतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः

ಈಶ್ವರೇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದು ಪರ್ವತಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಕುಮುದ ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ರೇವತಿಯ ನಕ್ಷತ್ರವು ಇಳಿದು ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 139

सुराष्ट्रदेशे स प्राप्तः पतितो भूतले शुभे । हिमाचलस्य पुत्रो य उज्जयंतो गिरिर्महान्

ಅದು ಸುರಾಷ್ಟ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಶುಭ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಪತನವಾಯಿತು—ಹಿಮಾಚಲನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾನ್ ಉಜ್ಜಯಂತಗಿರಿ ಅದೇ.

Verse 140

कुमुदेन समं मैत्री कृता पूर्वं परस्परम् । यत्र त्वं स्थास्यसे स्थाता तत्राहमपि निश्चितम्

ಹಿಂದೆ ಕுமುದನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಸ್ಪರ ಮೈತ್ರಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ನೀನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವೆನು.

Verse 141

इति कृत्वा गृहीत्वाथ गंगावारि सयामुनम् । सारस्वतं तथा पुण्यं सिंचितुं तं समागतः

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಗಳ ಜಲವನ್ನೂ, ಪವಿತ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಜಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಪಾವನ ಜಲದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಿಂಚನ-ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 142

आहूतसंप्लवं यावत्संस्थितौ तौ परस्परम् । कुमुदाद्रिश्च तत्पातात्ख्यातो रैवतकोऽभवत्

ಆಹ್ವಾನಿತ ಜಲಪ್ರವಾಹವು ಶಮನವಾಗುವವರೆಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಆ ಅವತರಣದಿಂದ ಕுமುದಗಿರಿ ‘ರೈವತಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.

Verse 143

अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीपते । कुमुदाद्रिश्च सौवर्णो रेवतीच्यवनात्पुनः

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ಕுமುದಗಿರಿ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ रम್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತೆ ರೇವತೀದ ಅವತರಣದಿಂದ ಅದು ಸ್ವರ್ಣಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

Verse 144

पंकजाभः स बाह्येन जातो वर्णेन भूपते । मेरुवर्णः स मध्ये तु सौवर्णः पर्वतोत्तमः

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ಆ ಪರ್ವತೋತ್ತಮನು ಹೊರಗೆ ಪದ್ಮಸಮಾನ ವರ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುವರ್ಣವಾದ ಸ್ವರ್ಣಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 145

ततः सञ्जनयामास कन्यां रैवतको गिरिः । रेवतीकांति संभूतां रेवतीसदृशाननाम्

ನಂತರ ರೈವತಕ ಗಿರಿಯು ಒಂದು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು—ರೇವತೀಕಾಂತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ರೇವತಿಗೆ ಸಮಾನಳಾದಳು।

Verse 146

प्रमुचो नाम राजर्षिस्तेन दृष्टा वरांगना । पितृवद्रेवतीनाम कृतं तस्या नृपोत्तम

ಪ್ರಮುಚ ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಆ ವರಾಂಗನೆಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ತಂದೆಯಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ‘ರೇವತೀ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು।

Verse 147

रेवतीति च विख्याता सा सर्वत्र वरांगना । सर्वतेजोमयं स्थानं सर्वतीर्थजलाश्रयम्

ಆ ವರಾಂಗನೆ ‘ರೇವತೀ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು; ಆ ಸ್ಥಳವು ಸರ್ವತೇಜೋಮಯ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಜಲಗಳ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ।

Verse 148

गंगाजलप्रवाहैश्च संयुक्तं यामुनैस्तथा । स्थितं सारस्वतं तोयं तत्र गर्तेषु तत्त्रयम्

ಅಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲದ ಪ್ರವಾಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಮುನಾ ಜಲದೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಸರಸ್ವತೀ ಜಲವು ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿನ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಜಲಗಳು ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತವು।

Verse 149

विख्यातं रेवतीकुंडं यत्र जाता च रेवती । स्मरणाद्दर्शनात्स्नानात्सर्वपापक्षयो भवेत्

ರೇವತೀ ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೇವತೀಕುಂಡ. ಅದರ ಸ್ಮರಣೆ, ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಕ್ಷಯವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 150

सा बाला वर्द्धिता तेन प्रमुंचेन महात्मना । यौवनं तु तया प्राप्तं तस्मिन्रैवतके गिरौ

ಆ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪ್ರಮುನ್ಚ ಮುನಿಯು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದನು; ಆ ರೈವತಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲೇ ಅವಳು ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 151

तां तु यौवनसंपन्नां दृष्ट्वाऽथ प्रमुचो मुनि । एकांते चिन्तयामास कोऽस्या भर्ता भविष्यति

ಯೌವನಸಂಪನ್ನಳಾದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಪ್ರಮುನ್ಚನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವಳ ಭರ್ತಾ ಯಾರು ಆಗುವರು?”

Verse 152

हूत्वाहूत्वा स पप्रच्छ गुरुं वह्निं द्विजोत्तमः । प्रसादं कुरु मे ब्रूहि कोऽस्या भर्ता भविष्यति

ಮರುಮರು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ತನ್ನ ಗುರುವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಹೇಳು, ಇವಳ ಭರ್ತಾ ಯಾರು?”

Verse 153

अन्योऽस्याः सदृशः कोऽपि वंशे नास्ति करोमि किम् । वह्निकुण्डात्समुत्थाय प्रोक्तवान्हव्यवाहनः

“ಇವಳಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಅವಳ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?” ಎಂದು ಹವ್ಯವಾಹನ (ಅಗ್ನಿ) ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಿಂದ ಎದ್ದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 154

शृणु मे वचनं विप्र योऽस्या भर्ता भविष्यति । प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು—ಇವಳ ಭಾವಿ ಭರ್ತೃ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಮಹಾಬಲ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರುವನು।

Verse 155

पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिंदीजठरोद्भवः । दुर्दमो नाम भविता भर्ता ह्यस्या महीपतिः

ಅವನು ವಿಕ್ರಮಶೀಲನ ಪುತ್ರನು, ಕಾಲಿಂದಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು; ‘ದುರ್ದಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಭೂಪತಿಯಾಗಿ ಇವಳ ಭರ್ತೃ ಆಗುವನು।

Verse 156

अत्रांतरे समायातो दुर्दमः स महीपतिः । गिरौ मृगवधाकांक्षी मुनिं गेहे न पश्यति । प्रियेऽयि तातः क्व गत एहि सत्यं ब्रवीहि मे

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭೂಪತಿ ದುರ್ಡಮನು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೃಗಯೆ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ—“ಪ್ರಿಯೆ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು? ಬಾ, ನನಗೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳು” ಎಂದನು।

Verse 157

नारद उवाच । अग्निशालास्थितेनैव तच्छ्रुतं वचनं प्रियम् । प्रियेत्यामन्त्रणं कोऽयं करोति मम वेश्मनि

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಅಗ್ನಿಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಅವನು ಆ ಪ್ರೀತಿಭರಿತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. “ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಯಾರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 158

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्दमं मुनिः । जहर्ष दुर्दमं दृष्ट्वा मुनिः प्राह स गौतमम्

ಮುನಿಯು ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜ ದುರ್ಡಮನನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು (ಗೌರವದಿಂದ) ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಗೌತಮ, ಸ್ವಾಗತ.”

Verse 159

शिष्यं विनयसम्पन्नमर्घ्यं पाद्यं समानय । एकं तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः

ವಿನಯಸಂಪನ್ನನಾದ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕರೆತಂದು, ಅರ್ಘ್ಯವೂ ಪಾದ್ಯವೂ ಸಮರ್ಪಿಸು. ಈ ಭೂಪತಿ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 160

जामाता सांप्रतं राजा योग्यास्य च सुता मम । ततः स चिंतयामास राजा जामातृ कारणम्

ಈಗ ಈ ರಾಜನು ನನ್ನ ಜಾಮಾತನಾಗಲು ಯೋಗ್ಯನು; ನನ್ನ ಮಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಕವಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಜಾಮಾತತ್ವದ ಕಾರಣವೂ ವಿಧಾನವೂ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 161

मौनेन विधिना राजा जगृहेऽर्घ्यं द्विजाज्ञया । तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घ्यं महामुनिः

ಮೌನವಿಧಿಯಂತೆ ರಾಜನು ದ್ವಿಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದನು.

Verse 162

प्रस्तुतं प्राह राजेन्द्रं नृपते कुशलं पुरे । कोशे बले च मित्रे च भृत्यामात्य प्रजासु च । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्

ನಂತರ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ಅವರು ರಾಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— ‘ಹೇ ನೃಪತಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಶಲವೇ? ಕೋಶ, ಬಲ, ಮಿತ್ರರು, ಭೃತ್ಯ-ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮಂಗಳವೇ? ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ನೀನು ಸ್ವತಃ ಕುಶಲವೇ?’

Verse 163

पत्नी च ते कुशलिनी याऽत्र स्थाने हि तिष्ठति । अन्यासां कुशलं ब्रूहि याः संति तव मंदिरे

ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದಾಳೇ? ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕುಶಲವನ್ನೂ ಹೇಳು.

Verse 164

राजोवाच । त्वत्प्रसादादकुशलं नास्ति राज्ये क्वचिन्मम । जातकौतूहलोऽस्म्यस्मि मम भार्याऽत्र का मुने

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಮಂಗಳವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಕೌತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಹೇ ಮುನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಯಾರು?

Verse 165

प्रमुच उवाच । रेवती ते वरा भार्या किं न वेत्सि नृपोत्तम । त्रैलोक्यसुन्दरी या तु कथं सा विस्मृता तव

ಪ್ರಮುಚನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ರೇವತೀ ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತ್ನಿ; ನೀನು ಇದನ್ನು ಏಕೆ ತಿಳಿಯದೆ? ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರಿಯಾದ ಆಕೆ ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಮರೆತಳು?

Verse 166

राजोवाच । सुभद्रां शांतपापां च कावेरीतनयां तथा । सूरात्मजानुजातां च कदंबां च वरप्रजाम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸುಭದ್ರಾ, ಶಾಂತಪಾಪಾ, ಕಾವೇರೀತನಯಾ ಇವರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರಾತ್ಮಜಾನುಜಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತಾನವಂತಿಯಾದ ಕದಂಬೆಯನ್ನೂ।

Verse 168

ऋषिरुवाच । प्रियेति सांप्रतं प्रोक्ता रेवती सा प्रिया तव । तदन्यथा न भविता वचनं नृपसत्तम

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದನು—ಈಗಷ್ಟೇ ಅವಳನ್ನು ‘ಪ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಆ ರೇವತೀಯೇ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ. ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ, ಈ ವಚನ ಬೇರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 169

राजोवाच । नास्ति भावकृतो दोषः क्षम्यतां तद्वचो मम । विनिर्गतं वचोवक्त्रान्नाहं जाने द्विजोत्तम

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ವಚನವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾರೆ.

Verse 170

ऋषिरुवाच । नास्ति भावकृतो दोषः परिवेद्मि कुरुष्व तत् । वह्निना कथितस्त्वं मे जामाताद्य भविष्यसि

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ನಾನು ತಿಳಿದೆನು. ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡು. ಅಗ್ನಿಯು ನಿನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನ ಜಾಮಾತನಾಗುವಿ.

Verse 171

इत्यादिवचनै राजा भार्या मेने स रेवतीम् । ऋषिस्तथोद्यतः कर्तुं विवाहं विधि पूर्वकम् । उवाच कन्या पितरं किञ्चिन्मे श्रूयतां पितः

ಇಂತಹ ವಚನಗಳಿಂದ ರಾಜನು ರೇವತಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಋಷಿಯು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆಗ ಕನ್ಯೆ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದಳು—ತಂದೆ, ನನ್ನ ಮಾತೊಂದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 172

यदि मे पतिना तात विवाहं कर्तुमिच्छसि । रेवत्यृक्षं विवाहं मे तत्करोतु प्रसादतः

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆ, ಈ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ.

Verse 173

ऋषिरुवाच । रेवत्यृक्षश्च न वै भद्रे चन्द्रयोगे दिवि स्थितम् । ऋक्षाण्यन्यान्यपि संति सुभ्रूर्वैवाहकानि च

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಭದ್ರೆ, ಈಗ ಚಂದ್ರಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸुभ್ರೂ, ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 174

कन्योवाच । तात तेन विना कालो विकलः प्रतिभाति मे । विवाहो विकले तात मद्विधायाः कथं भवेत्

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆ, ಅದು ಇಲ್ಲದೆ ಕಾಲವು ನನಗೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ತಂದೆ, ಅಪೂರ್ಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂತಹವಳ ವಿವಾಹವು ಹೇಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು?

Verse 175

प्रमुञ्च उवाच । ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं तन्निपातितम्

ಪ್ರಮುಞ್ಚನು ಹೇಳಿದನು—ರೇವತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ‘ಋತವಾಕ್’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಕೋಪಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 176

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति विदितं तव । न चेच्छसि विवाहं त्वं संकटं नः समागतम्

ಮತ್ತು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ—ಇದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ನೀನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ, ನಮಗೆ ಮಹಾಸಂಕಟವು ಬಂದೊದಗಿದೆ।

Verse 177

कन्योवाच । ऋतवागेव स मुनिः किमेतत्तप्तवान्स्वयम् । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुताऽस्मि किम्

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು—ಆ ಮುನಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಋತವಾಕ್‌ನೇ? ಅವನು ಸ್ವತಃ ಇಂತಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ, ತಂದೆಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧು’ನ ಮಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವರೇ?

Verse 178

ऋषिरुवाच । ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं तपस्वी नास्ति मेऽधिकः । सुता त्वं च मया देया नान्यत्कर्तुं समुत्सहे

ಋಷಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧುವಿನ ಮಗಳು ಅಲ್ಲ; ನನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ವಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನಿಂದಲೇ (ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ) ನೀಡಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 179

कन्योवाच । तपस्वी यदि मे तातस्तत्किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे कस्मान्न क्रियते पुनः

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು—ತಂದೆಯೇ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರವೇನು? ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನನ್ನ ವಿವಾಹವನ್ನು ಪುನಃ ಏಕೆ ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 180

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रं ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—“ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ನೀನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗಿರು. ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಚಂದ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರೇವತೀ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು.”

Verse 181

ततस्तपःप्रभावेन रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथा पूर्वं तथा चक्रे सोमयोगि द्विजोत्तमः । विवाहं दुहितुः कृत्वा जामातरमुवाच ह

ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಮಹಾಮುನಿ—ಸೋಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ—ರೇವತೀ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ವದಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಪುತ್ರಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಜಾಮಾತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 182

औद्वाहिकं ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुष्प्रापमपि दास्यामि विद्यते मे महत्तपः

“ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ಔದ್ವಾಹಿಕ ದಾನವನ್ನು ಹೇಳು—ನಾನು ಏನು ಕೊಡಲಿ? ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯವಾದುದನ್ನೂ ನೀಡುವೆನು; ನನಗೆ ಮಹತ್ತಪೋಬಲವಿದೆ.”

Verse 183

राजोवाच । मनोः स्वायंभुवस्याहमुत्पन्नः संततौ मुने । मन्वंतराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद्वृणोम्यहम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮುನೇ, ನಾನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ವರವಾಗಿ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪನಾಗುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 184

ऋषिरुवाच । भविष्यति महीपालो महाबलपराक्रमः । रेवती रेवतीकुण्डे स्नात्वा पुत्रं जनिष्यति

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—“ಮಹಾಬಲ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಭೂಪತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜನಿಸುವನು. ರೇವತೀ, ರೇವತೀಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮ ನೀಡುವಳು.”

Verse 185

एवं कृत्वा गतो राजा सा च पुत्रमजीजनत् । रैवतेति कृतं नाम बभूव स मनुर्नृपः

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ರಾಜನು ಹೊರಟನು; ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ಮನುವಿಗೆ ‘ರೈವತ’ ಎಂಬ ನಾಮವಾಯಿತು.

Verse 186

अमुना च तदा प्रोक्तमस्मिन्रैवतके गिरौ । स्त्रियः स्नानं करिष्यंति तासां पुत्रा महाबलाः । दीर्घायुषो भविष्यंति दुःखदारिद्र्यवर्जिताः

ಆಗ ರೈವತಕ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪುತ್ರರು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರಾಗುವರು; ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಕರು, ದುಃಖ-ದಾರಿದ್ರ್ಯವರ್ಜಿತರಾಗುವರು.

Verse 187

नारद उवाच । इत्युक्ते पर्वतो राजन्दीर्घो भूत्वा पपात सः । एतौ तौ संस्मृतौ देवौ सभार्यौ हरिशंकरौ

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆ ಪರ್ವತವು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಂತರ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿತು. ಆಗ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಹರಿ ಮತ್ತು ಶಂಕರ ಎಂಬ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ (ಆಹ್ವಾನಿಸಿ) ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

Verse 188

स्मृतमात्रौ तदाऽयातौ तेन बद्धौ पुरा यतः । यत्राहं तत्र स्थातव्यं भवद्भ्यामिति निश्चितम्

ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ತಕ್ಷಣ ಬಂದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಅವನಿಂದ ಅವರು ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರು. ‘ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೋ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನಿಲ್ಲಬೇಕು’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿತ್ತು.

Verse 189

अतो विष्णुहरौ देवौ स्थितौ तौ पर्वतोत्तमे । गिरौ रैवतके रम्ये स्वर्णरेखानदीजले । आराधयद्धरिं देवं रेवती तां च सोब्रवीत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು—ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಹರ—ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ರಮ್ಯವಾದ ರೈವತಕ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವರ್ಣರೇಖಾ ನದಿಯ ಜಲದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ರೇವತಿ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಳು; ಅವರು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 190

भवताच्चंद्रयोगस्ते गगने ब्राह्मणाज्ञया । अन्यद्वृणीष्व तुष्टोऽहं वरं मनसि यत्स्थितम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವರವಾಗಿ ಬೇಡು.

Verse 191

रेवत्युवाच । गिरौ रैवतके देव स्थातव्यं भवता सदा । मया स्नानं कृतं यत्र तत्र स्नास्यंति ये जनाः

ರೇವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ, ನೀವು ಸದಾ ರೈವತಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬೇಕು. ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಜನರೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವರು.

Verse 192

तेषां विष्णुपुरे वासो भवत्विति वृतं मया । एवमस्तु तदा प्रोच्य गिरौ रैवतके स्थितः । दामोदरश्चतुर्बाहुः स्वयं रुद्रोपि संस्थितः

“ಅವರಿಗೆ ವಿಷ್ಣುಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಲಿ” ಎಂದು ನಾನು ವ್ರತ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಆಗ “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಚತುರ್ಭುಜ ದಾಮೋದರನು ರೈವತಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು; ಸ್ವಯಂ ರುದ್ರನೂ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 193

गंगाद्याः सरितः सर्वाः संस्थिता विष्णुना सह । क्षीरोदे मथ्यमाने तु यदा वृक्षः समुत्थितः

ಗಂಗಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದವು; ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವೇಳೆ.

Verse 194

आमर्द्दे देवदैत्यानां तेन सामर्दकी स्मृता । अस्मिन्वृक्षे स्थिता लक्ष्मीः सदा पितृगृहे नृप

ದೇವ-ದೈತ್ಯರ ಮರ್ಧನ ಸಮರದ ಮಧ್ಯೆ ಅದು ಉದ್ಭವಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಸಾಮರ್ಧಕೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ನೃಪ, ಈ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸದಾ ಪಿತೃಗೃಹದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 195

शिवालक्ष्मीः स्मृतो वृक्षः सेव्यते सुरसत्तमैः । देवैर्ब्रह्मादिभिः सर्वैर्वृक्षोऽसौ वैष्णवः स्मृतः

ಆ ವೃಕ್ಷವು ‘ಶಿವಾಲಕ್ಷ್ಮೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಆ ವೃಕ್ಷವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವೈಷ್ಣವ-ಸ್ವಭಾವದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 196

सर्वैः संचिंत्य मुक्तोऽसौ गिरौ रैवतके पुरा । अस्य वृक्षस्य यात्रां ये करिष्यंति हरेर्दिने

ಎಲ್ಲರೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೈವತಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಹರಿದಿನದಲ್ಲಿ ಈ ವೃಕ್ಷಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುವರೋ…

Verse 197

फाल्गुने च सिते पक्ष एकादश्यां नृपोत्तम । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति गुणाधिकाः । प्रांते विष्णुपुरे वासो जायतेनात्र संशयः

ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಅವರ ಪುತ್ರರೂ ಪೌತ್ರರೂ ಗುಣಾಧಿಕರಾಗುವರು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 198

बलिरुवाच । कथमेतद्व्रतं कार्यं वैष्णवं विष्णुवल्लभम् । रात्रौ जागरणं कार्यं विधिना केन तद्वद

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ವೈಷ್ಣವ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು? ಹಾಗೆಯೇ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣವನ್ನು ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.

Verse 199

नारद उवाच । फाल्गुनस्य सिते पक्ष एकादश्यामुपोषितः । स्नात्वा नद्यां तडागे वा वाप्यां कूपे गृहेऽपि वा

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಫಾಲ್ಗುಣದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ, ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು…

Verse 200

गत्वा गिरौ वने वाऽपि यत्र सा प्राप्यते शिवा । पूज्या पुष्पैः शुभै रात्रौ कार्यं जागरणं नरैः

ಪರ್ವತದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಆ ಶುಭ ಶಿವಾ-ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯ ದಿವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಿ ದೊರಕುವುದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಜಾಗರಣ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 201

अष्टाधिकशतैः कार्या फलैस्तस्याः प्रदक्षिणा । प्रदक्षिणीकृत्य नगं भोक्तव्यं तु फलं नरैः

ನೂರ ಎಂಟು ಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಭಕ್ತರು ಆ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 202

करकं जलपूर्णं तु कर्त्तव्यं पात्रसंयुतम् । हविष्यान्नं तु कर्त्तव्यं दीपः कार्यो विधानतः

ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹವಿಷ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ವಿಧಿಯಂತೆ ದೀಪವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।